logo

Διδάγματα ἀπό τίς ἐμφανίσεις

τοῦ ἀναστάντος Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ

(ΤΕΤΑΡΤΗ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΕΩΣ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ)

                               

 

Τοῦ Μητροπολίτου Καισαριανῆς, Βύρωνος καί Ὑμηττοῦ Δανιήλ

 

 Ὁ ἀναστάς Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός ὁ μέγας καί ἀληθής Διδάσκαλός μας μέ τίς ἐνέργειές Του μετά τήν Ἀνάστασή Του μᾶς φώτισε καί μᾶς δίδαξε.

Ἰδού πῶς:

α΄. Ἐγκατέλειψε τούς ἀπίστους Ἰουδαίους στήν ἄγνοιά τους.

Θά ἀνέμεναν οἱ Μαθητές Του ὅταν ἀναστήθηκε, νά ἐμφανισθεῖ ζωντανός στούς σταυρωτές Του γιά νά τούς καταπλήξει, νά τούς ταπεινώσει ἐνώπιον τῶν Ἰουδαίων, νά τούς ἀναγκάσει νά Τόν πιστέψουν, νά Τόν προσκυνήσουν ὡς Παντοδύναμο Θεό καί νά Τόν ἀναγνωρίσουν ὡς Μεσσία. Δέν τό ἔπραξε, ἐπειδή δέν ἤθελε νά τούς ἐκβιάσει νά πράξουν ὅ,τιδήποτε μέ ἐξαναγκασμό, ἀφοῦ εἶχε διακηρύξει «εἰς τὶς θέλε[1]ι ὀπίσω μου ἐλθεῖν».

Ἀντίθετα ὅμως ἐμφανίσθηκε στούς ἔμφοβους καί καταπτοημένους Μαθητές Του γιά νά τούς στηρίζει νά πιστέψουν στήν Ἀνάστασή Του.

Γι’ αὐτό τό θέμα ὁ Κύριος εἶχε ἕνα ἐνδιαφέροντα διάλογο μέ τόν μαθητή Του Ἰούδα, ὄχι τόν προδότη, ἀλλά τόν Ἀδελφόθεο[2], ὅπως ἐξηγεῖ ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης,

«Ἐκεῖνος πού κρατάει τίς ντολές μου καί τίς κτελε, ατός μέ γαπάει· κι ατός πού μέ γαπάει θ’ γαπηθε πό τόν Πατέρα μου, κι γώ θά τόν γαπήσω καί θά το φανερώσω τόν αυτό μου. Κύριε, το λέει ούδας, χι σκαριώτης, γιατί θά φανερώσεις τόν αυτό σου σ’ μς κι χι στόν κόσμο; ποιος μέ γαπάει, το ποκρίθηκε ησος, θά τηρήσει τό λόγο μου. Κι Πατέρας μου θά τόν γαπήσει, καί θά ρθουμε σ’ ατόν καί θά κατοικήσουμε μαζί του. Αὐτός πού δέ μέ γαπάει δέν κολουθε τά λόγιά μου. Τά λόγια μως πού κοτε δέν προέρχονται πό μένα, λλά πό τόν Πατέρα πού μ’ στειλε»[3].

Ἀπό τόν διάλογο αὐτό προκύπτει, ὅτι ὁ Κύριος θέτει ὡς προϋπόθεση γιά νά ἐμφανισθεῖ καί νά κατοικήσει στίς ψυχές τῶν Μαθητῶν Του τήν τήρηση τῶν ἐντολῶν Του.

Οἱ ἐχθροί Του, πού ἦταν ἄπιστοι δέν εἶχαν διάθεση νά Τόν ἀποδεχθοῦν, νά πιστέψουν σ’ Αὐτόν καί νά τηρήσουν τήν διδασκαλία Του, γι’ αὐτό καί τούς ἐγκατέλειψε στήν ἄγνοιά τους, οὐσιαστικά στήν αὐτοκαταδίκη τους, γιά τήν ὁποία εἶχε μιλήσει ὁ Προφήτης Ἡσαΐας. Τούς λόγους του ἐπικαλέστηκαν οἱ ἀπόστολοι Ματθαῖος καί Παῦλος γιά νά στηλιτεύσουν τήν σκληροκαρδία τῶν Ἰουδαίων.

