«Ὁ ᾿Ιησοῦς ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ᾿ ὑμῶν»

Δημοσιεύθηκε 21 Μαΐου 2026

Ἡ εἴσοδος τοῦ Χριστοῦ στήν δόξα Του εἶναι ἕνα μυστήριο πού ὑπερβαίνει τήν ἐμπειρία τῶν αἰσθήσεων τοῦ ἀνθρώπου καί δέν μπορεῖ νά περιορισθεῖ μόνο στό γεγονός τοῦ ὄρους τῶν Ἐλαιῶν. Τά ἱερά κείμενα ἀναφέρονται στό νόημα, τόν χρόνο καί τόν τρόπο τῆς ὑψώσεως τοῦ Χριστοῦ στόν οὐρανό. Στό φῶς τῶν ἱερῶν κειμένων μποροῦμε νά ἀνακαλύψουμε τήν βαθιά πραγματικότητα τοῦ μυστηρίου.

«Κανένας, βέβαια, δέν ἀνέβηκε στόν οὐρανό παρά μόνο ὁ Υἱός τοῦ Ἀνθρώπου, πού κατέβηκε ἀπό τόν οὐρανό, καί πού εἶναι στόν οὐρανό» (Ἰωάννου γ΄, 13) Ὅσο κι ἄν προσπαθήσει ὁ ἄνθρωπος νά ἀνεβεῖ στόν οὐρανό οὐσιαστικά ἐπιδιώκει τό ἀνέφικτο. Ἀντίθετα αὐτή τήν ἀπόσταση γεφυρώνει ὁ Θεός πού καταβαίνει ἀπό τόν οὐρανό γιά νά συναντήσει τούς ἀνθρώπους στή γῆ. Ὡς τόπο ἐπιλέγει τά ὄρη στά ὁποῖα ἀναβαίνουν οἱ ἄνθρωποι ὅπως στό Σινᾶ (Ἐξόδου ιθ΄, 20) καί στό Θαβώρ (Ματθαίου ιζ΄, 1-13). Ὁ  Κύριος μας Ἰησοῦς Χριστός πού ὑψώθηκε στά δεξιά τοῦ Θεοῦ μετά τήν Ἀνάστασή Του ἔπρεπε νά «ἀναβεῖ» στόν οὐρανό.

Ἡ ἀνάβασή Του λοιπόν στόν οὐρανό δέν ἦταν μόνο ὁ θρίαμβος ἑνός ἀνθρώπου πού θεώθηκε, πού προβιβάσθηκε δηλαδή σέ θεία τάξη, ἀλλά ἡ ἐπιστροφή τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ στόν οὐράνιο κόσμο ἀπό ὅπου εἶχε ἔλθει. Σύμφωνα μέ τήν Ἁγία Γραφή ὁ Χριστός πρίν ζήσει ἐπάνω στή γῆ ἦταν κοντά στόν Θεό ὡς Υἱός.

Ἡ ὑπεροχή τοῦ Χριστοῦ.

Τά βιβλικά κείμενα τονίζουν τήν ὑπεροχή τοῦ Κυρίου, ὅτι ὡς Υἱός τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀνώτερος ἀπό ὅλα τά οὐράνια κτιστά ὄντα ἀφοῦ εἶναι ὁ Δημιουργός τους (Κολοσσαεῖς α΄, 15-19)

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος τονίζει, ὅτι ὁ Χριστός θριάμβευσε ἐπάνω στίς οὐράνιες δυνάμεις μέ τόν Σταυρό Του, ὅτι ἡ ἀνάβαση τοῦ Χριστοῦ ἐπάνω ἀπό ὅλους τούς οὐρανούς σημαίνει τήν κυριαρχία Του ἐπάνω στό σύμπαν, τό ὁποῖο «πληροῖ» (Ἐφεσίους δ΄, 10) καί «ἀνακεφαλαιώνει» (Ἐφεσίους α΄, 10) ὡς κεφαλή. Σ’ αὐτή τήν ὑπεροχή Του στηρίζονται οἱ δηλώσεις Του τήν ἡμέρα τῆς Ἀναστάσεως πρός τούς Μαθητές Του: «Ὁ Θεός μοῦ ἔδωσε ὅλη τήν ἐξουσία στόν οὐρανό καί στή γῆ» (Ματθαίου κη ΄, 18)

Ἡ Ἀνάληψη προοίμιο τῆς Δευτέρας Παρουσίας.

«Αὐτός ὁ Ἰησοῦς, πού ἀναλήφθηκε ἀπό ἀνάμεσά σας στόν οὐρανό, ἔτσι θά ’ρθει πάλι, μέ τόν ἴδιο τρόπο πού τόν εἴδατε νά πηγαίνει ἐκεῖ» (Πράξεων α΄, 11)

Αὐτά τά λόγια τῶν Ἀγγέλων συνδέουν στενά τήν ἀνάβαση τοῦ Χριστοῦ στόν οὐρανό μέ τόν ἐρχομό Του πάλι στούς ἔσχατους καιρούς. Ὅσο θά περιμένουμε αὐτή τήν ἐπιστροφή ἡ παραμονή τοῦ Ἰησοῦ στόν οὐρανό εἶναι ὁριστική. Ἔχει ὅμως προσωρινό χαρακτήρα.

Ὁ Ἰησοῦς Χριστός παραμένει ἐκεῖ κρυμμένος γιά τούς ἀνθρώπους ὥς τήν τελική φανέρωσή Του (Κολοσσαεῖς γ΄, 1-4) ὅταν θά ἀποκαταστήσει τά πάντα (Πράξεων γ΄, 11). Τότε θά ἔλθει ὅπως ἔφυγε (Πράξεων α΄, 11) καταβαίνοντας ἀπό τόν οὐρανό (Θεσσαλονικεῖς Α΄ δ΄, 16 καί Β΄, α΄ 7) ἐπάνω σέ νεφέλες (Ἀποκαλύψεως α΄, 7 καί ιδ΄, 14) ἐνῶ οἱ ἐκλεκτοί Του θά ἀνεβοῦν ἐπάνω σέ νεφέλες γιά νά Τόν συναντήσουν (Θεσσαλονικεῖς Α΄ δ΄, 17).

Ἡ βαθιά βεβαιότητα πού προκύπτει ἀπ’ ὅλα αὐτά τά θέματα εἶναι ὅτι ὁ Χριστός θριαμβευτής τοῦ θανάτου, ἐγκαινίασε ἕνα νέο τρόπο ζωῆς κοντά στόν Θεό. Εἰσῆλθε πρῶτος ἐκεῖ γιά νά προετοιμάσει μία θέση γιά τούς ἐκλεκτούς κι ἔπειτα θά ἔλθει καί θά τούς εἰσαγάγει ἐκεῖ γιά νά ζήσουν αἰώνια μαζί Του (Ἰωάννου ιδ΄, 2). 

Περιμένοντας τήν τελική αὐτή φάση οἱ πιστοί Χριστιανοί πρέπει νά μένουν ἑνωμένοι μέ τόν δοξασμένο Κύριό Τους Ἰησοῦ Χριστό μέσω τῆς πίστεως καί τῆς συμμετοχῆς στά ἅγια Μυστήρια. Ἀπό τώρα ἀναστημένοι καί μάλιστα καθισμένοι στούς οὐρανούς μαζί Του (Ἐφεσίους β΄, 6) ἐπιζητοῦν καί φρονοῦν «τά ἄνω» (Κολοσσαεῖς γ΄, 1), γιατί ἡ ζωή τους « κέκρυπται σὺν τῷ Χριστῷ ἐν τῷ Θεῷ» (Κολοσσαεῖς γ΄, 3). Ἡ πολιτεία τους βρίσκεται στούς οὐρανούς (Φιλιππησίους γ΄, 20). Τό οὐράνιο σκήνωμα πού τούς περιμένει, τό σῶμα πού ποθοῦν νά περιβληθοῦν (Κορινθίους Α΄ ε΄, 1) εἶναι ὁ Ἴδιος ὁ δοξασμένος Χριστός (Φιλιππησίους γ΄, 21) ὁ «ἐπουράνιος ἄνθρωπος» (Κορινθίους Α΄ ιε΄, 45-49).

Ἀπ’ αὐτή τήν πίστη πηγάζει ἡ πνευματικότητα τῆς Ἀναλήψεως πού ἐπιτρέπει στό χριστιανό νά ζεῖ ἀπό τώρα μέσα στήν πραγματικότητα τοῦ καινούργιου κόσμου, ὅπου βασιλεύει ὁ Χριστός.

Ὡστόσο δέν ἀποσπᾶται ἀπό τόν παλαιό αὐτό κόσμο πού τόν κρατεῖ ἀκόμη. Ἀντίθετα ἔχει ἀποστολή καί ἐξουσία νά ζήσει μέσα σ’ αὐτόν μ’ ἕνα καινούργιο τρόπο, ὥστε νά ὁδηγήσει αὐτόν τόν κόσμο στήν ἔνδοξη μεταμόρφωση στήν ὁποία τόν καλεῖ ὁ Θεός.

«ἐν τούτῳ ἐστίν ἡ ἀγάπη»

Δημοσιεύθηκε 14.05.2026

 Ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης σχολιάζει τήν συμπεριφορά τῶν συγχρόνων του Ἰουδαίων, οἱ ὁποῖοι ἀπέρριψαν τόν Χριστό, ὁ Ὁποῖος ἐδημιούργησε τά πάντα, γιά τόν Ὁποῖο ἐδημιουργήθησαν τά πάντα (Κολοσσαεῖς α΄ 15), γιά τόν Ὁποῖον ὡμιλεῖ ὁλόκληρη ἡ Παλαιά Διαθήκη (Ἰωάννου ε΄ 26).

Ἀδυνατεῖ νά χωρέσει ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου, τό σκάνδαλο καί τήν πρόκλησι τῆς ἀπορρίψεως τοῦ Θεοῦ. Εἶναι ὅμως γεγονός. Τήν ἐπιτρέπει ὁ Θεός, ἐπειδή σέβεται τήν ἐλευθερία τοῦ ἀνθρώπου.

Τό μυστήριο τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀνθρώπου ὅμως ἔχει καί τήν ἄλλη ὄψη, τήν ὁποία δέν πρέπει νά ἀγνοοῦμε. Ἐμεῖς κυρίως τονίζουμε καί ἀναφερόμεθα στήν ἐλευθερία τοῦ ἀνθρώπου. Ὑπάρχει ὅμως καί ἡ ἐλευθερία τοῦ Θεοῦ. Ὅπως ἐλεύθερος εἶναι ὁ ἄνθρωπος νά ἀπορρίψει τόν Θεό ἔτσι καί ὁ Θεός εἶναι ἐλεύθερος νά ἀπορρίψει τόν ἄνθρωπο. Ὁ Χριστός ἦλθε, δέν ἐξεβίασε τούς ἀνθρώπους νά Τόν ἀποδεχθοῦν, τούς ἄφησε ἐλευθέρους νά ἀποφασίσουν. Εἶπε “ εἰς τίς θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν ” (Ματθαίου ιστ΄, 24) Μερικοί ἀπεφάσισαν νά Τόν ἀπορρίψουν καί νά Τόν θανατώσουν ἐπί τοῦ σταυροῦ. Φοβερωτέρο ὅμως θά εἶναι, ὅταν ὁ Κύριος ὡς ὕψιστος καί τελικός Κριτής πάντων θά ἀπορρίψει ἐν συνεχείᾳ ὅσους τόν ἀπέρριψαν μέ τό “πορεύεσθε ἀπ’ ἐμοῦ ” (Ματθαίου κε΄ 41).

Μέ ἔπαρση καί ἐγωϊσμό ὁ ἄνθρωπος σηκώνει τό ἀνάστημα του μπροστά στόν Δημιουργό Του καί στόν Κύριο Του καί τοῦ λέγει “Δέν σέ θέλω. Δέν σέ χρειάζομαι”. Ὁ φιλάνθρωπος ὅμως Θεός Πατέρας δέν ἀκούει τήν αὐθάδεια καί ἀφροσύνη τοῦ πλάσματος Του καί συνεχίζει νά τό εὐεργετεῖ μέ τήν φιλανθρωπία Του. Τήν τελική κρίσι Του θά ἐκφέρει, ἀφοῦ παρέλθει ὁ “καιρός δεκτός” τῆς διά μετανοίας καί πίστεως ἐπιστροφῆς (B΄ Κορινθίους στ΄ 2, Λουκᾶ δ΄ 19). Γιά νά στηρίξει αὐτή τήν πορεία ἐπιστροφῆς εἶπε ὅτι “ θέλει πάντας ἀνθρώπους σωθῆναι καί εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν ” (Α΄ Τιμ. β΄, 4).

Εἶναι Αὐτός τοῦ Ὁποίου τήν πρός ἐμᾶς Ἀγάπη Του ὑμνεῖ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος γράφων στήν β΄ Ἐπιστολή Του πρός Κορινθίους, ὅτι “γινώσκετε γάρ τήν χάριν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅτι δι’ ὑμᾶς ἐπτώχευσε πλούσιος ὤν, ἵνα ὑμεῖς τῇ ἐκείνου πτωχείᾳ πλουτήσητε ” (η΄ 9).

Στήν ἐνανθρώπηση ὁ πλούσιος πτωχεύει καί οἱ πτωχοί γίνονται πλούσιοι. Πλούσιος εἶναι ὁ Κύριος μας Ἰησοῦς Χριστός, ὁ Θεός, διότι ἔχει τήν ζωή,τήν ἀθανασία, τήν σοφία, τήν δύναμι, τήν ἀγαθότητα, τήν μακροθυμία, τήν ταπείνωση, τήν εὐσπλαγχνία καί ὅλες τίς ἄλλες ἀρετές. Ὁ ἄνθρωπος οὐδεμία ἐξ αὐτῶν ἔχει. Τί ἔχει ; Θάνατο, ἀσθένεια, φθορά, ματαιότητα, ψεῦδος, πλεονεξία, πορνεία, ἀνηθικότητα, σκληρότητα, θυμό, ἀδιαφορία, καί ὅλες τίς κακίες. Ἔγινε μέ τήν καθοδήγησι τοῦ Διαβόλου πονηρός καί κακός.

Ἦλθε ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ γιά νά μᾶς καθαρίσει ἀπ’ ὅλα αὐτά τά κακά τῆς πτωχείας μας καί νά μᾶς ἀναπλάσει μέ ὅλα τά ἀγαθά τῆς θείας ζωῆς, ὅπως ὁ Ἀπόστολος Παῦλος προτρέπει τούς χριστιανούς (Ἐφεσίους δ΄ 22-24).

Εἶναι Αὐτός ὁ Ὁποῖος μᾶς ἐδίδαξε μέ τήν ἐνανθρώπησι καί τήν ζωή Του τί εἶναι ταπείνωση, ἀλλά καί ὅτι δι’ αὐτῆς ὑψοῦται ὁ ἄνθρωπος καί δοξάζεται ὁ Θεός κατά τόν ἴδιο ἀπόστολο  (Φιλιππησίους β΄ 6-11).

Ὁ Ἰησοῦς Χριστός μᾶς ἔδειξε ὅτι ἀληθινό μεγαλεῖο καί ἀξία εἶναι ἡ ταπείνωση. Οὔτε ὁ πλοῦτος, οὔτε ἡ δόξα, οὔτε ἡ ἰσχύς, οὔτε ἡ γνώση, οὔτε ἡ κυριαρχία ὑψώνουν καί τιμοῦν τόν ἄνθρωπο.  Ὅτι ἡ ταπείνωση ὑψώνει τόν ἄνθρωπο καί τόν ἀνεβάζει στό θρόνο τοῦ Υἱοῦ καί ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστός μέ τήν ταπείνωσι καί ὑπακοή Του ἐδόξασε τόν Θεό Πατέρα.          Ἄς στοχασθοῦμε, λοιπόν, μέ αὐτοεξέταση ἐάν θέλουμε νά εἴμαστε ταπεινοί καί ὑπάκουοι στό θέλημα τοῦ Θεοῦ Πατέρα μας. Εἶναι Αὐτός, ὁ Ὁποῖος διεκήρυξε ὅτι “ ὁ υἱός τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι, ἀλλά διακονῆσαι” (Ματθαίου κ΄ 28).

Μέ τούς λόγους Του αὐτούς ὁ Κύριος ἀνύψωσε τήν διακονία τοῦ ἀνθρώπου σέ ἔργο Θεοῦ. Γι’ ὅσους δέν τό ἔχουν καταλάβει αὐτό τό ἔχει διευκρινίσει μέ σαφήνεια, ὅταν ἔνιψε τά πόδια τῶν μαθητῶν Του (Ἰωάννου ιγ΄, 12-15).                                  

Εἶναι Αὐτός στόν Ὁποῖον ἁρμόζει καί ἐπιβάλλεται, ὅπως ὁ Θωμᾶς, νά γονατίσουμε καί νά  ἀναφωνήσουμε μ’ ὅλη τήν δύναμη τῆς ὑπάρξεώς μας “Ὁ Κύριός μου καί Θεός μου” (Ἰωάννου κ΄ 28).           

Στήν ἐρώτηση “τίς ἐστίν οὗτος ; ” ἄς ἀπαντήσουμε ὅπως ἡ ἁγία Γραφή διδάσκει καί μαρτυρεῖ ὅτι “ ἐν τούτῳ ἐστίν ἡ ἀγάπη, οὐχ ὅτι ἡμεῖς ἠγαπήσαμεν τόν Θεόν, ἀλλ’ ὅτι αὐτός ἠγάπησεν ἡμᾶς καί ἀπέστειλεν τόν υἱόν αὐτοῦ ἱλασμόν περί τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν ” (Α΄ Ἰωάννου δ΄ 10).

«περιπατοῦντες ἐν ἀληθείᾳ»

Δημοσιεύθηκε 30 Ἀπριλίου 2026

Ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης ὑπογραμμίζει  ἔντονα τό ρόλο τῆς ἀλήθειας στή ζωή τοῦ κάθε πιστοῦ, πού πρέπει νά προσπαθεῖ νά «εἶναι ἐκ τῆς ἀληθείας» (Ἰω. 18,37 1 Ἰω. 3,19  ἀφοῦ μέ τήν πίστη μπόρεσε νά προσεγγίσει μιά γιά πάντα στήν νέα (καινή) ζωή (βλ. Ἰακ. 1,18. Α΄ Πέτρ. 1,22 ἑξ.), ὁ χριστιανός πρέπει νά προσπαθεῖ νά βρίσκεται συνήθως κάτω ἀπό τήν ἐπίδραση τῆς ἀλήθειας πού παραμένει μέσα του (Ἰω. 2, 4) γιά νά γίνει ἄνθρωπος γεννημένος ἀπό τό Πνεῦμα (Ἰω. 3,5.8)

Μόνο αὐτός πού παραμένει ἔτσι στό Λόγο τοῦ ᾿Ιησοῦ θά φθάσει στό σημεῖο νά γνωρίσει πραγματικά τήν ἀλήθεια καί νά ἐλευθερωθεῖ ἐσωτερικά ἀπό τήν ἁμαρτία χάρη σ΄ αὐτή τήν ἀλήθεια (Ἰω. 8,31 ἑξ.) γιατί ἡ πίστη ἐξαγνίζει (Πράξ. 15, 9) ἑπομένως τό ἴδιο καί ὁ Λόγος τοῦ Χριστοῦ (Ἰω. 15,3). Μᾶς κάνει νά νικοῦμε τόν Πονηρό (Ἰω. Α΄, 2,14). Ὅταν ὁ πιστός ἀφήσει τή σπορά τοῦ λόγου νά «ἐνοικεῖ» ἐνεργητικά ἐντός του, γίνεται ἀναμάρτητος (Ἰω. Α΄, 3, 9) ἐξαγιάζεται μέσα στήν ἀλήθεια (Ἰω. 17,17.19).

Ἔτσι ὁ Εὐαγγελιστής ᾿Ιωάννης βλέπει τήν ἀλήθεια ὡς τήν ἐσωτερική προϋπόθεση τῆς ἠθικῆς ζωῆς. Δίνει στίς παλαιές βιβλικές ἐκφράσεις μιά πληρότητα χριστιανικοῦ νοήματος: «ποιεῖν τὴν ἀλήθειαν» σημαίνει δέχομαι καί κάνω δική μου τήν ἀλήθεια τοῦ ᾿Ιησοῦ (Ἰω. 3,21) ἤ μεταστρέφομαι σ᾽ αὐτόν, ἀναγνωρίζοντας τόν ἑαυτό μου ἁμαρτωλό (Ἰω. Α΄, 1, 6). «Περιπατεῖν ἐν ἀληθείᾳ» (Ἰω. 2,  4· Ἰω. 3, 3 ἑξ.) σημαίνει βαδίζω σύμφωνα μέ τήν ἐντολή τῆς ἀγάπης (Ἰω. 2, 6) κατευθύνομαι στίς πράξεις μου ἀπό τήν ἀλήθεια, ἀπό τήν πίστη. ᾿Αγαπᾶμε τούς ἀδελφούς μας «ἐν ἀληθείᾳ» (Ἰω. Β, 1·  Ἰω. 3, 1) σημαίνει ὅτι τούς ἀγαπᾶμε μέ τή δύναμη τῆς ἀλήθειας πού παραμένει μέσα μας (Ἰω. Β, 1 ἑξ. Βλ. Ἰω. 13,18). Ἡ προσκύνησῃ «ἐν  Πνεύματι καὶ ᾿Αληθείᾳ» (Ἰω. 4, 23 ἑξ.), εἶναι προσκύνηση πού πηγάζει ἀπό μέσα μας. Εἶναι λατρεία πού τήν ἐμπνέει τό Πνεῦμα καί ἡ ἀλήθεια τοῦ ᾿Ιησοῦ, πού τήν ἐνεργοποιεῖ τό Πνεῦμα τῆς ἀλήθειας σ᾽ ὅσους τό Πνεῦμα ἀναγέννησε.

Ὁ Ἰησοῦς - ᾿Αλήθεια γίνεται ἔτσι ὁ νέος Ναός, ὅπου πρέπει νά τελεῖται ἡ χαρακτηριστική λατρεία τῶν μεσσιανικῶν καιρῶν. ᾿Αφοῦ ἡ ἀλήθεια εἶναι ἡ ἀποκάλυψη τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, ὁ ᾿Ιωάννης καλεῖ τούς χριστιανούς νά ἐφαρμόζουν τήν ἀδελφική ἀγάπη. Ἔτσι, γίνονται «συνεργοὶ τῇ ἀληθείᾳ» (Ἰω. Γ, 8), ἀφήνουν πλήρως νά ἐκφραστεῖ στή ζωή τοὺς ἡ ἀλήθεια τοῦ Χριστοῦ (Ἰω. Γ, 3,6). Ἡ ἀλήθεια, στή χριστιανική της ἔννοια, δέν εἶναι λοιπὸν ὁ ἁπέραντος χῶρος τοῦ εἶναι, πού θά ἔπρεπε νά κατακτήσουµε µέ µιά προσπάθεια τῆς σκέψεως, εἶναι ἡ ἀλήθεια τοῦ Εὐαγγελίου, ὁ ἀποκαλυπτικός λόγος τοῦ Πατέρα, πού ὑπάρχει στό πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καί φωτίζεται ἀπό τό Πνεῦμα, πού πρέπει νά τόν δεχτοῦμε μέ πίστη, γιά νά µεταμορφώσει τήν ὕπαρξή µας. Ἡ ἀλήθεια λάμπει γιά μᾶς στό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ, πού εἶναι ὁ μεσίτης καί συνάµα ἡ πληρότητα τῆς ἀποκαλύψεως. Κι αὐτή ἡ ἀλήθεια τῆς σωτηρίας μᾶς ἔχει μεταδοθεῖ αὐθεντικά µέσα ἀπό τά ἱερά βιβλία.

Μένοντας ἐν Χριστῷ, πού εἶναι ἡ Ἀλήθεια, καί μελετώντας τόν ἅγιο Λόγο Του, μένεις κατά τρόπο ὄμορφο καί σίγουρο στό χῶρο τῆς ἀλήθειας. Ἀλήθεια δέ ὄχι µόνον πίστης καί ὁµολογίας, ἀλλά καί διαγωγῆς καί συναλλαγῆς  μέ  τούς γύρω σου. Πού ξέρουν ὅτι τό «ναί» σου εἶναι «ναί» καί τό «ὄχι» σου «ὄχι». Πού τούς ἔµαθες, χωρίς βερµπαλιστικά νά τούς διδάξεις, ὅτι «πᾶν ψεῦδος ἐκ τῆς ἀληθείας οὐκ ἐστίν» (Α΄ Ἰωάν. 2:21). Πού δέν εἶσαι γι’ αὐτούς - βέβαια καί γιά τόν Θεό - στή φοβερή κατηγορία αὐτῶν πού «τήν ἀγάπη τῆς ἀληθείας οὐκ ἐδέξαντο» (Β΄, Θεσ. 2:10). Καί πού, τέλος, ἀνήκεις σέ κείνους πού ὁ Ἰωάννης βρῆκε «περιπατοῦντας ἐν ἀληθείᾳ» (Β΄ Ἰωάν. 4, Γ΄ Ἰωάν. 3, 4).

Στή ζωή μας μπορεῖ νά μᾶς ἐγκαταλείψουν πάρα πολλοί καί εἶναι αὐτό βέβαια κακό. Μπορεῖ νά χάσουμε γονεῖς καί ἡ ἀπώλεια τους εἶναι µεγάλη. Μπορεῖ νά κάµουν φτερά οἱ οἰκονοµίες μας καί ἡ φτώχεια νά γίνει  δυσβάσταχτη. Μπορεῖ ἡ ἀρτιµέλεια καί ἡ ὑγεία ν’ ἀπομακρυνθοῦν ἀπό ἐμᾶς καί θά ΄ναι τοῦτο ἐπώδυνο γεγονός. Ὅμως, ἄν μᾶς ἔμεινε «τό ἔλεος καί ἡ ἀλήθεια», τότε μᾶς ἔμεινε ἡ ζωή καί ἡ αἰωνιότητα, ἀφοῦ «τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ μένει στόν αἰώνα» (Α΄ Παραλ. 16:41). Τότε, µόνο τότε, ἡ πνευματική μας προκοπή  θά ΄ναι σύμμετρη˙ διανοητικά καί σωματικά, ἀλλά καί πνευματικά καί κοινωνικά. Τότε, θά βρίσκεις «χάρη ἐνώπιον Θεοῦ καί ἀνθρώπων».

«Τὸ νῖκος διὰ τοῦ Κυρίου ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ» 

Δημοσιεύθηκε 23 Ἀπριλίου 2026

Ὁ Ἰησοῦς Χριστός ἀνέστη. Μὲ αὐτὴν τὴν νικηφόρο κραυγὴ τὸ εὐαγγέλιο διεδόθηκε σέ ὅλες τίς χῶρες τῆς γῆς. Τὸ κήρυγμα τοῦ σταυροῦ εἶναι συγχρόνως καὶ κήρυγμα τῆς ἀναστάσεως (Πραξ. α᾽ 22, β΄ 32). Σ’ αὐτό τοῦτο ἔγκειται ἡ ἀκατάβλητη δύναμή του.

Μὲ τὴν ἐπάνοδό Του στοὺς οὐρανοὺς χωρὶς τὴν ἀνάσταση τοῦ σώματος, ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς δὲν θὰ ἀπεδεικνύετο πλήρως ὡς ὁ νικητὴς τοῦ θανάτου (Ψαλ. ις΄ 10). Θὰ εἶχε θριαμβεύσει κατὰ τοῦ θανάτου μόνο πνευματικῶς καὶ ἠθικῶς, ἀλλὰ ἡ νίκη Του κατὰ τοῦ φυσικοῦ θανάτου δὲν θὰ παρουσιαζόταν κατὰ τρόπο βασιλικό. Ἡ νίκη Του θὰ ἦταν ἐλλιπής ἀπέναντι στόν θρίαμβο, ἀλλ᾽ ὄχι ὁ πλήρης θρίαμβος· διότι ἀπὸ τὴν τριπλή προσωπικότητα μόνο δύο μέρη, τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ψυχή, ὄχι ὅμως καὶ τὸ σῶμα, θὰ περιλαμβάνονταν στὸν θρίαμβο τῆς ἀναστάσεώς Του.

Χωρὶς τὴν σωματικὴ ἀνάσταση, ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς δὲν θὰ ἀπεκαλύπτετο ὡς ὁ νικητὴς τοῦ θανάτου. Διότι ὁ θάνατος δὲν εἶναι ἡ παύση τῆς ὑπάρξεως ἀλλ᾽ εἶναι ἡ διάλυση τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, δέν εἶναι ἐξόντωση τῆς ὑπάρξεως, ἀλλ᾽ εἶναι ἡ  διάσπαση τῆς συνοχῆς μεταξὺ πνεύματος, ψυχῆς καὶ σώματος. Ἡ νίκη λοιπὸν κατὰ τοῦ θανάτου πρέπει νὰ ἐπιδειχθεῖ μέ τήν ἀποκατάσταση τῆς ἑνότητος, μέ τήν ἀποκατάσταση τῆς ὀργανικῆς συνοχῆς τοῦ πνεύματος, τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος. Γι’ αὐτό χωρὶς τὴν ἀνάσταση τοῦ σώματος δὲν ὑπάρχει κανεὶς τρόπος θριάμβου τῆς ζωῆς (Α΄ Κορ. ιε΄54 - 57), χωρὶς τὴν σωματικὴ ἀνάσταση δὲν ὑπάρχει πλήρης καρπὸς τῆς νίκης. Μόνο μὲ τὴν ἀνάσταση τοῦ σώματος εἶναι δυνατὸ νὰ ἀποδειχθεῖ ὅτι νικήθηκε ὁ θάνατος. Καὶ θὰ εἴχαμε καταλήξει στὴν ἀπόφαση ὅτι δὲν νικήθηκε ὁ θάνατος ἐὰν δὲν εἴχαμεν στὰ τέσσερα Εὐαγγέλια τὴν μαρτυρία περὶ τοῦ κενοῦ τάφου τοῦ Ἰησοῦ (Ματθ. κη΄, Μαρκ. ις΄, Λουκ. κδ΄, Ἰωάν. κ᾽).

«Ἡ πίστις εἶναι ἐξ ἀκοῆς ἡ δὲ ἀκοὴ διὰ τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ» (Ρωμ. ι΄ 14- 17). ᾿Αλλ’ ἀκριβῶς αὐτὴ ἡ πίστη ἦταν ἐκείνη ἡ ὁποία κατέρρευσε μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Χριστοῦ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ (Ἰωάν. κ΄ 19, 25, Λουκ. κδ΄ 21, 22, Μάρκ. ις΄ 14), καὶ ἀνορθώθηκε ἐκ νέου μέ τήν  σωματική ἀνάσταση τοῦ Κυρίου καὶ τῶν ἐμφανίσεών Του ποὺ ἐπηκολούθησαν ὡς ᾿Αναστημένου (Ἰωάν. κ΄ 8, 20, Α΄ Πετρ. α΄ 21). Χωρὶς τὴν σωματικὴ ἀνάσταση κανεὶς σκεπτόμενος ἄνθρωπος δὲν θὰ πίστευε ποτὲ στὸν Ἐσταυρωμένο. Διότι τὸ τέλος Του θὰ εὑρίσκετο σέ ἀντίθεση πρὸς τίς προηγούμενες προόσωπικές Του διαβεβαιώσεις περὶ τῆς ἀναστάσεως καὶ τοῦ θριάμβου Του (Ματθ. ιστ΄ 21: ιζ΄ 23, κ᾿ 19).

Ἡ ἀνάσταση λοιπὸν τοῦ Κυρίου εἶναι ἡ σφραγὶδα τοῦ Πατρὸς ἐπὶ τοῦ προσώπου καὶ τοῦ ἔργου τοῦ Υἱοῦ (Πραξ. β΄ 32). Ὁ Χριστὸς διὰ τῆς ἀναστάσεώς Του ἀπέδειξεν ὅτι εἶναι ὁ Προφήτης καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ (Ρωμ. α΄ 4).

Ἡ ἀνάστασις εἶναι ἡ σφραγὶς ἐπὶ

1. τῆς μαρτυρίας τῶν προφητῶν (Ψαλ. ις΄ 10, Ὠσ. στ΄, 2 τὸ «σημεῖον τοῦ Ἰωνᾶ» Ματθ. ιβ΄ 39, 40, Ἡσ. νγ΄ 8 - 10)·

2. τῆς μαρτυρίας τοῦ Ἰδίου τοῦ Ἰησοῦ (Ματθ. ις΄ 21, Ἰωάν. β΄ 19 - 22)·

3. τῆς μαρτυρίας τῶν ᾿Αποστόλων Του (Α΄ Κορ. ιε΄ 15) ·

4. τῆς ἀλήθειας ὅτι ὁ Ἰησοῦς εἶναι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ (Ρωμ. α΄ 4, Πραξ. ιγ΄ 33)

5. τοῦ Βασιλικοῦ ἀξιώματος τοῦ Ἰησοῦ (Πράξ. ιγ΄ 34)·

6. τῆς ἀπολύτου ἐξουσίας τοῦ Ἰησοῦ ὡς παγκοσμίου Κριτοῦ (Πράξ. ιζ΄ 31)· καὶ ἐγγυᾶται τὴν δική μας μέλλουσα ἀνάσταση καὶ δόξα (Α΄  Θεσ. δ΄ 14).

Στήν πρώτη πρός Κορινθίους ἐπιστολή του ὁ Παῦλος, ἐπικαλούμενος ἑκατοντάδες ζῶντες, θέτει ἐνώπιον τῶν ἀναγνωστῶν, τίς ἑξῆς τέσσερις κυριώτερες ἀποδείξεις:

α) Τὴν  ἀπόδειξη  τῆς   πείρας. Οἱ ἴδιοι οἱ Κορίνθιοι εἶχαν σωθεῖ μέ τό κήρυγμα ποὺ σχετιζόταν μὲ Ἐκεῖνον πού εἶχε τὴν πεῖρα τῆς ἀναστάσεως τοῦ σώματος (Α΄ Κορ. ιε΄ , 2)·

β) Τὴν ἀπόδειξη   ἀπό τίς  Γραφές. Ὁ Χριστὸς ὄχι μόνον εἶχε ἀποθάνει ἀλλὰ καὶ εἶχε ἀναστηθεῖ «κατὰ τὰς Γραφὰς» (Α΄ Κορ. ιε΄ 3, 4)·

γ)Τὴν   ἀπόδειξη   τῶν   μαρτύρων. Περισσότεροι ἀπὸ πεντακοσίους ἄνθρωποι, καὶ ὑπὸ τὰς πλέον ἀντιξόους περιστάσεις, εἶχαν δεῖ προσωπικῶς τὸν Χριστὸν μετὰ τὴν ἀνάστασίν Του (Α΄ Κορ. ιε΄ 5 - 12)·

δ)Τὴν   ἀπόδειξη   ἀπὸ   τὴν   ἀναγκαιότητα τοῦ   γεγονότος  στὴν   ἱστορία τῆς   σωτηρίας. «Ἂν ὁ Χριστὸς δὲν ἀνέστη, μάταιον ἄρα εἶναι τὸ κήρυγμα ἡμῶν, ματαία δὲ καὶ ἡ  πίστις. Ὁ σταυρωθεὶς ἀπέθανε γιά νὰ ἀναστηθεῖ (Ἰωαν. ι΄ 17), ὁ ᾿Αναστημένος Χριστός ζεῖ γιά πάντα (Α΄ Κορ. β΄ 2, Ἀποκ. ε΄ 6).

« Εἰς τὴν ἐξανάστασιν τῶν νεκρῶν» 

“Tοῦ γνῶναι αὐτὸν καὶ τὴν δύναμιν τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ καὶ τὴν κοινωνίαν τῶν παθημάτων αὐτοῦ, συμμορφούμενος τῷ θανάτῳ αὐτοῦ, εἴ πως καταντήσω εἰς τὴν ἐξανάστασιν τῶν νεκρῶν”

Ἑορτάζοντες εὐφροσύνως καὶ πνευματικῶς ἐναγαλλιώμενοι τὴν ἀνάσταση τοῦ ἐνδόξου Κυρίου μας ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ, μνημονεύουμε τῶν λόγων τοῦ οὐρανοβάμονος ἀποστόλου Παύλου ποὺ κήρυξε τὴν ἀνάσταση τοῦ Κυρίου ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ σὲ ᾽Ιουδαίους καὶ εἰδωλολάτρες, ποὺ ἔγραψε:

«Αὐτὸ ποὺ ἐπιθυμῶ εἶναι νὰ γνωρίσω τὸν Χριστὸ καὶ τὴν δύναμη τῆς ἀναστάσεώς Του καὶ νὰ μετάσχω στὰ παθήματά Του ἀκολουθώντάς Τον στὸν θάνατο μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ λάβω μέρος στὴν ἀνάσταση τῶν νεκρῶν»    (Πρὸς Φιλιππησίους γ´ 10-11).

Οἱ ἀποστολικοὶ αὐτοὶ λόγοι συνθέτουν μιὰ τριλογία τῆς πασχάλιας ἐμπειρίας.

1. Γνώση τῆς δυνάμεως τῆς ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Aὐτὴ ἡ γνώση ἀποκτᾶται μὲ τὴν πίστη στὸν ἀναστάντα Κύριο ᾽Ιησοῦ Χριστό. ᾽Ενῶ ὁ λαὸς ἦταν θεατὴς τοῦ πάθους καὶ τοῦ θανάτου στὸν σταυρὸ τοῦ Κυρίου μας ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ, τὴν ἀνάστασή Του τὴν γνώρισαν μόνο ὅσοι «εἶδον καὶ ἐπίστευσαν» (Ἰωάννου κ´ 8), ἐπειδὴ ὁ κόσμος δὲν ἀποδέχθηκε μὲ πίστη τὸν Υἱὸ τοῦ Θεοῦ ( Ἰωάννου α´ 11.)

Προϋπόθεση γιὰ νὰ γνωρίσει κάθε ἄνθρωπος τὸν ἀναστάντα Κύριο Ἰησοῦ Χριστό καὶ νὰ ἀποκτήσει τὴν πείρα τῆς ἀναστάσεως εἶναι νὰ πιστέψει στὴν θεότητά Του καὶ στὴν ἀνάστασή Του.

῾Η σωτηρία χαρίζεται ἀπὸ τὸν Θεό, σ᾽ ὅσους πιστεύουν καὶ ὁμολογοῦν, διακηρύττουν τὴν πίστη τους, ὅπως διδάσκει ὁ ἀπόστολος Παῦλος: «Κοντά σου εἶναι ὁ λόγος, στὸ στόμα σου καὶ στὴν καρδιά σου. Κι ἐννοεῖ τὸν λόγο τῆς πίστεως ποὺ κηρύττομε. Ἂν ὁμολογήσεις μὲ τὸ στόμα σου πὼς ὁ Ἰησοῦς εἶναι ὁ Κύριος καὶ πιστέψεις μὲ τὴν καρδιά σου πὼς ὁ Θεὸς τὸν ἀνέστησε ἀπὸ τοὺς νεκρούς, θὰ βρεῖς τὴν σωτηρία» (Πρὸς Ρωμαίους ι´ 8-9).

2. Κοινωνία τῶν παθημάτων.

῾H συμμετοχὴ στὰ παθήματα τοῦ Κυρίου μας ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ ἐπιτυγχάνεται ἀκολουθώντας Τον στὸν θάνατο κατὰ τοὺς ἑξῆς τρόπους:

α´. Μὲ τὴ συμμετοχὴ στὰ ἅγια Μυστήρια τῆς ᾽Εκκλησίας μας, ὅπως ἐπισημαίνει ὁ ἀπόστολος Παῦλος:

«Μὴ  λησμονεῖτε πὼς  τὸ  βάπτισμα στὸ  ὄνομα τοῦ Χριστοῦ σημαίνει συμμετοχὴ στὸν θάνατό Του. Πραγματικὰ τὸ βάπτισμά μας σημαίνει τὴν συμμετο- χὴ στὸν θάνατο καὶ στὴν ταφὴ τοῦ Χριστοῦ. Κι ὅπως ὁ Θεὸς Πατέρας μὲ τὴν δύναμη ἀνέστησε τὸν Χριστὸ ἀπὸ τοὺς νεκρούς, τὸ ἴδιο κι ἐμεῖς μποροῦμε νὰ ζήσουμε μιὰ νέα ζωή» (Πρὸς Ρωμαίους στ´ 3-4).

β´. Ζώντας τὴν ζωὴ τῆς ἀναστάσεως ὡς «υἱοὶ τῆς ἀναστάσεως» ( Λουκᾶ κ´ 36) καθὼς διδάσκει ὁ ἀπόστολος Παῦλος «οἱ μαθητὲς τοῦ Χριστοῦ ἔχουν σταυρώσει τὸν ἁμαρτωλὸ ἑαυτό τους μαζὶ μὲ τὰ πάθη καὶ τὶς ἐπιθυμίες του» (Πρὸς Γαλάτας ε´ 24.)

Συμμετοχὴ στὰ πάθη τοῦ Χριστοῦ σημαίνει, ἀγώνας γιὰ νὰ νεκρωθεῖ ἡ δύναμη τῆς ἁμαρτίας ποὺ ἐνεργεῖ μέσα στὸν ἄνθρωπο, στὴν θέλησή του, στὶς ἐπιθυμίες του, στὶς σκέψεις του, στὰ συναισθήματά του. Μὲ τὰ δύο αὐτὰ βιώνεται ἡ κοινωνία τῶν παθημάτων τοῦ ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ.

3. ᾽Ελπίδα ἀναστάσεως.

Ὡστόσο ζοῦμε ἀκόμη μέσα  στόν κόσμο τῆς φθορᾶς καί στήν κοινωνία τῆς πονηρίας, ὃπου κυριαρχοῦν οἱ πνιγηρές ποικίλες μορφές τοῦ θανάτου κι' ἀναζητοῦμε τρόπο νά ἀνασάνουμε, νά ἐλευθερωθοῦμε ἀπό τίς ὠδῖνες τοῦ θανάτου, πού  μᾶς περικυκλώνουν. Χρειαζόμεθα τήν καθαρτική, φωτιστική καί θεωτική Χάρι τοῦ Θεοῦ γιά νά γίνῃ ὁ κόσμος μας, ἡ κοινωνία μας, ἡ ζωή μας, φῶς καί ζωή. Αὐτή μᾶς τήν δίδει ἡ Ἐκκλησία. Εἶναι ἡ μόνη εὐκαιρία καί δυνατότητα πού μᾶς παρέχεται. Ἂς ἀξιοποιήσουμε  αὐτή τήν εὐκαιρία γιά νά ζήσουμε στήν ἐλευθερία, πού μᾶς ἐχάρισε ὁ Κύριος μας Ἰησοῦς Χριστός.

