logo

Νικηφόρου Κάλλιστου Ξανθόπουλου

(Κεφάλαιο ΛΒ΄)

«Περί Ἠλία τοῦ Ἱεροσολύμων ἐπισκόπου, ὡς διά τήν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον, διάφορος βασιλεῖ κατέστη· καί ὡς ὁ μέγας Σάββας ἐς βασιλέα πεμφθείς, τό μεταξύ αὐτῶν διέλυσε σκάνδαλον»

(J.-P. Migne, Patrologia Graeca, t. 147, 180Β-182C)

 

Βασιλεὺς οὲ καὶ τόν τῆς Παλαιστίνης τόν Θρόνον οιέποντα, Ἡλιάν τόν Πασσαρίωνος, ὅς Σαλούστιον οιεοέξατο τόν Μαρτυρίου οιάοοχον, κοινωνεῖν τοῖς κατὰ τῆς ἐν Χαλκηοόνι συνόοου πείραν προσῆγεν. οὲ οεινῆς στάσεως τοῖς τῶν ἐκκλησιῶν προεστῶσι γεγενημένης ( οἱ γὰρ ἐκ Ῥωμης Βυζαντίοις ἦσαν οιαφερόμενοι, ὅτι τόν Ἀκάκιον τοῖς Ἱεροῖς οιπτύχοις ἐνέγραφον Βυζάντιοι οὲ πάλν Ἀλεξανορεῦσιν ἀπηχθάνοντο, ὅτι τὴν κοινωνίαν Οιοσκόρου προσίοντο, καὶ τὴν ἐν Χαλκηοόνι  ἀνεθεματίζον σύνοοον· τοῦ ο' αὖ Ἀντιοχείας Παλλαοίου πρός χάριν βασιλεῖ πράττοντος, καὶ τὴν μὲν ἐν Χαλκηοόνι σύνοοον ἐκτρεπομένου, τὰ οὲ τῶν Ἀλεξανορέων ἀσπαζομένου συνῳοὰ τοῖς Ἀναστασίου τυγχάνοντα), Ἡλίας τοιαύτης συγχύσεως ἐπεχούσης, μόνῳ, Εὐφημίῳ κοινωνεῖν ᾑρεῖτο. Ἐπεί ο' ἐκεῖνος οιὰ τό ὀρθόοοξον ὥσπερ εἴρηται ἀπηλαύνετο, Μακεοόνιος οὲ τὴν ἱεραρχίαν ἐλάμβανεν, Ἡλίας συνθέσθαι μὲν τῇ ἐκβολὴ Εὐφημίου ἀκανονίστως γεγενημένη παντάπασιν ἀπηγόρευε· Μακεοονὶῳ οέ, ἅτε τόν ὑγιᾶ πρεσβεύοντι λόγον, ἐς κοινωνίαν συνῆλθεν. Ἐπεί οὲ καὶ μετὰ Παλλάοιον τῆς Ἀντιόχου Φλαβιανός ἐπίσης Ἠλία καὶ Μακεοονίῳ ἐφρόνει τῷ ὑγιαίνοντι προσκείμενος οόγματι, οὐχ οἷός τε ἦν τὴν ἀσέβειαν ἀνορικώτατος τύραννος τὴν ὀργὴν κατέχειν, οὐοὲ τὴν τοσούτων ἀνορῶν συμφωνίαν καθεκτῶς φέρειν τῷ θυμῷ ο' ὑπερζέσας καὶ ἀγριάνας ἐς μάλιστα Μακεοόνιον οέν τόν τῆς βασιλίοος ποιμένα, ἐπί συκοφαντίαις αἷς εἰρήκαμεν ἀτίμως τῆς Ἐκκλησίας ἐκβάλλει, καὶ Τιμοθέῳ ἐγχειρίζει τόν θρόνον. Ἐμελέτα οε καὶ Ἡλίᾳ  καί Φλαβιανῷ  φυγήν ὑπερόριον θέσθαι. Τέως γε μὴν σπουοὴν τό γε νῦν ἔχον ἔπραττε Τιμοθέῳ τούτους ἐνοῦν. Οἱ οέ Τιμοθέῳ μέν κοινωνεῖν εἴλοντο, τῷ τῆς ὀρθοοοξίας λογῳ συμβαίνει οοκοῦντι· τήν γε μὴν Μακεοονίου ὑπερορίαν ἥκιστα εἶχον φέρειν, ουναστείᾳ μᾶλλον καὶ οὐ κατά θεσμοὺς Ἐκκλησίας γεγενημένην ὥσπερ οὐοὲ τὴν πρό αὐτοῦ Εὐφημίου,   οὴ καὶ εἰσάγαν κατ' αὐτῶν ἐκείνων τόν βασιλέα ἐξέμηνε, καὶ πολὺν ταῖς ἐκκλησίαις τόν σάλον προὐξένησε, καὶ κατὰ Σιοῷνα σύνοοον ἤθροιζεν ἐώων καὶ Παλαιστίνων ἐπισκόπων κατὰ τῶν θείων τούτων ἀνορῶν, ἧς ἀρχηγοί καθίσταντο,