«Γι’ ατό τούς μιλάω μέ παραβολές γιά νά μή βλέπουν ν βλέπουν. κι ν κον νά μήν κον οτε νά καταλαβαίνουν, μήπως τσι κάποτε μετανοήσουν καί κπληρωθε τότε σ’ ατούς προφητεία το σαΐα, ποία λέει: Θά κούσετε μέ τήν κοή μά δέ θά καταλάβετε, καί θά δετε μά δέ θ’ ντιληφθετε. Γιατί γινε ναίσθητη καρδιά ατο του λαο, καί μέ τ’ ατιά βαριάκουσαν κι κλεισαν τά μάτια τους· σως μως δονε μέ τά μάτια κι κούσουν μέ τ’ ατιά καί καταλάβουν μέ τήν καρδιά κι πιστρέψουν σ’ μένα καί τούς γιατρέψω. Μακάρια μως τά δικά σας μάτια γιατί βλέπουν, καί τ’ ατιά σας γιατί  κονε! Σᾶς βεβαιώνω πώς πολλοί προφτες καί δίκαιοι πιθύμησαν νά δον σα βλέπετε, καί δέν τά εδαν· καί ν’ κούσουν σα κοτε, καί δέν τά κουσαν»[4].

«Ἄλλοι πίστευαν σ’ ατά πού λεγε κι λλοι δέν θελαν νά τόν πιστέψουν. Ἔτσι, χωρίς νά συμφωνήσουν μεταξύ τους, φυγαν, κι Παλος τούς επε να λόγο κόμη: Καλά επε τό γιο Πνεμα στούς πατέρες μας μέσω το προφήτη σαΐα, ὅτι πήγαινε στό λαό ατόν καί πές του : Θ’ κούσετε μέ τ’ ατιά σας, μά δέ θά καταλάβετε καί θά δετε, μά δέ θ’ ντιληφθετε. Γιατί γινε ναίσθητη καρδιά το λαο ατο καί μέ τ’ ατιά βαριάκουσαν, καί κλεισαν τά βλέφαρα στά μάτια τους μήν τυχόν δονε μέ τά μάτια καί κούσουν μέ τ’ ατιά καί καταλάβουν μέ τήν καρδιά, καί πιστρέψουν σ’ μένα καί τούς γιατρέψω. Μάθετε, λοιπόν, τι Θεός στειλε τή σωτηρία ατή στούς θνικούς. Ατοί τώρα θ’ κούσουν! Ἀφοῦ τά επε ατά, φυγαν ο ουδαοι, χοντας ναμεταξύ τους μεγάλη διχογνωμία»[5].

Τό σκληροτράχηλο τοῦ χαρακτήρα τῶν Ἰουδαίων καί ἡ ἀπιστία τους ἐπιβεβαιώθηκε καί ἀπό τό γεγονός, ὅτι συκοφάντησαν τήν Ἀνάστασή Του, ἐνῶ τήν πληροφορήθηκαν ἀπό τούς φρουρούς τοῦ τάφου Του, ὅπως μᾶς πληροφορεῖ ὁ εὐαγγελιστής Ματθαῖος:

«Ὅταν φυγαν ο γυνακες, μερικοί πό τούς φρουρούς πγαν στήν πόλη κι νέφεραν στούς ρχιερες λα σα γιναν. Οἱ ρχιερες φώναξαν καί τούς πρεσβυτέρους, καναν συμβούλιο κι ποφάσισαν: δωσαν πολλά χρήματα στούς στρατιτες καί τούς επαν: Νά πετε πώς τή νύχτα πού μες κοιμόμασταν, ρθαν ο μαθητές του καί τόν κλεψαν. Κι ν ατό φτάσει στ’ ατιά το Ρωμαίου διοικητή, μες θά τόν πείσουμε καί θά σς παλλάξουμε πό κάθε εθύνη. Οἱ στρατιτες πραν τά χρήματα κι καναν πως τούς δασκάλεψαν. τσι κυκλοφόρησε ατή φήμη στούς ουδαίους ως σήμερα»[6].

* * * * *

β΄. Ράπισε μέ τήν ἀστραπή τῆς θεότητός Του τούς φρουρούς τοῦ τάφου Του.