Ἡ Ἐκκλησία μας προτρέπει πατρικά ὅλου νά πιστούς νὰ ἑορτάσουν στὴν γῆ, ἀπαλλαγμένοι ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, Πάσχα Κυρίου καὶ στὸν οὐρανὸ αἰώνια ἀναγεννημένοι καὶ ἀνακαινισμένοι ἀπὸ τὴν Χάρι τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μαζὶ μὲ τὸν Νικητὴ Κύριο Ἰησοῦ Χριστὸ τὴν ἔνδοξη Ἀνάστασή Του.

Ἄς ἑορτάσουμε τό Πάσχα μέ πνευματική χαρά καί ἀγαλλίαση. Ἄς γευθοῦμε τήν πλούσια καί ἄπειρη Χάρι τοῦ Ἀναστάτος Κυρίου καί ἄς τόν καλέσουμε νά εἶναι πάντοτε μαζί μας καί νά φωτίζει τήν ζωή μας.

          ῾H ᾽Εκκλησία φυτεύει καὶ συντηρεῖ μέσα στὴν ψυχὴ καὶ τὴν ζωὴ τῶν πιστῶν τὴν ἐλπίδα τῆς ἀναστάσεως. Πρόκειται  γιὰ τὴν δεύτερη ἀνάσταση, ὅπως βεβαιώνει ὁ εὐαγγελιστὴς ᾽Ιωάννης, στὴν ὁποία θὰ συμμετάσχουν ὅσοι πῆραν μέρος στὴν πρώτη ἀνάσταση στοὺς ὁποίους δὲν θὰ ἔχει καμμιὰ ἐξουσία ὁ δεύτερος θάνατος: «Αὐτή εἶναι ἡ πρώτη ἀνάσταση. Μακάριοι καί ἅγιοι αὐτοί πού θά πάρουν μέρος στήν πρώτη ἀνάσταση· σ’ αὐτούς ὁ δεύτερος θάνατος δέν ἔχει καμιά ἐξουσία. Αὐτοί θ’ ἀποτελέσουν τό ἱερατεῖο τοῦ Θεοῦ καί τοῦ Χριστοῦ καί θά βασιλέψουν μαζί Του» (Ἀποκαλύψεως κ΄ 6).

«Διά τάς ἀνομίας αὐτῶν παρεδόθη»

Ἀπό τούς θεοπνεύστους συγγραφεῖς τῆς ἁγίας Γραφῆς καί τούς αὐτόπτες καί αὐτηκόους μάρτυρες τοῦ Χριστοῦ, τούς ἁγίους Ἀποστόλους,  πληροφορούμεθα, ὅτι ὁ Κύριoς σταυρώθηκε :

1. Μέ ἀνόμους, ἀνάμεσα σέ ἀνθρώπους πού δέν ζοῦσαν σύμφωνα μέ τόν νόμο τοῦ Θεοῦ. Δέν ὑπάκουαν τίς ἐντολές καί τό θεῖο θέλημά κατά τίς πνευματικές ἐπιταγές Του.

Νόμος ὀνομάζονται οἱ ἐντολές πού δόθηκαν ἀπό τό Θεό μέ τόν Μωϋσῆ στό Σινᾶ στούς Ἰσραηλῖτες, ὁ γνωστός μας Δεκάλογος. Μ’ αὐτές καλοῦνταν νά πορευθοῦν καί νά ρυθμίζουν τίς σχέσεις τους μέ τόν Θεό Πατέρα τους καί τίς μεταξύ τους σχέσεις.  

Ἡ προφητεία τοῦ Ἠσαΐου περί τοῦ Μεσσία ἀνήγγειλε:

 Πρῶτον ὅτι μέ τό πάθος Του θά σήκωνε τό βάρος τῶν ἁμαρτιῶν τῶν ἀνθρώπων. Δεύτερον, ὅτι, γι’ αὐτό τόν λόγο θά δοξαζόταν κληρονομώντας πολλούς, ἐννοεῖται ψυχές ἀνθρώπων καί διασκορπίζοντας τά λάφυρα τῶν ἰσχυρῶν, δηλαδή τῶν δαιμόνων. Τρίτον ὅτι θά θεωρηθεῖ ὡς εἰδωλολάτρης.

Οἱ σταυρωτές Του τοῦ ἔκαμαν αὐτή τήν προσβολή νά τόν σταυρώσουν μεταξύ τῶν κακούργων ὡς μή ἀνήκοντα στόν Ἰουδαϊκό λαό, ὅπως προφήτετσε ὁ Ἠσαΐας (νγ΄, 12).

Ὁ Κύριoς ἐπιβεβαιώνει, ὅτι ἡ προφητεία αὐτή θά πραγματοποιηθεῖ στόν Ἴδιο, στό τίμιο προσωπό Του καί τήν ἄμεμπτη βιοτή Του : “Τοῦτο τό γεγραμμένον δεῖ τελεσθῆναι ἐν ἐμοί, τό καί μετά ἀνόμων ἐλογίσθη” (Λουκᾶ κβ΄, 37)

 Μέ τίς ἀποφάσεις τῶν σταυρωτῶν ἐπαληθεύθηκε ἡ προφητεία τοῦ εὐαγγελιστή Λουκᾶ “Ὅταν ἔφτασαν στό μέρος πού ὀνομαζόταν “Κρανίο”, σταύρωσαν ἐκεῖ τόν Ἰησοῦ καί τούς κακούργους, τόν ἕνα στά δεξιά του καί τόν ἄλλο στά ἀριστερά” (Λουκᾶ κγ΄, 33)

2. Ἀπό ἀνόμους, ἀπό τούς Ἑβραίους, πού δέν σεβάσθηκαν καί δέν τήρησαν τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ καί δίκασαν καί καταδίκασαν ἄδικα καί παράνομα τόν Κύριo σέ θάνατο μέ ἀτιμωτική σταύρωση.

Αὐτή εἶναι ἡ γνώμη τοῦ ἀποστόλου Πέτρου, τήν ὁποία μέ μεγάλη παρρησία καί θάρρος κήρυξε στούς ἐκπλήκτους Ἰουδαίους τήν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς μετά τήν κάθοδο τοῦ ἁγίου Πνεύματος “Ἐσεῖς τόν Ἰησοῦ τόν θανατώσατε, βάζοντας ἀνθρώπους πού δέν ἔχουν τό νόμο τοῦ Θεοῦ νά τόν καρφώσουν στό σταυρό. Σᾶς παραδόθηκε γιατί ἔτσι ὅρισε ὁ Θεός, πού τό θέλησε καί τό γνώριζε. Ὁ Θεός ὅμως τόν ἀνάστησε, ἐλευθερώνοντας τόν ἀπό τά δεσμά τοῦ θανάτου, γιατί ἦταν ἀδύνατο νά τόν κρατήσει ὁ θάνατος ” (Πράξεων β΄, 23)

Τήν ἴδια ἄποψη ἐπανέλαβε καί ὁ πρωτομάρτυρας Στέφανος ἐνώπιον τοῦ ἰουδαϊκοῦ Δικαστηρίου, πού τόν ἐδίκαζε καί τόν καταδίκασε στόν θάνατο μέ λιθοβολισμό  : “ Ποιόν ἀπό τούς προφῆτες δέν καταδίωξαν οἱ προπάτορές σας; Θανάτωσαν αὐτούς πού προφήτεψαν τόν ἐρχομό τοῦ Δίκαιου Μεσσία, πού κι ἐσεῖς τώρα γίνατε προδότες καί φονιάδες του ” (Πράξεων ζ΄, 52)

3.Γιά ἀνόμους γιά μᾶς πού δέν ἐλάβαμε καί ἀγνοούσαμε τόν νόμο, τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ γιά νά δικαιωθοῦμε μέ τήν χάριτι τῆς θυσίας Του, νά ἀποκατασταθοῦμε στόν πνευματικό κόσμο:

“Γιατί ὁ Χριστός, παρ’ ὅλο πού ἤμασταν ἀκόμη ἀνίκανοι νά κάνουμε τό καλό, πέθανε γιά μᾶς, τούς ἀσεβεῖς ἀνθρώπους, στόν προκαθορισμένο καιρό ” (Ρωμαίους ε΄ 6, Α΄ Πέτρου γ΄ 18).

Ἄνομοι στήν γλῶσσα τῆς Καινῆς Διαθήκης θεωροῦνται κατά κύριο λόγο οἱ εἰδολωλάτρες, ἐπειδή δέν ἔλαβαν καί δέν γνώριζαν τόν νόμο δηλ. τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ, ὅπως τίς ἐγνώριζαν οἱ Ἰσραηλῖτες.

Ὁ Χριστός ἐσταυρώθη καί γιά τούς Ἰσραηλῖτες καί γιά ὅλους τούς ἀνθρώπους πού ζοῦν ἁμαρτωλά, ἄνομα, κάθε ἐποχῆς.

Ὁ σταυρός τῶν Χριστιανῶν

          Οἱ μαθητές τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ ταυτίζονται μέ τόν Διδάσκαλό τους κατά τήν ἀπαίτηση :

          «Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθείτω μοι» (Ματθαίου ιστ΄, 24 ).

            Μέ τούς λόγους αὐτούς ὁ Χριστός ζητεῖ ἀπό τούς μαθητές Του νά πεθάνουν γιά τόν ἑαυτό τους, νά πεθάνουν γιά τόν κόσμο διακόπτοντας ὅλους τούς φυσικούς δεσμούς μέ τόν κόσμο τῆς ἁμαρτίας καί νά εἶναι ἕτοιμοι νά δεχθοῦν νά τοῦς πάρουν τήν ζωή ἕνεκα τοῦ Ἰησοῦ. Αὐτά ὅμως συνιστοῦν τήν δόξα του.

          Ὁ σταυρός τοῦ Χριστοῦ γίνεται στήν ζωή τοῦ Χριστιανοῦ τό σύνορο ἀνάμεσα στούς δύο κόσμους, αὐτόν τῆς σάρκας καί αὐτόν τοῦ πνεύματος.         Ὁ πιστός πού ἀποδέχεται καί σηκώνει τόν σταυρό του ἀκολουθώντας τόν Ἐσταυρωμένο Χριστό ζώντας τήν ἐσταυρωμένη ζωή μπορεῖ μαζί μέ τόν ἀπόστολο Παύλο νά ἀναφωνεῖ ὑπερήφανα:

          «Ὅσο γιά μένα, δέ θέλω ἄλλη ἀφορμή γιά καύχηση ἐκτός ἀπό τό σταυρό τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, τό σταυρό πού πάνω του πέθανε ὁ κόσμος γιά μένα κι ἐγώ γιά τόν κόσμο» (Πρός Γαλάτας στ΄, 14).

«Καθαρίσωμεν ἑαυτοὺς … ἐπιτελοῦντες ἁγιωσύνην»

Δημοσιεύθηκε 02 Ἀπριλίου 2026

          Ἡ περίοδος τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Ἑβδομάδας πρέπει νά μᾶς καλεῖ σέ περίσκεψη γιά μιά διαφορετική οὐσιαστική βίωση τοῦ Πάθους, τῆς Σταυρώσεως, τῆς Ταφῆς καί τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ μακριά ἀπό τήν ἐκκοσμίκευση, τήν συνήθεια καί τήν ματαιότητα. Ἔτσι τό Πάσχα θά ἀναδεικνύεται πάντα «καινόν», «ἱερόν», καί «μυστικόν».

          Γιά νά βιώσουμε «τό ἡμέτερον Πάσχα» ὀφείλουμε νά ὑπακούσουμε στίς προτροπές τῶν θεοκηρύκων Ἁγίων Ἀποστόλων.    

1. Ἡ πρώτη προτροπή πού μᾶς ἀπευθύνει ὁ ἀπόστολος Παῦλος εἶναι τό «ἐκκαθάρατε». Καθαρισθῆτε ἀπό τήν πονηρία καί τήν κακία γιά νά ἑορτάσετε τό Πάσχα. Ὅπως οἱ Ἰουδαῖοι γιά νά ἑορτάσουν τό Πάσχα καθάριζαν ὅλη τήν οἰκία τους ἀπό ὅ, τιδήποτε ἦταν ἔνζυμο, σύμφωνα μέ τήν ἐντολή τοῦ Θεοῦ ἔτσι καί μεῖς γιά νά ἑορτάσουμε «τό ἡμέτερον Πάσχα» ὑποχρεούμαστε νά καθαρίσουμε τήν ψυχή μας ἀπό τήν ἁμαρτία καί τά πάθη μέ τά ὁποῖα ἐνεργεῖ καί ἐκδηλώνεται.

Ἐπανειλημένως ὁ ἀπόστολος Παῦλος τονίζει τήν ἀνάγκη τῆς καθάρσεως τῆς ψυχῆς πού μολύνεται καί ρυπαίνεται ἀπό λόγους, πράξεις, συναισθήματα, ἐπιθυμίες, σκέψεις, συλλογισμούς, ἀποφάσεις πού ἀντιστρατεύονται τό θέλημα τοῦ Θεοῦ πού μᾶς ἔχει γίνει γνωστό μέ τίς ἐντολές πού μᾶς ἔδωσε γιά νά ζήσουμε : «Ἄς καθαρίσουμε τούς ἑαυτούς μας ἀπό καθετί πού μολύνει τό σῶμα καί τήν ψυχή. Ἄς ζήσουμε μία ἅγια ζωή μέ φόβο Θεοῦ». (Πρός Κορινθίους Β΄ ζ΄, 1).

Τήν ἴδια σύσταση μᾶς ἀπευθύνει καί ἡ ὑμνολογία τῆς ἁγίας Ἐκκλησίας μας καθώς εἰσερχόμαστε στήν Ἁγία καί Μεγάλη Ἑβδομάδα 

«Δεῦτε οὖν καὶ ἡμεῖς, κεκαθαρμέναις διανοίαις, συμπορευθῶμεν αὐτῷ, καὶ συσταυρωθῶμεν, καὶ νεκρωθῶμεν δι' αὐτόν» (Στιχηρό τῶν Αἴνων τοῦ α΄ ἤχου τοῦ Ὄρθρου τῆς Μεγάλης Δευτέρας).

Μέ καθαρές τίς αἰσθήσεις τῆς ψυχῆς θά ἀξιωθοῦμε νά δοῦμε καί τόν ἔνδοξο ἀπαστράπτοντα ἀναστάντα Κύριός μας καί «μέ καθαρές τίς αἰσθήσεις θά ἀντικρύσουμε μέσα στό ἀπρόσιτο φῶς τῆς Ἀναστάσεως τόν Χριστό ὁλόλαμπρο καί θά τόν ἀκούσουμε καθαρά νά μᾶς λέει, χαίρετε, ἐνῶ θά ψάλλουμε ἐπινίκιο ὕμνο»

2.Ἡ δεύτερη προτροπή γιά τήν βίωση τοῦ Πάθους τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ εἶναι τό «ἐπακολουθήσατε» πού μᾶς ἀπευθύνει ὁ ἀπόστολος Πέτρος. Νά μιμηθοῦμε τόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό  πού ἐνῷ δέν ἦταν ἔνοχος σέ τίποτε δέχθηκε μέ τήν θέλησή Του τό μαρτύριο τοῦ Σταυροῦ. Αὐτό σημαίνει γιά μᾶς, ὅτι ἐπειδή εἴμαστε ἔνοχοι πολλῶν ἁμαρτιῶν ὀφείλουμε νά θυσιάσουμε πρόθυμα καί μέ τήν θέλησή μας κάθε ἁμαρτία καί τήν ἀπό τά πάθη τῆς ἁμαρτίας ἠδονή : «Γιατί ὁ Χριστός πέθανε γιά μας, ἀφήνοντάς σας τό ὑπόδειγμα γιά νά βαδίσετε στ’ ἀχνάρια του. Αὐτός ἁμαρτία δέν ἔκανε, καί δόλος στό στόμα τόν δέν βρέθηκε» (Α΄ Πέτρου β΄ 21-22).

3. Τρίτη προτροπή νά «ζήσουμε τήν νέα ζωή» μέ συνέπεια γιά νά μετάσχουμε καί στήν δόξα τοῦ ἀναστάντος Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅπως διδάσκει ὁ ἀπόστολος Παῦλος (βλ. Πρός Ρωμαίους στ΄ 4-14)

4. Ἡ ὑπέρβαση τῶν ὑπαρξιακῶν ὁρίων μας.

Μέ τήν ἀνάσταση τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ ὑπερβήκαμε τά ὅρια τῆς πεπερασμένης ὕπαξεώς μας διαβιβασθήκαμε ἐκ τοῦ θανάτου πρός τήν ζωή καί ἐκ τῆς γῆς πρός τόν οὐρανό κατά τόν ὕμνο πού ψάλλουμε:

«Ἡμέρα Ἀναστάσεως σήμερα, ἄς λάμψουμε ἀπό χαρά ὅλοι οἱ Χριστιανοί. Εἶναι Πάσχα, τοῦ Κυρίου τό Πάσχα. Γιατί ὁ Χριστός ὁ Θεός ἀπό τό θάνατο στή ζωή καί ἀπό τη γῆ στόν οὐρανό διεβίβασε ἐμᾶς πού ψάλλουμε γι’ αὐτό ἐπινίκιο ὕμνο» (Καταβασία τῆς πρώτης ὠδῆς τοῦ Κανόνος τοῦ Πάσχα). Μέ τήν ἀνάσταση ὑπερβαίνουμε τά ὅρια τῆς κτιστῆς καί θνητῆς ὑπάρξεώς μας. Τό ἕνα ὅριό μας εἶναι ὁ θάνατος, εἴμαστε θνητοί. Οὐδείς ἄνθρωπος δύναται νά ἐξαιρεθεῖ ἀπ’ αὐτό τόν σκληρό πανανθρώπινο νόμο πού κυριαρχεῖ σ’ ὅλη τήν δημιουργία. Τά πάντα φθείρονται καί ἀποθνήσκουν, ὀργανικά καί ἀνόργανα, τά ζῶα, τά φυτά, τό νερό, ὁ ἀέρας ἀκόμη καί οἱ πέτρες καί ἀνάμεσα σ’ ὅλα καί ὁ ἄνθρωπος. Σ’ αὐτόν τόν σκληρό νόμο ὑποτάχθηκε καί ὁ Ἴδιος ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός ἀπό φιλανθρωπία καί δικαιοσύνη ἄν καί ἠδύνατο νά ἐξαιρεθεῖ ὡς ἀναμάρτητος. Ὁ θάνατος εἶναι συνέπεια τῆς παραβάσεως τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ κατά τό «ᾗ δ᾿ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε ἀπ᾿ αὐτοῦ, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε» (Γενέσεως β΄, 17). Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός ὄχι μόνο δέν παρέβη στήν ζωή Του τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ Πατέρα ἀλλά καί τίς ἐτήρησε ὅλες, πρᾶγμα ἀκατόρθωτο, ὅπως ὁμολογεῖ ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀπό τούς δικαίους τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Ἔγινε ἄνθρωπος θνητός καί ἔζησε στίς συνθῆκες τῶν κτιστῶν δημιουργημάτων Του (βλ. Πρός Ἐβραίους β΄ 14-15). 

«Ὁ λόγος τοῦ Σταυροῦ … δύναμις Θεοῦ ἐστι»

Δημοσιεύθηκε 19 Μαρτίου 2026

῾Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή εὑρίσκεται στό κέντρο καί στήν κορυφή τῆς πνευματικῆς ζωῆς. Εἶναι περίοδος ἐκτενοῦς καί συντονισμένης προσευχῆς. Ἡ πολιορκούμενη ἀπό τίς ἁμαρτίες ψυχή μας στρέφεται πρός τόν Κύριο μέ ἐμπιστοσύνη γιά νά ζητήσει προστασία καί βοήθεια ἀπό τούς ὁρατούς καί ἀοράτους ἐχθρούς πού τήν ἀπειλοῦν.

Λαμβάνοντες ἀφορμή ἀπό τήν γ΄ Κυριακή τῶν Νηστειῶν -τῆς Σταυροπροσκυνήσεως ἐπισημαίνουμε τά σχετικά περί τοῦ νοήματος τοῦ Σταυροῦ στήν ζωή καί τήν ἐν Χριστῷ πορεία μας.

Ἡ Σταύρωση καί ἡ Ἀνάστασή Του εἶναι τά δύο ἐκεῖνα μυστήρια τῆς κενώσεως τοῦ Θεοῦ Λόγου, τά ὁποῖα συγκεντρώνουν τήν σκέψη καί τό στοχασμό ὅλων. Κεντρίζουν τά συναισθήματά μας καί γενικά ἐπηρεάζουν ὄχι μόνο τή ζωή μας τοῦτες τίς ἡμέρες πού εὑρίσκονται στό κέντρο τῆς λατρείας τῆς Ἐκκλησίας μας, ἀλλά καί ὁλόκληρη τήν πνευματική ζωή μας. Ὅλοι θά σταθοῦν μπροστά στό Σταυρό τοῦ Κυρίου μας, ἄλλοι γιά νά βλασφημήσουν καί ἄλλοι γιά νά δακρύσουν. Ἄλλοι γιά νά χλευάσουν κι ἄλλοι γιά νά κλαύσουν. Ἄλλοι γιά νά ὑβρίσουν κι ἄλλοι γιά νά προσκυνήσουν. Ἄλλοι γιά νά ζητήσουν τήν ἄφεση, τήν λύτρωση, τόν ἁγιασμό, τήν συγχώρηση. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀνακεφαλαιώνοντας τήν συμπεριφορά ὅλων μπρός στήν Σταύρωση τοῦ Κυρίου θά παρατηρήσει: «Ὁ λόγος γάρ τοῦ Σταυροῦ τοῖς μέν ἀπολλυμένοις μωρία ἐστι, τοῖς δέσωζομένοις ἡμῖν δύναμις Θεοῦ ἐστι» (Κορινθίους Αʹ αʹ 18). Πραγματικά τό κήρυγμα τοῦ Σταυροῦ γιά ἐκείνους πού βαδίζουν τόν δρόμο τῆς ἀπώλειας, καί ἀπορρίπτουν τήν χριστιανική πίστη εἶναι μωρία. Γιά ἐκείνους ὅμως πού πορεύονται τόν δρόμο τῆς σωτηρίας, γιά ἐκείνους πού ἔχουν ὁδηγό τόν Χριστό καί τήν διδασκαλία Του, εἶναι ἡ δύναμη τοῦ Θεοῦ πού σώζει. Ὁ Κύριός μας μέ τή Σταύρωσή Του ἔκανε τό μεγαλύτερο κήρυγμα γιά τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός τόν ἄνθρωπο. Γι’ αὐτό κι ὁ Σταυρός εἶναι τό ἀποκορύφωμα τῆς θείας ἀγάπης καί τό σύμβολο τῆς θυσίας καί τοῦ θριάμβου.

Πάνω στό Σταυρό πού ὑψώθηκε στό Γολγοθᾶ, σταυρώθηκε ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ γιά τόν ἄνθρωπο, ἡ ἀλήθεια τῆς ζωῆς, ὁ εὐεργέτης ὅλου τοῦ κόσμου. Ἡ ἀπόρριψη καί ἡ προδοσία τοῦ Χριστοῦ, τό μαρτύριό Του στόν Γολγοθᾶ προετοιμάστηκε καί ἐκτελέσθηκε ἀπό ἐκείνους πού εὐεργετήθηκαν ἀπ’ Αὐτόν. Ἡ κοινωνία εὔκολα ἀναζητεῖ κάποιο γιά νά θυσιάσει, κάποιο θῦμα γιά νά δημιουργήσει πάντα ἕνα καινούργιο Γολγοθᾶ. Ἡ ἀλήθεια, ἡ ἀγάπη, ἡ εὐεργεσία, ἡ ἀρετή ἀνεβαίνουν συνήθως στό σταυρό. Οἱ φορεῖς τους διώκονται, πληγώνονται, θανατώνονται καί τέλος ἐξαφανίζονται γιά νά ζήσουν ἀργότερα. Ἡ παρουσία τους εἶναι γιά τήν κοινωνία ἔλεγχος, γιά τόν ἄδικο δικαιοσύνη, γιά τό σκοτάδι φῶς.

Ἡ ἐποχή μας προκλητικά σταυρώνει κάθε ἀρετή, κάθε αἰώνια ἀξία. Ἀρνεῖται συστηματικά τήν ἀθανασία, τήν ἁγιότητα, τήν αἰωνιότητα, τήν ἀρετή. Ἀγνοεῖ τήν προειδοποίηση τοῦ Κυρίου «σκληρόν σοί πρός κέντρα λακτίζειν» (Πράξεων κστʹ 14). Παντοῦ ἔχουν στηθεῖ ἀμέτρητοι σταυροί πού σταυρώνονται ψυχές, ἀρχές, ἀξίες, θεσμοί ἱεροί. Ἰδιαιτέρως σταυρώνεται καί τιμωρεῖται ἀνελέητα ἡ νεολαία πού εὐθύνεται λιγότερο. Ὁ ὑλισμός, ὁ μηδενισμός, ὁ ἡδονισμός, τά ναρκωτικά, οἱ ἐξαρτήσεις πνίγουν ἀσφυκτικά τούς νέους. Εἶναι οἱ κεραυνοί πού κτυποῦν τίς ψυχές τους γιά νά μετατραπεῖ ἡ ζωή τους σέ ζωή μέ ψεύτικο περιεχόμενο, χωρίς νόημα γιά νά ἐπέλθει ὁ διχασμός καί ἡ σύγκρουση. Τραχύς ὁ Γολγοθᾶς, πικρά τά καρφιά καί μαρτύρια τῆς σταυρώσεως, ὅπως ἡ ἠθική αὐτοκτονία, ἡ ἠθική κατάπτωση, ἡ σήψη τῶν ἠθῶν, ἡ ταπεινή ζωή μακριά ἀπό τήν χριστιανική ἀρετή, χωρίς αὐτοσεβασμό καί ἀξιοπρέπεια.

Σημαδεμένος ὁ ἄνθρωπος ἰδιαίτερα ὁ νέος ἀπό τήν κενότητα τοῦ κόσμου, μαραζώνει ἀπό τό ἄγχος, τήν ἀπελπισία, τήν ἀνασφάλεια, τήν ἀστάθεια κατά τόν λόγο τοῦ Κυρίου μοιάζει νά εἶναι: «κάλαμος ὑπό ἀνέμου σαλευόμενος» (Ματθαίου ιβʹ 17), ἄνικμο κι ἄφυλλο δέντρο πού μαραίνεται παράκαιρα. Ὁ κορμός του θά γίνει ξύλο σταυροῦ, Γολγοθᾶς γιά νά φιλοξενήσει κάποια προδοσία. Πάνω του ἴσως σταυρωθεῖ κάποια ἀλήθεια, κάποιο ἰδανικό, κάποια ἀξία, κάποιο αἰώνιο πιστεύω. Ὁ Κύριος ἐμψυχώνει ὅλους τούς σταυρωμένους τῆς ζωῆς «θαρσεῖτε ἐγώ νενίκηκα τόν κόσμο» (Ἰωάννου ιστʹ 33) μέ τό Σταυρό. Στήν ζωή τοῦ Χριστοῦ, τόν Σταυρό ἀκολούθησε ἡ Ἀνάσταση. Ἄν θέλουμε νά μή μείνουμε σταυρωμένοι, ἀλύτρωτοι, ἄς πλησιάσουμε τόν Χριστό γιά νά μᾶς ἀναστήσει, γιά νά μᾶς ζωοποιήσει. Εἶναι ὁ δρόμος πού ὁδηγεῖ στήν Ἀνάσταση. Ἄν τόν ἀρνηθοῦμε, ἄν τόν περιφρονήσουμε θά μείνουμε γιά πάντα νεκροί. Ἄν τόν ἀκολουθήσουμε καί τόν πιστεύσουμε θά ἀναστηθοῦμε σέ μία νέα πραγματικότητα, ὅπως ὑποσχέθηκε καί προανήγγειλε ὁ Ἀναστάς Κύριός μας «ἰδού καινά ποιῶ τά πάντα» (Κορινθίους Βʹ εʹ 17).

«Νεκρώσατε» καί  «Ἀποθέσθαι»

Δημοσιεύθηκε 12 Μαρτίου 2026

          Ἡ Ἁγία καί Μεγάλη Τεσσαρακοστή πού διανύουμε αὐτήν τήν περιόδο μᾶς δίδει ἕνα ἄριστο πνευματικό ἐρέθισμα νά διεγείρουμε πρῶτα τούς ἑαυτούς μας σέ ἄσκηση καί σέ πνευματικό ἀγῶνα καί στή συνέχεια νά καλέσουμε ὡς κληρικοί καί διάκονοι τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ τούς πιστούς νά εἰσέλθουν μέ προθυμία καί ἔνθεο ζῆλο στό “στάδιο τῶν ἀρετῶν ”.

          Θέτουμε ὡς βάση πάντα τό ἀφυπνιστικό καί πάντοτε ἐπίκαιρο σάλπισμα τῆς Γραφῆς πού μᾶς καλεῖ σέ πνευματική ἐγρήγορση  (βλ. Πρός Ρωμαίους ιγ΄, 11, Πρός Ἐφεσίους ε΄, 14).

          Μέ τούς λόγους αὐτούς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ μᾶς καλεῖ νά ἐγερθοῦμε καί νά ἀνανήψουμε ἀπό τόν πνευματικό λήθαργο.

          Ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός καλεῖ τούς μαθητές Του σέ ἐγρήγορσι γιά νά μήν περιπέσουν σέ κατάστασι πνευματικοῦ ὕπνου καί νεκρώσεως τῆς ψυχῆς τους μέ τούς λόγους Του : “Προσέχετε δὲ ἑαυτοῖς μήποτε βαρηθῶσιν ὑμῶν αἱ καρδίαι ἐν κραιπάλῃ καὶ μέθῃ καὶ μερίμναις βιοτικαῖς, καὶ αἰφνίδιος ἐφ' ὑμᾶς ἐπιστῇ ἡ ἡμέρα ἐκείνη” (Λουκᾶ κα΄, 34).

Ἔτσι, συνάγεται, ὅτι οἱ ψυχές μας περιέρχονται σέ κατάστασι πνευματικοῦ λήθαργου, ἀδιαφορίας, ἀναισθησίας καί πνευματικῆς πορώσεως :

α) Ὅταν ζοῦμε σέ κραιπάλη καί μέθη. Αὐτό σημαίνει, ὅτι ἡ ἐπικίνδυνη αὐτή κατάστασι τῆς πνευματικῆς ναρκώσεως εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἀχαλίνωτης ἐπιθυμίας πρός ἀπόλαυσι τῶν ἡδονῶν καί τῶν τέρψεων ἀπό τά πάθη τῆς ἁμαρτίας.  

β) Ἀπό τίς βιοτικές μέριμνες. Ἐντύπωση προκαλεῖ ἡ ἐπισήμανση αὐτή τοῦ Κυρίου μας πού ἐξισώνει ὡς πρός τίς συνέπειες στή πνευματική ζωή μας τήν ἀπόλαυσι τῶν ἡδονῶν ἀπό τά πάθη τῆς ἁμαρτίας μέ τήν ζάλη πού προκαλοῦν οἱ βιοτικές μέριμνες.

Τό ἐγερτήριο σάλπισμα τῆς Ἐκκλησίας ἀφορᾶ ὄχι μόνον σ’ αὐτές τίς ἡμέρες τῆς Ἁγίας Τεσσαρακοστῆς, ἀλλά σ’ ὁλόκληρη τήν ζωή τοῦ ἀνθρώπου.

Γιά νά ἀνανήψει πνευματικά ὁ ἄνθρωπος καί νά ἀποτινάξει τήν νάρκωσι τῆς ψυχῆς του πρέπει νά νεκρώση τήν δύναμη τῆς ἁμαρτίας, μέ τήν ὁποία γεννιέται καί τήν ὁποία φέρει καί θά ἐνεργῆ στή ζωή του μέχρι τοῦ θανάτου του πρόκειται γιά τήν συνέπεια τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος. Αὐτή τήν ἰσχυρή ροπή, φορά πρός τήν ἁμαρτία ὀνομάζει ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἕτερο νόμο (Πρός Ρωμαίους ζ΄ 23).

Ἰδού πώς περιγράφει αὐτή τήν πνευματική κατάστασι ὁ θεηγόρος Ἀπόστολος :  

«Συνεπώς, η πείρα δείχνει ότι, ενώ εγώ θέλω να κάνω το καλό, οι πράξεις μου δείχνουν πως κάνω το κακό.  Ἐσωτερικά συμφωνώ και χαίρομαι με όσα λέει ο νόμος του Θεού.  Διαπιστώνω όμως πως η πράξη μου ακολουθεί έναν άλλο νόμο, που αντιστρατεύεται το νόμο με τον οποίο συμφωνεί η συνείδησή μου: Είναι ο νόμος της αμαρτίας που κυριαρχεί στην ύπαρξή μου και με κάνει αιχμάλωτό της. Τί δυστυχισμένος, αληθινά, που είμαι! Ποιος μπορεί να με λυτρώσει από την ύπαρξη αυτή, που έχει υποταχθεί στο θάνατο; » (Πρός Ρωμαίους ζ΄ 22-24).

Αὐτή φθείρει τήν ψυχή μας κατά τόν θεόπνευστο λόγο του “ τά γάρ ὀψώνια  τῆς ἁμαρτίας θάνατος ” (Πρός Ρωμαίους στ΄ 23).

Ἡ νέκρωσι τῆς ἁμαρτίας εἶναι δῶρο τοῦ Θεοῦ στόν ἄνθρωπο πού ἐνεργεῖται ἀφ’ ἑνός ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα ὅταν συμμετέχουμε συνειδητά καί ἀκατάγνωστα τά ἅγια μυστήρια καί ἀφ’ ἑτέρου συντηρεῖται μέ τόν προσωπικό πνευματικό ἀγῶνα μας.

          Αὐτή ἡ νέκρωσι ὀφείλεται μέν στήν σταυρική θυσία καί τήν ἔνδοξη ἀνάστασι τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ κατά τήν διδασκαλία τοῦ ἀποστόλου Παύλου (Πρός Ρωμαίους η΄ 3).           Βιοῦται δέ ὅταν συμμετέχουμε στήν ζωή τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ μέ τά ἅγια Μυστήρια. Τότε ἡ ἁμαρτία νεκρώνεται καί ἀπελευθερωνόμαστε ἀπ’ αὐτή.

Ὁ πιστός πού ζεῖ ἐν τόπῳ καί χρόνῳ συγχρόνως ζῆ καί ἐν Χριστῷ ἑνωμένος δηλαδή μέ τόν Χριστό καί δι’ αὐτοῦ μέ τόν Θεό κατά τόν ἀποστολικό λόγο : «Ἀπεθάνετε γάρ, καὶ ἡ ζωὴ ὑμῶν κέκρυπται σὺν τῷ Χριστῷ ἐν τῷ Θεῷ ” (Πρός Κολοσσαεῖς γ΄ 3).

Ἡ ἐν Χριστῷ ζωή γιά νά συντηρηθεῖ ἀπαιτεῖ συνεχῆ ἀγῶνα γιά τήν νέκρωσι τῆς ἁμαρτίας. Γι’ αὐτό ὁ ἀπόστολος Παῦλος ὑπενθυμίζει καί προτρέπει συνεχῶς καί ἐπιτακτικῶς : “Νεκρώσατε οὖν τά μέλη ὑμῶν τά ἐπί τῆς γῆς”  (Πρός Κολοσσαεῖς γ΄ 5), καί “Ἀποθέσθαι ὑμᾶς κατὰ τὴν προτέραν ἀναστροφὴν τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον» (Πρός Ἐφεσίους δ΄ 22 καί Πρός Κολοσσαεῖς γ΄ 8-10).

Αὐτός εἶναι ὁ σκοπός τοῦ ἀγῶνος μας κατά τήν Ἁγία καί Μεγάλη Τεσσαρακοστή ἡ νέκρωσι τῆς ἁμαρτίας. Γιά νά ἐπιτύχουμε αὐτό τόν σκοπό ἡ ἁγία Ἐκκλησία μας θέτει στήν διάθεσι μας ὅλα τά μέσα· τήν προσευχή, τήν πνευματική μελέτη καί οἰκοδομή, τήν νηστεία, τήν ἐλεημοσύνη καί ἄλλα.

«Αἴτησις τῶν ἀμεινόνων»

Δημοσιεύθηκε 05 Μαρτίου 2026

          ῾Η ῾Αγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ εἶναι περίοδος ἐντόνου προσευχῆς. Τοῦτο μαρτυροῦν ἡ ποικιλία καὶ ὁ πλοῦτος τῶν ῾Ιερῶν ᾿Ακολουθιῶν, τὰ ἀναγνώσματα, οἱ ὕμνοι. Ὀφείλουμε νὰ ἐπισημάνουμε, ὅτι ἐκεῖνος ποὺ νηστεύει, ὅταν προσεύχεται, ἀγωνίζεται μὲ περισσότερη δύναμι. Σημειώνει ὁ ῞Αγιος ᾿Ιωάννης ὁ Χρυσόστομος «ὁ εὐχόμενος μετὰ νηστείας διπλᾶς ἔχει τὰς πτέρυγας, καὶ τῶν ἀνέμων αὐτῶν κουφοτέρας (πιό ἐλαφρές)» (῾Ομιλία νζ´ εἰς τὸ κατὰ Ματθαῖον Ε.Π.Ε., τ. 11, σελ. 302-304). «Πάντοτε βέβαια εἶναι μεγάλη ἡ δύναμι τῆς προσευχῆς, ὅταν ὅμως συνοδεύεται καὶ ἀπὸ νηστεία, τότε κάμνει δυνατότερη τὴν ψυχή. Διότι τότε ἀναπέμπεται ἀπὸ τὴ λύρα πιὸ εὐχάριστη καὶ ἀξιόλογη μελωδία» (Τοῦ Ἰδίου, ῾Ομιλία εἰς τὴν Μεγάλην ῾Εβδομάδα, Ε.Π.Ε., τ. 35, σελ. 542).

          ῾Ο ῞Αγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος δίδει τὸν ὁρισμὸ τῆς προσευχῆς ὡς «αἴτησις τῶν ἀμεινόνων» (δηλ. αἴτησις τῶν ἀνωτέρων καὶ καλλιτέρων (῎Επη Θεολογικά, Ποίημα λδ´, ῞Οροι Παχυμερεῖς Ε.Π.Ε., τ. 9, σελ. 438) καθώς καί ὅτι «δι᾿ εὐχῆς πρὸς Θεὸν ἐκδημοῦμεν» (μὲ τὴν προσευχὴ μεταφερόμαστε στὸν Θεό) (Λόγος κζ´, Θεολογικὸς Α´ Ε.Π.Ε., τ. 4, σελ. 22).        ῾Ο Μέγας Βασίλειος ἀναφέρει: «῞Οταν προσεύχεσαι, πρόσεχε μὴ ζητήσης ἄλλα ἀντὶ ἄλλων καὶ προκαλέσης τὴν ὀργὴ τοῦ Κυρίου· μὴ ζητήσης δηλαδὴ χρήματα, ἀνθρωπίνη δόξα, ἐξουσία ἢ κάτι ἄλλο ἀπὸ τὰ παρερχόμενα, ἀλλὰ νὰ ζητῆς τὴν βασιλεία τοῦ Θεοῦ, καὶ αὐτὸς θὰ σοῦ παράσχη ὅ,τι χρειάζεται τὸ σῶμα, ὅπως λέγει ὁ Κύριος· «ζητεῖτε τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ ὅλα αὐτὰ θὰ προστεθοῦν εἰς ὑμᾶς» (Ματθ. 6, 33). Τῆς προσευχῆς ὑπάρχουν δύο τρόποι· ὁ ἕνας εἶναι τῆς δοξολογίας μετὰ ταπεινοφροσύνης, ὁ δεύτερος εἶναι τῆς αἰτήσεως, ποὺ ἀκολουθεῖ. ῞Οταν προσεύχεσαι λοιπόν, μὴν ἀρχίζης ἀμέσως μὲ τὴν αἴτησι· ἄλλως γίνεσαι ὕποπτος ὡς πρὸς τὴν προαίρεσι, ὅτι προσεύχεσαι στὸν Θεὸ πιεζόμενος ἀπὸ τὴν ἀνάγκη. Στὴν ἀρχὴ τῆς προσευχῆς λησμόνησε τὸν ἑαυτόν σου, τὴν γυναῖκα, τὰ παιδιά· ἄφησε τὴν γῆ, πέταξε στὸν οὐρανό, ἄφησε ὅλη τὴν ὁρατὴ καὶ ἀόρατο κτίσι καὶ ἄρχισε νὰ δοξολογῆς τὸν ποιήσαντα τὰ πάντα· ὅταν δὲ δοξολογῆς αὐτόν, νὰ μὴ περιπλανᾶται ὁ νοῦς σου ἐδῶ καὶ ἐκεῖ, οὔτε νὰ μυθολογῆς»

Ὁ Κύριος μᾶς διδάσκει νὰ εἴμεθα ἐπίμονοι καὶ ζηλωτὲς στὴν πίστι, ὥστε νὰ μάθουμε νὰ μὴ ἀποκάμνουμε ποτέ. Ὅταν ζητήσουμε καὶ δὲν λάβουμε, νὰ μὴ σταματήσουμε, μέχρις ὅτου λάβουμε, ἐὰν βεβαίως ζητοῦμε, ὅσα ὁ Θεὸς θέλει. Δέν πρέπει νά ἀπελπιζόμαστε, ὅταν δέν ἱκανοποιοῦνται τά αἰτήματα τῆς προσευχῆς μας. Πρέπει νὰ προσφέρη κανεὶς ὅλες τὶς δυνάμεις του καὶ νὰ παρακαλῆ ἐντόνως τὸν Θεὸν νὰ συμμαχήση μαζί του. Διότι, ἐὰν κάποιος ἀπὸ ὀκνηρία παραδοθῆ στὶς ἐπιθυμίες καὶ προδώση τὸν ἑαυτό του στοὺς ἐχθρούς, ὁ Θεὸς δὲν συμμαχεῖ μαζί του οὔτε τὸν εἰσακούει, διότι πρόλαβε καὶ ἀποξένωσε τὸν ἑαυτόν του ἀπὸ τὸν Θεὸ διὰ τῆς ἁμαρτίας. Διότι ἐκεῖνος ποὺ θέλει νὰ βοηθῆται ἀπὸ τὸν Θεὸ, δὲν ἐγκαταλείπει τὸ καθῆκον του· ἐκεῖνος δὲ ποὺ δὲν ἐγκαταλείπει τὸ καθῆκον του, δὲν ἐγκαταλείπεται ποτὲ ἀπὸ τὴν θεία συμμαχία. Πρέπει λοιπὸν νὰ μὴ τὸν καταδικάζη γιὰ τίποτε ἡ συνείδησίς του καὶ ἔτσι νὰ ἐπικαλεῖται τὴν θεία συμμαχία. Πρέπει νὰ στέκεται κανεὶς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ μὲ φόβο καὶ τρόμο, ἔχοντας στραμμένη ὅλη τὴν προσοχή του πρὸς αὐτὸν μόνο καὶ πουθενὰ ἀλλοῦ. Διότι αὐτὸς δὲν βλέπει μόνο τὸν ἐξωτερικὸ ἄνθρωπο, ὅπως οἱ ἄνθρωποι, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐσωτερικὸ ἐξετάζει. ᾿Εὰν στέκεσαι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ὅπως πρέπει, καὶ προσφέρης ὅλες σου τὶς δυνάμεις, μὴ φύγης, ἕως ὅτου λάβης αὐτὸ ποὺ ζητεῖς· ἐὰν δὲ μᾶς κατακρίνη ἡ συνείδησή μας ὡς ὑπερήφανους καὶ ἐάν, ἐνῶ μποροῦμε, δὲν προσευχόμαστε συγκεντρωμένοι, μὴν τολμήσουμε νὰ σταθοῦμε ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, γιὰ νὰ μὴ γίνη ἡ προσευχή μας ἁμαρτία. ᾿Εὰν ὅμως, ἐπειδὴ ἐξηντλήθηκαμε ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, δὲν μποροῦμε νὰ προσευχόμαστε ἀπερισπάστως, ἄς σταθοῦμε ἐπιμόνως ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ἔχοντας προσηλωμένο τὸν νοῦν μας σ’ Αὐτὸν καὶ προσκαλώντας Αὐτὸν πλησίον μας, καὶ ὁ Θεὸς συγχωρεῖ, διότι ἀδυνατοῦμε νά σταθοῦμε, ὅπως πρέπει, ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ὄχι ἀπὸ περιφρόνησι, ἀλλὰ ἀπὸ ἀσθένεια. Ἐπιμόνως ἄς κρούουμε τὴν θύρα Του, ζητώντας τὴν ἐκπλήρωσι τοῦ αἰτήματός μας, «διότι πᾶς ὁ αἰτῶν λαμβάνει καὶ ὁ ζητῶν εὑρίσκει».