 

 

τὲ Καισαρείας τῆς Παλαιστίνης Σωτῆριχος, καί Ἱεραπολεως Ξεναΐας ταῖς ἀληθείαις ξένος Θεοῦ· οἵ πολλοὶ τινες ἦσαν κατά τῆς ἐν Χαλκηοόνι συνόοου ῥέοντες, καί τά Εὐτυχοῦς καί Οιοσκούρου  ἀνά τὴν Ἕω κρατύνειν σπεύοοντες εἴπερ τινές. Ταῦτα μαθὼν Ἠλίας, τῶν  Ἱεροσολύμων τὴν ἱεραρχίαν κεκληρωμένος, σπουοὴν ἐτίθει βασιλεῖ καταλλάττεσθαι · καί οιαλλακτής Σάββας ἐκεῖνος πολύς τὴν ἄσκησιν καί τὴν κατὰ θεόν φιλοσοφίαν ἐτύγχανε, τοιάοε παρὰ Ἡλίᾳ ἐπιφερόμενος γράμματα.

«Τούς οἰκιστὰς τῆς ἐρήμου καί Σάββαν σὺν αὐτοῖς, τό τῆς ἔρημου κεφάλαιον, τῷ σῷ κράτει πρέσβεις ὑπὲρ τῶν ἐκκλησιῶν προβαλλόμεθα. Σύ οὲ τόν πόνον αὐτῶν αἰοεσθείς καί τοὺς κατὰ θεόν ἱορῶτας, βασιλεῦ, στῆσον τόν κατὰ τῶν ἐκκλησιῶν πόλεμον καί μηκέτι περαιτέρω προελθεῖν τόν οεινόν ἐάσῃς. Οἶοα γὰρ ὅτι μέλει σοὶ τὰ φίλα πράττειν θεῷ τῷ χαρισαμένῳ σοὶ τῷ οιάοημα. μὲν οὖν ὡς εἶχε τό οἰοαῖνον κατὰ τοῦ τῆς Παλαιστίνης ἀρχιερέως, τῷ βασιλεῖ οιέλυε γενναίως παραταξάμενος. Καὶ ἄπρακτος ἀμφί Σωτήριχον καὶ Φιλόξενον ἐν Σιοῶνι σύνοοος κατὰ Ἠλίου καί Φλαβιανοῦ ἀνεοείκνυτο. Ἐς ὕστερον οὲ οὗτοι φθόνῳ οιακαέντες, οιέβαλον ἐς βασιλέα τοὺς ἄνορας, ὡς εἶεν οιὰ λοιοορούμενοι καί οιαγελῶντες οὴ τὰ ἐκείνου* καὶ οὴ τὴν κατὰ τῶν πατριαρχῶν ἐξουσίαν εἰληφότες οἱ ἐναγεῖς, τὶ χρῆ καί λέγειν ὅσα καί ἕορων οακρύων καὶ ὀουρμῶν ἄξια ; Τέως ἐπί μὲν Φλαβιανῷ ἐκεῖνα πράττουσιν, ὅσα οὴ καὶ ἀμυορῶς ἄνωθεν οιελάβομεν πρὸς οὴ τούτοις καί ἐξωθοῦσι τοῦ θρόνου, ταὐτὸν Σευῆρον τόν ουσσεβῆ ἀντικαταστήσαντες· ὅς ἐπεί τῆς Ἀντιοχοῦ ἐπέβη, μυρία καί λόγον ἐκβαίνοντα τὰ οεινὰ τοῖς μὴ κοινωνεῖν αὐτῷ αἱρουμένοις ἐπῆγε.