Ματαίως ἡ κουστωδία (οἱ Στρατιῶτες) φύλαγε τόν τάφο τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, διότι φρουροῦσε γιά νά μήν κλέψουν οἱ Μαθητές Του τό Σῶμα Του καί ἰσχυρισθοῦν ὅτι ἀναστήθηκε. Αὐτά τά μέτρα φρούρησης δείχνουν ὅτι φοβόνταν τήν Ἀνάστασή Του, ἡ ὁποία θά ἀποτελοῦσε τήν «ἔσχατη πλάνη» πού θά ἦταν χειρότερη ἀπό τήν προηγούμενη:

«Την λλη μέρα, πού ταν Σάββατο, πγαν ο ρχιερες καί ο Φαρισαοι λοι μαζί, στόν Πιλάτο καί το επαν: «Κύριε, θυμηθήκαμε πώς κενος λαοπλάνος εχε πε ταν ζοσε: σέ τρες μέρες θά ναστηθῶ. Γι’ ατό, δσε διαταγή νά φρουρηθε καλά τάφος ς τήν τρίτη μέρα, μήν τυχόν ρθουν ο μαθητές Του τή νύχτα καί τόν κλέψουν, κι πειτα πον στό λαό πώς ναστήθηκε πό τούς νεκρούς γιατί τότε τελευταία πλάνη θά εναι χειρότερη πό τήν προηγούμενη». Κι Πιλάτος τούς επε: «Σς διαθέτω τή φρουρά. Πηγαίνετε καί πάρτε ποια μέτρα σφαλείας νομίζετε». Αὐτοί τότε πγαν στόν τάφο καί τόν σφάλισαν: σφράγισαν τήν πέτρα κι φησαν καί τή φρουρά κε»[7].

Μέ τόν τρόπο αὐτό ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός ἀπέδειξε, ὅτι καμμία φρουρά, κανένας νόμος, καμμία ἐγκόσμια ἐξουσία δέν εἶναι ἱκανή νά ἐμποδίσει τίς ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ καί νά ἀκυρώσει τό σχέδιό Του. Αὐτοί θά νομοθετοῦν γιά νά ματαιώσουν τό ἔργο Του, νά Τόν φυλακίσουν, νά Τόν θανατώσουν, νά Τόν δεσμεύσουν κι Ἐκεῖνος θά θριαμβεύει. Πολύ περισσότερο οἱ πονηρές ἐξουσίες τοῦ κόσμου τοῦ αἰώνα τούτου δέν εἶναι ἱκανές καί ἰσχυρές νά Τόν ὑποτάξουν. Ὅσο καί ἄν, οἱ ἐχθροί τῆς χριστιανικῆς πίστεως, τοῦ Εὐαγγελίου, τῆς Ἐκκλησίας, ἄν πολεμοῦν καί μηχανεύονται μέτρα γιά νά ἐμποδίσουν τό ἔργο τοῦ Θεοῦ «ἀλλά ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ δέ δένεται»[8] θά πεῖ ὁ ἀπόστολος Παῦλος καί ὁ Κύριος διακήρυξε «τό πνεῦμα ὅπου θέλει πνεῖ»[9]. Ὁ Θεός δέν ὑπακούει σέ ἐγκόσμιες καί μάλιστα πονηρές ἐξουσίες.

Οἱ μάρτυρες τῆς Ἐκκλησίας ἔχουν ἀποδείξει ὅτι οὔτε βασανιστήρια οὔτε θανατώσεις μποροῦν νά κάμψουν τήν δύναμη τοῦ Θεοῦ.   

* * * * *

γ΄. Διέλυσε τίς ἀμφιβολίες τῶν Μαθητῶν Του.

Ὅπως μᾶς πληροφοροῦν τά ἱερά Εὐαγγέλια, καί οἱ Μαθητές Του ἦταν διστακτικοί νά πιστέψουν στήν Ἀνάσταση. Μάλιστα θεώρησαν γυναικεῖες φλυαρίες ὅσα ἔλεγαν οἱ Μυροφόρες γυναῖκες γιά τήν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. «Τά λόγια αὐτά τούς φάνηκαν σάν φλυαρίες καί δέν τίς πίστευαν»[10]. Ὁμοίως ἀπιστοῦσαν καί στά λόγια τῆς Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς[11]. Δέν πίστεψαν καί τούς δύο Μαθητές πού τήν Κυριακή τό πρωΐ πήγαιναν στήν ἐξοχή[12].

Ὅταν ἐμφανίσθηκε στό ὑπερῶο πού ἦταν συγκεντρωμένοι, μερικοί ὅταν Τόν εἶδαν ἦταν διστακτικοί «Κι ταν τόν εδαν, τόν προσκύνησαν· μερικοί μως εχαν μφιβολίες»[13].