          ῾Ο Θεὸς γνωρίζει τὴν καρδιὰ τῶν προσευχομένων. ῾Ο Θεὸς γνωρίζει τί χρειαζόμαστε καὶ μᾶς παρέχει πλουσίως ὅλα τὰ ὑλικὰ ἀγαθὰ πρὸς ἀπόλαυσιν καί, ἐπειδὴ εἶναι ἀγαθός, βρέχει γιὰ τοὺς δικαίους καὶ τοὺς ἀδίκους καὶ ἀνατέλλει τὸν ἥλιό του γιὰ τοὺς πονηροὺς καὶ τοὺς ἀγαθούς, καὶ πρὶν νὰ τὰ ζητήσουμε ἐμεῖς      (βλ. Μ. Βασιλείου, ᾿Ασκητικαὶ Διατάξεις Ε.Π.Ε., τ. 9, σελ. 402-416).

«᾿Αρχαία γὰρ ἦν ἡ ἐντολή»

Δημοσιεύθηκε 26 Φεβρουαρίου 2026

Περίοδος ἐντόνου πνευματικῆς ἀσκήσεως εἶναι ἡ περίοδος τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς· περίοδος νήψεως, πνευματικῆς καί σωματικῆς νηστείας.

Ἡ πατερική σκέψη κατανόησε καί κατέγραψε τό νόημα τῆς νηστείας γιά τόν πιστό ἄνθρωπο, χωρίς ὑπερβολές καί ἀκρότητες, καί τήν ἐνέταξε μέσα στήν Ἱερά Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας μας.

῾Ο ῞Αγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἐξηγεῖ τὴν ἀναγκαιότητα τῆς νηστείας: «᾿Αναγκαστήκαμε νὰ νηστέψουμε, ἐπειδὴ δὲν νηστέψαμε, καὶ μᾶς κατενίκησε ἡ ἐπιθυμία τῆς γεύσεως τοῦ καρποῦ τοῦ δένδρου τῆς γνώσεως. Διότι ἡ ἐντολὴ ἦταν παλιὰ καὶ σύγχρονη μ᾿ ἐμᾶς, ἕνα μέσο διαπαιδαγωγήσεως τῆς ψυχῆς καὶ σωφρονισμοῦ ἀπὸ ἀπολαύσεις. Τὴν ἐλάβαμε μάλιστα εὔλογα γιὰ νὰ ἀπολαύσουμε, ἀφοῦ τὴν τηρήσουμε, ἐκεῖνο ποὺ χάσαμε, ἐπειδὴ δὲν τὴν τηρήσαμε» (Λόγος ΜΕ´ εἰς τὸ Πάσχα Ε. Π. Ε., τ. 5, σελ. 214). Περὶ τῆς ἀξίας αὐτῆς ὁμιλεῖ ὁ ῞Αγιος ᾿Ιωάννης ὁ Χρυσόστομος· «Μητέρα ὅλων τῶν ἀγαθῶν καὶ διδάσκαλος τῆς σωφροσύνης καὶ κάθε ἄλλης ἀρετῆς» (῾Ομιλία Α´ εἰς τὴν Γένεσιν, Ε. Π. Ε., τ. β´, σελ. 14 ).

          Οἱ Πατέρες διευκρινίζουν ὅτι ἀληθὴς νηστεία εἶναι ἡ παράλληλος πρὸς τὴν ἀποχὴ τῶν τροφῶν, ἀποχὴ ἀπὸ τὰ πάθη τῆς ἁμαρτίας. ῾Η ἀποχὴ ἀπὸ τὰ κακά χαλιναγωγεῖ τὸν θυμό, διδάσκει τὴν ἐπιείκεια καὶ τὴν πραότητα, ἔχει συντετριμμένη τὴν καρδιά. Πρέπει νὰ εἶναι μετριόφρων, ἥσυχος, ἥμερος, ταπεινὸς καὶ νὰ περιφρονῆ τὴν δόξα τῆς παρούσης ζωῆς. Νὰ προσεύχεται καὶ νὰ ἐξομολογῆται στὸν Θεό, καὶ ὅσο μπορεῖ νὰ βοηθῆ τὸν ἑαυτό του μὲ τὴν ἐλεημοσύνη. ( Ἰ. Χρυσοστόμου, ῾Ομιλία Η´ εἰς τήν Γένεσιν, Ε. Π. Ε. τ. 2 σελ. 208-210).       

          ῾Η νηστεία εἶναι φάρμακο, ἀλλὰ τὸ φάρμακο ὅσο καὶ ἂν εἶναι ὠφέλιμο, πολλὲς φορὲς γίνεται ἄχρηστο ἐξ αἰτίας τῆς μὴ σωστῆς χρήσεως αὐτοῦ, ποὺ τὸ χρησιμοποιεῖ. Πρέπει νὰ γνωρίζη τὸν χρόνο στὸν ὁποῖο πρέπει νὰ ἐπιθέση τοῦτο, τὴν ποσότητα τοῦ φαρμάκου, τὴν κατάστασι τοῦ σώματος, ποὺ πρόκειται νὰ τὸ πάρη, καὶ τὴν φυσικὴ τοῦ τόπου κατάστασι, τὴν ὥρα τοῦ ἔτους, τὴν κατάλληλο δίαιτα τοῦ ἀσθενοῦς καὶ πολλὰ ἄλλα, ἀπὸ τὰ ὅποῖα, ἂν κάτι παραλειφθῆ, θὰ βλάψη ὅλα τὰ ἄλλα. (Ἰ. Χρυσοστόμου, Λόγος Γ´ Εἰς τὴν ἀποδημίαν τοῦ ᾿Επισκόπου Φλαβιανοῦ, Ε. Π. Ε., τ. 32, σελ. 26, στίχ. 17-25).

          ῾Ο ῞Αγιος Βασίλειος ἔχει δύο ὁμιλίες περὶ νηστείας στὶς ὁποῖες συνοψίζει τὴν διδασκαλία τῆς ᾿Εκκλησίας μας περὶ αὐτῆς. (Ε. Π. Ε., τ. 6, ἡ Α´ ῾Ομιλία σελ. 22-52, ἡ Β´ ῾Ομιλία σελ. 54-74).  Στὴν πρώτη ὁμιλία γίνεται διάκρισις μεταξὺ τῆς ἀληθοῦς καὶ τῆς ψευδοῦς νηστείας καὶ ἐκτίθενται οἱ προϋποθέσεις τοῦ πιστοῦ γιὰ τὴν τήρησι τῆς νηστείας, λέγοντος, ὅτι αὐτὴ νομοθετήθηκε στὸν Παράδεισο καὶ συνεπῶς εἶναι «συνηλικιῶτις τῆς ἀνθρωπότητος» καὶ ὅτι ὅλες οἱ μεγάλες προσωπικότητες τῆς Παλαιᾶς καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης ἐνήστευαν. ῾Η ζωὴ στὸν Παράδεισο εἶναι εἰκόνα τῆς νηστείας, ἡ δὲ ἐξ αὐτοῦ ἔξωσις τοῦ ἀνθρώπου σχετίζεται μὲ τὴν παράβασι τοῦ νόμου τῆς νηστείας. ῾Ο ἄνθρωπος μὲ τὴν νηστεία ὀφείλει ν᾿ ἀποκτήση ὅ,τι ἔχασε. ῾Η νηστεία εἶναι ἀντίθετος μέ κάθε ὑλική ὑπερβολή, ποὺ εἰσῆλθε στὴ ζωὴ μας μετὰ τὴν ἀποτυχία μας νὰ πραγματοποιήσουμε τὴν τελείωσή μας. Πρότυπα νηστευτῶν εἶναι· ῾Ο Μωϋσῆς, ὁ Σαμψών, ἡ ῎Αννα, μητέρα τοῦ προφήτου Σαμουήλ, ὁ Δανιήλ, ὁ ᾿Ιωάννης ὁ Πρόδρομος καὶ τέλος ὁ Κύριος, ὁ ῾Οποῖος μὲ τὴν νηστεία καθώπλισε τὴν σάρκα στὰ παλαίσματα κατὰ τοῦ διαβόλου.

          Ἡ νηστεία, ὡς ὅπλο τοῦ πιστοῦ κατὰ τῶν πνευμάτων τῆς πονηρίας, ἀναπτύσσεται στήν δεύτερη Ὁμιλία. Καὶ στὶς δύο ὁρίζεται ὡς ἀληθὴς νηστεία ἡ ἀποχὴ ἀπὸ ὡρισμένες τροφὲς καὶ ἡ ἀλλοτρίωσις ἀπὸ τὰ κακὰ, «ἔργῳ καὶ λόγῳ». ῾Η πρώτη χώρις τὴν δεύτερη δὲν ἔχει καμμία ἀξία καὶ χαρακτηρίζεται ᾿Ιουδαϊκή. Αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν νηστεία ἀπέρριψαν οἱ Προφῆτες καὶ ὁ Κύριος, ὡς ψευδῆ. Καὶ στὶς δύο ὁμιλίες τονίζεται ἡ καθολικότητα τῆς νηστείας, διότι ἀφορᾶ ὅλους.

Τονίζουμε ὅτι ἡ νηστεία προβάλλεται ἀπὸ τὸν ῞Αγιο Βασίλειο ὡς καθολικὴ ἐγκράτεια τοῦ πιστοῦ καὶ σὰν ἀσκητικὴ τοποθέτησι αὐτοῦ ἔναντι τῶν ὑλικῶν στοιχείων τοῦ κόσμου, γιὰ νὰ ἀποφύγη ὁ πιστὸς νὰ ὑποταχθῆ σ᾿ αὐτὰ καὶ νὰ προσανατολίση τὴν βούλησί του στὸν Θεό καὶ νὰ ὑποτάξη αὐτὴ στὸ θέλημα Του.

          Μὲ τὴν νηστεία ὁ ῞Αγιος προσπαθεῖ νὰ καταπολεμήση καὶ νὰ περιορίση τὰ κακὰ τῆς μέθης καὶ τῆς ἀκολασίας καὶ γενικώτερα τὴν χλιδὴ τοῦ βίου τῶν ἀνθρώπων, παράλληλα νὰ διαπλάση ἕνα τύπο ἀνθρώπου, ποὺ νὰ ἔχη τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς λιτότητος, τῆς ἁπλότητος, τῆς σοβαρότητος, τῆς ἀξιοπρεπείας· ἕναν ἄνθρωπο ἐλεύθερο κατὰ τὸ φρόνημα ἀπὸ τὰ κοσμικὰ στοιχεῖα, ἄξιο τέκνο τῆς θείας εἰκόνος.

«Στροφὴν πρὸς τὰ κρείττονα»

᾿Εντὸς ὀλίγων ἡμερῶν εἰσερχόμαστε στὴν ῾Αγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστή, τὴν ἱερωτέρα περίοδο τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἔτους.

            ῾Ο ἱερὸς Χρυσόστομος λέγει, ὅτι οἱ Πατέρες τῆς Α´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου «συνελθόντες ἐθέσπισαν τεσσαράκοντα ἡμέρας νηστείας, προσευχῆς, ἀκροάσεων, ἱερῶν κηρυγμάτων, λατρευτικῶν συνάξεων, ὥστε ἀφοῦ κατ᾿ αὐτὰς τὰς ἡμέρας καθαρισθῶμεν ὅλοι ἐπιμελῶς καὶ διὰ προσευχῶν καὶ διὰ ἐλεημοσύνης καὶ διὰ νηστείας καὶ διὰ ἀγρυπνιῶν καὶ διὰ δακρύων καὶ διὰ ἐξομολογήσεως καὶ δι᾿ ὅλων τῶν ἄλλων μέσων, οὕτω μὲ καθαρὰν συνείδησιν, ὅσον τὸ δυνατὸν εἰς ἡμᾶς» νὰ ἑορτάσουμε τίς ἅγιες ἡμέρες τῶν Παθῶν καὶ τῆς ᾿Αναστάσεως τοῦ Κυρίου, προσερχόμενοι στὰ ἅγια Μυστήρια, πού αὐτὲς ἀκριβῶς τὶς ἡμέρες ὁ Ἴδιος παρέδωσε.

            Στὴν ἀρχὴ τῆς Τεσσαρακοστῆς, ἀλλά καί κατὰ τὴν διάρκεια αὐτῆς χρειαζόμαστε περισσότερη πνευματική ἐνίσχυση στὸν προσωπικό πνευματικὸ ἀγῶνα μας. Κατὰ τὴν παράδοσι τῆς ᾿Εκκλησίας ἡ Τεσσαρακοστὴ εἶναι περίοδος μετανοίας. ᾿Εφ᾿ ὅσον κατὰ τὴν διδασκαλία τῆς ᾿Εκκλησίας ἡ ἁμαρτία χωρίζει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὸν Θεό, ἐξυπακούεται, ὅτι ἡ μετάνοια ἀποκαθιστᾶ τὴν κοινωνία τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό. ῾Ο ῞Αγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος δίδει τὸν ὁρισμὸ τῆς μετανοίας· «Τὴν μετάνοιαν νόει στροφὴν πρὸς τὰ κρείττονα» (νὰ ἀντιλαμβάνεσαι, ὅτι ἡ μετάνοια εἶναι στροφὴ πρὸς τὰ καλλίτερα) (῎Επη θεολογικὰ, Ε.Π.Ε. τ. 9, σελ. 444).

            Παρατηρεῖ, ὅτι γιὰ τοὺς ἀνθρώπους “εἶναι μεγάλο πρᾶγμα, ἔστω καὶ ἂν δὲν τηρήσουν τὸ πρῶτο σκέλος τῆς ἐντολῆς, τὸ νὰ μὴν ἁμαρτάνουν δηλαδή, τὸ νὰ τηρήσουν τοὐλάχιστον τὸ ἄλλο σκέλος, τὸ νὰ ἐπανέλθουν στὴν προηγούμενη κατάστασι ἀφοῦ ἁμαρτήσουν” (Λόγος Β´ ᾿Απολογητικὸς τῆς εἰς τὸν Πόντον φυγῆς Ε.Π.Ε. τ. 1 σελ. 78). Καὶ προσθέτει γιὰ τὴν ἀνάγκη τῆς μετανοίας· «῎Ας ἀναγνωρίσουμε, ὅτι τὸ νὰ μὴν ἁμαρτήση κανεὶς καθόλου, εἶναι πράγματι πάνω ἀπὸ τὶς ἀνθρώπινες δυνάμεις καὶ γνώρισμα μόνο τοῦ Θεοῦ... Τὸ νὰ μένη ὅμως κάποιος ἀθεράπευτος εἶναι γνώρισμα μόνο τῆς πονηρῆς καὶ ἀντιθέτου πρὸς τὸν Θεό φύσεως καὶ τῶν ἐνεργειῶν, ποὺ προέρχονται ἀπὸ αὐτή. Τὸ νὰ ἐπιστρέφουν ἐκεῖνοι ποὺ ἔχουν ἁμαρτήσει, εἶναι γνώρισμα ἀνθρώπων ἀγαθῶν, ποὺ ἀνήκουν στὴν μερίδα ἐκείνων ποὺ σώζονται. Διότι καὶ ἂν ἀκόμη ἡ σάρκα προσελκύη κάτι ἀπὸ τὴν κακία, καὶ ἂν ἀκόμη τὸ χωματένιο σῶμα παρασύρη τὸν νοῦν πρὸς τὰ κάτω, ἐνῶ προχωρεῖ πρὸς τὰ ἐπάνω, ἢ τοὐλάχιστον ἔχει δημιουργηθῆ γιὰ νὰ πορεύεται πρὸς τὰ ἐπάνω, ὅμως ἡ θεία εἰκόνα ἂς ἀπομακρύνη πάλι τὴν λάσπη καὶ ἂς ἀναγκάση τὴν σάρκα, ποὺ εἶναι ὑποταγμένη στὸν ἴδιο ζυγὸ νὰ στραφῆ πρὸς τὰ ἐπάνω...» (Λόγος ιστ´, εἰς τὸν Πατέρα Σιωπῶντα ... Ε. Π. Ε. τ. 5 σελ. 352).

            ῾Ο Μέγας Βασίλειος διδάσκει, ὅτι ἡ ψυχὴ θεραπεύεται πραγματικά, ἀληθινὰ καὶ καθολικά, ὅταν ἀποχωρήση ἀπό τήν ἁμαρτία. Ἀναφέρει : «Γενικὰ ὅμως πιὸ ἀληθινὴ θεραπεία εἶναι ἡ ἀπομάκρυνσις ἀπὸ τὴν ἁμαρτία. ῞Ωστε ἐκεῖνος ποὺ ἀθέτησε τὴν θεία χάρι γιὰ τὴν ἡδονὴ τῆς σαρκὸς θὰ μᾶς ἀποδείξη τελείως τὴν θεραπεία του μὲ τὸ νὰ ἀπομακρυνθῆ ἀπὸ τὶς ἡδονές, ποὺ τὸν κατέστρεψαν, διὰ τῆς συντριβῆς τῆς σαρκός, καὶ τῆς πλήρους δουλαγωγήσεώς της, ὅπως ἀπαιτεῖ ἡ ἐγκράτεια. Πρέπει λοιπὸν νὰ γνωρίζουμε καὶ τὰ δύο, καὶ τὴν κανονικὴ ἀκρίβεια καὶ τὴν κατὰ συνήθεια πρακτική, ν᾿ ἀκολουθοῦμε δὲ τοὺς παραδοσιακοὺς τύπους στὶς περιπτώσεις ποὺ δὲν ἀνέχονται τὴν αὐστηρότητα τῶν κανόνων» (᾿Επιστολὴ 188, Πρὸς ᾿Αμφιλόχιον, Ε.Π.Ε. τ. 1 σελ. 190-192).

            ῾Ο ῞Αγιος ᾿Ιωάννης ὁ Χρυσόστομος καθορίζει τὶς ὁδοὺς τῆς μετανοίας στὶς ἐννέα ὁμιλίες του «Περὶ Μετανοίας». Πρώτη ὁδός· ῾Η αὐτοπροαίρετος ἐξομολόγησις «Λέγε σὺ πρῶτος τὰς ἀνομίας σου, ἵνα δικαιωθῇς». Δευτέρα ὁδός· Τὸ πένθος τῆς ἁμαρτίας. Τρίτη ὁδός· ῾Η ταπεινοφροσύνη. Τετάρτη ὁδός· ῾Η ἐλεημοσύνη. Πέμπτη ὁδός· ῾Η προσευχή. ῞Εκτη ὁδός· Δάκρυα μετανοίας «κλαῦσον ἐπὶ τῇ ἁμαρτίᾳ σου» (Ε.Π.Ε. τ. 30 σελ. 112 κ. ἕξ.).

            ῾Ο ῞Αγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, ὡς σοφὸς καὶ διακριτικὸς διδάσκαλος τῆς πνευματικῆς ζωῆς θέτει ἕνα κανόνα, τὸν ὁποῖο πρέπει νὰ προσέχουν οἱ Ποιμένες, ὅταν πρέπει νὰ οἰκονομήσουν ἕνα ἐξομολογούμενο. Ἀναφέρει : «᾿Εξ ἴσου εἶναι κακὸ καὶ ἡ συγχώρησις ποὺ γίνεται χωρὶς σωφροσύνη καὶ ἡ καταδίκη ποὺ γίνεται χωρὶς συγχώρησι, ἐπειδὴ ἡ μὲν πρώτη ἀφήνει τελείως ἐλεύθερα τὰ χαλινάρια, ἐνῶ ἡ δεύτερη προκαλεῖ ἀπόγνωσι μὲ τὴν σκληρότητά της. Δεῖξε μου τὴν καθαρότητά σου, καὶ τότε θὰ δεχθῶ νὰ ὑπερηφανεύεσαι. Τώρα ὅμως φοβοῦμαι μήπως, ἐνῶ εἶσαι γεμᾶτος ἀπὸ πληγὲς, βάλης μέσα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖο παραμένει ἀθεράπευτο... » (Ε.Π.Ε. τ. 5 Λόγος λθ´ εἰς τὰ ῞Αγια Φῶτα σελ. 108).

῾Η μετάνοια κατὰ τὴν διδασκαλία τῆς ᾿Εκκλησίας ὁλοκληρώνεται μὲ τὸ Μυστήριο τῆς Ἐξομολογήσεως, τὸ ὁποῖο συντηρεῖ τὴν σχέσι τοῦ ἀνθρώπου με τὸν Θεό.

«Ἀπολωλὼς ἦν καὶ εὑρέθη»

Ἡ πορεία τοῦ Ἀσώτου, ὅπως ὁ Κύριος μᾶς τήν περιέγραψε στήν γνωστή παραβολή του σημαδεύει τίς ἀνθρώπινες ζωές σέ παγκόσμια κλίμακα. Ἴσως καί τή δική μας, ἐνῶ ἀκοῦμε τοῦτο τό κήρυγμα. Ἄς προσέξουμε καί ἄς παρακαλουθήσουμε τά πνευματικά μηνύματα πού μᾶς παραδίδει η παραβολή αὐτή, πολύ σημαντικά γιά τήν πνευματική πορεία μας καί τόν ἀγῶνα μας τήν περίοδο τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς.

α΄. «δός µου» (Λουκᾶ ιε΄, 12)

Εἶναι τοῦτο  τό ρῆμα - φιλοσοφία πολλῶν, ἰδιαίτερα τῶν νέων. Πού νιώθουν αὐτοί μόνοι νά ΄χουν ἀπαιτήσεις ἀπ᾽ ὅλους καί ὅλοι ὑποχρεώσεις σ’ αὐτούς. Ἄχαρος μονόδρομος πού ᾿ναι µιά τέτοια ζωή. Ξεκίνημα πού προδικάζει ἀδιέξοδα καί ἀπογοητεύσεις. Μάλιστα ὅταν τοῦτο κυριαρχήσει στή σχέση τοῦ ἀνθρώπου µέ τόν Θεό. Ὅταν, τά χέρια τοῦ Δωρητή κι’ ὄχι τό πρόσωπο κοιτάζουµε. Ὅταν «ὁ ἄρτος ὁ ἐπιούσιος» εἶναι τό μόνο αἴτημά μας. Ὅταν - τό χειρότερο - τ᾽ ἀγαθά μακρυά κι᾽ ἀνεξάρτητα (ἤ καί ἐνάντια) ἀπό τόν Δότη, ἀπαιτοῦμε ν᾿ ἀπολαύσουμε.

β΄. «διεσκόρπισε» (Λουκᾶ ιε΄, 13)

Ἔρχεται πάντοτε, ἔπειτα ἀπό τό «δός μου». Κοντά στόν Δοτήρα, τά δῶρα παίρνουν τή σωστή τους διάσταση καί χρήση καί γίνονται χαρά κι’ ὄχι ἄγχος. Εὐλογία κι’ ὄχι κατάρα. Πάρτε λ.χ. τό δῶρο τῆς ἁγνότητας καί τῆς ἠθικῆς ὀμορφιᾶς, πού ὁ Θεός ἐμπιστεύεται σέ κάθε νέο καί νέα. Κοντά στόν Θεό, πανώριο κι’ ἀνεκτίμητο μένει. Μακρυά Του, ὁδηγεῖ σέ φοβερό ἀποπροσανατολισμό καί ἐκτράχυνση τῆς πανσεξουαλικότητας τῆς ἐποχῆς µας. Μακρυά ἀπό τόν Θεό, ὁ ἄνθρωπος σκορπίζει.

γ΄. «ἄρχισε νά στερεῖται» (Λουκᾶ ιε΄, 14)

Εἶναι ἡ στιγµή πού ὁ ἄνθρωπος συνειδητοποιεῖ τό κενό µέσα του. Ὅτι δηλαδή, χορτασµός μακρυά ἀπό τόν Πατέρα δέν ὑπάρχει. Ὅτι τό «συναγαγών πάντα», δέν τόν παίρνει πολύ μακρυά. Ὅτι «τά αὐτοῦ πάντα», λίγα εἶναι. Καί γίνονται ἀπογοητευτικά ἐλάχιστα, ἄν θελήσεις νά τά ξοδέψεις μακρυά ἀπό τόν Πατέρα. Τό «πλούσιοι πτωχεύουν καί πεινοῦν», δέν εἶναι ἀποτύπωση μιᾶς µόνον ὑλικῆς εἰκόνας. Ἔχει καί πνευματική ἐφαρμογή. Ὅπως καί τό «οἱ ἐκζητοῦντες τόν Κύριον, δέν στεροῦνται οὐδενός ἀγαθοῦ» (Ψαλμός λδ΄,10). Λέει ἕνας ὕμνος: «ἡ ἁμαρτία θέλγητρα ἔχει, μά στερεῖται τή χαρά».

δ΄. «ἐπιθυμοῦσε νά γεμίσει τό στομάχι του» (Λουκᾶ ιε΄, 16)

Νά ᾽θελαν καί οἱ ἀρχαῖοι πρόγονοί μας μέ τούς «πίθους τῶν Δαναΐδων», τούτη τήν ἀλήθεια ν᾿ ἀπεικονίσουν; Τήν ἀπύθµενη ἀνθρώπινη καρδιά, πού τά ὅποια καί ὅσα ξυλοκέρατα, πῶς νά τή χορτάσουν; Δές τό χρῆμα, τή σάρκα, τή φιλοδοξία, τή µέθη καί τά ὅμοια τους. Ποιός εἶπε ποτέ: «φτάνει, γέμισα, χόρτασα»! ᾿Επιθυμοῦσε, σηµαίνει σκυµένος ἰσόβια στό λασποπήγαδο, χωρίς νά ᾿ρθει ποτέ ὁ ξεδιψασµός. Χωρίς ποτέ τήν ὁμολογία ὅτι «τό ποτήρι µου ξεχειλίζει» («καὶ τὸ ποτήριόν σου μεθύσκον με ὡσεὶ κράτιστον» Ψαλμός κβ΄, 5).

ε΄. «κανένας δέν τοῦ ᾿δινε» (Λουκᾶ ιε΄, 16)

᾽Από γιός νά καταντήσεις ζητιάνος, εἶναι βέβαια ἕνα κατάντηµα. ᾿Από τό «τέκνον πάντα τά ἐμά σά ἐστίν» στά ξυλοκέρατα τῶν χοίρων εἶναι μιά ἀπόσταση πού ἡ τραγικότητα μιᾶς ζωῆς χωρίς Χριστό μπορεῖ νά καλύψει. Ὅμως εἶναι καί οἱ ὑψωμένοι ὦμοι. Εἶναι καί ἡ ἀδιαφορία τῶν χθεσινῶν φίλων. Εἶναι ἡ µάταιη ἐπαιτεία. Κι’ ὅλα αὐτά µιά χιονοστιβάδα, πού ξεκίνησε ἀπό τό «δός µοι» καί γοργοκύλησε «εἰς χώραν μακράν». Δηλαδή, κάτι πού μποροῦσε ν᾿ ἀποφευχθεῖ. Καρπός ὁλόπικρης, ἠθελημένης πεισματικῆς ἀνταρσίας.

στ΄. «Χάνομαι ἀπό τήν πεῖνα» (Λουκᾶιε, ιε΄ 17)

Τρισευλογημένη ἡ στιγµή πού ὁ ἄνθρωπος - ὁ ὅποιος ἁμαρτωλός - «ἔρχεται εἰς ἑαυτόν». Στά βήµατα πού ὁδηγοῦν στή σωτηρία, δέν εἶναι ὁ πρῶτος ἀλλά ὁ δεύτερος σταθµός. Πρῶτα, ἔρχεσαι στήν ἀνάγκη. Αὐτή σέ σφίγγει ἀπό κάθε µεριά. Χάνεις τό βιός σου, τούς φίλους σου, τήν πίστη στόν ἑαυτό σου καί στόν ἄνθρωπο. Τότε κάποιοι σταματοῦν ἐδῶ καί καταποντίζονται. Ὁ Ἄσωτος ἀφοῦ ἦλθε στήν ἀνάγκη, ἔπειτα ἦλθε στόν ἑαυτό του. Αὐτογνωσία, πού ὁδηγεῖ στήν ταπείνωση καί μεταμέλεια.

ζ΄. «Κάμε µε» (Λουκᾶ ιε΄, 19)

Τώρα, ἔρχεται στόν Πατέρα. Ποῦ ἀλλοῦ! Μόνον Αὐτός ἔχει, ὅταν... «οὐδείς ἐδίδου». Κι' ἔρχεται μέ κεφάλι σκυμένο. Δέν βλέπει ἄπληστα κι ἀπαιτητικά τά χέρια. Σκύβει καί φιλεῖ τά πόδια. Τό αἴτημα εἶναι τώρα «κάμε µε». «Ποίησόν με». Καί ἡ ἀπόσταση ἀνάμεσα στό «δός μου» καί «ποίησόν με» εἶναι τόσο μεγάλη, ὅση ἡ μεταμέλεια καί ὁ συγκλονισμός τούτου τοῦ νέου. Ὅμοια καί σύ. Πάψε νά κυττάζεις τοῦ Θεοῦ τά χέρια καί ἀτένισε στήν καρδιά Του. Πού σ' ἀγάπησε. Πού ᾿στειλε τόν Χριστό γιά σένα. Πού σέ περιμένει μέ τόση καί ἴδια ἀγάπη, ὅπως ὁ πατέρας τοῦ Ἀσώτου.

«γρηγορῶμεν καὶ νήφωμεν»

Δημοσιεύθηκε 5 Φεβρουαρίου 2026

Νηστεύω σηµαίνει ἀπέχω ἀπό κάθε φυσική τροφή. Στήν Καινή Διαθήκη συνδέεται µέ τό πένθος (Ματθαίου 9:14-15) καί τήν προσευχή (Λουκᾶ 2:37,  Πράξεων 14:23). Σ’ αὐτές τίς περικοπές ἡ νηστεία συνόδευε τήν προσευχή σάν ἐπιβεβαίωση τῆς προσπάθειας κάποιου νά διακρίνει τό θέληµα τοῦ Θεοῦ.

Ἡ νηστεία δέν προσφέρει κανένα πλεονέκτημα ὅσον ἀφορᾶ στή σωτηρία,  οὔτε προσδίδει στόν χριστιανό μεγαλύτερη περιωπή µπροστά στόν Θεό. Ὁ Φαρισαῖος καυχιόταν ὅτι νήστευε δυό φορές τήν ἑβδομάδα: ὅµως, αὐτή ἡ νηστεία δέν μπόρεσε νά τοῦ ἐξασφαλίσει τή δικαίωση, πού τόσο ἀποζητοῦσε (Λουκᾶ 18:12, 14). Ὅταν ὅµως ἕνας χριστιανός νηστεύει μυστικά καί τό κάνει σάν πνευματική ἄσκηση, ὁ Θεός βλέπει καί ἀνταµείβει. Στήν Καινή Διαθήκη ἐνθαρρύνεται µέ τήν ὑπόσχεση τῆς ἀνταµοιβῆς ἀπό τόν Θεό, βοηθώντας κάποιον στή ζωή του ἀφαιρώντας του τήν νωθρότητα ἤ τή νύστα, ὥστε νά µπορεῖ νά προσευχηθεῖ ἀδιαλείπτως.

Ἡ δύναμή της εἶναι ἀνεκτίµητη σέ κρίσιµες περιόδους, ὅταν ὁ πιστός προσπαθεῖ νά διακρίνει τό θέληµα τοῦ Θεοῦ, ἔχοντας µεγάλη ἀξία στήν καλλιέργεια τῆς αὐτοπειθαρχίας. Χάνει ὅμως ἐντελῶς τήν ἀξία της ὅταν ἐπιβάλλεται ἀπ’ ἔξω ἤ ὅταν ὑποκινεῖται ἀπό λάθος κίνητρα.

Σάν ὅπλα τῆς πίστεως παρουσιάζονται στή περικοπή τῆς θεραπείας τοῦ παιδιοῦ, πού εἶχε καταληφθεῖ ἀπό δαιμονικό πνεῦμα (Μάρκου θ΄, 14-29), ἡ προσευχή καί ἡ νηστεία. Ὅπλα τόσο ἀπαραίτητα γιά τήν ζωή τοῦ πιστοῦ ἰδιαίτερα στήν περίοδο τῶν πνευματικῶν ἀγώνων τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Ὅταν οἱ Μαθητές ρώτησαν τόν Ἰησοῦ «κατ’ ἰδίαν», γιατί δέν μπόρεσαν νά θεραπεύσουν τό παιδί, ἡ ἀπάντησή Του ἦταν: «τοῦτο τό γένος ἐν οὐδενί δύναται ἐξελθεῖν εἰ μή ἐν προσευχῇ καί νηστείᾳ» (Μάρκου θ΄, 29).

Ὁ Χριστός ἐφιστᾶ τήν προσοχή τῶν Μαθητῶν στήν προσευχή στή νηστεία ὡς ὅπλα τῆς πίστεως κατά τοῦ Πονηροῦ, θέλει νά παρουσιάσει τή δική Του τακτική ὡς παράδειγμα στούς Μαθητές Του. Δέν μπόρεσαν νά θεραπεύσουν τό δαιμονισμένο παιδί, γιατί ἡ πίστη τους ἦταν λειψή, γιατί εἶχαν ἀμελήσει τήν προσευχή καί τή νηστεία.

Δέν πρέπει νά μᾶς κάνει ἐντύπωση τό γεγονός ὅτι ἡ ἀνιδιοτελής πάλη τοῦ ἀνθρώπου κατά τῶν πονηρῶν δυνάμεων, ὄχι ἀπό τό «ἐγώ» τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλ’ ἀπό ἀλλοῦ πρέπει νά ἀντλήσει τήν πίστη καί τή δύναμη. Ἡ προσευχή μᾶς συνδέει μέ τήν πηγή ἐκείνη τῆς δυνάμεως πού καθαίρει τό ἐγώ μας, τό ὑποτάσσει καί τό κατευθύνει πρός τή δημιουργία μιᾶς νέας ζωῆς. Εἶναι τόσες οἱ ἐπιρροές ἐπάνω στό ταλαίπωρο ἐγώ μας, πού, ἄν δέν συνδεθεῖ διά τῆς προσευχῆς σέ μία συνεχή ἐπαφή καί ἐπικοινωνία μέ τήν δύναμη τοῦ Θεοῦ, δέν μπορεῖ νά διεξαγάγει νικηφόρο πόλεμο κατά τοῦ Πονηροῦ. «Τό γένος τοῦτο οὐκ ἐκπορεύεται εἰ μή ἐν προσευχῇ» (Μάρκου θ΄, 29). Ἡ προσευχή σημαίνει ὅτι ἡ πάλη πού κάνουμε εἶναι ὄχι μόνο δικός μας ἀγώνας, ἀλλά καί ἀγώνας τοῦ Θεοῦ κατά τοῦ Πονηροῦ, κι ὅτι, ὅση κι  ἄν εἶναι ἡ δύναμη τοῦ κακοῦ, ἡ δύναμη τοῦ Θεοῦ πού ἕλκει ἡ προσευχή, εἶναι μεγαλύτερη.

Ἡ παράδοση τῆς  Ἐκκλησίας ἔχει συνδέσει τήν προσευχή καί τή νηστεία μέ τήν οὐσία της ὀρθόδοξης εὐσέβειας. Οἱ ἅγιολι μας ἦταν ὅλοι ἄνθρωποι τῆς προσευχῆς καί τῆς νηστείας.

Τό νά στεροῦμε τό ἐγώ μας ἀπό τήν ἱκανοποίηση ὁρισμένων ἐπιθυμιῶν του, αὐτό εἶναι μία ἄσκηση καί γυμνασία ἀπαραίτητη γιά τόν ἀγώνα μας κατά τοῦ κακοῦ. Ἔτσι κατανοοῦσε πάντοτε ἡ Ἐκκλησία τή σημασία τῆς νηστείας στή ζωή μας. Ὅπως οἱ ἀθλητές περνοῦν ἀπό ὁρισμένη δίαιτα πρίν τούς ἀγῶνες, ἀπό πολύ προσεκτικώτερη καί οὐσιαστικώτερη δίαιτα πρέπει νά περάσει ἐκεῖνος πού ἔχει ἀναλάβει ἕνα πνευματικό ἀγώνα. Ἡ νηστεία δέν εἶναι ἐκδήλωση ἀρνήσεως τῆς ζωῆς ἤ τῶν ἱκανοποιήσεών της. Εἶναι μόνο προσωρινή στέρηση, μέ σκοπό τήν ἄσκηση τοῦ «ἐγώ», τήν κάθαρση καί τήν ἐνδυνάμωσή του γιά ψηλότερες καί οὐσιαστικώτερες κατακτήσεις καί ἱκανοποίησεις μέσα στή ζωή. Ἡ νηστεία δέν εἶναι ἄρνηση, εἶναι θέση. Μόνο ὡς θέση ἡ νηστεία ἔχει χριστιανικό χαρακτήρα. Ὡς ἄρνηση τή νηστεία γνωρίζουν ἄλλες θρησκεῖες, ὄχι ὁ Χριστιανισμός.

Στό ἀγωνιστικό ἔργο μας κατά τοῦ Πονηροῦ τήν πίστη στηρίζουν καί προάγουν ἡ προσευχή καί ἡ νηστεία, ἡ κοινωνία μέ τή δύναμη τῆς ἁγνότητας καί τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, καθώς καί ἡ πρόθυμη διάθεση νά στερηθοῦμε τήν ἱκανοποίηση πολλῶν ἐπιθυμιῶν μας, ἀφοῦ αὐτό ἀσκεῖ καί προάγει τίς δυνάμεις μας στόν ἀγώνα κατά τοῦ κακοῦ.

Μέ τό τέλος τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ἀκολουθεῖ ἡ  Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου. Στό τέρμα τοῦ ἀγώνα τῶν ἀληθινῶν χριστιανῶν εἶναι ἡ δική τους ἀνάσταση καί ἡ μεταμόρφωση τοῦ κόσμου μέ τό βασίλειο τοῦ Θεοῦ.

«ἐλάλησαν τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ»

Δημοσιεύθηκε 29 Ἰανουαρίου 2026

Ἡμέρα εὐφροσύνης καί ἑορτή πανσεβάσμιος θά ἀνατείλει (30 Ἰανουαρίου). Ἡ Ἐκκλησία μας ἑορτάζει σεμνοπρεπῶς τήν μνήμη τῶν ἁγίων τριῶν Ἱεραρχῶν Βασιλείου τοῦ Μεγάλου, Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου καί Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου.

Τούς τρεῖς αὐτούς θεοφόρους μεγίστους Πατέρες, ἐπειδή μέ τίς συγγραφές τους καί τίς διδασκαλίες τους ἐφώτισαν τούς πιστούς ἀνεγνώρισε ἡ Ἐκκλησία μας ὡς Οἰκουμενικούς Διδασκάλους, δηλαδή Διδασκάλους ὅλων τῶν χριστιανῶν ὅλων τῶν ἐποχῶν. Ἡ ἑλληνική Πολιτεία ἀναγνωρίζοντας τήν ὑπέρμετρη συμβολή τους στήν καλλιέργεια τῶν Γραμμάτων καί τῆς Παιδείας τούς ἔθεσε Προστάτες διότι ἀνέπτυξαν τό μορφωτικό ἰδεώδες πού καταξιώνει τό ἀνθρώπινο πρόσωπο, ὥστε οἱ νέοι μας καί γενικώτερα οἱ πιστοί τῆς Ἐκκλησίας μας νά ἀσκηθοῦν καί νά διαπαιδαγωγηθοῦν σύμφωνα μέ τό παιδευτικό ἰδεῶδες τῶν μεγάλων Παιδαγωγῶν καί Οἰκουμενικῶν αὐτῶν Διδασκάλων.

Γιά τήν μεγάλη αὐτή ἑορτή τους εἶναι ἐπίκαιροι οἱ λόγοι τοῦ ἀποστόλου Παύλου, ὁ ὁποῖος προτρέπει τούς πιστούς τῆς Ἐκκλησίας μας, μάλιστα δέ τούς νέους, διδάσκοντάς τους : «Νά ἐνθυμῆσθε πάντοτε τό ἅγιον παράδειγμα τῶν πνευματικῶν ἀρχηγῶν καί προεστῶν σας, οἱ ὁποῖοι σᾶς ἐδίδαξαν τόν λόγον τοῦ Θεοῦ. Αὐτῶν νά ἀναλογίζεσθε καί νά μελετᾶτε τό ἅγιον καί θεάρεστον τέλος τοῦ βίου καί τῆς συμπεριφορᾶς καί νά μιμεῖσθε τήν πίστη τους».

Σ’ αὐτούς τούς λόγους ὁ ἀπόστολος Παῦλος δίδει τρεῖς πνευματικές προτροπές:  

α΄.  Μνημονεύετε

Νά ἐνθυμεῖσθε τήν ἁγία ζωή τῶν πνευματικῶν Πατέρων σας. Οἱ ἅγιοι Τρεῖς Ἱεράρχες ἔλαμψαν μέ τήν ἁγία βιοτή τους, τηροῦντες τό ἅγιο θέλημα τοῦ Θεοῦ ὑπερασπιζόμενοι τήν ὀρθόδοξη πίστη, βιοῦντες εὐαγγελικῶς.