 

Κεφάλαιο ΛΓ΄

(J.-P. Migne, Patrologia Graeca, t. 147, 182C-186B)

 

 

Περί τῆς παῤῥησίας τῶν ἁγίων καί μεγάλων ἀσκητῶν Σάββα καί Θεοοοσίου τοῦ κοινοβιάρχου, καί τῶν λοιπῶν ἐν Παλαιστίνη μοναχῶν ὑπὲρ τῆς ἁγίας συνόοου.

 

 

Τούτου τῆς πείρας καί ἅπαν μὲν τό ἐν Παλαιστίνῃ μοναδικόν, μάλιστα δὲ οἱ καθηγεμόνες τούτων πεπείρανται, ὅσοι. δῆτα Εὐθυμίῳ τῷ μεγάλῳ ἦσαν ἐς μαθητείαν τελέσαντες, ἄπειρα πλήθη καί σχεοδόν μὴ ἀριθμῷ ὑποπίπτοντα· ἤκμαζε γὰρ ἐν Παλαιστίνη μάλιστα τότε τὰ μοναστήρια, ὑπό καθηγεμόσι τοῖς φωστῆρσι τῶν φωστήρων ἀγόμενα· Εὐθυμιόν φημι τόν μέγαν καί Θεόκτιστον τὸν πολύν, Θεοδόσιόν τε τον τῶν κοινοβίων κατάρχοντα, καὶ Σάββαν τῆς ἔρημου τόν πολιστήν, ὧν τοὺς ἀγῶνας καί τὰ κατὰ Θεόν σκάμματα, ᾑρούμην ἂν διελθεῖν, εἰ μή πως ἐκβαινείν τοῦ προκειμένου ᾠόμην, ἰδίας μάλιστα δεόμενα συγγραφῆς, τῷ τὲ πλήθει καί μεγέθει τῶν ἔργων. Ἀλλ' ἔκδηλα τέως τὰ ἐκείνων, καί ἁπάσαις γλώσσαις καὶ ἐκκλησίαις εἰσί περιθρύλλητα, καί γε συγγνώμη διὰ ταῦτα, μὴ καί τούτων εἰς πλάτος διαγορευομένων. Τέως γε μὴν Σάββαν καί Θεοδόσιον ἐβιάζοντο· ἡγούμενοι εἶνε τούτου; σχοῖεν, καί τό πν ἀνῦσαι. Ὡς δε πεῖραν δη προσῆγον, πολύς τν ρετν Θεοδόσιος πἀκρίβαντος ναβάς, οἷά τις στρατηγς καί καθηγεμών, περί ατόν τν μοναδικν φάλαγγα περιστήσας, καί τῇ χειρί τῷ πλήθει σιγν σημήνας· τν φωνήν ἐπάρας ες μέγα, οτω τι βροντῶδες πήχησεν · Εἴ τις τάς δλέγων συνόδους μ ἐπίσης τοῖς τέσσαρσιν Εαγγελίοις γοῖτο, νάθεμαν Ταῦτεἰπών, καί οἷά τις γγελος καταπλήξας τό πλῆθος, σιγ πάντων ὁρώντων δι μέσου χώρει, πάντων καταπληττομένων το νδρός τό στρατήγημα· φο δ καί τάς ερήμενας γίας συνόδους τοῖς ἱεροῖς διπτύχοις τάττειν νομοθέτησαν καί βασιλεῖ δ γράμματα πέμποντες, τόν μέχρις αματος γνα ὑπέρ τούτων μήνυον μηδν ετι καί γένηται, οὐδαμς κστῆναι τν πατρικν διατεινόμενοι παραδόσεων. πειτα καί τάς πέριξ διανύντες πόλεις, οἷα τινες παράμιλλοι στρατηγοί, τοῖς πσι τ πάντα γένοντο· στηρίζοντες, ῥωννύντες, τό ῥάθυμον διεγείροντες, τν αρετικν μανίαν προφθάνοντες, διδάσκοντες ς το θεο Λόγος εἴη μν ατός ὁμοῦ θεός κα νθρωπος· μία δ τούτου πόστασις, εἴτουν πρόσωπον, φύσει τούτων κάτερον χουσα, τν θεότητα δηλαδ καί τν νθρωπότητι· δ καί τν ν Χαλκηδόνι κηρύττειν, σύνοδον, τάς πμφότερα τν αρετικν παρατροπάς διαφεύγουσαν. Τό γρ ὁμολογεν ν πρόσωπον τν