Αὐτός ὀνείδισε τήν ἀπιστία αὐτῶν ὅτι «λα αὐτά τά ἄκουγαν οἱ Φαρισαῖοι, πού ἦταν φιλάργυροι, καί τόν χλεύαζαν»[14].

Ὁ ἀπόστολος Θωμᾶς ζητοῦσε περισσότερες ἀποδείξεις. Οἱ πορευόμενοι δύο Μαθητές πρός τούς Ἐμμαούς, μετά τά ὅσα εἶχαν ζήσει τίς προηγούμενες ἡμέρες τοῦ Πάθους Του, Τόν θεωροῦσαν ἁπλά ἕνα «Προφήτη δυνατό ἐν ἔργῳ καί λόγῳ»[15]. Ὅταν τούς ἐξήγησε καί κυρίως ὅταν συνέφαγε μαζί τους καί διανοίχθηκαν οἱ ὀφθαλμοί τους, τότε Τόν ὁμολόγησαν περιχαρεῖς ὡς Κύριό τους.

Ὁ Κύριος εἶχε προεῖπει ὅτι οἱ Μαθητές Του, τήν νύκτα ἐκείνη τῆς συλλήψεώς Του, τῆς καταδίκης Του καί ἐν συνεχείᾳ τῆς σταυρώσεώς Του, θά σκανδαλίζονταν[16] καί θά διασκορπίζονταν[17].

Ὁ Κύριος ὅμως διέλυσε ὁ Ἴδιος τούς δισταγμούς καί τίς ἀμφιβολίες τους σ’ αὐτούς πού εἶχαν καλή διάθεση νά πεισθοῦν.

* * * * *

δ΄. Διέλυσε τό φόβο τῶν γυναικῶν

Τίς γυναῖκες πού πῆγαν στόν τάφο, τίς διακατεῖχε φόβος καί δειλία[18]. Ὅταν ὅμως βεβαιώθηκαν ἀπό τόν λαμπροφορεμένο Ἄγγελο ὅτι «ἠγέρθη ἀπό τῶν νεκρῶν»[19] χάρηκαν καί ἐξαφανίσθηκε ὁ φόβος καί ἡ δειλία.

Ἔτσι μᾶς δίδαξε ὅτι ἡ πνευματική πείρα σκορπίζει τήν δειλία τῆς ψυχῆς πού δημιουργοῦν οἱ ἐγκόσμιες καταστάσεις.

Αὐτή τήν ἐμπειρία μαρτυροῦν οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι καί Μαθητές τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ ὅταν γράφουν:

Ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης «καί εδαμε τή θεϊκή του δόξα, τή δόξα πού μοναχογιός τήν χει π’ τόν Πατέρα, κι ρθε γεμάτος χάρη θεϊκή κι λήθεια γιά μᾶς»[20].

«Αὐτός πού ναφέρει τό γεγονός τό εδε μέ τά μάτια του, κι ατό πού ναφέρει εναι ληθινό. Ξέρει κι διος πώς λέει τήν λήθεια, στε κι σες νά τό πιστέψετε»[21].

«Σς γράφουμε γιά τό ζωοποιό Λόγο πού πρχε ξαρχς. Τόν κούσαμε καί τόν είδαμε μέ τά ἴδια μας τά μάτια. Μάλιστα τόν εἴδαμε ἀπό κοντά, καί τά χέρια μας τόν ψηλάφισαν»[22].

Ὁ ἀπόστολος Πέτρος :

«Λοιπόν, δέ βασιστήκαμε σέ περίτεχνους μύθους γιά νά σς γνωστοποιήσουμε τή δυναμική λευση το Κυρίου μς ησο Χριστο. Μέ τά δια μς τά μάτια εδαμε τό μεγαλεο του»[23].

* * * * *

ε΄. Συμπορεύθηκε μέ τούς δύο Μαθητές πού πήγαιναν πρός τούς Ἐμμαούς.

Ὁ Κύριος δέν περιφρόνησε τούς δύο μαθητές Του πού τό πρωΐ τῆς Κυριακῆς ἔκαναν ἕνα περίπατο στή ἐξοχή  κατηφεῖς καί μελαγχολικοί, προβληματισμένοι ἀπό ὅσα εἶχαν συμβεῖ. Συμπορεύθηκε μαζί τους, συνομίλησε καί τούς ἐξήγησε τίς Προφητεῖες πού ἀναφέρονταν στόν Μεσσία, δηλαδή σ’ Αὐτόν τόν Ἴδιο.