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος προσδιόρισε τά χαρακτηριστικά τῆς πνευματικῆς πατρότητας τῶν ἁγίων Πατέρων. Οἱ πνευματικοί Πατέρες γεννοῦν πνευματικά παιδιά «ἐν γάρ Χριστῷ Ἰησοῦ διά τοῦ εὐαγγελίου» (Πρός Κορινθίους Α΄ δ΄ 15). Γεννοῦν  δηλαδή πνευματικά παιδιά κηρύσσοντες τό εὐαγγέλιο τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, διδάσκοντες τόν θεῖο λόγο τοῦ Θεοῦ.

Μή λησμονεῖτε, προτρέπει τούς νέους ὁ ἀπόστολος Παῦλος, αὐτούς πού σᾶς ἐδίδαξαν τήν ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ, αὐτούς πού φώτισαν τήν ζωή σας, αὐτούς πού σᾶς καλλιέργησαν ἀληθινά, αὐτούς πού στόλισαν τήν ζωή σας, αὐτούς πού σᾶς ὕψωσαν καί σᾶς τίμησαν, αὐτούς πού σᾶς εὐεργέτησαν, αὐτούς πού συνέβαλλαν στήν πνευματική κατάρτισή σας.

Αὐτή ἡ ὑποχρέωση καί αὐτό τό καθῆκον γίνονται στίς ἡμέρες μας περισσότερο ἀπό κάθε ἄλλη ἐποχή ἀναγκαῖα, προκειμένου οἱ νέοι μας νά μήν παρασυρθοῦν ἀπό κούφιες ἰδέες καί ἐπιζήμιες ἀπόψεις.

Ἡ μνήμη προϋποθέτει διάκριση. Τό κριτήριο γιά νά διακρίνουμε τούς γνήσιους καί ἀληθινούς πνευματικούς Πατέρες εἶναι ἡ διδαχή τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ. Αὐτούς τούς καλούς Ποιμένες ὀφείλουν νά ἀκολουθοῦν τά λογικά πρόβατα καί νά ὑπακούουν σ’ αὐτούς κατά τόν λόγο τοῦ Κυρίου: «Τά πρόβατα ἀναγνωρίζουν τή φωνή του· τά φωνάζει τό καθένα μέ τ’ ὄνομά του καί τά ὁδηγεῖ ἔξω. Ὅταν τά βγάλει ὅλα ἔξω, μπαίνει αὐτός μπροστά καί τά πρόβατα τόν ἀκολουθοῦν, γιατί ἀναγνωρίζουν τή φωνή του» (Ἰωάννου ι΄ 3-4).

β΄ Ἀναθεωροῦντες

Ἡ δεύτερη προτροπή τοῦ ἀποστόλου Παύλου πρός τούς πιστούς, πρός τούς νέους, εἶναι νά μελετοῦν προσεκτικά, νά ἐξετάζουν ὄχι μόνο πώς ἔζησαν, ἀλλά καί μέ ποιό τρόπο τελείωσαν τήν ζωή τους οἱ μεγάλοι Πατέρες καί Διδάσκαλοι.

Ὁ πνευματικός Πατέρας καί Διδάσκαλος τοῦ εὐαγγελίου γνωρίζει νά ζεῖ εὐαγγελικά, γνωρίζει νά ἀγωνίζεται εὐαγγελικά, γνωρίζει καί νά ἀποθνήσκει χριστιανικά.

Καί οἱ τρεῖς μέ τόν θάνατό τους ἐπισφράγησαν τήν ἁγία ζωή τους, τήν βαθειά πίστη τους, τήν ἐσχατολογική προοπτική τους, ὅπως τήν διατυπώνει  ὁ ἀπόστολος Παῦλος,  ὅτι οἱ χριστιανοί ζοῦν στό παρόντα κόσμο μέ τό βλέμμα καί τήν προσοχή στραμμένη στήν μέλλουσα ζωή, γράφοντας ὅτι:

«Οὐ γάρ ἔχομεν ᾧδε μένουσαν πόλιν, ἀλλά τήν μέλουσαν ἐπιζητοῦμεν»  (Πρός Ἑβραίους ιγ΄ 14).

γ΄ Μιμεῖσθε

Οἱ πνευματικοί Πατέρες καί Διδάσκαλοι εἶναι τά πρότυπα ζωῆς.  Πρότυπα γνήσια καί αὐθεντικά πού κηρύττουν καί μέ τήν ἅγια ζωή τους τό εὐαγγέλιο τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ. Κατά τόν ἀποστολικό λόγο γίνονται τύποι τῶν πιστῶν «ἐν ἀναστροφῇ, ἐν ἀγάπῃ, ἐν πνεύματι, ἐν πίστει, ἐν ἁγνοίᾳ» (Πρός Τιμόθεον Α΄δ΄ 12)

Στήν ἐποχή μας, πού οἱ ἀξίες ἔχουν εὐτελισθεῖ, πού κήβδιλοι καί ἀσήμαντοι κυριαρχοῦν στόν κόσμο μας, πού ἐπικρατεῖ τό εὐτελές ἦθος τῶν συμβιβασμένων ἀνθρώπων, πού ἡ ἀρετή χλευάζεται καί ἀπαξιώνεται ἀπό τούς ἄπιστους  ἀνθρώπους οἱ ἅγοιοι τρεῖς Ἱεράρχες δείχνουν στούς νέους μας καί σ’ ὅλους μας, ὅτι ἡ ἀρετή εἶναι ἀπόκτημα δύσκολο μέν ἀλλά ἐπίζηλο πού ἡ λάμψη του παραμένει στούς αἰῶνες.

Ἡ μίμηση τῶν ἁγίων Τριῶν Ἱεραρχῶν καταξιώνει καί δοξάζει ἐκεῖνον πού ἀγωνίζεται νά ἀκολουθήσει τά ἴχνη τῆς ζωῆς τῶν ἁγίων Πατέρων.

«Κύριος ἐπεσκέψατο τόν λαόν αὐτοῦ»

Δημοσιεύθηκε 22 Ἰανουαρίου 2026

Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὑπενθυμίζει στόν μαθητή Του καί ἐπίσκοπο Ἐφέσου (Πράξεων ιστ΄, 1) Τιμόθεον νά μή λησμονεῖ να ἀναζωπυρεῖ τά χάρισμα τοῦ Θεοῦ (Β΄ Πρός Τιμόθεον α΄, 6). Ἡ ἱεραποστολική ἐργασία στήν Ἐκκλησία ἀπαιτεῖ ἡ φλόγα τῆς διακονίας μας νά εἶναι ζωηρή. Τό θεμιτό ἀποτέλεσμα θά πρέπει νά ἀποσκοπεῖ στήν ἀναζωπύρηση τοῦ ποιμαντικοῦ ἐνδιαφέροντός μας ἰδιαιτέρως γιά ὅλους, ὅσοι διακονοῦν στήν Ἐκκλησία ὡς ποιμένες.

Ὁ ἐργάτης τοῦ Εὐαγγελίου, κι ὅταν μάλιστα ἐργάζεται μεταξύ τῶν νέων, ὀφείλει νά λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν του πρός σχεδιασμό τῆς διακονίας του σύγχρονα δεδομένα, τήν ἐπικρατοῦσα κατάσταση στόν κόσμο καί στήν κοινωνία, τίς σύγχρονες τάσεις, τά ἰδεολογικά ρεύματα, τούς παράγοντες  πού διαμορφώνουν τήν κοινή γνώμη καί τό ἦθος τῶν πολιτῶν.

  Δέν ἐπιμένουμε περισσότερο στήν ἀνάγκην αὐτή, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μιά ἀπαραίτητη προϋπόθεση γιά τήν ἄσκηση τῆς ποιμαντικῆς καί τήν προσδοκία καρπῶν. Οὔτε ὁ Κύριος, οὔτε οἱ Ἀπόστολοι, οὔτε οἱ ἅγιοι Πατέρες, ἀγνοοῦσαν τήν ἐποχή τους, τά σύγχρονα γι’ αὐτούς προβλήματα καί τίς ἰσχυρές τάσεις πού ἐπικρατοῦσαν. Ἀντίθετα τά ἐλάμβαναν ὑπ’ ὄψιν τους καί ἐπεδίωκαν νά τά φωτίσουν μέ τό φῶς τῆς θείας ἀλήθειας ἤ νά τά ἐπιλύσουν κατά τήν δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ καί τό ἅγιο θελημά Του

Καλούμεθα λοιπόν νά ἀπαντήσουμε ποιές εἶναι οἱ σύγχρονες τάσεις πού ἐπηρρεάζουν θετικῶς ἤ ἀρνητικῶς τό ἔργο μας;

Θά ἐπιδιώξουμε νά ἀπαριθμήσουμε ὅσες μπορέσουμε νά προσδιορίσουμε:

α. Ἡ πρώτη τάση ἡ ὁποία δημιουργεῖ μάλιστα κι ἕνα κλίμα εὐνοϊκό εἶναι ἡ πνευματική ἀφύπνιση ὅλων, ἰδιαιτέρως δέ τῶν νέων. Κι εἶναι πράγματι ἀπόδειξη τῆς δυνάμεως πού ἔχει ἡ πίστη τοῦ πιστοῦ στόν Θεό, ἡ ὁποία ἄντεξε καί διατηρήθηκε κάτω ἀπό συνθῆκες διωγμοῦ καί μαρτυρίου ἀνά τούς αἰῶνες. Αὐτή ἡ τάση δημιουργεῖ ἕνα εὐνοϊκό κλίμα καί καλές συνθῆκες γιά τήν ποιμαντική ἐργασία μας. Σέ μᾶς ἐναπόκειται νά ἀξιοποιήσουμε αὐτό τό πολύ θετικό στοιχεῖο στήν ποιμαντική ἐργασία μας.

β. Ἡ κατάρρευση τῆς ἀθεΐας. Τήν πτώση της προεφήτευσε καί προεδήλωσε ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης στήν Ἀποκάλυψη μέ τήν ὄραση τῆς μυστηριώδους «πόρνης τῆς μεγάλης πού ἐκάθητο ἐπάνω σέ πολλά νερά μέ τήν ὁποίαν ἐπόρνευσαν οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς καί ἐμέθυσαν οἱ κάτοικοι τῆς γῆς ἀπό τό κρασί τῆς πορνείας της» (Ἀποκαλύψεως ιζ΄, 1). Στίς μέρες μας ἔχουμε τήν ἰδιαίτερη εὐλογία νά διαπιστώσουμε τήν θαυμαστή δύναμη τοῦ μεγάλου Θεοῦ τοῦ Παντοκράτορος, ὁ Ὁποῖος «καθεῖλεν δυνάστας ἀπό θρόνων καί ὕψωσε ταπεινούς» (Λουκᾶ α΄, 51). Ἡ κατάρρευση τῶν ἀθέων καθεστώτων εἶναι ἔργο τῆς πανσθενοῦς Δεξιᾶς τοῦ Ὑψίστου, «ὅστις ἐπεῖδεν ἐπί τήν ταπείνωσιν καί ἐξουδένωσιν τοῦ λαοῦ Του».

Ποιός μπορεῖ νά ἀρνηθεῖ αὐτήν τήν θεία δύναμη καί μεγαλειότητά Του. Κι ἐμεῖς ὀφείλουμε νά κηρύξουμε πανταχοῦ μετά δυνάμεως καί σθένους ὅτι «Κύριος ἐπεσκέψατο τόν λαόν αὐτοῦ καί οὐκ ἐγκατέλειπεν αὐτόν».

Ἡ πείνα καί ἡ δίψα τῶν πιστῶν γιά ἐμπειρίες καί ἀληθινό νόημα ζωῆς. Στίς ἡμέρες μας διαπιστώνουμε, ὅτι ἀνθοῦν φαινόμενα παραθρησκείας καί καταστροφικῶν λατρειῶν καί αἱρέσεων. Διάφοροι σύγχρονοι «Μεσσίες» «Χριστοί» «Φωτισμένοι» Διδάσκαλοι ἔχουν ἀναλάβει τό ὑψηλό ἔργο νά σώσουν τήν ἀνθρωπότητα καί ὄχι πάντως δωρεάν. Κοινόβια, Σχολές, Ὀργανώσεις καί πολλά ἀλλ’ ὑπόσχονται στούς πιστούς νά τούς λύσουν ὅλα. Τά προβλήματα αὐτόματα καί ἄμεσα. Ὅλα αὐτά δείχνουν μιά ἀναζήτηση τοῦ ἀνθρώπου. Ὅλα αὐτά μᾶς προκαλοῦν γιά νά ἐπέμβουμε δυναμικά καί ἀποφασιστικά προσφέροντας τήν γνησιότητα τῆς θείας ἀλήθειας τῆς Ἐκκλησίας μας, πληρώνοντας τό ἐσωτερικό κενό τῶν ψυχῶν τῶν πιστῶν μέ τήν χάρι τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πού κάνει τόν ἀνθρωπο ὄχι ἁπλῶς εὐτυχισμένο ἀλλά «υἱό Θεοῦ» δηλαδή κατά χάριν.

Ποιός ἀπό μᾶς μπορεῖ νά ἀγνοήση τήν κραυγή τῆς ἀγωνίες τῶν ἀνθρώπων   πού παγιδεύοντας καθημερινά ἀπό τούς ψευδόχριστους καί ψευδοπροφῆτες.

Ἡ πάση φύσεως ἐξαρτήσεις (ὑλικές καί τεχνολογικές), Τά Ναρκωτικά, ἡ θεοποίση τῆς πορνείας καί πάσης ἀκαθαρσίας καί ἄλλα φαινόμενα παρακμῆς μαρτυροῦν τήν ἔκπτωση τῆς ζωῆς μας. Ἡ Ἐκκλησία μέ τούς ἐργάτες της τούς καλούς Σαμαρεῖτες της ὀφείλει νά σκύψει μέ στοργή πάνω ἀπό τούς ἡμιθανεῖς γιά νά τούς παριθάλψει καί θεραπεύσει ἀπό τίς ὀδυνηρές πληγές τῆς ἁμαρτωλῆς ζωῆς τους. Πῶς μποροῦμε νά ἀρνηθοῦμε τήν προσφορά αὐτῆς τῆς διακονίας;

Πρέπει νά εἴμαστε ἕτοιμοι γιά νά δώσουμε τήν μαρτυρία τῆς ὀρθοδόξου πίστεως καί ζωῆς σέ τόσα ἑκατομμύρια ἀνθρώπων πού τήν ἀναζητοῦν.

Ἡ ἔκρηξη τῆς τεχνολογίας, ἡ ἀνάπτυξη τῶν ἐπιστημῶν, ἡ πλήθυνση τῆς γνώσεως (μέ τήν ἐξειδίκευσή της), οἱ ἐπιδόσεις καί τά ἐπιτεύγματα ὅλων τῶν ἐπιστημῶν ἀκόμη κι αὐτῶν πού ἀναφέρονται στήν ἱερά ὑπόθεση τῆς ἀναπαραγωγῆς τῶν ἀνθρώπων μᾶς καλοῦν σέ προβληματισμούς καί ἀποφάσεις. Προκαλούμαστε νά ἑτοιμαστοῦμε γιά νά προσφέρουμε τό εὐαγγέλιο τήν μοναδική πρόταση ζωῆς.

Τό νέο ἦθος στήν ἐποχή μας θά πρέπει νά ἔχει ἐκκλησιαστική καί σωτηριολογική προοπτική γιά τόν ἄνθρωπο, πού μόνο βιώνοντας τήν ἐν Χριστῷ καί κατά Χριστόν ζωή μπορεῖ νά ἐλπίζει στήν σωτηρία του.

Ἡ πνευματική ἄθληση

Δημοσιεύθηκε 15 Ἰανουαρίου 2026

Πῶς ἀποκτᾶται τό ὀρθόδοξο βίωμα; Kατά τόν λόγον τοῦ ἀποστόλου Παύλου ὁ πιστός καλεῖται νά βιώσει τήν ἐν Χριστῷ ζωή, τό ὀρθόδοξο βίωμα γνήσια, ὥστε νά ἀναγεννηθεῖ κατά τό: «Τό γάρ γράμμα τοῦ νόμου ἀποκτέννει, τό δέ πνεῦμα ζωοποιεῖ» (Β΄ Κορινθίους γ΄, 6). Ὁμιλοῦμε περί τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς ἡ ὁποία συγκροτεῖται καί τελειοποιεῖται ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα. Χωρίς αὐτό δέν εἶναι δυνατόν νά ὑπάρξει ὀρθόδοξο βίωμα, χριστιανική ζωή. Τό Ἅγιο Πνεῦμα μᾶς ἀναγεννᾶ. Μᾶς δίδει χαρίσματα. Μᾶς ἁγιάζει. Κατακαίει καί συγχωρεῖ τίς ἁμαρτίες μας. Καλλιεργεῖ τήν θέληση τοῦ ἀνθρώπου νά προτιμᾶ καί νά ἐργάζεται τίς ἀρετές.       Τό Ἅγιο Πνεῦμα λαμβάνουμε διά τῶν Μυστηρίων. Κυρίως δέ ἐφ’ ὅσον ὁμιλοῦμε περί βαπτισμίων, μέ τήν ἱερά ἐξομολόγηση καί τήν θεία Εὐχαριστία. Ἐκ τούτων συνάγεται ἡ ἀναγκαιότητα συμμετοχῆς στά Μυστήρια καί ἡ ἀναγκαιότητα τοῦ πνευματικοῦ ἀγῶνος γιά τήν τήρηση στήν ζωή μας τῶν ἀγλαῶν καρπῶν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἡ χαρά καί ἡ εὐτυχία δέν εὑρίσκονται αὐτόματα καί μέ αὐτοματοποιημένες διαδικασίες. Χρειάζεται νά τονίσουμε τήν σημασία τοῦ πνευματικοῦ ἀγῶνος ὑπενθυμίζοντας τούς ἀγῶνες τῶν ἁγίων καί τήν καταξίωσή τους. Ἡ πνευματική ἄθληση εἶναι χαρακτηριστικό στοιχεῖο τοῦ ὀρθόδοξου βιώματος. Ὁ Ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σῦρος τονίζει: «Ἡ ὁδός τοῦ Θεοῦ σταυρός καθημερινός ἐστίν. Οὐδείς γάρ ἐν τῷ οὐρανῷ ἀνῆλθεν μετά …Οὐ γάρ δίδωσι ὁ Θεός χάρισμα μέγα, χωρίς μεγάλου πειρασμοῦ. Κατά γάρ τούς πειρασμούς καί τά χαρίσματα ὡρίσθησαν ὑπό τοῦ Θεοῦ κατά τήν σοφίαν αὐτοῦ» καί ὁ Σοφός Σειράχ «Τέκνον εἰς προσέρχη δουλεύειν τῷ Κυρίῳ ἑτοίμασον τήν ψυχήν σου εἰς πειρασμόν» (β΄13).Μέ τήν κατηχητική μέθοδο τῶν καταξιωμένων χριστιανῶν παιδαγωγῶν μας πρός τό ποίμνιό μας καί τήν ἔμπνευση καί εὐαισθησία μας, δημιουργοῦμε τίς σιδηροτροχιές πάνω στίς ὁποῖες θά κινηθοῦν ἡ ἔμπνευση, ἡ εὐαισθησία, ἡ εὐρηματικότητα, ἡ φαντασία μας γιά τό ἔργο αὐτό.

Στό πολύ σημαντικό ἔργο αὐτό θά λάβουμε ὑπ’ὄψιν μας τίς ἐν συνεχείᾳ πνευματικές προϋποθέσεις :

-τῆς ἐκκλησιαστικῆς διακονίας. Εἴμεθα διάκονοι στό ἔργο τοῦ Θεοῦ καί ὀφείλουμε νά διακονοῦμε ἐν φόβῳ καί τρόμῳ τήν σωτηρίαν τῶν νέων βλαστῶν τῆς Ἐκκλησίας.

-τῆς Χριστοκεντρικότητας. Διακονοῦμε σ΄ ἕνα ἔργο τό ὁποῖο ἔχει ἀποκλειστικό σκοπό νά μορφώσει τούς πιστούς τῆς Ἐκκλησίας μας καί/κατά τό πρότυπον τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ. Σ’ Αὐτόν ἀναφερόμαστε. Σ’ αὐτόν καταφεύγουμε. Πέριξ αὐτοῦ κινούμεθα. Χριστός καί μόνον Χριστός καταγγέλεται ἀπό ἐμᾶς.

-τῆς αὐτενέργειας. Δέν πρέπει οἱ πιστοί τῆς Ἐκκλησίας μας νά συνηθίζουν σέ μία παθητική σχέση μέ τήν ἐνορία. Πρέπει νά τούς δοθεῖ ἡ δυνατότητα νά δραστηριοποιηθοῦν καί νά δραστηριοποιοῦνται συνεχῶς προοδευτικά.

  -τῆς ἐποπτικότητος. Ὁ πιστός τῆς Ἐκκλησίας μας πρέπει νά ἔχει προσλαμβάνουσες παραστάσεις ἀπό ὅλη τήν ἐνοριακή ζωή (λατρευτική, ἱεραποστολική, κατηχητική, λειτουργική) γιά νά βοηθηθεῖ νά ἐνταχθεῖ συνειδητῶς σ’ αὐτή.

-τῆς προσωποκεντρικῆς προσέγγισης. Χρειάζεται νά λαμβάνουμε ὑπ’ ὄψιν τίς πραγματικές ἀνάγκες τόσο τοῦ πιστοῦ τῆς Ἐκκλησίας μας, τοῦ καθενός ξεχωριστά. Νά μήν μᾶς διαφεύγει ἡ ἡλικία του, ἡ οἰκογενειακή κατάστασή του, τό περιβάλλον πού ζεῖ καί δραστηριοποιεῖται. Ἔτσι θά τό βοηθήσουμε ἀποτελεσματικότερα, συνολικά καί ὑπεύθυνα.

-τοῦ «ἐθισμοῦ» στήν ἐκκλησιαστική ζωή

Ὅλοι οἱ πιστοί θά πρέπει νά μάθουν νά συμμετάσχουν οὐσιαστικά καί γνήσια  καί ὄχι τυπικά καί ἐπιδερμικά στήν ζωή τῆς ἐνορίας μας. Ἡ ἐνορία μας εἶναι τό σπίτι, ὁ οἶκος τοῦ Θεοῦ στόν ὁποῖο συγκεντρώνονται τά παιδιά τοῦ Θεοῦ. Μή τό παραμελοῦμε καί ἄς μήν τό ξεχνοῦμε αὐτό.

Ὅλα αὐτά συμβάλλουν νά συντείνουν στό νά μορφωθεῖ ὁ Ἰησοῦ Χριστός μας ἐντός ὅλων μας καί νά ζήσουμε ἐν Χριστῷ ὥστε νά ἀποκτήσουμε γνήσιο καί ἀνόθευτο τό ὀρθόδοξο βίωμα.

  Στόν σύγχρονο μεταβαλλόμενο πολύ γρήγορα ἀλλά καί αὐριανό κόσμο μας πού μᾶς ἐπιφυλάσσει ἐκπλήξεις καί πρωτόγνωρα πράγματα ἡ Ἐκκλησία μας ἔχει μιά πολύ ξεχωριστή, ἰδιάζουσα πρωτόβουλη, πρωτοποριακή καί ὑπεύθυνη ἀποστολή.

Στίς μέρες μας πού πλεονάζει ἡ ἐναγώνια μετανάστευση τοῦ ἀνθρώπου ἀπό ἰδεολογία σέ ἰδεολογία, ἀπό τόν ἕνα τρόπο ζωῆς στόν ἄλλο, ἐμεῖς οἱ πεῖραν λαβόντες τοῦ καινοῦ (νέου) τρόπου ζωῆς πιστεύουμε ὅτι ἡ Ἐκκλησίας μας ἀτενίζει τό μέλλον ἄφοβα γιά τήν ἀναμέτρηση της στό χῶρο τῆς ἀλήθειας καί τῶν ἀξιῶν. Γνωρίζουμε πού πορευόμεθα ἀρκεῖ νά μένουμε στό σωστό δρόμο τοῦ ὀρθοδόξου φρονήματος καί στή σωστή ἐμπειρία τοῦ ὀρθόδοξου ἤθους.

Πεποίθησή μας εἶναι ὅτι : Ἡ Ἐκκλησίας μας ἀποτελεῖ τήν σύγχρονη πρόκληση γιά κάθε πνεῦμα πού ἀναζητεῖ λύση, γιά κάθε ψυχή πού ἐπιποθεῖ τήν ἀνεκλάλητη χαρά πού χαρίζει ἡ εἰρήνη μέ τόν ἑαυτό μας, ἡ ἀγάπη γιά τούς ἄλλους καί ἡ συμφιλίωση μέ τό Θεό.

«ἔδωκα τό πνεῦμα μου ἐπ’ αὐτόν»

Δημοσιεύθηκε 08.01.2026

Στή Βάπτιση τοῦ Χριστοῦ φανερώθηκε στόν κόσμο τό μυστήριο τῆς Ἁγίας Τριάδος: ὁ Υἱός βαπτίζεται στόν Ἰορδάνη, ἡ φωνή τοῦ Πατρός ἀκούγεται νά δίδει μαρτυρία σχετικά μέ τό ποιός εἶναι ὁ Χριστός, τό Ἅγιο Πνεῦμα  μέ τήν μορφή περιστερᾶς κατεβαίνει στόν βαπτιζόμενο Υἱό τοῦ Θεοῦ. Πρόκειται γιά ἕνα εἶδος θεοφάνειας, ὅπως τοῦ Μωϋσῆ στό Σινά, ἤ ὁμοίως κατά τήν κλήση Προφητῶν τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης στό προφητικό ἀξίωμα.

Στή ζωή τοῦ Χριστοῦ ἡ Βάπτισή Του καί τά θεοφάνεια, πού συνδέονται μ’ αὐτή, σημαίνουν τήν προβολή Του στόν κόσμο ὡς Μεσσία καί Λυτρωτή. Αὐτό εἶναι ἐντελῶς φανερό ἀπό τίς εἰκόνες πού ἀπαρτίζουν τά θεοφάνεια καί ἀπό τή φωνή τοῦ Πατρός στή Βάπτιση, «οὗτος ἐστιν ὁ υἱός μου» (Ματθαίου γ΄, 17). Ἀλλά ἡ φωνή τοῦ Πατρός προσθέτει καί τίς λέξεις «ὁ ἀγαπητός, ἐν ὧ εὐδόκησα», πού θυμίζουν τά λόγια του Θεοῦ πρός τόν Μεσσία - Δοῦλο Του στό βιβλίο τοῦ Ἡσαΐα: «ὁ ἐκλεκτός μου, προσεδέξατο αὐτόν ἡ ψυχή μου· ἔδωκα τό πνεῦμα μου ἐπ’ αὐτόν» (Ἡσαΐου μβ΄, 1). Ἡ φωνή τοῦ Πατρός πού ἀκούγεται κατά τή Βάπτιση τοῦ Χριστοῦ, ὑποδηλώνει τήν ἐνθρόνισή Του σάν τοῦ μόνου καί ἀληθινοῦ βασιλιᾶ καί κυρίου τῆς ἀνθρωπότητας. Συγχρόνως ὅμως μέ τίς λέξεις, πού προέρχονται ἀπ’ τό βιβλίο τοῦ Ἡσαΐα, δηλώνεται ὅτι ὁ βασιλιάς αὐτός δέν θά εἶναι ἔνδοξός μέ τήν ἔννοια πού ὁ κόσμος δίνει στήν δόξα, ἀλλά θά εἶναι παθητός, Ἐσταυρωμένος. Ἡ Βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ εἰσάγει στόν κόσμο ἕνα νέο εἶδος ἐξουσίας: τήν ἐξουσία καί δύναμη, πού πηγάζει ἀπό τήν ἀγάπη καί τά παθήματα γιά χάρη τῶν ἄλλων.

Ὅτι γι’ αὐτό πρόκειται, δέν φαίνεται μόνο ἀπό τή φωνή τοῦ Πατρός. Μαρτυρεῖ γί  αὐτό καί τό Πνεῦμα, πού «ἐν εἴδει περιστερᾶς» κατεβαίνει πάνω στόν Ἰησοῦ καί τόν χρίζει βασιλιά. Ἡ εἰκόνα μᾶς θυμίζει τήν προφητεία τοῦ Ἡσαΐα: «Πνεῦμα Κυρίου ἐπ᾿ ἐμέ...» (Ἡσαΐου ξα΄, 1). Ἐδῶ γίνεται λόγος γιά δυό πράγματα: γιά τήν ἐνθρόνιση καί χρίση τοῦ Χριστοῦ ὡς Βασιλιά ἀπό τό Πνεῦμα τοῦ Κυρίου ἀπό τή μία κι ἀπό τήν ἄλλη γιά τό εἶδος τῆς ἐξουσίας πού θά ἀσκεῖ ὁ νέος βασιλιάς. Ὁ Χριστός Κυρίου ἐδῶ ἀναγγέλει τήν ἀποστολή του ὅτι εἶναι ὁ εὐαγγελισμός τῶν φτωχῶν, ἡ θεραπεία ἐκείνων πού ἡ καρδιά τους ἔχει συντριβεῖ ἀπό τήν ἀδικία καί τά κακά πού γίνονται στόν κόσμο, ἡ ἀπελευθέρωση τῶν αἰχμαλώτων καί ἡ κήρυξη μίας γενικῆς χάριτος ἀπό τό Θεό, γιά ὅλους τούς ὀφειλέτες ἀνθρώπους.

Ἡ Βάπτιση τοῦ Χριστοῦ, κατά τήν ὁποία ὁ Κύριος ἐνθρονίζεται βασιλιάς μιᾶς νέας ἐποχῆς, συνδέεται μέ τά θεοφάνεια ἤ  ἐπιφάνεια. Ἡ ὅλη σκηνή τῆς Βαπτίσεως καί τῶν θεοφανείων δέν σημαίνει μόνο ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι βασιλιάς, ἀλλά δείχνει πολύ καθαρά στό πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ποιός εἶναι ὁ Θεός ὡς βασιλιάς τοῦ κόσμου, καί τί εἴδους εἶναι ἡ βασιλεία καί ἐξουσία Του, δείχνωντας τό βαθύτερο χαρακτήρα τοῦ νόμου, πού κυβερνάει τόν κόσμο. Ὁ Θεός βασιλεύει μέσα στήν ἀγάπη, πού δέν εἶναι καθόλου αἰτία παθητικότητας, ἀλλά εἶναι δυναμική καί δημιουργική δύναμη τῆς ζωῆς. Τά θεοφάνεια ἀποκαλύπτουν στόν κόσμο ἕνα Θεό διάκονο, ἕνα Θεό σταυρωμένο γιά χάρη τῶν ἀνθρώπων καί γι’ αὐτό ἐξουσιαστή ἐπί τοῦ κόσμου καί τῆς ἱστορίας.

Ἡ Βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ ἤ τά Θεοφάνεια δέν ἦταν μόνον ἕνα γεγονός στή ζωή τοῦ Ἰησοῦ εἶναι κυρίως καί κατεξοχήν ἕνα γεγονός στή ζωή τῆς Ἐκκλησίας καί τῶν πιστῶν της. Γιατί ὅποια ἦταν ἡ θεοφάνεια κατά τή Βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ, τέτοια εἶναι ἡ ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ, πού δέχεται ὁ ἄνθρωπος, ὅταν βαφτίζεται στό  Ὄνομα τοῦ Χριστοῦ. Ὅταν γιορτάζουμε τή βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ καί τά ἅγια θεοφάνεια, στήν οὐσία ἀναπολοῦμε καί διακηρύττουμε τήν οὐσία τοῦ δικοῦ μας βαπτίσματος. Οἱ πιό πολλοί νομίζουν, πώς τό βάπτισμα εἶναι μία τελετή, μέ τήν ὁποία γινόμαστε μέλη τῆς χριστιανικῆς Ἐκκλησίας, παίρνουμε ὄνομα καί μία ταυτότητα. Ναι, ὅμως ἡ οὐσίατοῦ βαπτίσματος εἶναι ἡ θεοφάνεια ἤ τά ἐπιφάνεια. Τό βάπτισμα δέν εἶναι ἁπλῶς μία τελετή, εἶναι μία νέα ὅραση τοῦ Θεοῦ. Εἶναι ἡ ἀναγνώριση τοῦ Χριστοῦ ὡς βασιλιᾶ τοῦ κόσμου μέ τήν ἔννοια πού προαναφέραμε· εἶναι ἡ υἱοθέτηση τῆς ζωῆς ὄχι σάν νά πρόκειται γιά ἄσκηση δυνάμεως καί ὑπεροχῆς στούς ἄλλους, ἀλλά σάν εὐκαιρία ἐθελούσιας διακονίας καί προσφορᾶς, πού βρίσκει τήν ὑπεροχή στήν ὑποταγή στό συμφέρον του ἄλλου.

Αὐτή εἶναι ἡ ἔννοια τῶν θεοφανείων, τῆς Βαπτίσεως τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ στόν Ἰορδάνη, ἀλλά καί τοῦ δικοῦ μας Βαπτίσματος.

«Ὡς καιρὸν ἔχομεν»

Δημοσιεύθηκε 01 Ἰανουαρίου 2026

Ἀπὸ ὅλα τὰ πλάσματα μόνο ὁ ἄνθρωπος, ποὺ εἶναι πλασμένος κατ᾿ εἰκόνα καὶ ὁμοίωση τοῦ Θεοῦ, ἔχει συναίσθηση τοῦ χρόνου. Μόνο αὐτὸς μπορεῖ νά ἐνθυµηθεῖ τὸ παρελθὸν καὶ νὰ λυπηθεῖ γιὰ ὅ,τι κληρονόμησε ἀπ’ αὐτὸ ἢ συνειδητὰ ἐπισώρευσε στὸ παρόν του. Μόνο ὁ ἄνθρωπος εἶναι σὲ θέση νά τοποθετήσει τὸ μέλλον στὸ παρόν, κάνοντας μὲ τὴ φαντασία του πραγματικότητα ἐκεῖνο, ποὺ θὰ ἀκολουθήσει αὔριο. Κανένα ἄλλο πλάσμα, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο δὲν μπορεῖ νὰ πεῖ: «ὑπέφερα ἐξαιτίας ἐκείνου τοῦ κακοῦ καὶ θὰ ὑποφέρω ἀκόμα». Μόνο ὁ ἄνθρωπος λοιπόν, ὁ προικισμένος μὲ διάνοια, θέληση, κρίση καὶ µνήµη ἔχει πλήρη ἰδέα καὶ συναίσθηση τοῦ χρόνου. Γι’ αὐτὸ ὁ ἄνθρωπος καὶ ἰδιαίτερα ὁ χριστιανὸς ὀφείλει στὸ πέρασμα τοῦ χρόνου νὰ συλλογίζεται, νὰ μελετᾶ, νὰ συγκρίνει, καὶ τὸ παρελθὸν νὰ τοῦ γίνεται μάθημα γιὰ τὸ μέλλον.

Βρισκόμαστε στὴν ἐναλλαγὴ τοῦ χρόνου. Πρὶν ἀπὸ λίγες ὧρες ἕνας χρόνος ἔδυσε καὶ ἕνας νέος χρόνος ἀνέτειλε. Ὁ Θεός, ὁ χορηγὸς τῆς ζωῆς, μᾶς ἀξίωσε νά ζήσουμε καὶ νὰ δοῦμε τή διαδοχή αὐτοῦ τοῦ χρόνου.

 Ἡ ἀξία τοῦ χρόνου

Ὁ καιρὸς εἶναι γιὰ μᾶς τούς χριστιανούς πνευματικό χρυσάφι, ἀνεκτίμητο δῶρο. Ὁ χρόνος ἀγοράζεται μὲ ζωή, μὲ ἐμπειρίες καλὲς καὶ κακὲς.  Μὲ αὐτὸν κερδίζουμε τὴν αἰωνιότητα. Ὁ Θεὸς μᾶς τὸν δίδει γιὰ νὰ ἐργασθοῦμε γιὰ τὸ καλό, γιὰ τὴν δόξα Του. Ὁ χρόνος, οἱ ὧρες, οἱ στιγμὲς δὲν μᾶς ἀνήκουν, εἶναι τὸ τάλαντο ποὺ μᾶς ἐμπιστεύθηκε ὁ Θεός. Ὀφείλουμε νὰ τὸ πολλαπλασιάσουμε καὶ σὲ κάθε στιγμὴ τῆς ἡμέρας νά εἴμαστε σὲ θέση  σὲ ὅποιο μᾶς ρωτᾶ τὶ κάνουμε, ν᾿ ἀπαντήσουμε, ὅτι ἐκτελοῦμε τὸ καθῆκον μας, γιατὶ ὅπως κάθε ψῆγμα χρυσοῦ εἶναι πολύτιμο, ἔτσι καὶ κάθε λεπτὸ τοῦ χρόνου ἔχει τὴν ἀξία του.

Ὁ ἅγιος Παῦλος συμβούλευε τοὺς πρώτους χριστιανούς: «ὡς καιρὸν ἔχομεν ἐργαζόμεθα τὸ ἀγαθὸν πρὸς πάντας μάλιστα δὲ πρὸς τοὺς οἰκείους τῆς πίστεως» (Γαλάτας στ΄, 10).

Ἄν οἱ ἅγιοι πού βρίσκονται στὸν οὐρανὸ μποροῦσαν νά λυπηθοῦν γιά κάτι, θὰ ἦταν αὐτὸ, ὅτι δὲν χρησιμοποίησαν καλὰ ὅλο τὸ χρόνο τους γιὰ νὰ ἐκτελέσουν μεγαλύτερα ἔργα ἀγάπης.

Τὴν ἀξία τοῦ καιροῦ, λέγουν οἱ πνευματικοί, θά τὴν αἰσθανθοῦμε στὶς τελευταῖες στιγμὲς τῆς ζωῆς μας, ὅταν θὰ ἐπιθυμοῦμε νὰ ἔχουμε ἀκόμη λίγες ὧρες ζωῆς γιὰ νὰ προετοιμαστοῦμε καλύτερα γιὰ τὴν αἰωνιότητα. Τότε ὅμως θὰ εἶναι ἀργά. Ὅ,τι κερδίσαµε, ἐκεῖνο θά ἔχουμε. Ἡ κρίση θὰ γίνει σύμφωνα μὲ ὅ,τι θὰ παρουσιάσουμε.

Ἐκεῖνο ποὺ πρέπει νὰ κάνει μεγαλύτερη ἐντύπωση σὲ ὅποιο μελετᾶ τὴν ἀξία τοῦ καιροῦ εἶναι ὅτι ὁ καιρὸς δὲν ξαναβρίσκεται, δὲν ἐπιστρέφει πίσω. Ἡ σπατάλη τοῦ πλούτου ἐπανορθώνεται, τῆς ὑγείας σπανίως, τοῦ χρόνου ὅμως ποτέ. Ὅταν κανεὶς χάσει μιὰ εὐκαιρία, τὴν χάνει γιὰ πάντα. Ἡ νέα ποὺ θὰ τοῦ δοθεῖ εἶναι καινούργια.

Θὰ δώσουμε λόγο, γιατὶ ὁ χρόνος µᾶς δόθηκε γιά νά ἐξαγοράσουµε τήν αἰώνια εὐτυχία τοῦ Παραδείσου μὲ τὰ καλά μας ἔργα. Μιὰ στιγμὴ ἐξαγοράζει μιά αἰωνιότητα (Ἐφεσίους ε΄, 16· Γαλάτας δ΄, 5).

Ποιά ἡ στάση μας στὸ νέο χρόνο ποὺ ἀνατέλλει

Γεμάτοι αἰσιοδοξία καὶ θάρρος γιὰ τὴ ζωή, μὲ τελεία ὑποταγὴ στὸ ἅγιο θέληµα τοῦ Θεοῦ ἄς ἀντικρύσουμε τὸν καινούργιο χρόνο. ᾿Απὸ τώρα ἂς δεχθοῦμε ὅ,τι κι ἂν μᾶς στείλει ὁ Θεὸς καὶ ἂς ποῦμε: «Γενηθήτω τὸ θέλημά Σου». Μιὰ πρέπει νά εἶναι ἡ ἀπόφασή µας, νά γίνουμε «δορυφόροι τοῦ Χριστοῦ». Ἐμεῖς, ποὺ ἐπιθυμοῦμε νὰ ζοῦμε τὴ ζωή μας χριστιανικά, παίρνουμε τὴν ἀπόφαση, νά ζήσουμε ὅλο τὸ Νέο Ἔτος κοντὰ στὸν Χριστό, στὴ χάρη Του, πιστοὶ στὶς ὑποχρεώσεις μας καὶ στὰ καθήκοντά μας.

Κάθε ὥρα ποὺ μᾶς χαρίζει ὁ Θεὸς εἶναι κέρδος γιὰ μᾶς. Πρέπει νὰ ξέρουμε νὰ τὴν ἐκμεταλλευθοῦμε γιὰ τὴν πρόσκαιρη ζωή, ἀλλά προπαντὸς γιὰ τὴν αἰωνιότητα.

Μὲ αὐτὲς τὶς ἀρχές, μὲ τέτοιες βάσεις ἀρχίζοντας τὸν καινούργιο χρόνο εἴμαστε βέβαιοι, ὅτι θὰ τὸν περάσουμε καλὰ καὶ εὐτυχισμένα, γιατὶ ἡ εὐτυχία μας συνίσταται στὴν ἕνωσή μας μὲ τὸν Θεό, καὶ στὴν πιστὴ ἐκτέλεση τοῦ καθήκοντός μας.

Στὴν αὐγὴ τοῦ Νέου Ἔτους, ἄς ἀποφασίσουμε: Ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει τὸ μῖσος, ἄς θέσουμε τὴν ἀγάπη. Ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει ἡ προσβολή καὶ ἡ ἐκδίκηση, ἄς θέσουμε τὴ συγγνώμη. Ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει ἡ ἔριδα καὶ ἡ ἀπομάκρυνση, ἄς θέσουμε τὴν ἕνωση. Ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει ἡ πλάνη, ἄς θέσουμε τὴν ἀλήθεια. Ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει ἡ ἀμφιβολία, ἄς θέσουμε τὴν ἐμπιστοσύνη. Ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει ἡ ἀπελπισία, ἄς θέσουμε τὴν ἐλπίδα. Ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει τὸ σκότος, ἄς θέσουμε τὸ φῶς.

Καλή καί εὐλογημένη Χρονιά.

«Ζῶν γάρ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ»

Δημοσιεύθηκε 11 Δεκεμβρίου 2026

Μιὰ ἀπὸ τὶς συνέπειες τῆς πτώσεως τῶν ἀνθρώπων στὴν ἁμαρτία καὶ τὴν ἔκπτωσή τους ἀπὸ τὴν κοινωνία τους μὲ τὸν Θεό, εἶναι ἡ ἄγνοια, ποὺ σκότισε τὸν νοῦ τοῦ ἀνθρώπου καὶ κατέστησε τὸν ἄνθρωπο τυφλὸ καὶ κωφὸ πνευματικά.

