Όσιος Ιλαρίων ο Μέγας
Συναξάρι
Τοῦ Ὁσίου Πατρός ἡμῶν Ἱλαρίωνος τοῦ Μεγάλου καί τοῦ Ὁσίου Πατρός ἡμῶν Χριστοδούλου τοῦ Θαυματουργοῦ τοῦ ἐν Πάτμῳ. Θεοδότης καί Σωκράτους Μαρτύρων καί Ἰωάννου Νεομάρτυρος, ἐκ Γουβῶν Μονεμβασίας. Φιλοθέου Ὁσίου.
Βίος και Πολιτεία
Κατά την 21ην Οκτωβρίου, η Εκκλησία μας τιμά την μνήμην αγίων ασκητών και μαρτύρων, προεξάρχοντος του Οσίου Ιλαρίωνος του Μεγάλου, ενός εκ των θεμελιωτών της μοναχικής παραδόσεως εν Παλαιστίνη, και του Οσίου Χριστοδούλου του Θαυματουργού, του ιδρυτού της ιεράς Μονής Πάτμου.
Ο Όσιος Ιλαρίων ο Μέγας εγεννήθη περί το 291 μ.Χ. εις Θαβαθά της Παλαιστίνης, εξ ειδωλολατρών γονέων. Σπουδάσας εν Αλεξανδρεία, ηκροάσθη του διδασκάλου Ωριγένους και προσήλθεν εις την χριστιανικήν πίστιν. Επισκεφθείς τον Μέγαν Αντώνιον εν τη ερήμω της Αιγύπτου, εξεπλάγη υπό της ασκητικής αυτού πολιτείας και απεφάσισε να μιμηθή τον βίον του. Επιστρέψας εις την πατρίδα του, κατώρθωσε να μεταστρέψη τους γονείς του και ανεχώρησε εις την έρημον, όπου εδιήγαγε βίον υπερφυώς αυστηρόν, διατρεφόμενος με ελάχιστα όσπρια και τρώγων μόνον μετά την δύσιν του ηλίου.
Περί τον Όσιον συνηθροίσθησαν πλήθη μαθητών, και ούτος έγινε πατήρ της μοναχικής παραδόσεως εν Παλαιστίνη, καθώς ο Μέγας Αντώνιος εν Αιγύπτω. Διέπρεψε εις την εξορκιστικήν χάριν, απελαύνων δαίμονας και θεραπεύων ασθενείς. Επεσκέφθη την Αίγυπτον, την Σικελίαν και άλλας χώρας, πανταχού κηρύττων το Ευαγγέλιον και ιδρύων μοναστήρια. Εκοιμήθη εν ειρήνη περί το 371 μ.Χ., εν ηλικία ογδοήκοντα ετών, αφού προείπε τον θάνατόν του, αφήσας πλουσίαν πνευματικήν κληρονομίαν περί της νηπτικής ασκήσεως και της πάλης κατά των παθών.
Ο Όσιος Χριστόδουλος ο Θαυματουργός εγεννήθη το 1021 εν Βιθυνία και έζησε κατά τον ΙΑ' αιώνα. Μοναχός αφοσιωμένος εις την προσευχήν και την εγκράτειαν, περιεπλανήθη εις διαφόρους τόπους αναζητών την ησυχίαν. Ο αυτοκράτωρ Αλέξιος Α' Κομνηνός, αναγνωρίζων την αγιότητά του, του παρεχώρησε την νήσον Πάτμον, όπου ο Όσιος ίδρυσε το 1088 την περίφημον Μονήν του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου. Το μοναστήριον τούτο έγινε φάρος ορθοδοξίας και ελληνισμού. Εκοιμήθη το 1093, αφήσας παρακαταθήκην την αγάπην προς την λατρείαν και την μοναχικήν παράδοσιν.
Την ιδίαν ημέραν τιμώνται και οι Άγιοι Μάρτυρες Θεοδότης και Σωκράτης, οίτινες εμαρτύρησαν υπέρ Χριστού, καθώς και ο Νεομάρτυς Ιωάννης εκ Γουβών Μονεμβασίας, όστις έδωκε την ζωήν του κατά τον καιρόν της Τουρκοκρατίας, μαρτυρών την ακλόνητον πίστιν του. Επίσης μνημονεύεται ο Όσιος Φιλόθεος, ασκητής γνωστός δια την αρετήν και την σοφίαν του. Όλοι ούτοι οι άγιοι μας καλούν εις την μίμησιν της υπομονής, της πίστεως και της αγάπης προς τον Χριστόν.
Απολυτίκιο
Ταίς τών δακρύων σου ροαίς, τής ερήμου τό άγονον εγεώργησας, καί τοίς εκ βάθους στεναγμοίς, εις εκατόν τούς πόνους εκαρποφόρησας, καί γέγονας φωστήρ, τή οικουμένη λάμπων τοίς θαύμασι, Ιλαρίων Πατήρ ημών, Όσιε, Πρέσβευε Χριστώ τώ Θεώ, σωθήναι τάς ψυχάς ημών