Ἐνδεχομένως νά ἐθωρεῖτο ἐνδεδειγμένο ὅτι ἔπρεπε νά ἀπευθυνόταν σ’ ἕνα πολυάριθμο ἀκροατήριο γιά νά διδάξει. Γιά Ἐκεῖνον ὅμως οἱ δύο ψυχές ἦταν πολύτιμες γιά νά μάθουμε ὅλοι μας, ὅτι δέν πρέπει νά δίνουμε σημασία στούς ἀριθμούς, ἀλλά στίς διαθέσεις.

Οἱ δύο ἐκεῖνοι ἀποδείχθηκαν διαπρύσιοι καί θαρραλέοι κήρυκες τῆς Ἀναστάσεως γι’ αὐτό καί ὁ Κύριος τούς στήριξε μέ ἐπιμέλεια καί συγκατάβαση.  

Ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός ὡς «ἐτάζων καρδίας καί νεφρούς»[24] γνωρίζει τίς προθέσεις τῶν ἀνθρώπων κκαί σέ ὅσους ἀναζητοῦν τήν ἀλήθεια ὁ Κύριος ἀνταποκρίνεται. Ὅσοι πάλι εἶναι σκληροί καί ἀμετάπιστοι κατά τό «οὐ μέ πείσεις κἄν μέ πείσης» τούς ἐγκαταλείπει.

Γνωρίζοντας τίς καλές προθέσεις τους κάλεσε τούς Δώδεκα Μαθητές Του, ὁμοίως καί στίς περιπτώσεις τοῦ Ζακχαίου[25] καί τῆς Σαμαρείτιδας[26].

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἐπικαλεῖται αὐτόν τόν πνευματικό νόμο σ’ ὅλους τούς χριστιανούς γιά τούς ὁποίους γράφει: «τοῖς κατά πρόθεσιν κλητοῖς οὖσι»[27] δηλαδή ὁ Θεός τούς κάλεσε στήν πίστη ἐπειδή γνωρίζει ὅτι ἔχουν προϋποθέσεις νά ἀνταποκριθοῦν. Αὐτό σημαίνει ὅτι ὅποιος δέν ἀνταποκρίνεται καί ἀπορρίπτει τήν πρόσκληση τοῦ Θεοῦ τό πράττει ἐνσυνείδητα καί ἀναλογίζεται τήν πράξη του.

* * * * *

στ΄. Ἀποκατέστησε τόν ἀπόστολο Πέτρο

Πρός τόν ἀπόστολο Πέτρο πού Τόν ἀρνήθηκε, ἔδειξε ἐνδιαφέρον καί φιλανθρωπία νά τόν ἀποκαταστήσει μέ τόν διάλογο στήν παραλία τῆς λίμνης Τιβεριάδος. Θέλησε νά τόν ἀπαλλάξει ἀπό τίς τύψεις του, δέν τόν ἐγκατέλειψε στόν ἐσωτερικό του καί ἐξωτερικό ἔλεγχο γιά τήν πτώση του, στήν ἀπαξίωση τῆς θέσεως μεταξύ τῶν Ἀποστόλων, τοῦ ἔδειξε ὅτι ὑπάρχει δυνατότητα διορθώσεως:

« Ὅταν λοιπόν, φαγαν, λέει ησος στό Σίμωνα Πέτρο: Σίμων, γιέ το ωνᾶ, μ’ γαπς περισσότερο π’ σο ατοί δ; Ναί, Κύριε, το παντάει Πέτρος, σύ ξέρεις πώς σ’ γαπ. Το λέει τότε: Βόσκε τ’ ρνιά μου. Τόν ρωτάει πάλι γιά δεύτερη φορά: Σίμων, γιέ το ωνὰ, μ’ γαπς; Ναί, Κύριε, το ποκρίνεται, σύ ξέρεις τι σ’ γαπ. Το λέει τότε: Ποίμαινε τά πρόβατά μου. Τόν ρωτάει γιά τρίτη φορά: «Σίμων, γιέ το ωνᾶ, μ’ γαπς; Στενοχωρήθηκε Πέτρος πού τόν ρώτησε γιά τρίτη φορά, μ’ γαπς; Καί το παντάει: Κύριε, σύ τά ξέρεις λα· σύ ξέρεις τι σ’ γαπ». Το λέει τότε ησος: βόσκε τά πρόβατά μου. Ὅταν σουν νεότερος, δενες τή ζώνη στή μέση σου καί πήγαινες που θελες ταν μως γεράσεις, σέ βεβαιώνω πώς θ’ πλώσεις τά χέρια σου, κι λλος θά σέ ζώσει καί θά σέ πάει κε πού δέ θέλεις. Αὐτό τό επε γιά νά δείξει μέ ποιόν θάνατο θά δόξαζε τό Θεό. Κι φο τό επε ατό, το λέει: κολούθησε μέ»[28].