῾Ο Θεὸς ὅμως δὲν ἐγκατέλειψε τὸ δημιούργημά Του καὶ ἐνεργώντας μὲ διάφορους τρόπους παιδαγώγησε τὸν ἄνθρωπο, ὑπενθυμίζοντάς του τὸν νόμο Του. ῎Ετσι τοῦ ἔδωσε πνευματικὸ κριτήριο γιὰ τὸ τί εἶναι ἀρετὴ καὶ τί κακία. Τὸ ἔργο αὐτὸ ὁλοκλήρωσε ὁ Κύριός μας ᾿Ιησοῦς Χριστός, καὶ τὸ  ἐπεσήμανε, ὅταν τελείωσε τὴν διακονία Του, μὲ τὰ λόγια «εἰ μὴ ἦλθον καὶ ἐλάλησα αὐτοῖς, ἁμαρτίαν οὐκ εἶχον· νῦν δὲ πρόφασιν οὐκ ἔχουσι περὶ τῆς ἁμαρτίας αὐτῶν» (᾿Ιωάννου ιε´ 23). Γιὰ τὴν ἀποτελεσματικὴ δύναμη τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ ἀναφέρει ὁ ἀπόστολος Παῦλος·

«῾Ο λόγος τοῦ Θεοῦ εἶναι ζωντανὸς καὶ δραστικός, πιὸ κοφτερὸς καὶ ἀπὸ κάθε δίκοπο σπαθί· εἰσχωρεῖ βαθιά, ὣς ἐκεῖ ποὺ χωρίζει τὴν ψυχὴ ἀπὸ τὸ πνεῦμα, τὸ κόκκαλο ἀπὸ τὸ μεδούλι, καὶ κρίνει τοὺς διαλογισμοὺς καὶ τὶς προθέσεις τῆς καρδιᾶς. Δὲν ὑπάρχει δημιούργημα στὸν κόσμο ποὺ νὰ μπορεῖ νὰ κρυφτεῖ ἀπὸ τὸν Θεό· ὅλα εἶναι γυμνὰ καὶ φανερὰ μπροστὰ στὰ μάτια του· σ᾿ Αὐτὸν θὰ δώσουμε λόγο» (῾Εβραίους δ´ 12-13). ῾Οδηγούμενοι ἀπὸ τὸν ἀποστολικὸ αὐτὸ λόγο θά πρέπει νά προσπαθοῦμε νὰ ρίξουμε τὸ φῶς τῆς ἀλήθειας τοῦ Θεοῦ σὲ μεγάλα θέματα τῆς ζωῆς μας, ὅπως τοῦ γάμου, τῆς οἰκογένειας, τῶν σχέσεων ἄνδρα καὶ γυναίκας, τῆς παρθενίας, τῆς τεκνογονίας, τῆς πατρότητας, τῆς μητρότητας, καὶ τῶν σχέσεων παιδιῶν μὲ τοὺς γονεῖς καὶ γονέων μὲ τὰ παιδιά. Τὸ φῶς τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ ἀποκαλύπτει ὅλη τὴν τραγικότητα τῆς περιπέτειας τῆς ζωῆς τῶν ἀνθρώπων «ἐν τῇ πτώσει» καὶ τὴν προοπτικὴ τῆς «ἐν Χριστῷ» καταξιώσεως καὶ πληρώσεώς της.

Ὁ μελετητὴς τῆς ἁγίας Γραφῆς, Παλαιᾶς καὶ Καινῆς Διαθήκης, ὀφείλει νὰ γνωρίζει ὅτι τὰ θέματα τῆς ζωῆς καὶ συμπεριφορᾶς τοῦ ἀνθρώπου ὅπως αὐτὰ ποὺ προαναφέρθηκαν, ρυθμίζονται ἀπὸ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ σὲ κάθε ἐποχή, ἀνάλογα μὲ τὴν πνευματικὴ κατάσταση τῶν ἀνθρώπων, γιὰ νὰ δεχθοῦν τὴν ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ καὶ μὲ ἕνα σκοπό, μὲ μία προοπτική, νὰ ζήσει ὁ ἄνθρωπος «ἐν Θεῷ», σὲ κοινωνία μὲ τὸν Θεό. Μετὰ τὴν πτώση τῶν ἀνθρώπων καὶ τὴν διακοπὴ τῆς κοινωνίας τους μὲ τὸν Θεό ἐξ αἰτίας τῆς ἁμαρτίας, ὁ Θεὸς ἀναλαμβάνει νὰ ἐπανορθώσει τὸ ἀνθρώπινο γένος, νὰ τοῦ δώσει τὸ ἀρχέγονο κάλλος καθαίροντάς το ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ τὴν πονηρία καὶ νὰ τὸ ἐπαναφέρει στὴν ἔνδοξη κατάσταση ἀπὸ τὴν ὁποία ἐξέπεσε.

Αὐτὴ ἡ πορεία τοῦ ἀνθρώπινου γένους διέρχεται ἀπὸ διάφορες φάσεις πτώσεως καὶ ἀνορθώσεώς του. ῾Ο Θεὸς καθοδηγεῖ τοὺς ἀνθρώπους, τοὺς δείχνει τὸν σκοπὸ καὶ τὸ τέλος τῆς πορείας τους. ῾Ο ἄνθρωπος ἄλλοτε ἀκολουθεῖ ἀποδεχόμενος  τὴν «παιδεία Κυρίου» καὶ ἄλλοτε ἀπειθεῖ παραπαίοντας στὴν ζωὴ τῆς ἁμαρτίας. ῾Ο Θεὸς ὅμως δὲν μεταβάλλει τὶς ἀρχές Του, ὅσο ἔντονη καὶ ἂν εἶναι ἡ ἀπόρριψη τοῦ θελήματός Του ἀπὸ τοὺς ἀνθρωπους. Παραμένει ἀμετάβλητος καὶ ἀναλλοίωτος στοὺς αἰῶνες. Φροντίζει μὲ πατρικὴ στοργὴ τὸν πεσμένο ἀπὸ τὴν ἁμαρτία ἄνθρωπο γιὰ νὰ τὸν ἐνισχύσει μὲ τὴν δύναμί Του, νὰ τὸν θεραπεύσει μὲ τὴν Χάρι Του, νὰ τοῦ δώσει νέες δυνάμεις γιὰ νὰ συνεχίσει τὸν ἀγώνα του δείχνοντας τὸν τελικὸ προορισμό του. Μερικοὶ ἄνθρωποι, ὅταν μελετοῦν τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ, θεωροῦν, ὅτι οἱ νόμοι τοῦ Θεοῦ εἶναι πολὺ αὐστηροὶ καὶ δὲν προσιδιάζουν στὴν ἐποχή μας. Στὶς δύο αὐτὲς ἀπόψεις ἀπαντᾶμε ὡς ἑξῆς· οἱ ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ ἐξασφαλίζουν τὴν κοινωνία τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεὸ σὲ κάθε ἐποχή. ῾Η παράβαση τοῦ νόμου τοῦ Θεοῦ συνεπάγεται τὴν διακοπὴ τῆς κοινωνίας τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό. Οἱ ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ φαίνονται αὐστηρὲς σ᾿ ὅσους ἔχουν ἐκτραπεῖ καὶ ἀλλοιωθεῖ ἀπὸ τὴν ἁμαρτία. Αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἐξέπεσαν ἢ ἐξετράπησαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθουν στὴν κοινωνία μὲ τὸν Θεὸ μὲ τὴν μετάνοιά τους. Βασικὴ διδασκαλία περὶ τοῦ Θεοῦ, τὴν ὁποία ὁ ῎Ιδιος μάλιστα ἀποκάλυψε, εἶναι ὅτι εἶναι ἀμετάβλητος στὴν φύση Του καὶ στὸ θέλημά Του. Μὲ τὶς ἐνέργειές Του ἐπιδιώκει νὰ βοηθήσει τὸν ἄνθρωπο νὰ δεχθεῖ τὸ θέλημά του γιὰ νὰ ζήσει αἰώνια σὲ κοινωνία μαζί Του, στὴν βασιλεία Του. ῞Ολες οἱ ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ, ὅπως ἐκτίθενται στὴν ἱστορία τῆς σωτηρίας καὶ τῆς λυτρώσεως τοῦ ἀνθρώπου, σ᾿ αὐτὸ ἀποβλέπουν· νὰ καταστήσουν τὸν ἄνθρωπο ἱκανὸ νὰ ζήσει «ἐν Θεῷ», ἑνωμένος μὲ τὸν Θεὸ καὶ νὰ ἄρουν τὸ ἐμπόδιο αὐτῆς τῆς κοινωνίας ποὺ εἶναι ἡ ἁμαρτία. 

῾Η «κατὰ πνεῦμα» πατρότητα

Δημοσιεύθηκε 4 Δεκεμβρίου 2025

῾Ο ἀπόστολος Παῦλος χωρὶς νὰ ἀγνοεῖ τὴν λειτουργία τῆς φυσικῆς «κατὰ σάρκα» πατρότητας στὸ μυστήριο τῆς ζωῆς, ἐπικεντρώνει τὴν προσοχή του στὴν πνευματικὴ πατρότητα. Κατὰ τὸν ᾿Απόστολο οἱ ἐπαγγελίες ποὺ δόθηκαν ἀπὸ τὸν Θεὸ στοὺς πατέρες τοῦ ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ, στοὺς πατριάρχες ᾿Αβραάμ, ᾿Ισαὰκ καὶ ᾿Ιακὼβ ἀφοροῦσαν στὸν Χριστό· «Οἱ ἐπαγγελίες δόθηκαν ὡς διαθήκη στὸν ᾿Αβραὰμ καὶ στὸν ἀπόγονό του. ῾Η Γραφὴ δὲν λέει καὶ στοὺς ἀπογόνους, ὅπως θὰ ἔκανε ἂν ἐννοοῦσε πολλούς, ἀλλὰ μιλάει γιὰ ἕναν, καὶ στὸν ἀπόγονό σου. Αὐτὸς ὁ ἀπόγονος εἶναι ὁ Χριστός» (Γαλάτας γ΄, 16). Οἱ ἐπαγγελίες, λοιπόν, δόθηκαν ὡς διαθήκη στὸν ᾿Αβραὰμ καὶ στὸν ἀπόγονό του. ῾Η Γραφὴ δὲν λέει καὶ στοὺς ἀπογόνους, ὅπως θὰ ἔκανε ἂν ἐννοοῦσε πολλούς, ἀλλὰ μιλάει γιὰ ἕναν, καὶ στὸν ἀπόγονό σου. Αὐτὸς ὁ ἀπόγονος εἶναι ὁ Χριστός. Γι᾿ αὐτὸ δὲν θεωροῦνται μόνον κληρονόμοι τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ Θεοῦ οἱ γιοὶ καὶ οἱ φυσικοὶ ἀπόγονοι τοῦ ᾿Αβραάμ,   ἀλλὰ θεωροῦνται καὶ ὅσοι δείχνουν τὴν ἴδια ἐμπιστοσύνη στὸν λόγο τοῦ Θεοῦ, ὅπως καὶ ὁ ᾿Αβραάμ (Ρωμαίους δ΄, 16). Ὅσοι πιστεύουν στὸν Θεὸ εὐλογοῦνται μαζὶ μὲ τὸν πιστὸ ᾿Αβραάμ, ὁ ὁποῖος ἀξιώθηκε τῆς εὐλογίας, διότι πίστεψε. ῎Ετσι ἀντὶ τῆς φυσικῆς συγγένειας ἀναδεικνύεται ἡ πνευματικὴ συγγένεια. ᾿Αντὶ τῆς ἐξ αἵματος συγγένειας εἰσάγεται ἡ ἐκ πίστεως συγγένεια. ῾Ο ᾿Αβραὰμ θεωρεῖται πατέρας αὐτῶν ποὺ πιστεύουν, ἔστω καὶ ἂν οἱ πιστοὶ δὲν εἶναι φυσικοὶ ἀπόγονοί του (Ρωμαίους δ΄, 11). ῾Ο θεμελιωτὴς τῆς ἔννοιας τῆς πνευματικῆς πατρότητας εἶναι ὁ ἀπόστολος τῶν ᾿Εθνῶν, ὁ ὁποῖος μὲ αὐτὸ τὸν πνευματικὸ νόμο ἄνοιξε τὶς θύρες τῆς ᾿Εκκλησίας καὶ τῆς σωτηρίας στοὺς εἰδωλολάτρες, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν καιρὸ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἦταν ξένοι καὶ ἀλλότριοι τῶν ὑποσχέσεων τοῦ Θεοῦ (Ἐφεσίους β΄, 11-13). Τελικὰ γιὰ τὸν ᾿Απόστολο ἡ πίστη στὸν ᾿Ιησοῦ Χριστὸ καὶ ἡ ἀποδοχὴ τῆς σωτηρίας ἐλευθερώνει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς πνευματικῆς δουλείας ποὺ εἶναι ἡ ἀπιστία (Γαλάτας δ΄, 21-31). Χαρακτηριστικά ἀναφέρει : « Ἐσεῖς ποὺ θέλετε νὰ ζεῖτε ὑπόδουλοι στὸν νόμο, δὲν ἀκοῦτε τί διακηρύττει ὁ ἴδιος ὁ νόμος; λέει δηλαδὴ ἡ Γραφὴ πὼς ὁ ᾿Αβραὰμ ἀπέκτησε δύο γιούς, ἕναν ἀπὸ τὴν δούλη κι ἕναν ἀπὸ τὴν ἐλεύθερη γυναίκα του. ῾Ο γιὸς τῆς δούλης ὅμως γεννήθηκε σύμφωνα μὲ τοὺς φυσικοὺς νόμους, ἐνῶ ὁ γιὸς τῆς ἐλεύθερης σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόσχεση τοῦ Θεοῦ. Αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ καταλάβετε σὰν μιὰ εἰκόνα. Οἱ γυναῖκες δηλαδὴ εἶναι οἱ δύο διαθῆκες· ῾Η μιὰ στὸ ὄρος Σινᾶ, ποὺ γεννάει δούλους καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ῎Αγαρ. ῾Η ῎Αγαρ συμβολίζει τὸ ὄρος Σινᾶ στὴν ᾿Αραβία, καὶ ἀντιστοιχεῖ στὴν τωρινὴ ῾Ιερουσαλήμ, ποὺ πραγματικὰ εἶναι ὑπόδουλη, αὐτὴ καὶ τὰ παιδιά της. ᾿Αντίθετα, ἡ οὐράνια ῾Ιερουσαλὴμ εἶναι ἐλεύθερη, καὶ αὐτὴ εἶναι μητέρα ὅλων μας. Λέει σχετικὰ ἡ Γραφή· Νὰ χαίρεσαι, στείρα, ἐσὺ ποὺ δὲν γεννᾶς. Φώναξε καὶ κράξε μὲ χαρά, ἐσὺ ποὺ δὲν ἔχεις πόνους τοκετοῦ! Γιατὶ εἶναι περισσότερα τὰ παιδιὰ σ᾿ ἐσένα ποὺ εἶσαι ἔρημος ἀπὸ ἐκείνης ποὺ ἔχει τὸν ἄνδρα. ᾿Εμεῖς ἀδελφοί μου, εἴμαστε παιδιὰ τῆς ὑποσχέσεως τοῦ Θεοῦ, ὅπως ὁ ᾿Ισαάκ. ῞Οπως ὅμως τότε ὁ γεννημένος σύμφωνα μὲ τὴν φυσικὴ τάξη καταδίωκε τὸν γεννημένο σύμφωνα μὲ τὴν πνευματικὴ τάξη, ἔτσι γίνεται καὶ τώρα. ᾿Αλλὰ τί λέει ἡ Γραφή; διῶξε τὴν δούλη καὶ τὸν γιό της, γιατὶ δὲν θὰ γίνει κληρονόμος ὁ γιὸς τῆς δούλης μαζὶ μὲ τὸν γιὸ τῆς ἐλεύθερης. Δὲν εἴμαστε, λοιπὸν ἀδελφοί μου, παιδιὰ δούλης, ἀλλὰ τῆς ἐλεύθερης γυναίκας». Τὴν πνευματικὴ πατρότητά του διεκδίκησε ἀπὸ τοὺς Κορινθίους ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὅταν ἔγραψε· «Γιατὶ καὶ ἂν ἀκόμα ἔχετε χιλιάδες δασκάλους στὴν ζωή σας μὲ τὸν Χριστό, δὲν ἔχετε ὅμως πολλοὺς πατέρες, ἀλλὰ μόνον ἕνα. Στὴν σωτήρια οἰκονομία τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, ἐγὼ σὰν πατέρας σᾶς γέννησα μὲ τὸ κήρυγμα τοῦ εὐαγγελίου» (Α΄ Πρός Κορινθίους δ΄, 15). Μὲ πατρικὴ εὐαισθησία ὁ ἴδιος ᾿Απόστολος νουθετοῦσε τοὺς Γαλάτες «τεκνία μου, οὓς πάλιν ὠδίνω, ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν» (Γαλάτας δ΄, 19), δηλαδή, παιδιά μου, γιὰ σᾶς πάλι περνῶ τοὺς πόνους τοῦ τοκετοῦ, ὥσπου νὰ διαμορφωθεῖ μέσα σας ὁ Χριστός, καί «ἐγενήθημεν ἤπιοι ἐν μέσῳ ὑμῶν, ὡς ἂν τροφὸς θάλπῃ τὰ ἑαυτῆς τέκνα» (Α΄ Θεσσαλονικεῖς β΄, 7), δηλαδή· ἀπεναντίας ἤμασταν στοργικοὶ πρὸς ἐσᾶς, σὰν τὴν μητέρα ποὺ φροντίζει τὰ παιδιά της. Μὲ αὐτὴ τὴν ἔννοια οἱ ἅγιοι θεωροῦνται πατέρες τῶν πιστῶν.  Τὸ πλήρωμα τῆς φυσικῆς, τῆς «κατὰ σάρκα» πατρότητας εἶναι ἡ πνευματικὴ πατρότητα. Πατέρας θεωρεῖται αὐτὸς ποὺ ὁδηγεῖ τοὺς ἀπογόνους του στὴν πίστη καὶ στὴν σωτηρία.

« Ἵνα τηρήσῃς αὐτοὺς ἐκ τοῦ πονηροῦ»

Δημοσιεύθηκε 27 Νοεμβρίου 2025

Ἐκκλησία καί Κόσμος εἶναι δύο πνευματικές δυναμικές καί διαχρονικές καταστάσεις μέ ἀντίθετα χαρακτηριστικά πού ἡ μία ἀναιρεῖ τήν ἄλλη. Ἡ Ἐκκλησία ὑπάρχει καί ἐργάζεται γιά νά μετατρέψει τόν Κόσμο σέ Ἐκκλησία. Ὁ Κόσμος κεῖται ἐν τῷ πονηρῷ (Ἰωάννου Α΄ ε΄ 19) καί ἐξουσιάζεται ἀπό τόν κοσμοκράτορα Διάβολο (Ἰωάννου ιβ΄ 31 καί ιδ΄ 30). Ὁ Κόσμος ἀντιστέκεται στό θέλημα τοῦ Παναγάθου Θεοῦ μας καί ἐπιδιώκει νά ἀλλοιώσει, νά ἐκκοσμικεύσει μέ τό φρόνημά του τό ἦθος τῆς Ἐκκλησίας. Στήν Ἐκκλησία μας ?ο,ως ἐπικρατεῖ τό πνεῦμα τῆς ὑπακοῆς στό θέλημα τοῦ Θεοῦ, πού «ὅλον συγκροτεῖ τόν θεσμόν τῆς Ἐκκλησίας». Στόν Κόσμο κυριαρχεῖ τό πνεῦμα τῆς ἀποστασίας καί παρακοῆς στίς ἐντολές το[υ Θεοῦ. Στήν Ἐκκλησία οἱ ἄνθρωποι ἁγιάζονται καί θεώνονται μέ τά ἱερά ἁγιοσωστικά Μυστήριά της. Τό φρόνημα τοῦ Κόσμου μολύνει καί φθείρει ὑπαρξιακά, ψυχοσωματικά τόν ἄνθρωπο καί τόν ἀποκλείει τῆς κοινωνίας μέ τόν Θεό.

Ὁ ἄνθρωπος προσκαλεῖται νά ἀρνηθεῖ τίς κοσμικές ἐπιθυμίες, τήν κοσμική συνήθεια καί συμπεριφορά, τήν ματαία ἀναστροφή καί νά διαχωρισθεῖ ἠθικά καί πνευματικά ἀπό κάθε πονηρία καί ἀκαθαρσία κατά τήν ἐντολή :   «Γι’ αὐτό ὁ Κύριος λέει: φύγετε μακριά ἀπ’ αὐτούς καί ξεχωρίστε. Μήν ἀγγίζετε ἀκάθαρτο πράγμα, κι ἐγώ θά σᾶς δεχτῶ. Θά εἶμαι γιά σᾶς ὁ Πατέρας, κι ἐσεῖς θά εἶστε γιοί καί θυγατέρες μου, λέει ἀκόμα ὁ παντοκράτορας Κύριος» (Πρός Κορινθίους Β΄ στ΄ 17-18). Γιά νά κατανοήσουμε βαθύτερα καί οὐσιαστικώτερα τήν σχέση τῆς Ἐκκλησίας μέ τόν Κόσμο, ὀφείλουμε νά μελετήσουμε τά κείμενα τῆς ἁγίας Γραφῆς στήν ὁποία ἡ λέξη Κόσμος χρησιμοποιεῖται μέ ἀμφισημία.

Ἡ μία ἔννοια περιγράφει τόν Κόσμο (στολίδι) ὡς τό ἔξοχο δημιούργημα πού ἔπλασε ὁ Θεός στίς ἄρχες τῆς δημιουργίας μέ τήν ἐνέργεια τοῦ Λόγου Του, μέ σκοπό νά μαρτυρεῖ γιά τόν Θεό. Ὁ ἄνθρωπος ξεπερνᾶ τήν ἀξία ὁλοκλήρου τοῦ Κόσμου κατά τήν γνήσια διδασκαλία τοῦ Κυρίου μας.

Στήν δεύτερη ἔννοιά του ὁ Κόσμος ἀναφέρεται ὡς ἀλληλέγγυος μέ τόν ἁμαρτωλό καί βρίσκεται στήν ἐξουσία τοῦ Διαβόλου. Συνεχῶς ἀποκαλύπτεται ἡ ἁμαρτία τοῦ Κόσμου, μία συσσωρευμένη κατάσταση ἀπό ἀρχές μίσους καί ἀπιστίας, πέτρα σκανδάλου γιά ὅποιον ἤθελε νά εἰσέλθει στήν βασιλεία τοῦ Θεοῦ.

Μέ τό μυστήριο τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἀρχίζει μία νέα περίοδος γιά τόν Κόσμο. Ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ ἦλθε γιά νά νικήσει τόν Κόσμο τοῦ κακοῦ πού τόν κυβερνᾶ ὁ Διάβολος καί νά ἄρει τήν ἁμαρτία τοῦ κόσμου, ὥστε νά λυτρωθεῖ ἀπό τήν ἐξουσία τοῦ Διαβόλου καί νά ἀνανεωθεῖ Σέ σχέση μέ τόν Κόσμο οἱ Χριστιανοί βρίσκονται στήν ἴδια περίπου κατάσταση πού βρισκόταν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός στήν διάρκεια τῆς ἐπίγειας ζωῆς Του. Δέν ἀνήκουν στόν Κόσμο κι ὅμως ζοῦν στόν Κόσμο. Ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός δέν παρακαλεῖ τόν Πατέρα Του νά τούς ἀποσύρει «ἐκ τοῦ κόσμου», ἄλλα μόνο νά τούς φυλάξει «ἐκ τοῦ πονηροῦ». Οἱ Χριστιανοί ζοῦν χωρισμένοι ἀπό τόν Κόσμο. Χρησιμοποιοῦν τόν Κόσμο σάν νά μήν τόν χρησιμοποιοῦν. Οἱ Μαθητές τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ δέν πρέπει νά ὑποδουλώνονται στήν πονηρή ἐξουσία τοῦ Κόσμου καί νά ἐξαρτῶνται ἀπ’ αὐτή κατά τόν ἀποστολικό κανόνα. «Μερικοί μεταξύ σας λένε: «Ὅλα μοῦ ἐπιτρέπονται». Σωστά· ὅλα ὅμως δέν εἶναι πρός τό συμφέρον. Ὅλα μοῦ ἐπιτρέπονται, ἐγώ ὅμως δέ θά ἀφήσω τίποτα νά μέ κυριέψει» (Πρός Κορινθίους Α΄ στ΄ 12)

Ὁ κανόνας αὐτός ὅπως διατυπώθηκε ἀπό τόν ἀπόστολο Παῦλο «χρώμενος τόν κόσμον ἀλλ’ οὐ καταχρώμενος» (Πρός Κορινθίους Α΄ ζ΄ 29 καί ἑξῆς) δηλώνει τήν βαθιά ἀποδέσμευση τοῦ πιστοῦ ἀπό τόν Κόσμο πού κορυφώνεται στήν ἀποταγή του κατά τήν μοναχική καθιέρωση.

Οἱ Χριστιανοί ἀναλαμβάνουν καί μία ἱερή ἀποστολή γιά τόν Κόσμο πού εἶναι αἰχμάλωτος τῆς ἁμαρτίας. Ὁ Χριστιανός στέλνεται στόν Κόσμο γιά μία μαρτυρία ὅμοια μ’ ἐκείνη τοῦ Κυρίου, καλεῖ τούς ἀνθρώπους νά ἀπορρίψουν  τόν Κόσμο πού ἐξουσιάζεται ἀπό τόν Διάβολο καί νά ἐνταχθοῦν στήν Ἐκκλησία πού ἔχει ὡς κεφαλή τόν Ἰησοῦ Χριστό. Ὅσο θά διαρκεῖ ἤ παροῦσα ζωή ἀνάμεσα στόν Κόσμο καί στούς Χριστιανούς, θά ἐπικρατεῖ μία ἔνταση πού ὁ Κόσμος θά πολεμεῖ κατά τῶν πιστῶν. Ὡστόσο ὡς τήν Ἡμέρα τῆς ὁριστικῆς διαλογῆς οἱ ὑπήκοοι τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ καί οἱ ὑπήκοοι τοῦ πονηροῦ θά παραμένουν ἀνακατεμένοι, ὅπως τό σιτάρι μέ τά ζιζάνια στόν ἀγρό τοῦ Θεοῦ, πού εἶναι ἡ δημιουργία Του.

Τήν Ἡμέρα ἐκείνη τήν ἔνδοξη καί ἐπιφανῆ ὁ Θεός θά κρίνει τόν Κόσμο καί θά καλέσει τούς ἐκλεκτούς νά ζήσουν καί νά κληρονομήσουν αἰώνια ἕνα ἀνανεωμένο Κόσμο.

«Ἐκκλησιαστικές προτροπές» Β΄ μέρος

Δημοσιεύθηκε 20 Νοεμβρίου 2025

῾Η Θεία Εὐχαριστία ἐμφανίζεται στὴν Καινὴ Διαθήκη ὡς τὸ μυστήριο ποὺ συνάγει “εἰς ἕν” τὰ διεσκορπισμένα παιδιὰ τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ, τὸ εὐφρόσυνο μυστήριο τῆς ἑνώσεως τοῦ Θεοῦ μὲ τὸ νέο λαό Του, τὸ μυστήριο ὅπου ἐπιγινώσκεται ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, τὸ μυστήριο ποὺ προσεγγίζεται διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τὸ μυστήριο μέσα στὸ ὁποῖο αἴρεται ἡ τυραννία τοῦ θανάτου. Διαπιστώνονται συχνά προβλήματα ποὺ ἔχουν ἄμεση σχέση μὲ αὐτοὺς ποὺ προσέρχονται στὸ μυστήριο τοῦ Γάμου σήμερα, ὅπως εἶναι ἡ τάση ἐκκοσμίκευσης τῶν ἱερῶν μυστηρίων, ἡ παρεμβολὴ ἀρνητικῶν λαϊκῶν ἐθίμων, τὰ σύγχρονα «Φιλελεύθερα» νομικὰ πλαίσια συμβιώσεως, καὶ ἡ ἑκάστοτε ἀναφαινόμενη οἰκονομικὴ κρίση.         Τέτοιοι τρόποι καὶ μέσα μὲ τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθεῖ ἡ λειτουργικὴ ἀγωγὴ τῶν ἱερῶν Μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας μας ὅπως αὐτός τοῦ Γάμου καὶ τοῦ Ἱεροῦ Εὐχελαίου, ὅπως καὶ τῶν λοιπῶν ἁγιαστικῶν ἱερῶν ἀκολουθιῶν,

          Πολύ σημαντικὸ ρόλο στὴ λειτουργικὴ ἀγωγὴ τῶν πιστῶν τῆς Ἐκκλησίας μας διαδραματίζει καὶ τὸ ἐκκλησιαστικὸ ἑορτολόγιο μὲ τὴν ἐπιτέλεση τῶν Δεσποτικῶν, Θεομητορικῶν ἑορτῶν καὶ τῶν μνημῶν τῶν ἁγίων της ποὺ οἰκοδομοῦν τοὺς πιστοὺς καὶ τοὺς συνδέουν ἄρρηκτα μὲ τοὺς ἁγίους.

          Ἐπίσης, σημαντικὸ θέμα τῆς λειτουργικῆς ἀγωγῆς εἶναι καὶ ἡ διδασκαλία περὶ θανάτου, ὅπως αὐτὴ κυρίως ἀποτυπώνεται στὰ γεγονότα καὶ τὴν διδασκαλία τῆς ῾Αγίας Γραφῆς. Κύριος ἄξονας τῆς λειτουργικῆς ἀγωγῆς γιὰ τὴν ἀντιμετώπιση τοῦ μυστηρίου τοῦ θανάτου εἶναι τὸ πρόσωπο τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ καὶ τὸ κύριο σημεῖο ἀναφορᾶς στὴν ὑπέρβαση τοῦ θανάτου καὶ στὴν ἐξ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος ἀπορρέουσα παιδεία θανάτου τῆς ᾿Εκκλησίας μας.

          Οἱ περιστατικὲς εὐχὲς ποὺ σχετίζονται μὲ τὴν ὑλικὴ κτίση καὶ τὸ φυσικὸ περιβάλλον, προσλαμβάνουν σήμερα μία ἰδιαίτερη σημασία ἐξαιτίας τῆς ὀξύτητας ποὺ προσέλαβε τὰ τελευταῖα χρόνια τὸ οἰκολογικὸ πρόβλημα. Γι᾿ αὐτὸ ἡ διὰ μέσου τῶν εὐχῶν αὐτῶν ἀσκουμένη λειτουργικὴ ἀγωγὴ ἀποτελεῖ πρώτης τάξεως οἰκολογικὴ ἀγωγή, δικαιώνοντας ἔτσι τὸ χαρακτηρισμὸ τῆς ᾿Ορθόδοξης ᾿Εκκλησίας ὡς τῆς οἰκολογικῆς ἐκδόσεως τοῦ Χριστιανισμοῦ. Μὲ τὴν ἔννοια αὐτὴ ὁ κατ᾿ ἐξοχὴν οἰκολογικὸς ἄνθρωπος εἶναι ὁ δοξολογικὸς ἄνθρωπος ποὺ αἰσθάνεται τὸν κόσμο ὡς δῶρο τοῦ Θεοῦ σ᾿ αὐτόν, τὸν ὁποῖο καὶ προσφέρει ὡς θυσία πνευματικὴ στὸ Θεό του.

          Τὸ μάθημα τῶν θρησκευτικῶν πρέπει σήμερα νὰ ἐπιτελέσει τὸ δύσκολο, ἀλλὰ καθοριστικῆς σημασίας μορφωτικὸ καὶ ἀνθρωπιστικό του ἔργο, μέσα σὲ ἕνα πολυδαίδαλο ἐκπαιδευτικὸ τοπίο, σὲ μία ἐποχὴ εὐρύτερης συνειδητοποιήσεως τῶν ἀνθρωπολογικῶν, κοινωνικῶν, πολιτισμικῶν καὶ πνευματικῶν λειτουργιῶν τῆς θρησκείας καὶ ἐνόψει τῶν μεγάλων προκλήσεων τῶν καιρῶν. Στὴ χώρα μας τὸ μάθημα ἔχει ἀλλάξει ὄψη τὶς τελευταῖες δεκαετίες. ᾿Αποβλέπει στὸ θρησκευτικὸ ἐγγραμματισμὸ τῶν μαθητῶν καὶ μαθητριῶν στὴ βάση τῶν κεντρικῶν ἀληθειῶν τῆς ὀρθόδοξης χριστιανικῆς παραδόσεως. ῎Οχι μόνον δὲν μπορεῖ κατὰ ταῦτα νὰ θεωρηθεῖ “ξένο σῶμα” στὸ σύγχρονο σχολεῖο, ἀλλὰ συμβάλλει στοὺς γενικότερους ἀνθρωπιστικοὺς στόχους τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐνισχύει τὸν παιδαγωγικὸ προσανατολισμὸ τοῦ σχολείου.  ῾Ο ᾿Ορθόδοξος Ναὸς εἶναι τὸ κέντρο τῆς λατρείας καὶ ἐν Χριστῷ ζωῆς. Εἶναι φυσικό, ἑπομένως, κάθε μορφὴ τέχνης μέσα σὲ αὐτὸν νὰ ὑπηρετεῖ τὴ λατρεία καὶ τὴν λειτουργικὴ ἀγωγή.

          ῾Η Ἐκκλησία μας υἱοθέτησε κάθε μορφὴ τέχνης στὴν θεία λατρεία καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύει τὴν σημασία ποὺ ἔδινε καὶ ἀσφαλῶς θὰ πρέπει νὰ δίνει, στὴν αἰσθητικὴ ἀγωγὴ τῶν πιστῶν, ὡς μέσο γιὰ τὴν λειτουργικὴ ἀγωγή τους.

          ῾Η ἱερὴ ψαλμωδία εἶναι παγκόσμιος διαχρονικὸς θεσμός, μέσῳ τοῦ ὁποίου ἀφ᾿ ἐνὸς ἐκφράζονται τὰ θρησκευτικὰ συναισθήματα τοῦ ἀνθρώπου πρὸς τὸν Θεό, ἀφ᾿ ἑτέρου χρησιμοποιεῖται ὡς μέσον παιδαγωγίας τῆς θρησκευτικῆς κοινότητος μέσῳ τοῦ λόγου, τοῦ μέλους καὶ τοῦ ρυθμοῦ.

          ῾Η αἰσθησιακὴ ἀντίληψη περὶ τῆς ψαλτικῆς μορφῆς, τόσο στὴ Δύση ὅσο καὶ στὴν ᾿Ανατολή, πρέπει νὰ ἀντικατασταθεῖ ἀπὸ τὴν ἀναζήτηση τῶν θεολογικῶν καὶ καλλιτεχνικῶν ἀρχῶν, οἱ ὁποῖες θὰ καταστήσουν τὴν ψαλμωδία οὐσιῶδες μέσον προσευχῆς, δοξολογίας, λατρείας καὶ ἐν Χριστῷ σωτηριολογικῆς παιδαγωγίας. ῾Η εὐταξία τῆς θείας λατρείας μετὰ ἀπὸ τὴν ἱστορικὴ καταγραφὴ καὶ τὴν πεῖρα τῶν ἁγίων μᾶς διδάσκει τὸ ἀληθινὸ χριστιανικὸ ἦθος, αὐτὸ ποὺ χαρακτηρίζεται ἀπὸ ὑπακοή, ταπείνωση, ἐγρήγορση, προσοχή, σεβασμὸ στὴν προσωπικότητα τοῦ ἀδελφοῦ, ἐπίγνωση τῆς σημασίας τῆς ἱεραρχικῆς δομῆς τῆς ᾿Εκκλησίας. Θεμελιῶδες στοιχεῖο τῆς εὐταξίας τῆς θείας λατρείας εἶναι ἡ ἀναγνώριση τοῦ γεγονότος, ὅτι κανεὶς δὲν εἰσέρχεται στὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ μόνος. ᾿Επειδὴ στὴ λειτουργικὴ πράξη τῆς ᾿Εκκλησίας μας χρησιμοποιοῦνται πάμπολλα βιβλία, ὅπως τὸ ῾Ωρολόγιο, τὰ Μηναῖα, τὸ Πεντηκοστάριο κ. ἄ., μετατρέποντας τὰ βιβλία σὲ ἠλεκτρονικὴ μορφὴ διευκολύνεται ἡ πρόσβαση σὲ αὐτά. ῾Η τεχνολογία καὶ οἱ τέχνες γιὰ νὰ εἶναι χρήσιμες στὴν λειτουργικὴ ἀγωγὴ τῶν πιστῶν πρέπει νὰ ἀποκαθαίρονται ἀπὸ τὰ μὴ λειτουργικὰ καὶ πνευματικὰ στοιχεῖα τους.

«Ἐκκλησιαστικές προτροπές» Α΄ μέρος

Δημοσιεύθηκε 13.11.2025

Πολλοὶ ἀπό τούς πιστούς τῆς Ἐκκλησίας μας ἐκλαμβάνουν τὴν προσέλευσή τους στὶς ῾Ιερὲς ᾿Ακολουθίες ὡς τυπικὴ ὑποχρέωση καὶ ὄχι ὡς συμμετοχὴ στὴν σύναξη τῶν πιστῶν καὶ τὴν φανέρωση τῆς ᾿Εκκλησίας, ὡς μέθεξη στὴν θεία ζωὴ ἀπὸ τὴν ὁποία καθαρίζονται, ἁγιάζονται, φωτίζονται, καὶ δοξάζονται μαζὶ μὲ τὸν Κύριο ᾿Ιησοῦ Χριστό.

          ῎Αλλοι πάλι ὑποτάσσουν τὶς ῾Ιερὲς ᾿Ακολουθίες καὶ τὰ ῾Ιερὰ Μυστήρια τῆς ᾿Εκκλησίας στὶς ἀπαιτήσεις γήινων καὶ ματαίων ἐπιδιώξεων ποὺ ὁ Θεὸς βδελύσσεται καὶ ἀποστρέφεται. Μία ἄλλη μερίδα πιστῶν ἔχει ἀναπτύξει μιὰ ἐθελοθρησκεία μὲ δικούς της τύπους καὶ μορφές, στὴν ὁποία ἀναφέρεται ὁ ἀποστολικὸς λόγος·

          «Αὐτές οἱ ἀπαγορεύσεις ἀναφέρονται σέ πράγματα πού εἶναι καταδικασμένα νά φθαροῦν μετά τή χρήση τους· πρόκειται γιά κανόνες πού στηρίζονται σέ ἀνθρώπινες διατάξεις καί διδασκαλίες. Βέβαια, αὐτές οἱ διατάξεις ἔχουν μία ἐξωτερική ἐμφάνιση σοφίας, πού ἐκδηλώνεται σάν θρησκεία στηριγμένη στό ἀνθρώπινο θέλημα, σάν ψευτοταπεινοφροσύνη καί περιφρόνηση τοῦ σώματος. Δέν ἔχουν ὅμως καμία ἀξία καί τό μόνο πού κάνουν εἶναι νά ἱκανοποιοῦν τό ἁμαρτωλό φρόνημα» (Κολοσσαεῖς β´ 22-23).

Εἶναι ἐπιβεβλημένη γιὰ θεολογικούς-σωτηριολογικοὺς λόγους ἡ συμμετοχὴ τοῦ λαοῦ στὴ λειτουργικὴ ζωὴ τῆς  ᾿Εκκλησίας καὶ ἡ συνειδητοποίηση ὅτι κάθε πιστὸς μετέχει στὴν ζωὴ τοῦ Χριστοῦ ἀπὸ τὴν ἡμέρα τῆς βαπτίσεώς του. ῾Υποχρέωση τῶν Ποιμένων εἶναι νὰ κατανοήσουν τὴν ἀξία τῆς κατηχήσεως στὴ λατρεία καὶ τὶς ὠφέλειες ποὺ πηγάζουν ἀπὸ τὴν οὐσιαστικὴ συμμετοχὴ τῶν πιστῶν σ᾿ αὐτή.

          Χρέος ὅλων εἶναι ἡ ἀξιοποίηση τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς καὶ ἡ ἐπίγνωση τῆς Θεοφάνειας καὶ τῆς Χριστοφάνειας μέσα στὰ λειτουργικὰ δρώμενα. Στὴ λατρεία ἀποκαλύπτεται ὁ ᾿Ενσαρκωμένος λόγος τοῦ Θεοῦ. Τὸ γεγονὸς τῆς σωτηρίας τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ βιώνονται ὡς ἕνα διαρκὲς παρόν. ῾Ο Χριστὸς διδάσκει, θαυματουργεῖ, σταυρώνεται, ἀνίσταται καὶ δοξάζεται γιὰ τὴν σωτηρία τοῦ κόσμου. ῎Ετσι πραγματώνεται ὁ σκοπός, γιὰ τὸν ὁποῖο ὑπάρχει ἡ λειτουργικὴ ζωή, ὅπως τὸν ὁρίζει ὁ ῞Αγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, ὅταν λέγει «Χριστῷ συνταφῆναί με δεῖ Χριστῷ συναναστῆναί με, συγκληρονόμον Αὐτῷ γενέσθαι» (Λόγος εἰς τὸ Πάσχα).

          Στοὺς παράγονες ποὺ συμβάλλουν στὴ διαμόρφωση τῆς λειτουργικῆς ἀγωγῆς, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ᾿Ενορία, περιλαμβάνονται ἡ οἰκογένεια καὶ τὸ σχολεῖο, ποὺ ὡστόσο δὲν ἀποτελεῖ αὐτονόητα θετικὰ στοιχεῖα στὴν καλλιέργεια τῆς λειτουργικῆς ἀγωγῆς, ἀλλὰ ὁ ρόλος τους ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν βούλησή τους γιὰ μιὰ συνειδητὴ ἐκκλησιαστικὴ ζωή. Οἱ ῾Ιεροὶ Ναοὶ εἶναι κατ᾿ ἐξοχὴν χῶροι τῆς λειτουργικῆς ἀγωγῆς τῶν πιστῶν. Στὴ νέα γενιὰ πρέπει νὰ δοθοῦν εὐκαιρίες, οὕτως ὥστε νὰ ἔλθει σὲ ἐπίγνωση τοῦ τί γίνεται καὶ πῶς πρέπει ὁ πιστὸς νὰ συμμετέχει στὰ τελούμενα. Στὴν λατρεία τοῦ Θεοῦ συμβάλλει καταλυτικὰ ἡ οἰκογένεια, ἡ ὁποία μπορεῖ νὰ καλλιεργήσει τὰ λειτουργικὰ βιώματα. ῾Η λειτουργικὴ ἀγωγὴ εἶναι βίωμα ποὺ ἀρχίζει μέσα ἀπὸ τὴν ἐμπειρία τῆς κοινῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας. Κρίνεται ἀπαραίτητη ἡ συνεργασία τῶν Ποιμένων τῆς ᾿Εκκλησίας μὲ τὶς ἁρμόδιες ἐκπαιδευτικὲς ἀρχές, ὥστε στὰ πλαίσια τῆς ἀμοιβαίας ἐμπιστοσύνης καὶ συνεργασίας νὰ δημιουργηθοῦν οἱ κατάλληλες συνθῆκες καὶ προϋποθέσεις, γιὰ νὰ ξαναβρεῖ ἡ λειτουργικὴ ἀγωγὴ τὴν θέση της στὸ σύγχρονο σχολεῖο.