Νεστορίου φρενοβλάβειαν πωθεται,  οἷς δ δύο φύσεις δοξάζει, τν Ετυχοῦς κα Διοσκόρου συναίρεσιν ποκρούεται. Ο γρ κατ Νεστόριον ες Υἱούς δύο καί ποστάσεις σας καί αὕτη τόν να διεῖλε Χριστν, λλοὐδπίσης Ετυχε καί  Διοσκόρῳ, πρός δ κα Σευήρῳ, ες μίαν φύσιν συγχέει τν θεότητα κα νθρωπότητα το νός Χριστο. Φεύγοντες γρ τούτων καστος πλέον ἔδει, μν τν διαίρεσιν, Διόσκορος δ τν συναίρεσιν καί μν ες τό δύο λέγειν Υἱούς, δ εςτό μηδνα κυρίως ὁμολογεν, θλίως ξέπεσον. Νεστόριος γρ τν σύγχυσιν δεδοικώς, σχέσει μόνον ετουν αθεντία τντς θεότητος νωσιν λεγε γενέσθαι τ νθρωπότητι· ς συμβαίνειν μετ τν φύσεων καί δύο πρεσβεύειν Υἱούς κα ποστάσεις διττάς κα ναμν Υἱόν τν κ το Πατρς ἰδικῶς γεννηθέντα,λλον δ τόν κ τς Παρθένου, χάριτι μόνον τό τῆς υοθεσίας ξίωμα κληρωσάμενον. δέ γε δυστυχής Ετυχής, πρός δ κα Διόσκορος, να μν καί Σευρος τούτοις παραζευχθείς στερον, τό τοπον δθεν Νεστορίου θέλοντες διελέγχειν, κακ τό κακόν ἰῶνται, ες τοπωτέραν νοήτως κκλίναντες αρεσιν, μίαν τολμήσαντες φύσιν πονομάσαι, θεότητος λέγω καί νθρωπότητος, τό γε ες ατος κον, τό παθς τς Θεότητος ες πάθος κατάγοντες. Ε γρ μίαν δοίημεν γενέσθαι τάς π Χριστῷ συνδραμούσας φύσεις κατ τόν κείνων λρον, δ θεός κα νθρωπος, συμμετέχει πάντως θανάτου καί Θεότης, Ἀλλμφράξοι τούτοις τό στόμα Πέτρος κορυφαος τν Χριστο μαθητν, Χριστο παθόντος πρ μν σαρκί λέγων, ο προστιθείς γε μν καί θεότητι. Ε γρ κα Χριστοῦ θεότης καθπόστασιν νωτο τ σαρκί, λλ' οὔμενον οδαμς κοινωνός ατῷ κα το πάθους γίνετο· πς γάρ, πεί τό θεον παντάπασι πάθους παντός νεπίδεκτο; Καί γε καλς κυροσα σύνοδος, θεσπίζει δύο φύσεις τόν Χριστόν εναι, συγχύτως, τρέπτως, ναλλοιώτως νωμένας· κα ν μιᾷποστάσει το θεο Λόγου τιμσθαιτόν ατόν πρό αώνων κ Πατρος γεννηθέντα κατ τον λόγον τς θεότητος· καί πσχάτων αθις τόν ατόν νόμῳ καινοτέρῳ φύσεως νθρωπίνης κ τῆς γίας γεννηθέντα Παρθένου· ὅμοιον τῷ Πατρ καί τ μητρί καθκατέραν οσίαν μονογεν κατ τόν Πατέρα, κα πρωτότοκον κατ τν μητέρα οἷς πολλο ατῷ δι το βαπτίσματος υοθετήθησαν τ πατρί. Τατα πανταχο διιόντες διδασκον, οἷς ξαφθείς ες θυμόν νόσιος βασιλεύς, ἀειφυγίαν ατν κατεδίκαζεν ως ο κείνῳ τν φυκτον ξορίαν παρ πόδας ἄνωθεν σχεδίαζε δίκη τν κεθεν μετάστασιν δις τ μν κκλησί σφοδρός λώφα κλύδων, κείνοις δ ξορία λύετο, ἐπί τήν φίλην ἡσυχίαν κ τν σκαμμάτων ναγόμενος.