Ἔτσι μᾶς δίδαξε κι ἐμᾶς νά δίνουμε γιά νά ἀποκαταστήσουμε τίς σχέσεις μας καί εὐκαιρίες σ’ ὅσους σφάλλουν καί ἔχουν πτώσεις καί μᾶς βλάπτουν.

 



[1] Ματθαίου ιστ΄, 24.

[2] Ἰούδα α΄, 1.

[3] «Ὁ ἔχων τὰς ἐντολάς μου καὶ τηρῶν αὐτάς, ἐκεῖνός ἐστιν ὁ ἀγαπῶν με· ὁ δὲ ἀγαπῶν με ἀγαπηθήσεται ὑπὸ τοῦ πατρός μου, καὶ ἐγὼ ἀγαπήσω αὐτὸν καὶ ἐμφανίσω αὐτῷ ἐμαυτόν. Λέγει αὐτῷ ᾿Ιούδας, οὐχ ὁ ᾿Ισκαριώτης· Κύριε, καὶ τί γέγονεν ὅτι ἡμῖν μέλλεις ἐμφανίζειν σεαυτὸν καὶ οὐχὶ τῷ κόσμῳ; ἀπεκρίθη ᾿Ιησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ· ἐάν τις ἀγαπᾷ με, τὸν λόγον μου τηρήσει, καὶ ὁ πατήρ μου ἀγαπήσει αὐτόν, καὶ πρὸς αὐτὸν ἐλευσόμεθα καὶ μονὴν παρ' αὐτῷ ποιήσομεν. ὁ μὴ ἀγαπῶν με τοὺς λόγους μου οὐ τηρεῖ· καὶ ὁ λόγος ὃν ἀκούετε οὐκ ἔστιν ἐμός, ἀλλὰ τοῦ πέμψαντός με πατρός» (Ἰωάννου ιδ΄ 21-24).

[4] «Διὰ τοῦτο ἐν παραβολαῖς αὐτοῖς λαλῶ, ἵνα βλέποντες μὴ βλέπωσι καὶ ἀκούοντες μὴ ἀκούωσι μηδὲ συνῶσι, μήποτε ἐπιστρέψωσι· καὶ τότε πληρωθήσεται αὐτοῖς ἡ προφητεία ῾Ησαΐου ἡ λέγουσα· ἀκοῇ ἀκούσετε καὶ οὐ μὴ συνῆτε, καὶ βλέποντες βλέψετε καὶ οὐ μὴ ἴδητε· ἐπαχύνθη γὰρ ἡ καρδία τοῦ λαοῦ τούτου, καὶ τοῖς ὠσὶ βαρέως ἤκουσαν, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἐκάμμυσαν, μήποτε ἴδωσι τοῖς ὀφθαλμοῖς καὶ τοῖς ὠσὶν ἀκούσωσι καὶ τῇ καρδίᾳ συνῶσι καὶ ἐπιστρέψωσι, καὶ ἰάσομαι αὐτούς. ῾Υμῶν δὲ μακάριοι οἱ ὀφθαλμοί, ὅτι βλέπουσι, καὶ τὰ ὦτα ὑμῶν, ὅτι ἀκούουσιν. ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι πολλοὶ προφῆται καὶ δίκαιοι ἐπεθύμησαν ἰδεῖν ἃ βλέπετε, καὶ οὐκ εἶδον, καὶ ἀκοῦσαι ἃ ἀκούετε, καὶ οὐκ ἤκουσαν» (Ματθαίου ιγ΄ 13-17)

