Άγιοι Στάχυς, Απελλής κ.ά.
Συναξάρι
Τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων Στάχυος - κατασταθέντος Ἐπισκόπου τῆς ἐν Βυζαντίῳ Ἐκκλησίας (38-45) παρά τοῦ ἱδρυτοῦ αὐτῆς Ἀποστόλου Ἀνδρέου - Ἀπελλοῦ, Ἀμπλία, Οὐρβανοῦ, Ἀριστοβούλου καί Ναρκίσσου ἐκ τῶν Ἑβδομήκοντα. Τοῦ Ἁγίου Μάρτυρος Ἐπιμάχου καί Νικολάου Νεομάρτυρος ἐν Χίῳ.
Βίος και Πολιτεία
Οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι ἐκ τῶν Ἑβδομήκοντα
Ἡ Ἐκκλησία μας τιμᾷ σήμερον πέντε ἐκλεκτοὺς Ἀποστόλους ἐκ τῶν Ἑβδομήκοντα, οἵτινες ὑπηρέτησαν τὸ κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου μετὰ τὴν Ἀνάστασιν τοῦ Κυρίου. Ὁ Ἅγιος Στάχυς ἀναφέρεται ὑπὸ τοῦ Ἀποστόλου Παύλου ἐν τῇ πρὸς Ρωμαίους Ἐπιστολῇ ὡς «ὁ ἀγαπητός μου» (Ρωμ. ιστ΄, 9). Κατεστάθη πρῶτος Ἐπίσκοπος Βυζαντίου ὑπὸ τοῦ Ἀποστόλου Ἀνδρέου τοῦ Πρωτοκλήτου, ποιμάνας τὴν ἐκεῖ Ἐκκλησίαν ἐπὶ ἑκκαίδεκα ἔτη (38-54 μ.Χ.) καὶ στηρίξας τὴν πίστιν τῶν νεοφωτίστων χριστιανῶν ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ ἑλληνορωμαϊκοῦ κόσμου.
Ὁ Ἀπελλῆς ἐπίσης μνημονεύεται ὑπὸ τοῦ Παύλου ὡς «δόκιμος ἐν Χριστῷ» (Ρωμ. ιστ΄, 10), διακριθεὶς διὰ τὴν σταθερότητα τῆς πίστεώς του. Ὁ Ἀμπλίας (ἢ Ἀμπλιᾶτος) προσαγορεύεται ὡς «ἀγαπητός μου ἐν Κυρίῳ» (Ρωμ. ιστ΄, 8). Ὁ Οὐρβανός ἀναφέρεται ὡς «συνεργὸς ἡμῶν ἐν Χριστῷ» (Ρωμ. ιστ΄, 9), συνοδεύσας τὸν Παῦλον εἰς πολλὰς ἀποστολικὰς περιοδείας. Ὁ Ἀριστόβουλος, κατὰ τὴν παράδοσιν ἀδελφὸς τοῦ Ἀποστόλου Βαρνάβα, ἐκήρυξεν ἐν Βρεττανίᾳ καὶ ἐμαρτύρησεν ἐκεῖ. Ὁ Νάρκισσος, ὃν χαιρετίζει ὁ Παῦλος (Ρωμ. ιστ΄, 11), ἔγινεν Ἐπίσκοπος Ἀθηνῶν καὶ διέλαμψε διὰ τῆς διδασκαλίας του.
Οὗτοι οἱ Ἀπόστολοι ἔζησαν κατὰ τὸν πρῶτον αἰῶνα, ὅτε ἡ νέα πίστις ἐξηπλοῦτο ἐν μέσῳ διωγμῶν καὶ κινδύνων. Ἡ ἀποστολική των ἐργασία ἐπετελέσθη ἐν Ρώμῃ, Βυζαντίῳ, Ἀθήναις καὶ ἄλλαις πόλεσι τῆς Οἰκουμένης, στηρίζοντες τὰς πρώτας χριστιανικὰς κοινότητας καὶ διαδίδοντες τὸ φῶς τοῦ Εὐαγγελίου. Ἡ διδασκαλία των ἐθεμελιώθη εἰς τὴν ἀγάπην, τὴν ταπείνωσιν καὶ τὴν πίστιν εἰς τὸν ἀναστάντα Χριστόν.
Ὁ Ἅγιος Ἐπίμαχος ὁ Μάρτυς ἔζησε κατὰ τοὺς χρόνους τῶν διωγμῶν καὶ ἠθλησεν ὑπὲρ τῆς πίστεως, ὑπομείνας βασανιστήρια μετὰ ἀνδρείας. Ἡ μαρτυρία του ἀποτελεῖ μαρτυρίαν τῆς νίκης τοῦ Σταυροῦ κατὰ τῶν δυνάμεων τοῦ σκότους. Ὁ Ἅγιος Νικόλαος ὁ Νεομάρτυς ἐμαρτύρησεν ἐν Χίῳ κατὰ τοὺς χρόνους τῆς Τουρκοκρατίας, ἀρνηθεὶς νὰ ἀποστατήσῃ τῆς Ὀρθοδόξου πίστεως. Ἡ θυσία του ἐνισχύει τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ εἰς τὴν ὁμολογίαν τῆς ἀληθείας.
Ἡ μνήμη τῶν ἁγίων τούτων Ἀποστόλων καὶ Μαρτύρων παραμένει φωτεινὴ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, διδάσκουσα ἡμᾶς τὴν ἀφοσίωσιν εἰς τὸν Χριστὸν καὶ τὴν ἀκλόνητον πίστιν ἐν πάσῃ περιστάσει. Δι' αὐτῶν κατενοήσαμεν ὅτι ἡ ἀποστολικὴ διακονία δὲν εἶναι προνόμιον ὀλίγων, ἀλλὰ κλῆσις πάντων τῶν πιστῶν πρὸς μαρτυρίαν καὶ διακονίαν.
Απολυτίκιο
Ἦχος γ'
Ἀπόστολοι Ἅγιοι, πρεσβεύσατε τῷ ἐλεήμονι Θεῷ ἵνα πταισμάτων ἄφεσιν, παράσχῃ ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν
Ἀπολυτίκιον τοῦ Μάρτυρος
Ἦχος δ'
Ὁ Μάρτυς σου, Κύριε, ἐν τῇ ἀθλήσει αὐτοῦ, τὸ στέφος ἐκομίσατο τῆς ἀφθαρσίας, ἐκ σοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν· ἔχων γὰρ τὴν ἰσχύν σου, τοὺς τυράννους καθεῖλεν, ἔθραυσε καὶ δαιμόνων, τὰ ἀνίσχυρα θράση. Αὐτοῦ ταῖς ἱκεσίαις, Χριστὲ ὁ Θεός, σῶσον τὰς ψυχὰς ἡμῶν