          Μὲ βάση τὴν πατερικὴ καὶ λειτουργική μας παράδοση ἀποδεικνύεται ὅτι διαχρονικὸ μέλημα τῆς ᾿Εκκλησίας ἦταν ἡ βαπτισματικὴ ἀγωγὴ τοῦ ἀνθρώπου, δηλαδὴ ἡ ἐκπαίδευσή του γύρω ἀπὸ τὸ βαθύτερο νόημα τῶν τελουμένων κατὰ τὸ Μυστήριο τοῦ Βαπτίσματος καὶ ἡ μυσταγωγία του στὸ ἕνα καὶ μοναδικὸ μυστήριο τοῦ Χριστοῦ. Τὸ περιεχόμενο τῆς βαπτισματικῆς ἀγωγῆς συνίσταται κυρίως στὴν καλλιέργεια λειτουργικοῦ καὶ ἐκκλησιαστικοῦ ἤθους  στὰ μέλη της, στὴν ἀνάλυση καὶ ἐμπέδωση τῶν θεολογικῶν ἀληθειῶν τοῦ Μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος, τοῦ μυστηρίου τῆς καινῆς γεννήσεως καὶ ἀναπλάσεως, τῆς συνταφῆς καὶ συναναστάσεως μὲ τὸν Χριστό, τοῦ φωτισμοῦ καὶ ἁγιασμοῦ τοῦ ἀνθρώπου, τῆς νέας πορείας του μέσα στὴν ἐν Χριστῷ ἀνακαινισμένη ἀνθρωπότητα ποὺ εἶναι ἡ ᾿Εκκλησία.

          Στὴν ἐκκοσμικευμένη κοινωνία μας, ὅπου ἡ λειτουργικὴ κρίση εἶναι ἐμφανὴς καὶ ἡ κατανόηση τῶν συμβόλων καὶ τῶν τελουμένων κατὰ τὸ Μυστήριο τοῦ Βαπτίσματος εἶναι καθόλου ἱκανοποιητική, ἀναδεικνύεται ἡ ἱερατικὴ διακονία τῆς λειτουργικῆς ἀγωγῆς τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ. Οἱ ὑπεύθυνοι αὐτοῦ τοῦ ἔργου ἱερεῖς, στηριγμένοι στὴν παράδοση ὀφείλουν νὰ ἀναδείξουν στὸ σύγχρονο κόσμο (ἀναδόχους, οἰκογένεια, ἐνορία) τὴ σπουδαιότητα τοῦ Μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος ὡς θεμελίου τῆς πνευματικῆς μας ζωῆς καὶ τῆς ἐν Χριστῷ καταξιώσεώς μας.

          Τὸ ἴδιο τὸ Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας, μὲ αὐτὸ ποὺ εἶναι ἀπὸ τὴ φύση της, ἄγει τοὺς πιστοὺς στὸν Πατέρα, δι᾿ Υἱοῦ, ἐν ῾Αγίῳ Πνεύματι. Στὴν Καινὴ Διαθήκη ὅμως, ὑπάρχουν καὶ περιπτώσεις ἐπιδείξεως ἀντί - εὐχαριστιακοῦ ἤθους σὲ ἄμεσες ἢ ἔμμεσες εὐχαριστιακὲς συνάφειες (᾿Ιούδας, Πέτρος, Κυριακὰ Δεῖπνα στὴν Κόρινθο κλπ.).

«Λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν» 

Δημοσιεύθηκε 06 Νοεμβρίου 2025

Ὁ ἄγγελος Κυρίου εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός σέ μιά πρό τῆς ἐνσάρκωσης ἐμφάνιση. Ὅταν ἐμφανίστηκε στήν Ἄγαρ, ἐκείνη ἀναγνώρισε ὅτι βρισκόταν στήν παρουσία τοῦ Θεοῦ, καί ἀναφέρθηκε σ' αὐτόν ὡς «ὁ Θεός πού μέ βλέπει» (Γενέσεως 16:13). Μιλώντας στόν Ἀβραάμ στό ὄρος Μοριά, ὁ ἄγγελος εἶπε ὅτι ἦταν «ὁ Κύριος» (Γενέσεως 22: 16). Ὁ Ἰακώβ ἄκουσε τόν ἄγγελο νά συστήνεται ὡς «ὁ Θεός τῆς Βαιθήλ» (Γενέσεως 31: 11-13). Ὅταν εὐλόγησε τόν Ἰωσήφ, ὁ Ἰσραήλ χρησιμοποίησε ἐναλλακτικά τά ὀνόματα «ὁ Θεός» καί «ὁ ἄγγελος» (Γενέσεως  48:15-16). Στή φλεγόμενη βάτο φανερώθηκε «ὁ ἄγγελος τοῦ Κυρίου» (Ἐξόδου 3:2), ἀλλά ὁ Μωυσῆς «σκέπασε τό πρόσωπό του, γιατί φοβόταν νά κοιτάξει τόν Θεό» (Ἐξόδου 3:6). Ὁ Κύριος πού προπορευόταν τοῦ Ἰσραήλ σέ μία στήλη νεφέλης (Ἐξόδου 13 :21) δέν ἦταν ἄλλος ἀπό τόν «ἄγγελο Κυρίου» (Ἐξόδου 14:19).

Ὁ Γεδεών φοβήθηκε ὅτι θά πεθάνει ἐπειδή, βλέποντας τόν ἄγγελο Κυρίου, εἶχε δεῖ τόν Θεό (Κριτῶν 6:22- 23). Ὁ ἄγγελος Κυρίου εἶπε στόν Μανωάχ ὅτι τό ὄνομά του εἶναι «θαυμαστός» (Κριτῶν 13: 18),  ἕνα ἀπό τά ὀνόματα τοῦ Χριστοῦ (Ἡσαΐου 9:6). Ὅταν ὁ Ἰακώβ πάλεψε μέ τόν ἄγγελο, πάλεψε μέ τόν Θεό (Ὠσηέ 12:3-4). Αὐτά ἀποτελοῦν πειστικές ἀποδείξεις γιά τό γεγονός πώς ὅταν ἀναφέρεται ὁ ἄγγελος Κυρίου στήν Παλαιά Διαθήκη  εἶναι ἀναφορά στή θεότητα.

 Τό δεύτερο πρόσωπο τῆς Τριάδος εἶναι ὁ ὁρατός Θεός τῆς Καινῆς Διαθήκης. Ὁ ἄγγελος Κυρίου τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης δέν ἐμφανίζεται πιά μετά τήν ἐνσάρκωση τοῦ Χριστοῦ. Ἡ λέξη πού μεταφράζεται Ἄγγελος καί στίς δυό Διαθῆκες σημαίνει «ἀγγελιοφόρος» πρόκειται γιά τόν Ἀγγελιοφόρο τοῦ Κυρίου. Συνεπῶς, ὅπως εἶναι «ἄγγελος» μόνο ὡς πρός τήν ὑπηρεσία πού ἐπιτελεῖ.

Πρῶτοι ἀπό ὅλα τά δημιουργήματα κατά τήν διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας δημιουργήθηκαν οἱ Ἄγγελοι ἐκ τοῦ μηδενός ἀπό τόν Θεό (Κολοσσαεῖς α΄, 16). Ἔργο τῶν ἀγαθῶν Ἀγγέλων εἶναι ἀφ’ ἑνός μέν ἡ δοξολογία τοῦ Θεοῦ καί ἡ διακονία στήν διακυβέρνηση τοῦ κόσμου καί ἡ ὅλη ἐκπλήρωση τοῦ θείου θελήματος, ἀφ’ ἑτέρου δέ ἡ προστασία τῶν ἀνθρώπων καί ἡ χρησιμοποίησή τους ἀπό τόν Θεό «γιά νά ὑπηρετοῦν ἐκείνους πού πρόκειται νά κληρονομήσουν τήν αἰώνια ζωή» (Ἑβραίους α΄, 14).

Στήν Παλαιά καί στήν Καινή Διαθήκη παρακολουθοῦμε μέ θαυμασμό τήν πορεία τῶν Ἀρχαγγέλων Μιχαήλ καί Γαβριήλ. Ἀπό τά πρῶτα χρόνια τῆς Δημιουργίας αὐτοί πρωτοστατοῦν στή χαριτόβρυτη Ἐδέμ, φυλάσσοντας τίς πύλες τοῦ Παραδείσου μέ τό πλῆθος τῶν Ἀγγέλων, πού ἀσίγητα ὑμνοῦν τήν Τρισήλιο Θεότητα. Ὁ Ἀρχάγγελος Μιχαήλ ἐμφανίζεται ὡς ὁ δυνατός, ὁ ἄρχων πολεμιστής καί διώκτης παντός κακοῦ, πού κατά τήν ἐπανάσταση τοῦ Ἑωσφόρου ἀναφωνεῖ πρός τά ἐννέα τάγματα τῶν Ἀγγέλων τό βροντερό: «Στῶμεν καλῶς», πού σήμαινε τήν ὑποταγή στόν μέγα Κυβερνήτη τοῦ Ἀπείρου. Στέλλεται στόν Ἀβραάμ, ἐντολοδόχος στή θυσία τοῦ Ἰσαάκ, καί κρατᾶ τό χέρι τοῦ πατέρα, καθώς ἑτοιμάζεται νά βυθίσει τό  μαχαίρι στόν τράχηλο τοῦ παιδιοῦ. Σώζει τόν Λώτ καί τήν οἰκογένειά του ἀπό τό πῦρ τῶν Σοδόμων, λυτρώνει τόν πατριάρχη Ἰακώβ ἀπό τά δολοφονικά χέρια τοῦ Ἠσαῦ. Προπορεύεται ὡς ὁδηγός καί προστάτης στόν λαό τοῦ Ἰσραήλ κατά τήν ἀπελευθέρωσή του ἀπό τήν αἰχμαλωσία τῶν Αἰγυπτίων καί μέ τή στήλη τοῦ πυρός καί τῆς νεφέλης διευκολύνει τήν ὁδοιπορία του στήν ἔρημο. Στόν Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ὅταν τόν ἐρωτᾶ ποιός εἶναι, ἀπαντᾶ μέ ἀληθινή μεγαλοπρέπεια: « Ἐγώ Ἀρχιστράτηγος Κυρίου νυνί παραγέγονα». Ἐμψυχώνει τόν Γεδεών καί τόν Δανιήλ, ὅταν μπροστά σέ ὑπέρτερους ἐχθρούς στέκουν ἀδύναμοι. Τό ὄνομά του συμβολίζει τήν δύναμη τοῦ Θεοῦ καί ἡ παρουσία τοῦ χαρίζει νικηφόρα τρόπαια κατά τῶν ἐναντίων καί χαλυβδώνει τήν ψυχή στόν ἀγώνα κατά τοῦ κακοῦ. Εἶναι ἐκεῖνος, πού στέκει στήν ἐπιθανάτια κλίνη τοῦ ἀνθρώπου, γιά νά ὁδηγήσει τήν ψυχή του στόν κόσμο τῆς αἰωνιότητος.

Ἄν αὐτός εἶναι ὁ Ἀρχιστράτηγος πολεμιστής μέ τήν πύρινη ρομφαία, ἰσότιμος στέκει ὁ πανεύμορφος Ἀρχάγγελος τῆς χαρᾶς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Ὁ θαυμαστός Γαβριήλ, πού τ’ ὄνομά του σημαίνει «ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ». Στήν Παλαιά Διαθήκη φανερώνεται στό ὅραμα τοῦ Δανιήλ κι’ ἀκόμα προλέγει στόν ἴδιο τή γέννηση τοῦ Χριστοῦ ὕστερα ἀπό τετρακόσια ἐνενήντα χρόνια (ἑβδομήκοντα ἑβδομάδας ἐτῶν). Τόν βλέπομε ἰδιαίτερα νά πρωτοστατεῖ στήν Καινή Διαθήκη, ὅταν φέρνει τό μήνυμα τῆς χαρᾶς στόν πρεσβύτη Ζαχαρία, ἀναγγέλλοντάς του τή γέννηση τοῦ Προδρόμου. Παίρνοντας μέρος στό μυστήριο τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ, διασχίζει τά γαλάζια πλάτη καί κατεβαίνει στή Ναζαρέτ καί προσφέρει τόν χαιρετισμό τῶν Οὐρανῶν στήν ἁγνή Μαρία, φέρνοντας καί τό μεγάλο μήνυμα τῆς σωτηρίας μέ τήν γέννηση τοῦ Κυρίου.

«Πρὸς τὴν οἰκοδομὴν τῆς ἐκκλησίας»

Δημοσιεύθηκε 30.10.2025

Τὸ Εὐαγγέλιο, στὴν παραβολὴ τοῦ ἀμπελῶνος (βλ. Ματθαίου κ΄, 1), ὁμολογεῖ ὅτι ὁ κόσμος μοιάζει μὲ ἀμπέλι, καὶ ὁ πανάγαθος Θεὸς Πατέρας μας μὲ ἕναν οἰκοδεσπότη ποὺ μᾶς προσλαμβάνει ἀπὸ τὴν ἀγορὰ ὡς ἐργάτες γιὰ νά καλλιεργήσουμε τό δικό του ἀμπέλι. Τὴν ἴδια ἀλήθεια δίδαξε ἀνοιχτὰ καὶ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, γράφοντας στὴν Α΄ πρὸς Κορινθίους ἐπιστολή του ἐκεῖνο τὸ γεμᾶτο θεολογία καὶ κοινωνικὴ σημασία κείμενο: «Συνεργοὶ τοῦ Θεοῦ εἴμαστε», καὶ παρομοιάζοντας τοὺς Χριστιανοὺς μὲ ἐργάτες ποὺ χτίζουν ἕνα μυστικὸ οἰκοδόμημα, θεμελιωμένο στὸ Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστὸ ποὺ εἶναι ὁ ἀκρογωνιαίος λίθος.

Ἕνας προσφέρει χρυσὸ γιὰ τὴν ὁλοκλήρωση αὐτοῦ τοῦ θαυμαστοῦ οἰκοδομήματος, ἄλλος ἀσήμι, ἄλλος πολύτιμους λίθους, ἄλλοι ξύλα, χόρτο ἢ καλάμι. Ποιὸ ἀπὸ αὐτὰ εἶναι ὑλικὸ σταθερό, ἀνθεκτικὸ καὶ παντοτινό; Καὶ ποιὸ θὰ καταστραφεῖ ὡς μιὰ μάταιη κι ἀνόητη προσπάθεια; Αὐτὸ θὰ τὸ φανερώσῃ ἡ τρομερὴ ἡμέρα τῆς Παρουσίας τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, ποὺ θὰ ἔλθει ὡς κατακαυστικὸ πῦρ (βλ. Α΄ Κορινθίους γ΄, 12-15).

Ἀλλὰ ἀφοῦ, ἐκτελώντας τὶς συνηθισμένες βιοποριστικὲς μας ἐργασίες, γινόμαστε συνεργοὶ τοῦ Θεοῦ, ὀφείλουμε, πολὺ περισσότερο, νὰ ἐπιλέξουμε προσεκτικὰ τὸ ἐπάγγελμά μας. Ἐὰν σὲ κάθε κρίσιμη καὶ καθοριστικὴ στιγμή τῆς ζωῆς μας —γέννηση, ἀρρώστια, ταξίδι, γάμος— ἀπευθυνόμαστε στὸν Θεὸ μὲ προσευχὲς ζητώντας τὴ βοήθειά Του, πολύ περισσότερο πρέπει μὲ προσευχὲς καὶ δεήσεις νὰ ποτίσουμε (πνευματικὰ) ἐκείνη τὴ μεταβατικὴ περίοδο, ὅταν, ἀφήνοντας τὴν ἥσυχη πατρικὴ στέγη, βγαίνουμε στὸν κοινωνικὸ στίβο, γιὰ νὰ ἀναλάβουμε τὴν θέση ποὺ μᾶς ὄρισε ἡ Πρόνοια τοῦ Ὑψίστου Θεοῦ μας.

Ἐνίοτε μέσα ἀπὸ τίς περιστάσεις, ἄλλοτε μέσα ἀπὸ τὴν φυσικὴ ἔμφυτη ροπὴ καὶ κλίση, συχνὰ δὲ μὲ τὴν φωνὴ τῆς συνειδήσεως, ὁ Θεὸς μᾶς μιλᾶ, συστήνοντάς μας τὴν πρέπουσα ἐργασία. Ὅμως, ἀπὸ ὅλες αὐτὲς τὶς ἐνδείξεις, πιὸ σαφὲς κριτήριο γιὰ τὴν ἐκλογὴ ἐπαγγέλματος πρέπει νὰ εἶναι ἡ φωτισμένη συνείδησή μας.

Ὁ κόσμος, ὡς δημιούργημα τοῦ Θεοῦ, εἶναι καλός· ἀλλὰ μέσα στὸ δημιούργημα εἰσχώρησε ἡ ἁμαρτία. Γι’ αὐτὸ, ἡ χριστιανικὴ ὑπόδειξη εἶναι: «Νὰ εἶστε φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις καὶ ἀπλοῖ ὡς αἱ περιστεραὶ» (Ματθαίου ι΄, 16)· δηλαδὴ συνιστᾶ προσοχὴ καί ὥριμη σκέψη σὲ κάθε μας βῆμα. Ὑπάρχουν ἐπαγγέλματα γεμάτα πειρασμοὺς καὶ ἠθικοὺς κινδύνους, ὅπως τοῦ ἠθοποιοῦ, τοῦ ζυθοπώλου, τοῦ νυκτερινοῦ μουσικοῦ καί διάφορα ἄλλα σχετικά. Καὶ ὁ πραγματικὸς Χριστιανὸς δὲν θὰ ριχθεῖ τυφλὰ σ᾽ αὐτὰ, ἐπιλέγοντας τα.

Ἀλλὰ ἐὰν εἴμαστε πιστοί καί εἰλικρινεῖς συνεργάτες τοῦ Θεοῦ Πατρός μας, τότε δὲν ἀρκεῖ μόνον ἡ σωστὴ ἐκλογὴ τοῦ ἐπαγγέλματός μας· πρέπει καὶ στὴν ἐκτέλεσή του νὰ κρατοῦμε στάση ἀντάξια συνεργατῶν τοῦ Θεοῦ: νὰ ἀγαποῦμε τὴν ἐργασία μας, νὰ βλέπουμε σ’ αὐτὴ θεία ἀποστολή, καὶ νὰ χρησιμοποιοῦμε μέσα ποὺ δὲν θὰ δυσαρεστοῦσαν τὸν Κύριό μας καί Θεό μας.

Γιὰ τὸν Θεὸ δὲν ὑπάρχει ταπεινὸ, ἀκάθαρτο ἢ ἀσήμαντο ἔργο. Εἶσαι γεωργός, μεταλλωρῦχος, μπαλωματής, οἰκοδομικός ἐργάτης, ὑπηρέτης ἢ λοῦστρος; Δὲν πειράζει. Κράτα τὴν ἀξιοπρέπειά σου καί τά ἰδανικά σου ψηλά. Κοίτα ψηλά καί νά συνεργάζεσαι μὲ τὸν Θεό!

Δὲν εἶναι ὅλοι πλοίαρχοι σ’ ἕνα καράβι· ὁ πλοίαρχος εἶναι ἕνας, ἀλλὰ τὸ πλήρωμα ἀποτελεῖται ἀπὸ μηχανικοὺς, θερμαστὲς, ναῦτες, πλοηγούς καὶ ἄλλους. Δὲν πειράζει ἂν εἶσαι ναύτης· ὁ ναύτης εἶναι χρήσιμος καί μερικές φορές ἀνάλογα τίς περιστάσεις καί πιό χρήσιμος ἀπό ὅλους.

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος λέγει: «Τὰ μέλη τοῦ σώματος ποὺ φαίνονται ἀσθενέστερα εἶναι ἀναγκαῖα· καὶ ὅσα θεωροῦμε ἀτιμότερα, σ’ αὐτὰ δίδομε μεγαλύτερη τιμή· καὶ τὰ ἀσχήμονα καλύπτονται μὲ περισσὴ εὐπρέπεια» (βλ. Α΄ Κορινθίους ιβ΄, 23).

Τὸ ὑψηλὸ λειτούργημα τῆς ἱερωσύνης —για το ὁποῖο ἐπιλέγονται ὀρισμένες ἐκλεκτὲς ψυχές ἀπὸ τὸν Θεὸ Πατέρα μας— ἔγινε ἀφορμὴ νὰ χωριστοῦν τὰ ἐπαγγέλματα σὲ ἱερὰ καὶ βέβηλα. Ὅμως, στὴν πραγματικότητα, βέβηλο ἐπάγγελμα δὲν ὑπάρχει, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, τὴ δουλεία στὸν διάβολο.

Κάθε χάρισμα δίνεται ἀπὸ τὸν Θεό· καὶ ὁ Θεὸς, στὸν κάθε εὐσυνείδητο ἐργάτη, θὰ ἀπευθύνῃ τὸ: «Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ, εἴσελθε στὴν χαρὰ τοῦ Κυρίου σου» (Ματθαῖος κε΄, 21).

Χιλιάδες ἄνθρωποι ποὺ ἐργάζονταν στὴν ἀρχαιότητα πληρώνονταν γιὰ νὰ χτίσουν μιὰ πυραμίδα, γιὰ νὰ μπει ἐκεῖ ἕνας μουμιοποιημένος Φαραώ. Ἐμεῖς ὅμως συνεργαζόμαστε ἐλεύθεροι μὲ τὸν ζῶντα Θεό· καὶ κάθε σταγόνα ἱδρώτα μας εἶναι ἕνα λιθάρι ποὺ προστίθεται στὴν προοδευτικὴ ἀνοικοδόμηση τῆς ἄνω Ἱερουσαλήμ.

Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος προτρέπει τοὺς Κορινθίους νὰ φροντίζουν γιὰ τὴ θεία οἰκοδομή, γράφοντας:

«Ἔτσι θὰ συμβῇ καὶ μ’ ἐσᾶς· ἀφοῦ ἐπιδεικνύετε μεγάλο ζῆλο γιὰ τὰ χαρίσματα τοῦ Πνεύματος, πρέπει νὰ ἐπιδιώκετε νὰ ξεχωρίζετε σὲ ἐκεῖνα ποὺ ὠφελοῦν καὶ οἰκοδομοῦν τὴν Ἐκκλησία» (Α΄ Κορινθίους ιδ΄, 12).

«Ὑμεῖς κλητοὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ»

Δημοσιεύθηκε 23 Ὀκτωβρίου 2025

Ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός καλεῖ κοντά Του τούς πρώτους μαθητές Ἀνδρέα, Πέτρο, Φίλιππο, Ναθαναήλ γιά νά γίνουν μάρτυρες τοῦ σωτηριώδους ἔργου Του καί κήρυκες τοῦ λόγου Του μετά τήν ἀνάστασή Του (βλ. Ἰωάννου α΄ 35-51). Ἐπίσης, καλεῖ τούς διψασμένους γιά τήν ἀλήθεια, τήν ἀληθινή ζωή, τήν δικαιοσύνη, τήν εἰρήνη, τίς δωρεές τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν, τήν ἀποκατάσταση στόν πνευματικό κόσμο, τήν ἀπολύτρωση (βλ. Ἰωάννου ζ΄ 37-39). Κάλεσε τόν ἀπόστολο Ματθαῖο γιά νά ἀλλάξει ζωή καί ἐπάγγελμα : «Ἀκολούθησε μέ». Κι ἐκεῖνος σηκώθηκε καί τόν ἀκολούθησε  (βλ. Μάρκου β΄ 13-17). Καλεῖ τούς κουρασμένους ἀπό τίς μέριμνες καί τίς θλίψεις καί τίς ταλαιπωρίες τῆς ζωῆς καί φορτωμένους ἀπό ἐνοχές, ἀπογοητεύσεις καί μέριμνες (Ματθαίου ια΄ 28-30). Ἀπευθύνθηκε καί κάλεσε στόν πλούσιο νέο πού ζητοῦσε τήν τελειότητα, ἀλλά ἀπαιτοῦσε νά κάνει θυσίες (βλ. Ματθαίου ιθ΄ 16-22). Κάλεσε τόν Ζακχαῖο πού μέ τήν συμπεριφορά του ξεπέρασε κοινωνικά στερεότυπα καί ἐσωτερικές ἀναστολές (βλ. Λουκᾶ ιθ΄ 1-10). Κάλεσε τόν Σαῦλο τῆς Ταρσοῦ γιά νά τοῦ ἀναθέσει νά κηρύξει στά ἔθνη, ὡς ἀπόστολος Παῦλος πλέον: Σήκω ὅμως καί μπές στήν πόλη· ἐκεῖ θά σοῦ ποῦνε τί πρέπει νά κάνεις»  (Πράξεων θ΄ 4-6). Κάλεσε στό μεγάλο δεῖπνο τῆς Βασιλείας Του ὅλους τούς ἀνθρώπους (Λουκᾶ ιδ΄ 15-24). Ἀπεύθηνε κάλεσμα σ’ ὅλους τούς πιστούς νά δεχθοῦν τήν σωτηρία πιστεύοντες στόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό : «Σ’ αὐτούς ἀνήκετε κι ἐσεῖς, ἀφοῦ σᾶς κάλεσε ὁ Ἰησοῦς Χριστός» (Πρός Ρωμαίους α΄ 6). Ὅπως ἔστειλε τόν ἀπόστολο Φίλιππο στόν Αἰθίοπα ἀξιωματοῦχο πού ἡ καρδιά του εἶχε ἑτοιμασθεῖ νά δεχθεῖ τήν πίστη στόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό (Πράξεων η΄ 26-39)

Μέ τά δημιουργήματά Του ὁ πανάγαθος Θεός μᾶς καλεῖ νά Τόν γνωρίσουμε : «Παρ’ ὅ,τι εἶναι ἀόρατες καί ἡ αἰώνια δύναμη τοῦ Θεοῦ καί ἡ θεϊκή του ἰδιότητα μποροῦσαν νά τίς δοῦν μέσα στή δημιουργία, ἀπό τότε πού ἔγινε ὁ κόσμος»  (Πρός Ρωμαίους α΄ 20)

Τό κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου εἶναι κλήση πρός τήν σωτηρία διά τῆς πίστεως στόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό : «Σᾶς κάλεσε στή σωτηρία μέ τό δικό μας κήρυγμα, ὥστε νά μετάσχετε στή δόξα τοῦ Κυρίου μᾶς Ἰησοῦ Χριστοῦ» (βλ. Πρός Θεσσαλονικεῖς Β΄ β΄ 13-14)

Ὁ Θεός μᾶς καλεῖ κοντά Του νά γευθοῦμε καί ἐμεῖς τήν χάρη Του καί τήν αἰώνια Βασιλεία Του, πού ἀποτελεῖ καί τό οὐσιαστικό περιεχόμενο τῆς πίστεώς μας. Γιά τήν κοινωνία μετά τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐφόσον  : «Ὁ Θεός, πού σᾶς κάλεσε νά ζεῖτε σέ κοινωνία μέ τόν Υἱό του, τόν Ἰησοῦ Χριστό τόν Κύριό μας, κρατάει τίς ὑποσχέσεις του» (Α’ Πρός Κορινθίους α΄ 9) Γιά ἁγιασμό, ἐφόσον  «Ὁ Θεός μᾶς κάλεσε γιά νά γίνουμε ὄχι ἠθικά ἀσύδοτοι, ἀλλά ἅγιοι» (Α΄ Πρός Θεσσαλονικεῖς δ΄ 7). Γιά ἐλευθερία, ὅμως μέ ὅρια καί προϋποθέσεις διότι : «Ὁ Θεός, λοιπόν, ἀδελφοί μου, σᾶς κάλεσε γιά νά ζήσετε ἐλεύθεροι. Μόνο νά μή γίνει ἡ ἐλευθερία ἀφορμή γιά ἁμαρτωλή διαγωγή, ἀλλά μέ ἀγάπη νά ὑπηρετεῖτε ὁ ἕνας τόν ἄλλο» (Πρός Γαλάτας ε΄ 13) Γιά εἰρήνη, ἐφόσον  «Ἡ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ, στήν ὁποία ἔχετε κληθεῖ ὅλοι σάν ἕνα σῶμα, ἄς κατευθύνει τίς καρδιές σας. Γιά ὅλα νά εὐγνωμονεῖτε τό Θεό» (Πρός Κολοσσαεῖς γ΄ 15). Γιά τήν αἰώνια δόξα τοῦ Χριστοῦ, διότι  «Μᾶς κάλεσε στή σωτηρία μέ τό δικό μας κήρυγμα, ὥστε νά μετάσχετε στή δόξα τοῦ Κυρίου μᾶς Ἰησοῦ Χριστοῦ» (Β΄ Πρός Θεσσαλονικεῖς β΄ 14)

Γιά τήν αἰώνια ζωή, διότι παράγγειλε σ’ ὅλους μας «Νά ἀγωνίζεσαι τόν ὡραῖο ἀγώνα τῆς πίστεως. Κατάκτησε ἔτσι τήν αἰώνια ζωή, στήν ὁποία καί σέ κάλεσε ὁ Θεός, γιά τήν ὁποία ὁμολόγησες τήν καλή ὁμολογία μπροστά σέ πολλούς μάρτυρες» (Πρός Τιμόθεον Α΄ στ΄ 12) Ὁ Κύριος μας μᾶς δίδαξε νά ζοῦμε μέ τρόπο ἀντάξιο Ἐκείνου πού μᾶς κάλεσε «Σᾶς παρακαλῶ, …νά ζεῖτε μέ τρόπο ἀντάξιο ἐκείνου πού σᾶς κάλεσε  στή νέα ζωή. Νά ζεῖτε μέ ταπείνωση, πραότητα καί ὑπομονή· νά ἀνέχεστε μέ ἀγάπη ὁ ἕνας τόν ἄλλο καί νά προσπαθεῖτε νά διατηρεῖτε, μέ τήν εἰρήνη πού σᾶς συνδέει μεταξύ σας, τήν ἑνότητα πού δίνει τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ. Ἕνα σῶμα ἀποτελεῖτε ὅλοι κι ἕνα πνεῦμα σᾶς ἑνώνει, ὅπως καί μία εἶναι ἡ ἐλπίδα σας γιά τήν ὁποία σᾶς κάλεσε ὁ Θεός. Ἕνας Κύριος ὑπάρχει, μία πίστη, ἕνα βάπτισμα. Ἕνας Θεός καί Πατέρας ὅλων, πού κυριαρχεῖ σ’ ὅλους, ἐνεργεῖ μέσα ἀπ’ ὅλους καί κατοικεῖ σέ ὅλους σας » (Πρός Ἐφεσίους δ΄ 1-6)

«Εἰς σωτηρίαν παντὶ τῷ πιστεύοντι»

Δημοσιεύθηκε 16 Ὀκτωβρίου 2025

Αἰώνιο τίθεται μετά τήν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ τό προσωπικό πρόβληµα παντός ἀνθρώπου: Πῶς ὁ Ἰησοῦς Χριστός καί Σωτῆρας τοῦ ἀνθρώπου σώζει ἐµέ καί τήν ἀνθρωπότητα;

Ὁ Κύριός μας πού γεννήθηκε στήν Παλαιστίνη ὑπό τόν Ρωµαϊκό ζυγό ἐπί αὐτοκράτορος Αὐγούστου καί πέθανε ἐπί αὐτοκράτορος Τιβερίου ἐξακολουθεῖ νά θέτει ἕνα πρόβληµα, ὅπως τό ἔθεσε στούς συγχρόνους Του. Τό πρόβληµα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ γεννᾶται σέ κάθε ἄνθρωπο ὅταν ἀκούσει γιά τό πρόσωπό Του καί τήν διδασκαλία Του. Κανείς δέν μπορεῖ νά ἀρνηθεῖ ἐλλόγως τήν ἱστορική ὕπαρξη τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ οὔτε τά χαρακτηριστικά τοῦ βίου Του σύµφωνα µέ τίς ἱστορικές πηγές πού ἀποκλείουν τήν ἀµφισβήτηση ὅτι οἱ πληροφορίες αὐτές εἶναι καρπός φαντασίωσης µιᾶς θρησκευτικῆς κοινότητος πού ἐµφανίσθηκε τόν Α΄ αἰώνα.

Ὅταν γίνει δεκτή ἡ ἱστορική ὕπαρξη τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ὅπως µᾶς τήν προβάλλουν τά ἱερά Εὐαγγέλια, ἀνακύπτει τό ἑπόµενο πρόβληµα, αὐτό τῆς ἑρµηνείας τοῦ βίου Του. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός παρουσιάζεται ὅτι ὁµιλεῖ ἐξ ὀνόµατος τοῦ Θεοῦ, ὡς ὁ τελευταῖος λόγος τοῦ Θεοῦ πρός τό ἀνθρώπινο γένος. Εἶναι Ἐκεῖνος µέ τόν Ὁποῖο ὁ Θεός πού ἀποκαλύφθηκε στήν ἱστορία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, τώρα ἀποκαλύπτεται τελείως καί ὁριστικῶς. Σ' αὐτόν πού φέρει ἕνα µήνυµα τοῦ Θεοῦ, ὁ ἄνθρωπος ζητεῖ ἐνστικτωδῶς νά φανερώσει ὅτι ὁ Θεός εἶναι µαζί του καί νά περιβληθεῖ τό κῦρος ἀξιοπίστων µαρτύρων. Ἕνα γρήγορο βλέµµα στόν βίο τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, στά γεγονότα τῆς ἐπίγειας ζωῆς Του, τήν θεία διδασκαλία Του, τά μεγάλα θαύµατά Του, βεβαιώνει ὅτι Οὗτος περιβαλλόταν ἀπό µάρτυρες, πού µετέδωσαν τόν λόγο Του καί ἀπέδειξε µέ τά θαύµατά Του ὅτι ὁ Θεός ἦταν πάντοτε µαζί Του.

Ὅποιος ἀναγιγνώσκει τά Ἱερά Εὐαγγέλια, ἔστω µέ τόν πιό ἀφηρηµένο τρόπο, ἀναζητεῖ σ' αὐτά µία ἀπάντηση στό πρόβληµα τῆς δικῆς του ζωῆς. Ζητεῖ ὁ βίος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ νά λύσει τά δικά του προσωπικά ὑπαρξιακά προβλήµατα. Ζητεῖ νά τόν σώσει ὁ Ἰησοῦς Χριστός διότι τοῦτο εἶναι τό προσωπικό πρόβληµα παντός ἀνθρώπου: τό νά σωθεῖ. Ἔτσι τό πρόβληµα τῆς ἑρµηνείας τοῦ βίου τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ συµπίπτει µέ τό πρόβληµα παντός ἀνθρώπου πού ἀναζητεῖ τήν σωτηρία του.

Πῶς ὅμως ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός σώζει ἐµέ καί τήν ἀνθρωπότητα;

Ὁ Ἰησοῦς Χριστός πράγµατι ἐµφανίζεται ὡς ὁ Σωτήρας πού ἔχει στόν Ἑαυτό Του τόν µόνο ζωντανό Θεό. Σ' Αὐτόν ὑπάρχει ὁ Κύριος πού ἐξακολουθεῖ νά προσφέρει τήν σωτηρία στόν κάθε ἄνθρωπο. Ὁ βίος τοῦ Ἰησοῦ προβάλλει ὡς µία συνεχής καί προοδευτική ἐνσάρκωση καί προσφορά τοῦ Θεοῦ πρός σωτηρία τοῦ κάθε ἀνθρώπου. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός θέλει νά προεκτείνει ἀνά τούς αἰῶνες τήν σωτήρια ἐπίδρασή Του µέ ἕναν θεσµό, στόν ὁποῖο θά παραµένει παρών καί ὅπου κάθε ἄνθρωπος θά δύναται νά ζητήσει τήν σωτηρία. Αὐτός ὁ θεσµός εἶναι ἡ Ἐκκλησία Του.

Ἐνώπιον τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ βρίσκονται δύο κατηγορίες ἀνθρώπων. Αὐτός παραµένει στό κέντρο ἀπό τό Ὁποῖο πολλοί ἀποµακρύνονται καί στόν Ὁποῖο ἄλλοι πλησιάζουν κατά τήν Προφητεία τοῦ Συµεών τοῦ Ἱεροσολυµίτου στήν ὑπαπαντή τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ στόν Ναό τῶν Ἱεροσολύµων: «Ἰδοὺ οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσραὴλ καὶ εἰς σηµεῖον ἀντιλεγόµενον» (Λουκᾶ β΄, 34). Δηλαδή ««Αὐτός θά γίνει αἰτία νά καταστραφοῦν ἤ νά σωθοῦν πολλοί Ἰσραηλίτες. Θά εἶναι σημεῖο ἀντιλεγόμενο». Ἀπό τό ἕνα µέρος οἱ Μαθητές µέ συνεχῆ προσπάθεια διεισδύουν στό µυστήριό Του ὁδηγούµενοι ἀπό τόν Ἴδιο. Ἀπό τό ἄλλο µέρος οἱ Φαρισαῖοι καί οἱ λοιποί πνευµατικοί καί θρησκευτικοί Ἡγέτες τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ ἀποµακρύνονται προοδευτικῶς γιά νά Τόν ὁδηγήσουν στό τέλος στόν θάνατο. Ὁ καθένας εἶναι δυνατό νά διερωτηθεῖ ποιά ὑπῆρξε ἡ αἰτία αὐτῆς τῆς διαφορετικῆς στάσης ἔναντι τοῦ Ἰησοῦ καί πρός ποίαν πλευράν πρόκειται νά τοποθετηθεῖ γνωρίζοντας ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστός θά εἶναι γι' αὐτόν ἤ ἡ σωτηρία ἤ ἡ ἀπώλεια.

Μία προσεκτική ἐξέταση τῶν κειµένων φανερώνει  τόν βαθύ λόγο τῆς ἀρνήσεως τῶν µέν καί τῆς µακαριότητος τῶν δέ. Ὁ καθένας ἀντιλαµβάνεται ὅτι γιά νά διεισδύσει στό µυστήριο τοῦ Ἰησοῦ χρειάζεται ἡ πίστη, ἡ ταπεινοφροσύνη, ἡ εὐθεία καί καθαρά καρδιά τῶν ἁγνῶν ψυχῶν πού Τόν ἀγάπησαν καί τόν ἀκολούθησαν. Ἡ ἀποδοχή τοῦ µυστηρίου τούτου πραγµατοποιεῖται µέ τήν πίστη πού φέρει καρπό τήν σωτηρία. Αὐτή εἶναι ἕνα φαινόµενο καί ἕνα γεγονός κάθε ἐποχῆς καί κάθε τόπου.

Τά Εὐαγγέλια ὁδηγοῦν στήν πίστη στόν Ἰησοῦ Χριστό. Μέ τήν πίστη καί τά Μυστήρια ὁ Ἰησοῦς Χριστός ἑνώνεται µέ τόν ἄνθρωπο καί τόν σώζει. Ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἡ θέωσή του.

«Ὅς ἐπικαλέσητε τὸ ὄνομά Του σωθήσεται»

Δημοσιεύθηκε 09 Ὀκτωβρίου 2025

Ὁ Κύριος μᾶς ἔδειξε πῶς νὰ προσευχόμαστε. ῞Οταν τὸν εἶδαν οἱ Μαθητές Του νὰ προσεύχεται ἀμέσως Τὸν παρεκάλεσαν νὰ τοὺς διδάξει πῶς νὰ προσεύχονται. Διαπιστώνουμε ὅτι ἡ ὑποδειγματικὴ προσευχὴ τοῦ Κυρίου μας προκαλεῖ ἐπιθυμία γιὰ προσευχή, εἶναι κάτι ποὺ τὸ μαθαίνουμε· «δίδαξον ἡμᾶς  προσεύχεσθαι», πρέπει νὰ εἶναι σύντομη· «προσευχόμενοι μὴ βαττολογήσητε», πρέπει νά προσευχόμεθα μ᾿ ἐγκαρδιότητα, νά προσευχόμαστε σὰν ἀδέλφια  «ἡμῶν», νά προσευχόμαστε μὲ σεβασμό «ποὺ εἶσαι στὸν οὐρανό», νά προτάσσουμε αἰτήματα γιὰ τὴν σχέση μας μὲ τὸν Θεό «ἂς ἁγιασθεῖ τὸ ῎Ονομά σου, ἂς ἔλθει ἡ Βασιλεία σου, ἂς γίνει τὸ θέλημά σου». Ἔπειτα ἀκολουθοῦν τὰ αἰτήματα γιὰ τὶς ἀνάγκες μας· «δός μας τὸ ψωμί μας τὸ καθημερινό», «συγχώρεσε τὶς ἁμαρτίες μας», «μὴ μᾶς φέρεις σὲ πειρασμό», «ἐλευθέρωσέ μας ἀπὸ τὸν πονηρό» (βλ. Ματθαίου στ΄, 11-13 καί Λουκᾶ ια, 1-4) καί τέλος ἀφοῦ πρῶτα συμφιλιωθοῦμε μὲ τοὺς ἀδελφούς μας (βλ. Ματθαίου ε΄, 23-24). Ἀπὸ τὴν εὐαγγελικὴ διήγηση τῆς ζωῆς τοῦ Κυρίου μας προκύπτει ἡ θέση καὶ ἡ σημασία ποὺ ἔχει ἡ προσευχὴ στὴν ζωὴ Του. ῾Ο Κύριος συχνὰ προσεύχεται στὸ ὄρος «κατ’ ἰδίαν» (Ματθαίου ιδ΄, 23), «μόνος» (Λουκᾶ θ΄, 18) ἀκόμη καὶ ὅταν ὅλος ὁ κόσμος Τὸν ἀναζητεῖ (Μάρκου α΄, 37). ῾Η προσευχὴ τοῦ Χριστοῦ ἀφορᾶ στὴν ἀποστολή Του ἢ στὴν παιδαγωγία τῶν μαθητῶν, ποὺ καὶ τὰ δύο μνημονεύονται σὲ τέσσερις ἀναφορὲς προσευχῆς ἀπὸ τὸν εὐαγγελιστὴ Λουκᾶ· Στὴν βάπτισή Του (γ´, 21), πρὶν ἀπὸ τὴν ἐκλογὴ τῶν Δώδεκα ᾿Αποστόλων (στ´, 12), στὴν Μεταμόρφωσί Του (θ´, 29), πρὶν ἀπὸ τὴν διδακαλία τοῦ «Πάτερ ἡμῶν» (ια´, 1). Ὁ Χριστός προσευχήθηκε γιὰ τὴν πίστι τῶν δικῶν Του. «᾿Εδεήθην περὶ σοῦ ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου» (Λουκᾶ κβ΄, 32), εἶπε στὸν ἀπόστολο Πέτρο στὸ ὑπερῶο τῆς ῾Ιερουσαλήμ, ποὺ ἔγινε ὁ Μυστικὸς Δεῖπνος.