[5] «Καὶ οἱ μὲν ἐπείθοντο τοῖς λεγομένοις, οἱ δὲ ἠπίστουν. ἀσύμφωνοι δὲ ὄντες πρὸς ἀλλήλους ἀπελύοντο, εἰπόντος τοῦ Παύλου ρῆμα ἕν, ὅτι καλῶς τὸ Πνεῦμα τὸ ῞Αγιον ἐλάλησε διὰ ῾Ησαΐου τοῦ προφήτου πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν λέγον· πορεύθητι πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον καὶ εἶπον· ἀκοῇ ἀκούσετε καὶ οὐ μὴ συνῆτε, καὶ βλέποντες βλέψετε καὶ οὐ μὴ ἴδητε· ἐπαχύνθη γὰρ ἡ καρδία τοῦ λαοῦ τούτου, καὶ τοῖς ὠσὶ βαρέως ἤκουσαν, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἐκάμμυσαν, μήποτε ἴδωσι τοῖς ὀφθαλμοῖς καὶ τοῖς ὠσὶν ἀκούσωσι καὶ τῇ καρδίᾳ συνῶσι καὶ ἐπιστρέψωσι, καὶ ἰάσομαι αὐτούς. γνωστὸν οὖν ἔστω ὑμῖν ὅτι τοῖς ἔθνεσιν ἀπεστάλη τοῦτο τὸ σωτήριον τοῦ Θεοῦ, αὐτοὶ καὶ ἀκούσονται. καὶ ταῦτα αὐτοῦ εἰπόντος ἀπῆλθον οἱ ᾿Ιουδαῖοι πολλὴν ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς συζήτησιν» (Πράξεων κη΄ 24-29)

[6] «Πορευομένων δὲ αὐτῶν ἰδού τινες τῆς κουστωδίας ἐλθόντες εἰς τὴν πόλιν ἀπήγγειλαν τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἅπαντα τὰ γενόμενα.  καὶ συναχθέντες μετὰ τῶν πρεσβυτέρων συμβούλιόν τε λαβόντες ἀργύρια ἱκανὰ ἔδωκαν τοῖς στρατιώταις λέγοντες·  εἴπατε ὅτι οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς ἐλθόντες ἔκλεψαν αὐτὸν ἡμῶν κοιμωμένων.  καὶ ἐὰν ἀκουσθῇ τοῦτο ἐπὶ τοῦ ἡγεμόνος, ἡμεῖς πείσομεν αὐτὸν καὶ ὑμᾶς ἀμερίμνους ποιήσομεν. οἱ δὲ λαβόντες τὰ ἀργύρια ἐποίησαν ὡς ἐδιδάχθησαν. καὶ διεφημίσθη ὁ λόγος οὗτος παρὰ ᾿Ιουδαίοις μέχρι τῆς σήμερον» (κη΄ 11-15)

[7] «Τῇ δὲ ἐπαύριον, ἥτις ἐστὶ μετὰ τὴν παρασκευήν, συνήχθησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι πρὸς Πιλᾶτον λέγοντες· κύριε, ἐμνήσθημεν εἶπεν ἔτι ζῶν, μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐγείρομαι. κέλευσον οὖν ἀσφαλισθῆναι τὸν τάφον ἕως τῆς τρίτης ἡμέρας, μήποτε ἐλθόντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς κλέψωσιν αὐτὸν καὶ εἴπωσι τῷ λαῷ, ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν· καὶ ἔσται ἡ ἐσχάτη πλάνη χείρων τῆς πρώτης. ἔφη αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος· ἔχετε κουστωδίαν· ὑπάγετε ἀσφαλίσασθε ὡς οἴδατε. οἱ δὲ πορευθέντες ἠσφαλίσαντο τὸν τάφον σφραγίσαντες τὸν λίθον μετὰ τῆς κουστωδίας» Ματθαίου κζ΄ 62-66.

[7] «Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ οὐ δέδεταιὅτι ἐκεῖνος ὁ πλάνος εἶπεν ἔτι ζῶν, μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐγείρομαι. κέλευσον οὖν ἀσφαλισθῆναι τὸν τάφον ἕως τῆς τρίτης ἡμέρας, μήποτε ἐλθόντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς κλέψωσιν αὐτὸν καὶ εἴπωσι τῷ λαῷ, ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν· καὶ ἔσται ἡ ἐσχάτη πλάνη χείρων τῆς πρώτης. ἔφη αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος· ἔχετε κουστωδίαν· ὑπάγετε ἀσφαλίσασθε ὡς οἴδατε. οἱ δὲ πορευθέντες ἠσφαλίσαντο τὸν τάφον σφραγίσαντες τὸν λίθον μετὰ τῆς κουστωδίας» Ματθαίου κζ΄ 62-66.

[8] «Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ οὐ δέδεται» Πρός Τιμόθεον Β΄ β΄ 9.

[9] Ἰωάννου γ΄ 8.