 

 

 

 

 

Κεφάλαιο ΚΔ΄

(J.-P. Migne, Patrologia Graeca, t. 147, 278C-280B)

 

 

ς καί μέγας Σάββας καί  Θεοδόσιος κοινοβιάρχης ἐπί ουστινιανο τέλει το βίου χρήσαντο.

ουστινιανο δτι τν ατοκράτορα διοικοντος ρχήν, καί Σάββας κενος μέγας καί πολς Θεοδόσιος, ο τς ρήμου καθηγεμόνες, τι περισαν τῷ βίῳ. λλ προλαβν μν Θεοδόσιος διέβαινε πρός θέον. Σάββας δ τηνικαῦτα ννενηκοστόν παρελαύνων νιαυτόν, πρός το τς Αλίας προέδρου αθις πρέσβυς ς ουστινιανόν νεισιν, ν μυδρῷ γήρει σαλεύων. Σαμαρες γρ ουλιανόν τινα σφίσι βασιλέα πικηρύξαντες, πλεστα κατ Χριστιανν ξυβρίζουσιν, κκλησίας λεηλατοντες καί πυρί νέμοντες, κα τος εσεβεῖν ρημένους μετά πολλν κα φατον τιμωρίαν μαχαίρας ργον ποιούμενοι, κώμας τε κατατρέχοντες, καί τάς τν γίων θήκας ναῤῥηγνύντες κα παραδιδόντες πυρ· καί μάλιστά περί Νεάπολιν πραττον μαχαίρᾳ μέν τόν πίσκοπον νελόντες, τν δ πρεσβυτέρων κατασχόντες τινάς, πειτα ες μέρη τε καί μέλ διελόμενοι, σύναμα μαρτύρων τισί λειψάνοις πετηγάνιζον, οδεμις τόλμης βρεως κατ Χριστιανῶν φεισάμενοι. δή γνούς Ἰουστιανός χειρ πολλ συμβαλών κείνοις, λλους τε πολλος ναιρε καί Ἰουλιανόν ατόν. Συλληφθες δ κα τς Σιλουανος ν Σκυθοπόλει, πυρ παραδίδοται, κα πικρν οτω καταστροφν το βίου φίσταται, νρ πλεστα κατ Χριστιανν πεπαρῳνηκώς, καί τ θεία δίκη νταῦθα ταμιευθείς, ἵν ρκοσαν οτως ποτίσ καί τιμωρίαν, σπερ δ καί θεος Σάββας κείνῳ προήγγειλεν. λλούστριος δ τις ξίαν, ρσένιος τονομα, κόλουθος ν τῷ προειρημένῳ,τ Κωνσταντίνου γενόμενος, ψευδ κατ τν Παλαιστίνων ἔῤῥαπτεν, ς εεν τῷ τυρνῳ πολλ συμβαλλόμενοι· δι' ος Σάββας, ς εἴρηται, πρεσβεύσων αθις π τν Κωνσταντίνου φοίτα, οα δ τίνι γγέλῳ κα τς νω ερουσαλμ πολίτ ορανόθεν κοντι, περιφαν ποίει τν προπομπν κρατν, πᾶν ὅσον τς πόλεως πιφανς ν κα ατόν πιφάνιον τόν πατριάρχην ες παντν κείνου προπέμψας. πεί δ πόῤῥωθεν προσιόντα κα βασιλες νεγίνωσκεν, ώρα τινα στέφανον ξαλλον τ κείνου πικείμενον κορυφ, δ κα ναστάσιος πάλαι τεθέατο, νίκα πρὸς ατον πεφοίτα. Ὑπαντήσας ον κα ελογίας ξιωθες δέως κείνῳ συνν, πν τι βουλομένω ν, εὐχερέστατα διαλύσας. κεθεν δ’ ποστρέψας, κα ατός πρός τν γήρω κα νώλεθρον διέβαινε βιοτήν, πάξια τν πόνων τ γέρα ληψόμενος.