῾Η στενὴ σχέση ἀνάμεσα στὴν προσευχὴ καὶ στὴν ἀποστολή Του γίνεται φανερὴ τὴν περίοδο τῶν σαράντα ἡμερῶν στὴν ἔρημο ποὺ παρέμεινε νηστεύοντας καὶ προσευχόμενος, μὲ τὶς ὁποῖες ἐγκαινίασε τὴν ἀποστολή Του καὶ τὸ ἔργο Του. ῾Η ἀποφασιστικὴ δοκιμασία εἶναι ἡ δοκιμασία τοῦ τέλους, τότε ποὺ ὁ ᾿Ιησοῦς προσευχήθηκε καὶ ζήτησε νὰ προσευχηθοῦν μαζί Του καὶ οἱ μαθητές Του στὸ ὄρος τῶν ᾿Ελαιῶν. ῾Η ὥρα αὐτὴ συνοψίζει ὅλη τὴν χριστιανικὴ προσευχὴ μὲ τὰ ἑξῆς χαρακτηριστικά· Εἶναι υἱική, ἀφοῦ ἀρχίζει μὲ τὴν προσφώνησι «ἀββᾶ» δηλαδή «Πάτερ», δείχνει ἐμπιστοσύνη ὅταν λέει «πάντα δυνατά σοι», ἐκφράζει τὴν ὑπακοή Του στὴν δοκιμασία ποὺ δηλώνεται, μὲ τό «ἀλλ’ οὐ τί ἐγὼ θέλω, ἀλλ’ εἴ τι σύ» (Μάρκου ιδ΄, 36). ῾Η προσευχή Του τέλος εἰσακούεται πέρα ἀπὸ κάθε προσδοκία. ῾Η ἐνίσχυση τοῦ ᾿Αγγέλου (Λουκᾶ κβ΄, 34) εἶναι ἡ ἄμεση ἀπάντηση ποὺ δίνει ὁ Πατέρας γιὰ τὴν παροῦσα στιγμή. ῾Η πρὸς ῾Εβραίους ὅμως ἐπιστολὴ μᾶς δείχνει μὲ ριζοσπαστικὸ καὶ τολμηρὸ τρόπο, ὅτι μὲ τὴν ᾿Ανάσταση εἰσακούσθηκε αὐτὴ ἡ τόσο ἀληθινὰ ἀνθρώπινη προσευχὴ τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ. «῾Ο Χριστός, κατὰ τὴν διάρκεια τῆς ἐπίγειας ζωῆς Του ἔκανε, μὲ δυνατὲς κραυγὲς καὶ δάκρυα, προσευχὲς καὶ ἱκεσίες στὸν Θεό, ποὺ μποροῦσε νὰ Τὸν σώσει ἀπὸ τὸν θάνατο. Καὶ εἰσακούσθηκε ἀπὸ τὸν Θεὸ γιὰ τὴν εὐλάβειά του» (Πρός Ἑβραίους ε΄, 7). ῾Η ᾿Ανάσταση τοῦ ᾿Ιησοῦ εἶναι ἡ ἀπάντηση σ᾿ αὐτὴ τὴν προσευχὴ τοῦ Θεανθρώπου ποὺ ἐπαναλαμβάνει ὅλα τὰ ἀνθρώπινα αἰτήματα τῆς ἱστορίας τῆς σωτηρίας, ὅπως διατυπώνονται στὸν 2ο Ψαλμό (στ. 2) μὲ τὴν προτροπή «αἴτησαι παρ᾿ ἐμοῦ καὶ δώσω σοι». Στόν Μυστικό Δεῖπνο ὁ Χριστός, ἀφοῦ εἶπε πῶς πρέπει νὰ προσεύχονται οἱ Μαθητές Του, προσεύχεται καὶ ὁ ῎Ιδιος. Στὴν ἀποχαιρετιστήριο ὁμιλία Του τόνισε πρὸς τοὺς Μαθητές Του τὴν βεβαιότητα ὅτι ὁ προσευχόμενος εἰσακούεται. Μὲ τὸν ὅρο «ἐν τῷ ὀνόματί μου» δίνει νέα διάστασι καὶ προοπτικὴ στὴν προσευχὴ μας. Νὰ προσεύχεται κανείς «ἐν τῷ ὀνόματι» τοῦ Χριστοῦ προϋποθέτει κάτι περισσότερο ἀπὸ μία διατύπωση. Προϋποθέτει ἕνα ἀληθινὸ δεσμὸ μ᾿ αὐτὸν τὸν ἄλλον. Σημαίνει ὅτι θέλει ἐκεῖνο ποὺ θέλει κι ὁ ᾿Ιησοῦς Χριστός. ῾Η θέλησις ὅμως τοῦ ᾿Ιησοῦ Χροστοῦ εἶναι ἡ ἀποστολή Του· Θέλει ἡ ἑνότητά Του μὲ τὸν Πατέρα Του νὰ γίνει τὸ θεμέλιο τῆς ἑνότητος ὅλως ἐκείνων ποὺ κάλεσε «ἵνα ὦσιν ἓν καθὼς ἡμεῖς ἕν ἐσμεν» (Ἰωάννη ιζ΄, 22). Σημαίνει ἐπίσης νὰ ζεῖ κανεὶς σύμφωνα μὲ τὶς ἐντολές Του. ῾Η ἀγάπη λοιπὸν εἶναι τὸ πᾶν στὴν προσευχή, ἡ προϋπόθεσις καὶ τὸ τέλος της. Μ᾿ αὐτὲς τὶς προϋποθέσεις πραγματοποιεῖται καὶ ἐπαληθεύεται ὁ προφητικὸς λόγος «Πᾶς ὃς ἐπικαλέσητε τὸ ὄνομα Κυρίου σωθήσεται» (Ἰωήλ γ΄, 5 καί Πρός Ρωμαίους α΄, 13).

«Τὸ Πνεῦμα τὸ ἐκ τοῦ Θεοῦ»

Δημοσιεύθηκε 2.10.2025

Ἡ θεωρία, δηλαδή ἡ νοερή γνώση, εἶναι δῶρο καί ἐνέργεια τοῦ ἁγίου Πνεύματος στούς πιστούς. «τό γάρ Πνεῦμα πάντα ἐρευνᾷ, καί τά βάθη τοῦ Θεοῦ» (Κορινθίους Α΄ β΄, 10). Γι’ αὐτό λοιπόν τό ἅγιο Πνεῦμα ἀποκαλύπτει τίς μυστικές θεωρίες καί σοφίες τοῦ Θεοῦ, τόσο στούς Ἀγγέλους ὅσο καί στούς ἀνθρώπους.

Ὅπως δέν δύναται κάποιος ἄλλος νά γνωρίσει τά κρύφια τοῦ ἀνθρώπου καί ἐγκάρδια, παρά μόνο τό πνεῦμα του, δηλαδή ἡ συνείδηση του, ἔτσι καί τά τοῦ Θεοῦ κρύφια κανένας δέν γνωρίζει, παρά μόνο τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ. Γι’ αὐτό οἱ λογικοί ἄνθρωποι ἐλάβαμε τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, γιά νά γνωρίσουμε τά πνευματικά μυστήρια, πού χαρίσθηκαν σ’ ἐμᾶς ἀπό τόν Θεό κατά τόν ἀπόστολο Παῦλο (βλ. Κορινθίους Α΄ β΄, 11).

Μέ ὅλη του τή συμπεριφορά ὁ Χριστός ἐκδηλώνει τήν ἐνέργεια τοῦ Πνεύµατος µέσα Του (Λουκᾶ 4, 14). «Ἐν Πνεύματι» ἀντιμετωπίζει τό διάβολο (Ματθαίου 4, 1) καί λυτρώνει τά θύματά του (Ματθαίου 12, 28), φέρνει στούς φτωχούς τό χαρμόσυνο ἄγγελμα καί τό Λόγο τοῦ Θεοῦ (Λουκᾶ 4, 18). «Ἐν Πνεύματι» ἐπικοινωνεῖ μέ τόν Πατέρα (Λουκᾶ 10, 21). Τά θαύματά του πού κατανικοῦν τό κακό καί τό θάνατο, ἡ δύναμη καί ἡ ἀλήθεια τοῦ λόγου του, ἡ ἄμεση οἰκειότητά του μέ τό Θεό, εἶναι ἡ ἀπόδειξη ὅτι πάνω του «ἀναπαύεται τὸ Πνεῦμα» (Ἡσαΐου 61, 1) καί ὅτι αὐτός εἶναι ταυτόχρονα ὁ Μεσσίας πού λυτρώνει, ὁ ἀναμενόμενος προφήτης καί ὁ ἀγαπημένος Δοῦλος. Κανείς ποτέ δέν κατεῖχε τό Πνεῦμα ὅσο ἐκεῖνος, «οὐκ ἐκ μέτρου» (Ἰωάννου 3, 34).

Γιά νά ἐκπληρώσει τά ἔργα τοῦ Θεοῦ ὁ ᾿Ιησοῦς δέ χρειάζεται τό Πνεῦμα. Ὄχι ὅτι θά μποροῦσε νά κάνει ποτέ δίχως αὐτό, ὅπως δέν μπορεῖ νά κάνει χωρίς τόν Πατέρα, ἀλλά, ὅπως ὁ Πατέρας «μετ᾽ αὐτοῦ ἐστιν» (Ἰωάννου 8, 29), ἔτσι καί τό Πνεῦμα δέν μπορεῖ ποτέ νά τοῦ λείψει. Ἡ ἀπουσία στόν ᾿Ιησοῦ τῶν συνηθισμένων ἀπηχήσεων τοῦ Πνεύματος εἶναι σημεῖο τῆς θεότητάς του. Δέν αἰσθάνεται τό Πνεῦμα σάν μιά δύναμη πού θά τόν κατέκλυζε ἀπό ἔξω, ἀλλά σάν κάτι δικό του. Τό Πνεῦμα τοῦ ἀνήκει, εἶναι τό δικό του τό Πνεῦμα (Ἰωάννου 16, 14 ἑξ).

Μολονότι εἶναι πλήρης Πνεύματος καί δέν ἐνεργεῖ παρά μόνο δι᾽ αὐτοῦ, ὁ ᾿Ιησοῦς δέ μιλάει ποτέ γι᾿ αὐτό. Τό φανερώνει σέ ὅλα του τά ἔργα, δέν μπορεῖ ὅμως νά τό παρουσιάσει ξεχωριστά ἀπό τόν ἑαυτό του, ὅσο ζεῖ ἀνάμεσά μας. Γιά νά διαχυθεῖ καί νά ἀναγνωριστεῖ τό Πνεῦμα, πρέπει νά ἀποσυρθεῖ ὁ ᾿Ιησοῦς (Ἰωάννου 7, 39· 16,7). Τότε θά ἀναγνωρίσουν οἱ ἄνθρωποι τί εἶναι τό Πνεῦμα καί ὅτι ἀποστέλλεται ἀπό αὐτόν. Γι᾿ αὐτό ὁ ᾿Ιησοῦς δέ μιλάει στούς δικούς του γιά τό Πνεῦμα παρά μόνο ὅταν χωρίζεται ὡς αἰσθητή παρουσία ἀπό αὐτούς προσωρινά (Ματθαίου 10, 20) ἤ γιά πάντα (Ἰωάννου 14, 16 ἑξ.· 16,13 ἑξ.).

Στούς Συνοπτικούς (Ματθαῖο, Μάρκο καί Λουκᾶ), τό Πνεῦμα φαίνεται ὅτι δέ θά πρέπει νά ἐκδηλώνεται παρά μόνο σέ σοβαρές περιπτώσεις, στό μέσο θριαμβευτῶν ἀντιπάλων (Μάρκου 13, 11). ᾿Αλλά οἱ ἐκμυστηρεύσεις τοῦ ᾿Ιησοῦ στό λόγο του μετά τό Μυστικό Δεῖπνο εἶναι πιό συγκεκριμένες. Ἡ ἐχθρότητα τοῦ κόσμου πρός τόν ᾿Ιησοῦ δέν εἶναι τυχαία, καί, μολονότι δέν ἐκδηλώνεται καθημερινά μέ βίαιους διωγμούς, οἱ μαθητές ὡστόσο θά αἰσθάνονται καθημερινά νά βαραίνει ἡ ἀπειλή της πάνω τους (Ἰωάννου 15, 18-21), γι᾿ αὐτό καί καθημερινά τό Πνεῦμα θά εἶναι μαζί τους (Ἰωάννου 14, 16 ἑξ.). Ὅπως ὁ ᾿Ιησοῦς ὁμολόγησε τόν Πατέρα του μέ ὅλη του τή ζωή (Ἰωάννου 3,41· 8, 50· 12, 49), ἔτσι καί οἱ μαθητές θά πρέπει νά δώσουν μαρτυρία γιά τόν Κύριο (Μάρκου 13, 9· Ἰωάννου 15, 27). Ὅσο ὁ ᾿Ιησοῦς ζοῦσε κοντά τους, δέν εἶχαν νά φοβηθοῦν τίποτα, ἦταν ὁ Παράκλητός τους, πάντα κοντά τους γιά νά τούς ὑπερασπιστεῖ καί νά τούς βγάλει ἀπό τίς δύσκολες περιστάσεις (Ἰωάννου 17, 12). Ὅταν ἐκεῖνος φύγει, τό Πνεῦμα θά πάρει τή ϑέση του γιά νά εἶναι ὁ Παράκλητός τους (Ἰωάννου 14, 16· 16, 7). Διακρίνεται ἀπό τόν ᾿Ιησοῦ, δέ θά μιλήσει ὅμως στό δικό του τό ὄνομα, ἀλλά πάντα στό ὄνομα τοῦ ᾿Ιησοῦ ἀπό τόν ὁποῖο εἶναι ἀχώριστο καί τόν ὁποῖο θά «δοξάσει» (Ἰωάννου 16, 13 ἑξ.). Τό Πνεῦμα θά ἐπαναφέρει τούς μαθητές στά ἔργα καί στά λόγια τοῦ Κυρίου καί θά τούς δώσει τήν ἱκανότητα νά τά καταλάβουν (Ἰωάννου 14, 26), θά τούς δώσει τή δύναμη νά ἀντιμετωπίσουν τόν κόσμο στό Ὄνομα τοῦ ᾿Ιησοῦ.

«ἔσται μέγας ἐνώπιον Κυρίου»

Δημοσιεύθηκε 25 Σεπτεμβρίου 2025

Ἡ σεβάσμια ἑορτή τῆς συλλήψεως τοῦ ἁγίου ἐνδόξου Προφήτου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου (23 Σεπτεμβρίου) συγκαλεῖ τούς πιστούς τῆς Ἐκκλησίας μας νά τιμήσουν τό μέγα πρόσωπό του καί τήν μεγάλη του καί σημαντική διακονία του στό μυστήριο τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ.

          Ὅταν ὁ Ἀρχάγγελος Γαβριήλ ἐπισκέφθηκε τόν Πατέρα τοῦ ἁγίου Ἰωάννου, τόν Προφήτη Ζαχαρία, τόν ἱερέα γιά νά τοῦ ἀναγγείλει τήν γέννηση τοῦ υἱοῦ του, εἶπε :  «Μὴ φοβᾶσαι, Ζαχαρία, γιατί ἡ προσευχή σου εἰσακούστηκε καὶ ἡ γυναίκα σου ἡ Ἐλισάβετ θὰ σοῦ γεννήσει γιό, καὶ θὰ τοῦ δώσεις τὸ ὄνομα Ἰωάννης (Λουκᾶ α΄ 13). Ἡ γέννησή του θά γίνει πρόξενος χαρᾶς καί εὐφροσύνης σέ πολλούς ἀνθρώπους, ἕνεκα τοῦ ὅτι ὅπως εἶχε προαναγγελθεῖ θά εἶναι ὁ Πρόδρομος τοῦ Μεσσία. Ὁ Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος θά ἀναδεικνύετο μέγας μπροστά στό Θεό, δηλαδή κατά τήν ἐκτίμηση τοῦ Θεοῦ. Πράγματι ὁ Κύριος μας ἐπιβεβαίωσε αὐτή τήν προφητεία λέγοντας γιά τόν Ἰωάννη τόν Πρόδρομο ὅτι «οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ » (Ματθαίου ια΄ 11). Ὁ Ἰωάννης δέν ἔπινε οἶνο καί ποτά, ἀπεῖχε ἀπό τίς ἡδονές τῆς ἁμαρτίας καί ἦταν πεπληρωμένος Πνεύματος ἁγίου, ἐνῶ ἀκόμα εὑρίσκετο στήν κοιλιά τῆς μητέρας του. Μέ τό κήρυγμά του θά ἀποκαταστήσει τίς σχέσεις τῶν Ἰουδαίων μέ τόν Θεό, διδάσκοντάς τους τήν οὐσία τῆς θρησκείας τους.   

Στόν δημόσιο διάλογο πού διηξήχθη μεταξύ τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ καί τῶν Φαρισαίων τήν ἑπομένη  τῆς θριαμβευτικῆς εἰσόδου στόν Ναό τῶν Ἱεροσολύμων, τήν Κυριακή τῶν Βαΐων, οἱ Φαρισαῖοι ρώτησαν τόν Κύριό μας νά τούς δικαιολογήσει ὅσα εἶχαν συμβεῖ τήν προηγουμένη ἡμέρα. Ὁ Κύριός μας τούς ἔθεσε ὅρο γιά νά τούς ἀπαντήσει νά Τοῦ δώσουν ἀπάντηση στό ἐρώτημά Του γιά τό βάπτισμα τοῦ Ἰωάννου, ἐάν ἦταν ἐντολή τοῦ Θεοῦ ἤ ἀνθρώπινη ἐπινόηση. Τότε οἱ Φαρισαῖοι ἀποστομώθηκαν, διότι ὅπως γράφει ὁ εὐαγγελιστής Ματθαῖος ὅποια ἀπάντηση κι’ ἄν ἔδιδαν θά ἐλέγχονταν (βλ. Ματθαίου κα΄ 23-27). Ὁ Εὐαγγελιστής Ματθαῖος ὅμως ἀποτυπώνει καί τήν ἐκτίμηση πού εἶχε ὁ Ἰουδαϊκός λαός γιά τόν ἅγιο Ἰωάννη πού τόν ἐγνώριζαν καί οἱ Φαρισαῖοι  (βλ. Ματθαίου κα΄ 26). Τό κήρυγμά τοῦ ἁγίου Ἰωάννου ἱκανοποιοῦσε τόν λαό.

Οἱ Ἰουδαῖοι δόξαζαν τόν Θεό ἀκούοντας τό κήρυγμα τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ πού ἱκανοποιοῦσε τόν νοῦ καί τήν καρδιά τους. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ἀπεδείκνυε ὅτι ὁ Θεός δέν τούς εἶχε ἐγκαταλείψει (βλ. Λουκᾶ ζ΄ 29). Ὁ Ἰουδαϊκός λαός ἀποδεχόταν τό κήρυγμα τοῦ ἁγίου Ἰωάννου καί ἔπραττε σύμφωνα μ’ αὐτό.

Ἀπό τίς ἀναφορές τῶν Εὐαγγελιστῶν συνάγεται, ὅτι ὁ Ἰουδαϊκός λαός ἐκτιμοῦσε τόν ἅγιο Ἰωάννη, ἐπειδή τόν θεωροῦσε προφήτη. Ἀκόμη οἱ σύγχρονοι του Ἰουδαῖοι τόν θεωροῦσαν ὅτι εἶναι ὁ Μεσσίας (Λουκᾶ γ΄15). Γι’ αὐτό καί ἀποδέχονταν τό κήρυγμα του καί προσήρχοντο νά βαπτιστοῦν ἐξομολογούμενοι τίς ἁμαρτίες τους (Ματθαίου γ΄5-6).

Οἱ Ἰουδαῖοι ἔδειχαν τήν ἱκανοποίησή τους δοξάζοντας τόν Θεό πού τούς ἔστειλε τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Βαπτιστή (βλ. Λουκᾶ ζ΄ 29). Οἱ πνευματικοί Ἡγέτες τῶν Ἰουδαίων δέν λάμβαναν ὑπ’ ὄψι τους ὅσα κήρυττε ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής.

Ὁ Κύριος στηλίτευσε τούς ἀρχιερεῖς (θρησκευτικοί ἡγέτες) καί τούς πρεσβυτέρους (πολιτικοί ἡγέτες) τῶν Ἰουδαίων πού δέν ἀνταποκρίθηκαν στό κήρυγμα τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ νά μετανοήσουν καί νά βαπτιστοῦν.  «Γιατί ἦρθε σ’ ἐσᾶς ὁ Ἰωάννης κηρύττοντας τὴν ὁδὸ τῆς σωτηρίας, καὶ δὲν τὸν πιστέψατε οἱ τελῶνες ὅμως καὶ οἱ πόρνες τὸν πίστεψαν ἐνῶ ἐσεῖς, παρ’ ὅλο πού τοὺς εἴδατε, δὲ μετανιώσατε οὔτε τότε γιὰ νὰ τὸν πιστέψετε» (Ματθαίου κα΄32)

Ὁ κυβερνήτης τῆς Γαλιλαίας καί τῆς Ὑπεριορδανίας, τῆς περιοχῆς στήν ὁποία ὑπάγονταν καί ἡ περιοχή πού ἐκήρυττε ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής ὁ Ἠρώδης ὁ Ἀντίπας ἐσέβετο τόν ἅγιο Ἰωάννη, ἄκουε εὐχάριστα τό κήρυγμά του, ἀλλά δέν ἐφήρμοζε αὐτά πού ἄκουε. Ἡ προσοχή του ἦταν ἐπιφανειακή, ρηχή, χωρίς οὐσιαστική ἀποδοχή. Γι’ αὐτό καί ὅταν κλήθηκε νά τηρήσει τήν ὑπόσχεση του πρός τήν ἀνεψιά του Σαλώμη (ἦταν θυγατέρα τοῦ ἑτεροθαλοῦς ἀδελφοῦ του Φιλίππου) δέν δίστασε νά ἀποκεφαλίσει τόν ἅγιο.  «Γιατί ὁ Ἡρώδης φοβόταν τὸν Ἰωάννη, ἐπειδὴ ἤξερε ὅτι ἦταν δίκαιος κι ἅγιος ἄνθρωπος. Γι’ αὐτὸ τὸν προστάτευε, ἔκανε πολλὰ ἀπ’ αὐτὰ πού τὸν ἄκουσε νὰ λέει καὶ τὸν ἄκουγε εὐχαρίστως»  (Μάρκου στ΄ 20).  «Ὁ βασιλιὰς λυπήθηκε, ἐξαιτίας ὅμως τοῦ ὅρκου ποῦ εἶχε δώσει μπροστὰ στοὺς καλεσμένους δὲν ἤθελε νὰ τῆς τὰ ἀρνηθεῖ. Ἔστειλε τότε ἀμέσως ὁ βασιλιὰς ἕνα στρατιώτη τῆς φρουρᾶς μὲ τὴ διαταγὴ νὰ φέρει τὸ κεφάλι τοῦ Ἰωάννη »  (Μάρκου στ΄ 26-27)

«ἐλογίσθημεν ὡς πρόβατα σφαγῆς»

Δημοσιεύθηκε 18 Σεπτεμβρίου 2025

Τήν Κυριακή πρό τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ ἑκάστου ἔτους ἐπιτελοῦμε τήν μνήμη τῶν Ἐθνοϊερομαρτύρων Μητροπολιτῶν Σμύρνης Χρυσοστόμου, Μοσχονησίων Ἀμβροσίου, Κυδωνιῶν Γρηγορίου, Ἰκονίου Προκοπίου καί Ἐπισκόπου Ζήλων Εὐθυμίου καί τῶν λοιπῶν Κληρικῶν καί Λαϊκῶν πού ὑπέστησαν βίαιο καί μαρτυρικό θάνατο κατά τήν Μικρασιατική Καταστροφή (1922), πού κατά τό διανυόμενο ἔτος συμπληρώνονται 103 χρόνια. Θυμώμαστε καί τιμᾶμε τούς  Ἐθνοϊερομάρτυρες Ἱεράρχες:

α) Τόν κορυφαῖο Ἐθνοϊερόμαρτυρα Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομο πού κατακρεουργήθηκε τό ἀπόγευμα τοῦ Σαββάτου τῆς 27ης Αὐγούστου 1922 ἀπό σκληρούς καί ἀνελέητους δημίους. Ἡ βαρβαρότητά τους συγκλόνησε τό ποίμνιό του, τούς Ἕλληνες, τούς ἰσχυρούς τῆς γῆς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Παραδόθηκε ὡς ἐξιλαστήριο θῦμα ἀπό τούς ἐχθρούς τῆς Πίστεως καί τῆς Πατρίδος μας στόν μαινόμενο κατ’ αὐτοῦ Τουρκικό ὄχλο, ἀπό τόν ὁποῖο δεινῶς προπηλακιζόμενος ἀνεσκολοπίσθη βάναυσα καί φρικτά. Θυσιάσθηκε ὡς θῦμα ἄμωμο καί ἑκούσιο, ἀφοῦ ἀρνήθηκε νά δεχθεῖ τήν προσφερθεῖσα σ’ αὐτόν διάσωση μέ τήν φυγή, διότι βάρυνε στήν ἀρχιερατική συνείδηση του ὁ λόγος τοῦ Κυρίου γιά τόν καλό Ποιμένα (Ἰωάννης ι΄ 12-13).

β) Τόν Κυδωνιῶν Γρηγόριο. Ὁ Ἱεράρχης αὐτός προστάτεψε τό ποίμνιό του ἀπό τούς διωγμούς τῶν Τουρκικῶν Ἀρχῶν καί ἔσωσε πολλούς φυλακισμένους καί μελλοθανάτους. Φυγάδευσε τό μεγαλύτερο μέρος τοῦ ποιμνίου του σέ ἀσφαλεῖς τόπους ἔξω τῶν Τουρκικῶν συνόρων. Συγκακουχούμενος ὁ ἴδιος μέ τούς ὑπόλοιπους ἐκτοπίσθηκε μαζί τους τόν Ὀκτώβριο τοῦ ἔτους 1922. Ἐνῶ ἑτοιμάσθηκε ὁ λάκκος πού εἶχαν σκάψει γιά αὐτόν οἱ δημιοί του γιά νά τόν θάψουν ζωντανό ξεψύχησε ἀπό ἐγκεφαλική συμφόρηση, τελειωθείς ἐν Κυρίῳ ὡς νεομάρτυς τήν 3η Ὀκτωβρίου 1922.

γ) Τόν Μοσχονησίων Ἀμβρόσιο. Ὁ Ἱεράρχης αὐτός  μαρτύρησε, ἀφοῦ βασανίσθηκε μέ τό πετάλωμα τῶν ποδιῶν του καί τήν κατατεμάχηση τοῦ σώματός του, μαζί μέ ἄλλους Ἱερεῖς πού συμμαρτύρησαν μαζί του καί ἄλλους πιστούς τῆς Ἐπαρχίας του.

δ) Τόν Ἰκονίου Προκόπιο. Στό μέσο τῆς καταδυναστεύσεως τοῦ ποιμνίου του καί τῶν Ποιμένων του ἀπό τίς Ἀρχές τῶν Νεοτούρκων, καί τῶν ἀπεγνωσμένων κραυγῶν τοῦ λαοῦ ὁ Ποιμενάρχης παρέδωκε τό πνεῦμα στό Μέγα Ἀρχιερέα καί Σωτῆρα Χριστό προμαχώντας καί συμπάσχοντας μέ τούς στενάζοντες Ἕλληνες Χριστιανούς τῆς Ἀνατολίας.

καί ε)Τόν Ζήλων Εὐθύμιο. Ὁ Ἱεράρχης ἐνῶ ἦταν φυλακισμένος στήν Ἀμάσεια τοῦ Πόντου ὡς κατηγορούμενος γιά ἐσχάτη προδοσία τοῦ Τουρκικοῦ Ἔθνους τό Πάσχα τοῦ ἔτους 1921 μετέδιδε στούς κρατούμενους μαζί μέ τόν πασχάλιο χαιρετισμό καί τό μήνυμα τῆς ἐθνικῆς ἀναστάσεως. Ὑφίστατο καθημερινά γιά 41 ἡμέρες πολυώδυνα μαρτύρια ἀπό τά ὁποῖα ὑπέκυψε σέ θάνατο τήν 29η Μαΐου 1921. Τίς τελευταῖες ἡμέρες τῆς ζωῆς του ἔψαλλε μόνος του τήν νεκρώσιμη Ἀκολουθία γιά τόν ἑαυτό του καί μετέστη πρός Κύριον ὡς Ἐθνομάρτυρας καί Ἱερομάρτυρας.  

Θυμώμαστε ἐπίσης τά ἄμωμα θύματα τῆς σκληρῆς καί ἀπάνθρωπης  θηριωδίας ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐξοντώθηκαν οἱ Ἕλληνες τῆς Τουρκίας πού κατοικοῦσαν στόν Πόντο, στήν Θράκη στά παράλια τῆς Μαύρης θάλασσας καί τῆς Μικρᾶς Ἀσίας τήν ὀκταετία 1914-1922 καί ἔχουν καταγραφεῖ σέ εἰδικές ἐκδόσεις τά δεδομένα αὐτῆς τῆς Γενοκτονίας.

Θυμώμαστε ὅτι ἐνῶ οἱ σεβάσμιοι Πρόγονοί μας διώχθηκαν μέ ἀγριότητα καί βαρβαρότητα ἀπό τίς πατρογονικές πατρίδες τους δέν ἐξαφανίσθηκαν. Ἐφοδιασμένοι μέ τήν πίστη στό Θεό καί στίς ἀρχές καί ἀξίες τοῦ πολιτισμοῦ τοῦ Γένους μας ἐπεβίωσαν δημιουργώντας τίς νέες λαμπρές πατρίδες στήν ἐλεύθερη Ἑλλάδα μέ κόπο, μόχθο καί τήν εὐλογία τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἄνθρωπος χωρίς περιουσία ζεῖ χωρίς Θεό καί Πατρίδα ὅμως δέν ζεῖ, ὅπως διεκήρυξε ὁ Κύριός μας «χωρίς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν» (Ἰωάννου ιε΄, 5).

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀποτύπωσε τήν αὐτοθυσία τῶν Ποιμένων τῆς Ἐκκλησίας μας: «Μᾶς διώκουν, ὁ Θεός ὅμως δέν μᾶς ἐγκαταλείπει, μᾶς ρίχνουν κάτω, μά δέν χάνουμε τόν ἀγῶνα. Συνεχῶς ὑποφέρουμε σωματικά μετέχοντες ἔτσι στό θάνατο τοῦ Κυρίου γιά νά φανερωθεῖ στό πρόσωπό μας ἡ ζωή τοῦ ἀναστημένου Ἰησοῦ. Δηλαδή εἴμαστε ζωντανοί ἀλλά ἐκθέτουμε συνεχῶς τόν ἑαυτό μας στό θάνατο γιά χάρη τοῦ Ἰησοῦ » (Πρός Κορινθίους Β΄, στ΄, 9-11)

Ὅλοι αὐτοί οἱ σεβάσμιοι μάρτυρες τῆς πίστεως καί τῆς πατρίδος εἶναι ἡ πολύτιμη προσφορά καί ἱερή θυσία τῆς Ἐκκλησίας καί τοῦ Γένους τῶν Ἑλλήνων στόν Τριαδικό Θεό. Ἐκεῖνος εὐλόγησε καί ἔδωκε τό Ἅγιο Πνεῦμα στούς πιστούς καί ζύμωσε τόν νοῦ καί τίς καρδιές τους στήν τέλεια ἀγάπη καί ἀλλοίωσε τά φρονήματά τους πρός εὐσέβεια, κατά τό : «ἕνεκα σου θανατούμεθα ὅλην τήν ἡμέραν ἐλογίσθημεν ὡς πρόβατα σφαγῆς» (Ψαλμοῦ μγ΄ 23)· ἐμπνεόμενοι οἱ Ἅγιοι Μάρτυρες ἀντιμετώπισαν μέ καρτερία τά παθήματά τους καί αὐτόν τόν θάνατο διότι πίστευαν ὅτι ἡ θυσία τους θά τούς χαρίσει αἰώνια δόξα, τιμή καί ζωή.

«καυχᾶσθαι εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ»

Δημοσιεύθηκε 11.09.2025

                        Ἄλλοι ἴσως καυχῶνται γιὰ τὴν καταγωγὴ τους ἀπὸ ἔνδοξους προγόνους, ἢ γιὰ τὰ πλούτη τους ἢ γιὰ τὴ σοφία τους· ὅμως γιὰ ἐμᾶς τοὺς πιστούς, τὸ καύχημα τῶν καυχημάτων εἶναι ὁ Σταυρὸς τοῦ Κυρίου μας. Διότι σὲ αὐτόν, σὰν σὲ ἕνα σύμβολο ποὺ περιλαμβάνει μὲ πληρότητα τὴ θρησκεία μας, βρίσκουμε συμπυκνωμένο ὁλόκληρο τὸ Εὐαγγέλιο. Σὲ αὐτὸν μελετᾶμε τὴ βαθιά μας πτώση, σὲ αὐτὸν συναντᾶμε τὴν ἄρρητη φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ, σὲ αὐτὸν διαβάζουμε τὴ λύση τῶν βασάνων ποὺ ταλαιπωροῦν τὴ ζωή μας.

Καὶ ἔτσι ἄνοιξε γιὰ τὸν πεσμένο ἄνθρωπο ἡ σωτηρία, καὶ αὐτὴ ἡ σωτηρία ἄνοιξε μέσῳ τοῦ Σταυροῦ. Ἀποτροπιαστικό, φρικτὸ καὶ ἀτιμωτικότατο ἦταν αὐτὸ τὸ φονικὸ ὄργανο, ἐπάνω στὸ ὁποῖο κρεμοῦσαν μόνο τοὺς χειρότερους κακούργους, ἀφοῦ πρῶτα τοὺς γδύνανε, τοὺς μαστιγώνανε στὴν πλάτη καὶ τοὺς ποτίζανε ναρκωτικὸ ποτό, γιὰ νὰ τοὺς καρφώσουν χέρια καὶ πόδια στὸ ξύλινο σταυρὸ καὶ νὰ τοὺς ρίξουν στὴν κόλαση ἀβάσταχτων πόνων, ἀτελείωτων βασάνων, συνεχῶν σπασμῶν καὶ σφαδασμῶν.

Ὅμως ὁ Ἰησοῦς Χριστός, μὲ τὸ ὑπέρτατο μαρτύριό Του, ἁγίασε αὐτὸ τὸ φρικτὸ Ξύλο, ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ ἐπάνω του, σὰν σὲ θάλαμο βαμμένο μὲ πορφύρα, ἐκπλήρωσε τὸ μυστήριο τῆς ἄρρητης ἀγάπης Του καί, συμφιλιώνοντας τὰ οὐράνια μὲ τὰ ἐπίγεια, ἔκανε ἀπὸ τότε τὸν οὐρανὸ βατὸ γιὰ τὴ γῆ. Ἄς κοιτάξουμε τὸν Σταυρό καί μὲ ταπεινὴ ὑπόκλιση νά μάθουμε τὸν δρόμο ποὺ πρέπει νὰ ἀκολουθήσουμε στὴ ζωή μας, ἂν δὲν ἦταν μάταιο νὰ χυθεῖ γιὰ ἐμᾶς τὸ πανάκριβο Αἷμα τοῦ Λυτρωτή μας. Μ’ αὐτὸ νίκησε τὴ σάρκα, τὸν κόσμο, τὸν διάβολο, τὰ πάθη, τὶς ἡδονές, τὶς θλίψεις, τὸ ψέμα, τὴν ἀμέλεια, τὴ νωθρότητα. Ὁ Χριστός πέθανε σταυρωμένος. Ὁ σταυρός πού ὑπῆρξε τό ὄργανο τῆς ἀπολυτρώσεως, ἔγινε μαζί μέ τόν θάνατο, τόν πόνο καί τό αἷμα, μία ἀπό τίς οὐσιώδεις λέξεις πού φέρνει στό νοῦ τήν σωτηρία μας. Ὁ σταυρός δέν εἶναι πιά ὄνειδος, ἀλλά ἀπαίτηση καί τίτλος δόξας, πρῶτα γιά τόν Ἰησοῦ Χριστό καί ἔπειτα γιά τούς μαθητές Του, τούς Χριστιανούς.

            Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἐκφράζει τήν αὐθόρμητη ἀντίδραση κάθε ἀνθρώπου μπροστά στό σταυρό τῆς ἀπολυτρώσεως στά λόγια : «Ἡμεῖς δὲ κηρύσσομεν Χριστὸν ἐσταυρωμένον, Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον, Ἕλλησι δὲ μωρίαν»

               Ἦταν δυνατό ἡ σωτηρία νά προέλθει κατά τήν ἀντίληψη πού ἐπικρατοῦσε στόν ἑλληνορωμαϊκό κόσμο τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀπό τήν σταύρωση, αὐτό τό μαρτύριο γιά σκλάβους πού δέν ἀποτελοῦσε μόνο ἕνα σκληρό τρόπο θανατώσεως, ἀλλά καί ντροπή;

            Ἦταν δυνατό ἡ ἀπολύτρωση νά δοθεῖ κατά τήν ἀντίληψη τῶν Ἑβραίων ἀπό ἕνα πτῶμα, πού ἐθεωρεῖτο τόσο ἀκάθαρτο πού ἐπεβάλλετο νά ἀπαλλαγοῦν ἀπ’ αὐτό ὅσο τό δυνατό γρηγορώτερα, ἤ ἀπό ἕνα κατάδικο κρεμασμένο στό ξύλο πού ἔφερνε ἐπάνω του τό σημάδι τῆς θεϊκῆς κατάρας καί τιμωρίας;

            Ὁ σταυρικός θάνατος τοῦ Κυρίου μας ἀποτελεῖ τόν πυρήνα τοῦ κηρύγματος τῶν Ἀποστόλων καί τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ σταυρός τοῦ Κυρίου κρύβει ἕνα μυστήριο τό νόημα τοῦ ὁποίου ἀποκάλυψε ὁ Ἴδιος ὁ Χριστός ἐπικαλούμενος τήν μαρτυρία τοῦ Προφήτη Ἡσαΐα : «Οὗτος τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται» (Ἡσαΐου νγ΄, 4). Στό νόημα τοῦ σταυρικοῦ θανάτου τοῦ Κυρίου μας ἀναφέρεται ὁ ἀπόστολος Πέτρος : «Αὐτός σήκωσε τίς ἁμαρτίες μας  μέ τό ἴδιο του τό σῶμα στό σταυρό, γιά νά πεθάνουμε κι ἐμεῖς  ὡς πρός τήν ἁμαρτία, καί νά ζήσουμε μέσα στό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Μέ τίς πληγές τοῦ Χριστοῦ γιατρευτήκατε».        Γιά τόν Χριστό ὁ σταυρικός Του θάνατος ἔγινε ἡ αἰώνια δόξα Του. Οἱ μαθητές τοῦ Χριστοῦ ταυτίζονται μέ τόν Διδάσκαλό τους κατά τήν ἀπαίτηση :   «Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθείτω μοι». Μέ τούς λόγους αὐτούς ὁ Ἰησοῦς Χριστός ζητεῖ ἀπό τούς μαθητές Του νά πεθάνουν γιά τόν ἑαυτό τους, νά πεθάνουν γιά τόν κόσμο διακόπτοντας ὅλους τούς φυσικούς δεσμούς μέ τόν κόσμο τῆς ἁμαρτίας καί νά εἶναι ἕτοιμοι νά δεχθοῦν νά τοῦς πάρουν τήν ζωή ἕνεκα τοῦ Ἰησοῦ. Αὐτά ὅμως συνιστοῦν τήν δόξα του.

            Ὁ σταυρός τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ γίνεται στήν ζωή τοῦ Χριστιανοῦ τό σύνορο ἀνάμεσα στούς δύο κόσμους, αὐτόν τῆς σάρκας καί αὐτόν τοῦ πνεύματος.   Ὁ πιστός πού ἀποδέχεται καί σηκώνει τόν σταυρό του ἀκολουθώντας τόν Ἐσταυρωμένο Ἰησοῦ ζώντας τήν ἐσταυρωμένη ζωή μπορεῖ μαζί μέ τόν ἀπόστολο Παῦλο νά ἀναφωνεῖ ὑπερήφανα:         «Ἐμοὶ δὲ μὴ γένοιτο καυχᾶσθαι εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι' οὗ ἐμοὶ κόσμος ἐσταύρωται κἀγὼ τῷ κόσμῳ» (Γαλάτας στ΄, 14).

 «Πάντα πρὸς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε»

Δημοσιεύθηκε 04 Σεπτεμβρίου 2025

Μὲ αἰσιοδοξία καὶ ἐμπιστοσύνη στὸν Θεὸ ἀρχίζει τὸ νέο Ἐκκλησιαστικό Ἐτος (1 Σεπτεμβρίου) γιά τό ὁποῖο εὐχόμαστε νά εἶναι ἔτος πνευματικῆς προόδου.

᾿Απὸ αὐτὴ τὴ στιγμὴ ἄς ἀποφασίσουμε, ὅτι θὰ δεχόμαστε ὅ,τι κι ἂν μᾶς στείλει ὁ Πανάγαθος Θεός, μὲ ὅποια δοκιμασία θέλει νὰ μᾶς δοκιμάσει, λέγοντάς «Γεννηθήτω τὸ θέλημά σου...». Μιὰ ἄς εἶναι ἡ ἐπιθυμία μας, νὰ ζήσουμε στὴ χάρη Του καὶ νὰ ἐκτελοῦμε τὰ πάντα κατὰ τοὺς νόμους, κατὰ τὸ ἅγιο θέλημά Του.

Ἀπὸ αὐτὴ τὴ στιγμὴ ἄς ἀφιερώνουμε στὸν Θεὸ ὅλες τὶς πράξεις μας σύμφωνα μὲ τὴ συμβουλή τοῦ ἁγίου Παύλου «εἴτε ἐσθίετε, εἴτε πίνετε, εἴτε ἄλλο τι καλὸ ποιεῖτε πάντα πρὸς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε» (Πρὸς Κορινθίους Α΄, ι΄, 31). Ἡ πρόθεσή μας ἄς εἶναι ὅλες οἱ πράξεις μας νὰ ἔχουν τελικὸ σκοπὸ τὸν Θεό, γιατὶ ὅπως λέγει ἡ Γραφή «ἐν αὐτῷ κινούμεθα καὶ ἐσμέν» (Πράξεων ιζ΄, 28). Ἡ καλή αὐτὴ πρόθεσή μας ἄς περιβάλλει κάθε πράξη μας κι ἀπὸ τιποτένια καὶ μηδαμινή, ἢ ἀδιάφορη ἄς τὴν κάνει ἐπαινετὴ καὶ βραβεύσιμη, ἄξια νὰ γραφεῖ στὸ βιβλίο τῆς ζωῆς καὶ νὰ ἀποτελέσει διαμάντι στὸ στέφανο δόξης ποὺ μᾶς περιμένει.