[10] «Ἐφάνησαν ἐνώπιον αὐτῶν ὡσεὶ λῆρος τὰ ρήματα αὐτῶν, καὶ ἠπίστουν αὐταῖς» Λουκᾶ κδ΄ 11.

[11] Μάρκου ιστ΄ 16-17.

[12] Μάρκου ιστ΄ 13.

[13] «Ἰδόντες αὐτὸν προσεκύνησαν αὐτῷ, οἱ δὲ ἐδίστασαν» Ματθαίου κη΄ 17.

[14] «Τοῖς θεασαμένοις αὐτὸν ἐγεγερμένον ἐκ νεκρῶν οὐκ ἐπίστευσαν» Λουκᾶ ιστ΄ 14.

[15] Λουκᾶ κδ΄ 19.

[16] Ἰωάννου ιστ΄ 1.

[17] Ἰωάννου ιστ΄ 32.

[18] Ματθαίου κη΄ 1-7, Λουκᾶ κδ΄1-10, Μάρκου ιστ΄ 8.

[19] Ματθαίου κζ΄ 64.

[20] «Ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς μονογενοῦς παρὰ πατρός, πλήρης χάριτος καὶ ἀληθεία» (α΄ 14)

[21] «Ὁ ἑωρακώς μεμαρτύρηκε, καὶ ἀληθινή αὐτοῦ ἐστιν ἡ μαρτυρία, κἀκεῖνος οἶδεν ὅτι ἀληθῆ λέγει, ἵνα καὶ ὑμεῖς πιστεύσητε» Ἰωάννου ιθ΄ 35.

[22] «Ὁ ἦν ἀπ᾿ ἀρχῆς, ὃ ἀκηκόαμεν, ὃ ἑωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὃ ἐθεασάμεθα καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν, περὶ τοῦ λόγου τῆς ζωῆς» (Α΄ Ἰωάννου α΄ 1)

[23] «Οὐ γὰρ σεσοφισμένοις μύθοις ἐξακολουθήσαντες ἐγνωρίσαμεν ὑμῖν τὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ δύναμιν καὶ παρουσίαν, ἀλλ᾿ ἐπόπται γενηθέντες τῆς ἐκείνου μεγαλειότητος» Β΄ Πέτρου α΄ 16.

[24] Ψαλμοῦ ζ΄ (7) 10.

[25] Λουκᾶ ιθ΄ 2-8.

[26] Ἰωάννου δ΄ 7-19.

[27] Πρός Ρωμαίους η΄ 28. 

[28] « ῞Οτε οὖν ἠρίστησαν, λέγει τῷ Σίμωνι Πέτρῳ ὁ ᾿Ιησοῦς· Σίμων ᾿Ιωνᾶ, ἀγαπᾷς με πλεῖον τούτων; λέγει αὐτῷ· ναί, Κύριε, σὺ οἶδας ὅτι φιλῶ σε. λέγει αὐτῷ· βόσκε τὰ ἀρνία μου. λέγει αὐτῷ πάλιν δεύτερον· Σίμων ᾿Ιωνᾶ, ἀγαπᾷς με; λέγει αὐτῷ· ναί, Κύριε, σὺ οἶδας ὅτι φιλῶ σε. λέγει αὐτῷ· ποίμαινε τὰ πρόβατά μου. λέγει αὐτῷ τὸ τρίτον· Σίμων ᾿Ιωνᾶ, φιλεῖς με; ἐλυπήθη ὁ Πέτρος ὅτι εἶπεν αὐτῷ τὸ τρίτον, φιλεῖς με, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Κύριε, σὺ πάντα οἶδας, σὺ γινώσκεις ὅτι φιλῶ σε. λέγει αὐτῷ ὁ ᾿Ιησοῦς· βόσκε τὰ πρόβατά μου. ἀμὴν ἀμὴν λέγω σοι, ὅτε ἦς νεώτερος, ἐζώννυες σεαυτὸν καὶ περιεπάτεις ὅπου ἤθελες· ὅταν δὲ γηράσῃς, ἐκτενεῖς τὰς χεῖράς σου, καὶ ἄλλος σε ζώσει, καὶ οἴσει ὅπου οὐ θέλεις. τοῦτο δὲ εἶπε σημαίνων ποίῳ θανάτῳ δοξάσει τὸν Θεόν. καὶ τοῦτο εἰπὼν λέγει αὐτῷ· ἀκολούθει μοι» Ἰωάννου  κα΄ 15-19.