Μὲ αὐτὲς τὶς ἀρχὲς ὁ ἐκκλησιαστικός χρόνος θὰ εἶναι εὐλογημένος, γεμᾶτος ἀπό τήν χάρη καί τούς πλούσιες δωρεές Του.

Ὁ χρόνος τῆς Ἐκκλησίας εἶναι μία προνομιοῦχος ἐποχή. Εἶναι ὁ χρόνος τοῦ Πνεύματος (Ἰωάννου ιστ΄, 5-15·Πρός Ρωμαίους η΄, 15 καί ἑξῆς), ὁ χρόνος ὅπου τό Εὐαγγέλιο ἀναγγέλλεται σ’ ὅλους τούς ἀνθρώπους, ὥστε νά μπορέσουν ὅλοι νά ἐπωφεληθοῦν ἀπό τή σωτηρία. Ἡ μεταστροφή στό Εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ ἀποτελεῖ γιά κάθε ἄνθρωπο μία ἀλλαγή ἐποχῆς: εἶναι ἕνα πέρασμα ἀπό τόν «παρόντα κόσμο» στό «μέλλοντα κόσμο». Ἡ σπουδαιότητα τοῦ χρόνου τῆς Ἐκκλησίας προέρχεται ἀπό τό γεγονός ὅτι καθιστᾶ δυνατό αὐτό τό πέρασμα. Εἶναι ὁ «δεκτός» καιρός «ἐν ἡμέρᾳ σωτηρίας», πού τίθεται στό ἑξῆς στή διάθεση ὅλων (Β΄ Πρός Κορινθίους στ΄, 1 καί ἑξῆς). Εἶναι τό «σήμερα» τοῦ Θεοῦ, στή διάρκεια τοῦ ὁποίου κάθε ἄνθρωπος προσκαλεῖται στή μεταστροφή κι ἔχει τεράστια σημασία νά ἀκούσει κανείς μέ προσοχή τή θεία φωνή (Πρός Ἑβραίους γ΄, 7-δ΄,11).

Στήν Παλαιά Διαθήκη, τό σχέδιο τῆς σωτηρίας ἐκτυλισσόταν σύμφωνα μέ τίς μυστηριώδεις βουλές τοῦ Θεοῦ, ἔτσι καί ὁ χρόνος τῆς Ἐκκλησίας ὑπακούει κι αὐτός σέ ὁρισμένο σχέδιο, διακρίνοντας ἔτσι τήν οἰκονομία Του. Θά ὑπάρξουν στήν ἀρχή «καιροί ἐθνῶν» πού θά περιλαμβάνουν δύο ὄψεις: ἀπό τή μία, ἡ «Ἱερουσαλήμ [σύμβολο τοῦ παλαιοῦ Ἰσραήλ] ἔσται πατουμένη ὑπό ἐθνῶν» (Λουκᾶ κα΄, 24), ἀπό τήν ἄλλη, αὐτά τά ἴδια «ἔθνη» θά μεταστραφοῦν προοδευτικά στό Εὐαγγέλιο (Πρός Ρωμαίους ια΄, 25). Ἔπειτα θά ἔρθει ὁ καιρός τοῦ Ἰσραήλ: τότε μέ τή σειρά του «πᾶς Ἰσραήλ σωθήσεται» (Πρός Ρωμαίους ια΄, 26), καί «ἔσται τό τέλος». Αὐτό εἶναι, σ' ὅλη του τήν ἀνέλιξη, τό µυστήριο τοῦ χρόνου πού καλύπτει ὁλόκληρη τήν ἀνθρώπινη ἱστορία. Ὁ Ἰησοῦς, πού τόν ἐξουσιάζει, εἶναι ὁ μόνος ἱκανός ν’ ἀνοίξει τό βιβλίο μέ τίς ἑπτά σφραγίδες, στό ὁποῖο εἶναι γραμμένα τά πεπρωμένα τοῦ κόσμου (Ἀποκαλύψως ε΄).

Ὁ χρόνος τῆς Ἐκκλησίας εἶναι αὐτός ὁ ἴδιος ἱερός, καί μόνο ἀπό τό γεγονός ὅτι ἀνήκει στό «μέλλοντα κόσμο». Γιά νά εἶναι ἀποτελεσματική ἡ ἱεροποίηση τοῦ χρόνου ἀπό τούς ἀνθρώπους πρέπει νά φανερώνεται μέ ὁρατά σημεῖα: τίς ἅγιες μέρες καί τίς θρησκευτικές γιορτές, πού ἡ ἐτήσια ἐπανάληψή τους συμβαδίζει μέ τούς ρυθμούς τοῦ κοσμικοῦ χρόνου. Ἀπό τόν καιρό τῆς ἐλεύσεως τοῦ Ἰησοῦ στή γῆ τά γεγονότα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης δέν ἔχουν πιά παρά μόνο τυπική ἀξία, ἀφοῦ τό γεγονός τῆς σωτηρίας εἰσχώρησε στόν ἱστορικό χρόνο. Αὐτό τό μοναδικό γεγονός ἡ  Ἐκκλησία τό καθιστᾶ τώρα ἐπίκαιρο μέσα στούς κόλπους τοῦ λειτουργικοῦ της ἡμερολογίου, προκειμένου νά ἁγιάσει τόν ἀνθρώπινο χρόνο. Κάθε Κυριακή,  Ἡμέρα τοῦ Κυρίου (Ἀποκαλύψεως α΄, 10· Πράξεων κ, 7· Α΄ Πρός Κορινθίους ιστ΄, 2), ἀποβαίνει, στό πλαίσιο τῆς ἑβδομάδας, ἕνας ἑορτασμός τῆς ἀναστάσεως τοῦ Ἰησοῦ. Ὁ ἑορτασμός παίρνει πιό ἐπίσημο χαρακτήρα, ὅταν κάθε χρόνο ἐπανέρχεται ἡ ἡμέρα τοῦ Πάσχα, ἡ κατ’ ἐξοχήν γιορτή (Α΄ Πρός  Κορινθίους ε΄, 8), ἐπέτειος τοῦ θανάτου καί τῆς ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου (Α΄ Πρός Κορινθίους ε΄, 7). Στήν Καινή Διαθήκη βρίσκουμε τά πρῶτα στοιχεῖα τῶν χριστιανικῶν λειτουργικῶν κύκλων, πού θά ἀναπτυχθοῦν μέσα στήν Ἐκκλησία. Ὅλη ἡ ἀνθρώπινη ζωή θά συσχετιστεῖ ἔτσι μέ τό μυστήριο τῆς σωτηρίας πού συνέβη στή διάρκεια τῆς ἱστορίας καί πού ἀποτελεῖ τόν πραγματικό παραδειγματικό χρόνο, πού ἀντικατέστησε ἐπιτέλους τόν «ἀρχέγονο χρόνο» τῶν μυθολογιῶν τῆς εἰδωλολατρίας.

«Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου»

            Δημοσιεύθηκε 28.08.2025

Ἀπό τούς ἱερούς Εὐαγγελιστές πληροφορούμαστε ὅτι ὁ ἅγιος Ἰωάννης ζοῦσε στήν ἔρημο βίο λιτό ἀποφεύγοντας τήν πολυτέλεια καί τήν τρυφηλή ζωή: «Τό παιδί μεγάλωνε καί τό πνεῦμα του δυνάμωνε. Ζοῦσε στίς ἐρημιές, ὥς τήν ἡμέρα πού ἐμφανίστηκε στό λαό τοῦ Ἰσραήλ» (Λουκᾶ α΄ 80). Ἐπίσης «Ὁ Ἰωάννης φοροῦσε ροῦχα ἀπὸ τρίχες καμήλας καὶ ζώνη δερμάτινη στὴ μέση του. Ἡ τροφὴ του ἦταν ἀκρίδες καὶ μέλι ἀπὸ ἀγριομέλισσες» (Ματθαίου γ΄ 4).

Ὁ Βαπτιστὴς Ἰωάννης ὑπῆρξε ὁ Πρόδρομος τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐκεῖνος, ποὺ μὲ τὸ λόγο του καὶ τὸ παράδειγμά του προκήρυξε τὸν ἐρχομὸ τοῦ Μεσσία, ἐκεῖνος, ποὺ κήρυξε στὰ πλήθη τοῦ Ἰσραὴλ νὰ ἑτοιμασθοῦν μὲ πράξεις μετάνοιας γιὰ νὰ ὑποδεχθοῦν τὸ Φῶς καὶ τὸ Λυτρωτὴ τοῦ κόσμου.

Ὁ Βαπτιστὴς Ἰωάννης ἦταν ὁ ἐκλεκτὸς τῆς θείας Προνοίας, μὲ ὑψηλὴ καὶ ἅγια ἀποστολή. Χρόνια νωρίτερα τὸ Ἅγιο Πνεῦμα μὲ τὸν προφήτη Ἡσαΐα προεῖπε γι᾿ αὐτόν: «Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου» (Μάρκου α΄, 2).

Καὶ εἶναι ὁ Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής μεγάλος στὴν κλήση, μεγάλος στὸ κήρυγμα, μεγάλος στὸ βίο, γιατὶ εἶχε κλήση θεϊκή, κήρυγμα ἅγιο, βίο ἄμεμπτο.

Τὸ κήρυγμα τοῦ Ἰωάννου ἦταν καρποφόρο καὶ ἀποτελεσματικὸ στὶς καρδιὲς τῶν συγχρόνων του, γιατὶ ὁ κήρυκας τῆς ἐρήμου καλλιεργοῦσε στὴν ἰδιωτική του ζωὴ τὶς δυὸ ἀπαραίτητες ἀρετές: Τὴν αὐστηρότητα τοῦ βίου, πού ἔφθανε ὡς τὴν αὐταπάρνηση τοῦ βίου καὶ τὴν ταπεινοφροσύνη ποὺ κατέληγε στὴν πλήρη ἀναγνώριση τῆς ἀτομικῆς μηδαμινότητας.

Ὁ Βαπτιστής ᾽Ιωάννης ζοῦσε μακριὰ ἀπὸ τὸν κόσμο. Ζοῦσε στὴν ἔρημο, ὅπου ἡ ψυχή του εὐκολώτερα ἑνωνόταν μὲ τὸν Θεὸ καὶ ἔμενε βυθισμένη στὴ μελέτη τῶν θείων δωρεῶν. Ἡ ἔρημος ἦταν ἀνέκαθεν ὁ διδάσκαλος τῶν μεγάλων πνευμάτων. Ὅποιος δὲν ἀγαπᾶ τὴ σιωπὴ καὶ τὴ μοναξιὰ δὲν μπορεῖ νὰ μορφωθεῖ ὑπερφυσικά. Ὁ Θεὸς δὲν βρίσκεται στὶς πλατεῖες καὶ δὲν μιλάει μέσα στὸ θόρυβο. Γιά ν᾽ ἀκουσθεῖ ἡ φωνή τοῦ Θεοῦ πρέπει νά σιωπήση ἡ φωνὴ τῶν πλασμάτων.

Ἡ ἐνδυμασία τοῦ Βαπτιστοῦ ἦταν ἁπλούστατη καί ἡ τροφή του λιτότατη. Ἦταν ντυµένος μὲ «τρίχας καμήλου» καὶ μιὰ ζώνη δερμάτινη στὴ μέση. Ἡ ἐνδυμασία του καὶ ἡ τροφή του ἦταν ὁ πιὸ αὐστηρὸς ἔλεγχος γιὰ τοὺς ᾿Ιουδαίους, ποὺ ζητοῦσαν τὴν καλοπέραση καὶ τὴν πολυτέλεια.

Ὁ τρόπος τῆς ζωῆς τοῦ Προδρόμου ἔκανε τὰ πλήθη νὰ τρέχουν καὶ ν᾿ ἀκοῦνε τὸ θεόπνευστο κήρυγμά του καὶ νὰ ἐρωτοῦν ποῖος εἶναι. «Μήπως εἶσαι ὁ Μεσσίας;» τὸν ρωτοῦσαν, καὶ ἐκεῖνος ἀπαντοῦσε «δὲν εἶμαι». «Μήπως εἶσαι ὁ Ἠλίας;» - «Δὲν εἶμαι» – «Μήπως εἶσαι ὁ προφήτης;» - Ὄχι. Ποῖος εἶσαι, λοιπόν, γιά νά δώσουμε μιὰ ἀπάντηση σὲ κείνους, ποὺ μᾶς ἔστειλαν καὶ μᾶς ἐρ-ωτοῦν. ᾿Εγὼ εἶμαι, ἀπαντοῦσε ταπεινὰ ὁ Πρόδρομος, «ἡ φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ» (Ἰωάννου α’, 23). Δὲν εἶμαι ὁ Χριστός, ἀλλ᾽ ὁ ἀπεσταλμένος Του. Δὲν εἶμαι ὁ Κύριος, ἀλλ᾽ ὁ φίλος τοῦ Νυμφίου. Ἐκεῖνος θά ἔλθει ἀπό ψηλά, ἐγὼ ἔρχομαι ἀπὸ τὴ γῆ. Ἐκεῖνος πρέπει νὰ αὐξάνει καὶ ἐγὼ νὰ ὀλιγοστεύω. Σὲ Ἐκεῖνον, ποὺ ἔρχεται, ἐγὼ δὲν εἶμαι ἱκανὸς νὰ σκύψω καὶ νὰ λύσω τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων του! Δὲν εἶμαι ἱκανὸς ἔλεγε νά σκύψω καὶ νὰ λύσω τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων τοῦ Χριστοῦ. Αὐτὰ  ἔλεγε αὐτός, ποὺ μὲ τὰ ἀσκητικά του χέρια ἀξιώθηκε  νά ἀγγίξει τὴν ἀκήρατη κορυφὴ τοῦ Δεσπότου. Δὲν θεωρεῖ τὸν ἑαυτό του ἄξιο νὰ ὀνομαστεῖ Προφήτης, ἐκεῖνος, γιά τόν ὁποῖον ὁ ἀλάθητος Κύριος εἶπε: «Μεγαλύτερος προφήτης ἀπ’ ὅσους ὑπῆρξαν μέχρι σήμερον δὲν ἔχει φανερωθεῖ» (Ματθαίου ια΄, 11) καὶ ὁ ᾿Ιωάννης θὰ εἶναι ἡ κατακλείδα ὅλων τῶν προφητῶν τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Ἄν ὁ ἰσάγγελος ᾽Ιωάννης, ὁ αὐστηρὸς ἀσκητὴς τῆς ἐρήμου, ὁ μεγάλος στὴν κλήση, στὸ κήρυγμα καὶ στὸ βίο σκέπτεται καί μιλάει ἔτσι γιά τὸν ἑαυτό του, ἐμεῖς πῶς πρέπει νά σκεφθοῦμε καὶ τί νὰ ποῦμε γιὰ τὸν ἑαυτὸ μας;

Τό κήρυγμα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ ᾿Ιωάννη τοῦ Βαπτιστοῦ ἄς γίνει σὲ μᾶς δίδαγμα. Ὁ Ἰωάννης ἐπιθυμοῦσε νὰ ζεῖ στὴν ἔρημο καὶ τὴ σιωπὴ κι ἐμεῖς ἄς μὴν ἀναμιχθοῦμε στὸ θόρυβο τοῦ κόσμου μέσα στὶς ἀφορμὲς τῆς ἁμαρτίας. Ἐκεῖνος ἔδειξε τέτοια ἡρωϊκὴ τόλμη, καὶ δὲν δίστασε νὰ ἀνέβει τὶς σκάλες τοῦ μεγάλου Ἡρώδου καὶ νὰ τοῦ πεῖ τὸ «Οὐκ ἔξεστι» (Ματθαίου ιδ΄, 4) κι ἐμεῖς ἄς μὴν δειλιάζουμε νὰ ὑπερασπιστοῦμε τὴν πίστη καὶ τὴν Ἐκκλησία μας. Ἐκεῖνος ἔδωσε τὴ ζωή του γιὰ τὴν ὑπεράσπιση τῶν ἠθικῶν ἀρχῶν κι ἐμεῖς ἄς μὴν ἀρνηθοῦμε νὰ κάνουμε κάθε προσπάθεια γιὰ νὰ νικήσουμε ἕνα πειρασμό.

«Εὐλογημένη ἐν γυναιξί»

                                                        Δημοσιεύθηκε 14.08.2025

Ἡ ἐκκλησιαστική περίοδος τοῦ Δεκαπενταυγούστου θέτει στό κέντρο τῆς πνευματικῆς ζωῆς τῶν πιστῶν τό πρόσωπο τῆς Παρθένου Μαρίας. Τόν ἕκτο μῆνα ἀπό τῆς συλλήψεως τοῦ Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ, ὁ ἄγγελος Γαβριήλ ἀπεστάλη ἀπό τόν Θεό πρός μία κόρη Παρθένο πού ὀνομαζόταν Μαριάμ καί ἦταν μνηστευμένη μέ τόν Ἰωσήφ καί κατοικοῦσαν στήν Ναζαρέτ τῆς Γαλιλαίας νά ἀναγγείλει στήν Μαρία τήν σάρκωση τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ (Λουκᾶ α΄ 26, 27 )

Ἡ Παρθένος Μαρία δέχθηκε μέ πολύ ταπεινό πνεῦμα καί πλήρη ὑποταγή, τήν θεία κλήση νά ὑπηρετήσει τό μυστήριο τῆς σαρκώσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τό μυστήριο τῆς θείας οἰκονομίας, δηλώνοντας : «Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου· γένοιτό μοι κατὰ τὸ ῥῆμά σου» (Λουκᾶ α΄ 38). Μέ τήν δήλωσή Της αὐτή συγκατατέθηκε στήν ἀπόφαση τοῦ Θεοῦ καί ἀποδέχθηκε τήν ἀποστολή πού ἀνέθεσε σ’ Αὐτήν καί συνεργάσθηκε γιά τήν ἐκπλήρωση τῶν βουλῶν Του.

          Οἱ Γραφές μᾶς προσφέρουν  πληροφορίες γιά τήν «Κεχαριτωμένη» καί «Εὐλογημένη ἐν γυναιξί», τό εὐλογημένο «σκεῦος ἐκλογῆς» πού ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ χρησιμοποίησε γιά τήν σάρκωση τοῦ Υἱοῦ Του καί τήν εἴσοδό Του στόν κόσμο (Λουκᾶ α΄ 28). Σ’ αὐτές τίς πληροφορίες στηρίχθηκε ἡ θεολογία τῆς Ἐκκλησίας καί διεμόρφωσε τήν διδασκαλία της γιά τήν Μητέρα τοῦ Θεοῦ. Σ’ αὐτή στηρίζεται ἡ Χριστολογία καί ἡ Σωτηριολογία Ὁ τίτλος «Μητέρα τοῦ Ἰησοῦ» προσδιορίζει τό λειτούργημά τῆς Παρθένου Μαρίας, τήν ἀποστολή  Της στό ἔργο τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων.

Στήν Μητέρα τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀπευθύνθηκαν οἱ καλεσμένοι στόν γάμο τῆς Κανᾶ καί Τήν παρακάλεσαν νά μεσολοβήσει καί νά παρακαλέσει τόν Υἱό Της νά θαυματουργήσει γιά νά μήν τούς λείψει ὁ οἶνος ἀπό τήν γαμήλια ἑορτή. Ἐκείνη ἀμέσως προθυμότατα ἀνταποκρίθηκε καί ἀνέφερε στόν Υἱό Της τό αἴτημά τους. Ὁ Κύριός μας δέχθηκε τήν παρέμβασή Της καί ἱκανοποίησε τό αἴτημα τῶν καλεσμένων μεταβάλλοντας τό νερό σέ οἶνο (Ἰωάννου β΄ 1-11). Συνεπῶς ἐφ’ ὅσον ζῶσα μεσίτευε στόν Υἱό Της καί Κύριό μας, ἀσφαλῶς συνεχίζει νά μεσιτεύει ὡς ἀκαταίσχυντη Προστασία τῶν Χριστιανῶν καί παρεδρεύουσα στόν θεϊκό Θρόνο Του κατά τό «παρέστη ἡ βασίλισσα ἐκ δεξιῶν Σου» (Ψαλμοῦ μδ΄ (με΄) 44, 9), ἀποδεχόμενη τήν δέηση καί ἱκεσία τῶν προστρεχόντων μέ πίστη σ’Αὐτή ζητώντας τήν βοήθειά Της.

Ὅταν ἡ Μητέρα τοῦ Κυρίου μας εἰδοποιήθηκε μέ Ἄγγελο ἐξ οὐρανοῦ κατά τήν ἱεροσολυμιτική παράδοση γιά τήν κοίμηση καί τήν ταφή Της πού διασώθηκε σέ ὁμιλίες τους στήν ἑορτή τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου ἀπό τούς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας Ἀνδρέα ἐπίσκοπο Κρήτης (βλ. Λόγοι ιβ΄, ιγ΄, ιδ΄, PG 97, 1045-1089) καί Ἰωάννη τόν Δαμασκηνό (βλ. Ὁμιλίαι η΄, θ΄, ι΄, PG 96, 700-753),  ὅτι πρόκειται μετά τρεῖς μέρες νά ἀναχωρήσει γιά τούς οὐρανούς, παρεκάλεσε τόν Κύριο καί Υἱό της νά συναχθοῦν οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι γιά νά ψάλουν τά ἐξόδια ἄσματα. Ὁ Υἱός Της καί Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός ἀμέσως ἱκανοποίησε τό αἴτημα τῆς Μητέρας Του καί μεταφέρθηκαν θαυματουργικῶς καί ὑπερκοσμίως οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι μέ νεφέλες ἀπό τούς τόπους ὅπου εὑρίσκοντο στά Ἱεροσόλυμα γιά νά παραστοῦν στήν κοίμηση τῆς Μητέρας Του καί νά ἐνεργήσουν τήν ταφή τοῦ εὐλογημένου καί κεχαριτωμένου θεοδόχου Θεομητορικοῦ σκηνώματος.

 Ἡ Παναγία Μητέρα τοῦ Κυρίου μας κέκτηται μητρική παρρησία πού ἐπειδή εἶναι Μητέρα τοῦ Κυρίου μας ἔχει ἰδιαίτερη δύναμη ἡ δέησή Της καί ἡ ἱκεσία Της στόν Υἱό Της καί Κύριό μας.

Ἀπό μητρική μέριμνα καί πρόνοια δέεται γιά μᾶς πού εἴμαστε τά κατά χάρι τέκνα Της, οἱ υἱοί Της καί οἱ θυγατέρες Της, ἐφ’ ὅσον ὁ Κύριος ἀπευθυνόμενος ἀπό τό ὕψος τοῦ σταυροῦ ἔδειξε τήν Μητέρα Του στόν Μαθητή Του Ἰωάννη καί κατ’ ἐπέκταση σέ κάθε μαθητή Του, λέγοντας «Ἰδού ἡ μήτηρ σου» (Ἰωάννου ιθ΄ 27).

 Ὡς ἄνθρωπος στήν ἐπίγεια ζωή Της γεύθηκε πολλές θλίψεις καί πικρίες, ὥστε νά κάμπτεται ἀπό τίς δεήσεις τῶν θλιβομένων στήν ζωή καί νά σπεύδει νά τούς παρηγορήσει γιά νά μήν ἀπελπισθοῦν καί χαθοῦν ἀπό τήν ἀπόγνωση πού προκαλοῦν οἱ πειρασμοί.  Γι’ αὐτό οἱ πιστοί μέ ἐμπιστοσύνη ἀπευθύνονται στήν Μητέρα τοῦ Κυρίου μας προσευχόμενοι

Ἡ Παρθένος Μαρία καί Μητέρα τοῦ Κυρίου μας, ἔχουσα ἐπίγνωση τῆς ἀποστολῆς Της ὡς Μητέρα τοῦ Θεοῦ ὅτι θά γεννοῦσε τόν λυτρωτή καί σωτῆρα τοῦ κόσμου διαπιστώνει ὅτι οἱ γενεές τῶν ἀνθρώπων πού θά δέχονται τήν σωτηρία τους θά Τήν εὐγνωμονοῦν καί θά Τήν μακαρίζουν, θά Τήν ἐπαινοῦν καί θά Τήν τιμοῦν ὡς Μητέρα τοῦ Θεοῦ «Ἰδοὺ γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσί με πᾶσαι αἱ γενεαί» (Λουκᾶ α΄ 48)

«ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ»

Δημοσιεύθηκε 07.08.2025

Ὁ Κύριός μας διαχειρίζεται σοφὰ καὶ ὠφέλιμα τὴν οἰκοδομὴ καὶ τὸ ὄφελος τῶν Ἀποστόλων, ὅπως φαίνεται ὅταν τούς εἶπε: «Ἂν κάποιος θέλει νὰ μὲ ἀκολουθήσει, ἂς ἀπαρνηθεῖ τὸν ἑαυτό του, ἂς σηκώσει τὸν σταυρό του καὶ ἂς μὲ ἀκολουθεῖ» Ὅποιος θέλει νὰ σώσει τὴ ζωή του, θὰ τὴ χάσει· ἀλλὰ ὅποιος χάσει τὴ ζωή του γιὰ χάρη μου, θὰ τὴ βρεῖ» (Μάρκου η΄, 34-35). Ὡστόσο, οἱ Μαθητὲς δὲν εἶχαν ἀκόμη λάβει τὴ δύναμη ἀπὸ τὸν οὐρανὸ· ἦταν λογικὸ νὰ νιώθουν κάποιες ἀνθρώπινες ἀδυναμίες κατανόησης.

Γιὰ νὰ τοὺς ἐμπνεύσει τὴν ἐπιθυμία γιὰ τὴν ἀνδρεία ποὺ ἀπαιτεῖ ἡ μελλοντική τους δόξα, εἶπε: «Ὑπάρχουν μερικοὶ ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ στέκονται ἐδῶ, ποὺ δὲν θὰ γευτοῦν τὸν θάνατο, μέχρι νὰ δοῦν τὴ βασιλεία τοῦ Θεοῦ» (Μάρκου θ΄, 1).

Βασιλεία ἐννοεῖ τὸ ὅραμα τῆς δόξας Του, κατὰ τὸ ὁποῖο καὶ ὁ Ἴδιος θὰ φανερωθεῖ, ὅταν λάμψει στὴ γῆ μὲ τὴν ἔνδοξη παρουσία τοῦ Θεοῦ Πατέρα.  Πῶς ἔκανε θεατὲς αὐτοῦ τοῦ θαύματος ὅσους ἔλαβαν τὴν ὑπόσχεση;

Ἀνέβηκε στὸ ὄρος, παίρνοντας μαζί του τρεῖς ἀπὸ τοὺς ἐκλεκτοὺς μαθητές. Ἐκεῖ μεταμορφώθηκε, ἀποκτώντας μιὰ θεϊκὴ καὶ λαμπρὴ μορφή, τόσο ὥστε ἀκόμη καὶ τὰ ροῦχα του φάνηκαν νὰ λάμπουν ἀπὸ φῶς. Κατόπιν, παρουσιάστηκαν δίπλα του ὁ Μωυσῆς καὶ ὁ Ἠλίας, πού συνομιλοῦσαν μαζί του.

Ὁ νόμος μέσῳ τοῦ Μωυσῆ καὶ ὁ λόγος τῶν Προφητῶν προανήγγειλαν τὸ μυστήριο τοῦ Χριστοῦ — ὁ Μωυσῆς μὲ σύμβολα καὶ σκιάσεις, σὰν νὰ τὸ ζωγράφιζε πάνω σὲ πίνακα, οἱ προφῆτες τὸ διακήρυξαν μὲ διάφορους τρόπους. Ὅτι δηλαδὴ θὰ ἐμφανιζόταν κάποτε μὲ ἀνθρώπινη μορφή, καὶ ὅτι γιὰ τὴ σωτηρία ὅλων θὰ ὑπέφερε θάνατο πάνω στὸ ξύλο τοῦ σταυροῦ.

Ἡ παρουσία τοῦ Μωυσῆ καὶ τοῦ Ἠλία, καὶ τὸ ὅτι συνομιλοῦσαν μεταξύ τους, δείχνει καθαρὰ μιὰ θεϊκὴ οἰκονομία: ὅτι ὁ Χριστὸς συνοδευόταν καὶ ἐπικυρωνόταν ἀπὸ τὸν νόμο καὶ τοὺς προφῆτες, παρουσιάζοντάς τον ὡς Κύριο καὶ τῶν δύο.

Δὲν ὑπάρχει διαφωνία ἀνάμεσα σὲ αὐτὰ ποὺ εἰπώθηκαν μέσῳ τοῦ νόμου καὶ σὲ ἐκεῖνα τῶν προφητῶν· Συνομιλοῦν μεταξύ τους ὁ Μωυσῆς, ὁ μέγιστος τῶν ἱερέων, καὶ ὁ Ἠλίας, ὁ σπουδαιότερος τῶν προφητῶν. Ἐπειδὴ τὰ πλήθη ἔλεγαν ὅτι ὁ Ἰησοῦς εἶναι ὁ Ἠλίας, ἢ ὁ Ἰερεμίας ἢ κάποιος ἀπὸ τοὺς προφῆτες, τοὺς φέρνει μπροστά του γιὰ νὰ δείξουν τὴ διαφορὰ ἀνάμεσα στὸν «δοῦλο» καὶ τὸν Κύριο.

Ἐπειδὴ συχνὰ τὸν κατηγοροῦσαν γιὰ παραβίαση τοῦ νόμου καὶ τὸν θεωροῦσαν βλάσφημο ἐπειδὴ ἰσχυριζόταν ὅτι ἔχει θεϊκὴ δόξα, φέρνει ἐνώπιόν τους αὐτοὺς ποὺ ἔδωσαν τὸν νόμο καὶ τοὺς προφῆτες, γιὰ νὰ δείξει πὼς τίποτα ἀπὸ αὐτὰ δὲν εἶναι ἀληθές. Γιατί ἂν ὁ Μωυσῆς, ποὺ ἔδωσε τὸν νόμο, ἔβλεπε ὅτι αὐτὸς παραβαίνει τὸν νόμο καὶ εἶναι ἐχθρὸς τοῦ Θεοῦ, δὲν θὰ τὸν τιμοῦσε μὲ τὴν παρουσία του. Οὔτε ὁ Ἠλίας, ποὺ ἦταν ζηλωτὴς γιὰ τὴ δόξα τοῦ Θεοῦ, θὰ τὸν πλησίαζε ἂν δὲν ἦταν πράγματι αὐτὸ ποὺ ἰσχυριζόταν: Θεὸς ἴσος μὲ τὸν Πατέρα.

Ἀκόμη γιὰ νὰ δείξει πὼς ἔχει ἐξουσία πάνω στὴ ζωὴ καὶ τὸν θάνατο, καθὼς φέρνει κοντὰ τοῦ ἕναν ζωντανὸ (Ἠλία) καὶ ἕναν ποὺ εἶχε πεθάνει (Μωυσῆ).

Οἱ μακάριοι μαθητὲς ἀποκοιμήθηκαν γιὰ λίγο, ἐνῷ ὁ Χριστὸς προσευχόταν. Ἦταν μιὰ ἀνθρώπινη ἀδυναμία στὸ πλαίσιο τῆς θείας οἰκονομίας. Ξυπνῶντας, ἔγιναν μάρτυρες αὐτῆς τῆς σεβαστῆς καὶ θαυμαστὴς ἀλλαγῆς. Ὁ Πέτρος, ἴσως νομίζοντας ὅτι ἦρθε ἡ ὥρα τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ἐνθουσιάζεται καὶ προτείνει νὰ φτιάξουν τρεῖς σκηνὲς· Δὲν ἦταν ὅμως ἀκόμη ὁ καιρὸς γιὰ τὴν τελείωση τοῦ κόσμου, οὔτε γιὰ τοὺς ἁγίους νὰ πάρουν τὴ μερίδα τῆς ἐπαγγελίας.

Δίπλα στὸ θαυμαστὸ γεγονός παρουσιάστηκε καὶ ἕνα ἄλλο θαυμαστὸ σημεῖο: νεφέλη θεϊκή, φωτεινή, σκέπασε τοὺς Μαθητές. Ἀπὸ τὴ νεφέλη ἀκούστηκε φωνὴ ἀπὸ τὸν οὐρανό, τοῦ Θεοῦ Πατέρα, ποὺ ἔλεγε: «Αὐτὸς εἶναι ὁ ἀγαπημένος μου Υἱὸς· σὲ αὐτὸν νὰ ἀκοῦτε!» Ἐννοώντας ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ νομοθέτης καὶ τῶν δύο· ὄχι ὑπηρέτης, ἀλλὰ Υἱὸς· ὄχι δοῦλος, ἀλλὰ Κύριος· ὄχι προφήτης, ἀλλὰ Θεὸς Λόγος, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει πάντοτε μὲ ἐμένα καὶ ἀπὸ ἐμένα γεννήθηκε.

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Χριστοῦ, ποὺ ἔγινε μπροστὰ στοὺς Μαθητές Του, δὲν ἔγινε χωρὶς σκοπό, ἀλλὰ εἶχε παιδαγωγικὸ καὶ σωτήριο χαρακτῆρα. Ἦταν ἡ πρόγευση τῆς δόξας ποὺ τοὺς περίμενε, ἡ βεβαίωση ὅτι τὰ πάθη τοῦ Κυρίου δὲν εἶναι ντροπὴ, ἀλλὰ εἶναι σχέδιο Θεοῦ, καὶ τέλος, ἡ ἀπόδειξη ὅτι ὁ Ἰησοῦς δὲν εἶναι ἁπλῶς κάποιος ἄνθρωπος, ἀλλὰ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, Θεὸς ἀληθινός, ἰσότιμος μὲ τὸν Πατέρα, ὁ ὁποῖος ἀξίζει νὰ λατρεύεται καὶ νὰ ἀκολουθεῖται μὲ ὅλη τὴν καρδιά.

«Καὶ ἐδόξασα καὶ πάλιν δοξάσω»

Δημοσιεύθηκε 31.07.2025

Σημειώνουμε τίς τρεῖς πολύ σημαντικές περιπτώσεις πού ὁ Ἐπουράνιος Θεὸς καὶ Πατέρας μας ἔδωσε μαρτυρία ἀπὸ τὸν οὐρανὸ γιὰ τὸν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό: α΄. ῞Οταν βαπτίστηκε στὸν Ἰορδάνη ποταμὸ ἀπὸ τὸν Πρόδρομο Ἰωάννη καί Βαπτιστή: «Ἀκούστηκε τότε μιὰ φωνὴ ἀπὸ τὰ οὐράνια ποὺ ἔλεγε: Αὐτὸς εἶναι ὁ ἀγαπημένος μου Υἱός, Αὐτὸς εἶναι ὁ ἐκλεκτός μου» (Ματθαίου γ΄ 17). β΄. ῞Οταν μεταμορφώθηκε ἐνώπιον τῶν προκρίτων μαθητῶν Του. «Ἐνῶ μιλοῦσε ἀκόμα, ἕνα φωτεινὸ σύννεφο τοὺς σκέπασε, καὶ μέσα ἀπὸ τὸ σύννεφο ἀκούστηκε μιὰ φωνὴ ποὺ ἔλεγε: Αὐτὸς εἶναι ὁ ἀγαπημένος μου Υἱός, ὁ ἐκλεκτός μου· Αὐτὸν νὰ ἀκοῦτε. ῞Οταν τὸ ἄκουσαν οἱ μαθητές, ἔπεσαν μὲ τὸ πρόσωπο στὴν γῆ καὶ φοβήθηκαν πολύ» (Ματθαίου ιζ΄, 5-6). γ΄. Ὅταν δίδασκε στὸν Ναὸ τῶν ῾Ιεροσολύμων ἐνώπιον τῶν Ἰουδαίων, εἶπε: «Πατέρα δόξασε τὸ ὄνομα Σου. Ἦρθε τότε φωνὴ ἀπὸ τὸν οὐρανό: Καὶ δόξασα καὶ πάλι θὰ δοξάσω» (Ἰωάννου ιβ΄, 28).

Στὴν σημασία αὐτῶν τῶν πολύ σημαντικῶν μαρτυριῶν ἀναφέρθηκε ὁ Ἴδιος ὁ Κύριός μας μιλώντας στοὺς Ἰουδαίους, καί λέγοντας σ’ αὐτούς ὅτι τὰ ἔργα ποὺ μοῦ ἀνέθεσε ὁ Θεός Πατέρας νὰ τελειώσω, αὐτὰ τὰ ἔργα ποὺ ἐπιτελῶ, μαρτυροῦν γιὰ μένα πὼς εἶμαι σταλμένος ἀπὸ τὸν Θεό Πατέρα. ῾Ο Πατέρας, εἶπε, ποὺ μὲ ἔστειλε, Αὐτὸς ὁ ῎Ιδιος ἔχει δώσει μαρτυρία γιὰ μένα. Ἐσεῖς ὅμως οὔτε τὴν φωνή Του ἔχετε ποτὲ ἀκούσει οὔτε τὴν μορφή Του ἔχετε δεῖ, καὶ τὸν λόγο Του δὲν τὸν ἔχετε μόνιμα μέσα στὴν καρδιά σας, γιατὶ δὲν πιστεύετε στὸν ἀπεσταλμένο Του. Ἐσεῖς μελετᾶτε μὲ ζῆλο τὶς Γραφές, μὲ τὴν πεποίθηση πὼς σ’ αὐτὲς βρίσκει κανεὶς τὴν αἰώνια ζωή· ἀκριβῶς ὅμως αὐτὲς εἶναι ποὺ δίνουν μαρτυρία γιὰ μένα. Καὶ ὅμως δὲν εἶστε πρόθυμοι νὰ ἔρθετε κοντά μου, γιὰ νὰ βρεῖτε τὴν ἀληθινὴ ζωή. Δὲν ἐπιζητῶ νὰ μὲ τιμοῦν οἱ ἄνθρωποι. Ἐσᾶς ὅμως σᾶς ξέρω· ξέρω πὼς μέσα σας δὲν ἀγαπᾶτε τὸν Θεό. Ἐγὼ ἦρθα ἐξουσιοδοτημένος ἀπὸ τὸν Πατέρα μου, ἐσεῖς ὅμως δὲν μὲ παραδέχεσθε· ἂν ἔρθει κάποιος ἄλλος ἀπὸ δική του πρωτοβουλία, αὐτὸν θὰ τὸν δεχθεῖτε. Πῶς ὅμως μπορεῖτε ἐσεῖς νά πιστέψετε, ἀφοῦ ἀποζητᾶτε τὸν ἔπαινο ὁ ἕνας τοῦ ἄλλου καὶ δὲν ἐπιδιώκετε τὸν ἔπαινο τοῦ μοναδικοῦ Θεοῦ; Μὴ νομίσετε ὅτι ἐγὼ θὰ σᾶς κατηγορήσω μπροστὰ στὸ δικαστήριο τοῦ Πατέρα· ὑπάρχει ὁ κατήγορός σας, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ Μωυσῆς, στὸν ὁποῖο ἔχετε στηρίξει τὶς ἐλπίδες σας. Γιατί, ἂν πράγματι πιστεύατε ὅσα ἔγραψε ὁ Μωυσῆς, θὰ πιστεύατε καὶ σὲ μένα, ἀφοῦ γιὰ μένα ἐκεῖνος ἔγραψε. Ἂν ὅμως δὲν πιστεύετε σὲ ὅ,τι ἔγραψε ἐκεῖνος, πῶς θὰ πιστέψετε στὰ λόγια τὰ δικά μου; (βλ. Ἰωάννου ε΄, 31-47). Οἱ μαρτυρίες αὐτὲς ἐπιβεβαιώνουν καὶ ἐπισφραγίζουν τὴν πίστη τῶν ἀνθρώπων στὸ πρόσωπο τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅτι εἶναι: Υἱὸς ἀγαπητός, Υἱὸς εὐδοκίας τοῦ Θεοῦ Πατέρα, στὸν ῾Οποῖο ὀφείλουμε νὰ ὑπακούουμε καὶ Τὸν ῾Οποῖο θὰ δοξάσει ὁ ᾽Επουράνιος Θεὸς καὶ Πατέρας. Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς καλεῖται Υἱὸς ἀγαπητὸς καὶ Υἱὸς εὐδοκίας, ἐπειδὴ εἶναι Υἱὸς ὑπακοῆς στὸ θέλημα τοῦ Ἐπουράνιου Πατέρα ῾Η δόξα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ εἶναι ἀποτέλεσμα καὶ συνέπεια τῆς ταπεινώσεως καὶ ὑπακοῆς Του στὸ θέλημα τοῦ Ἐπουράνιου Πατέρα κατὰ τὸν ἀπόστολο Παῦλο (βλ. Πρός Φιλιππησίους β΄, 6-11). Ἐμεῖς ὀφείλουμε νά προοδεύουμε στὴν χάρη καὶ στὴν γνώση τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ Σωτήρα μας, ἐπειδή σ’ Αὐτὸν ἀνήκει ἡ δόξα καὶ τώρα καὶ γιὰ πάντα (βλ. Β΄ Πέτρου γ΄, 18).

Αὐτό τόν Κύριο καί Θεό ἀναγνωρίζει, προσκυνεῖ, ὑπηρετεῖ, ὁμολογεῖ καί δοξάζει ἡ Ἐκκλησία. Ὅποιος δέν τά πιστεύει αὐτά, δέν τά ὁμολογεῖ καί δέν προσκυνεῖ τόν Ἰησοῦ Χριστό Κύριο καί Θεό του δέν μπορεῖ νά ὑποστηρίζει ὅτι πιστεύει στό Θεό καί στήν Ἐκκλησία Του. 

          Ἡ κατά Χριστόν ζωή στεφανώνεται ἀπό τήν τελική καί ὁλοκληρωτική νίκη κατά τῆς ἁμαρτίας καί ὁδηγεῖ στήν δόξα τόν ἄνθρωπο. Οἱ Ἀπόστολοι βεβαιώνουν τούς πιστούς τῆς Ἐκκλησίας ὅτι θά δοξασθοῦν μαζί μέ τόν Ἰησοῦ Χριστό στήν αἰώνια καί οὐράνια Βασιλεία Του, ἐφόσον νικήσουν καί νεκρώσουν τόν παλαιό ἄνθρωπο τῆς ἁμαρτίας, ὅταν ὁ Ἰησοῦς Χριστός, πού εἶναι ἡ ἀληθινά ζωή μας, φανερωθεῖ, τότε κι ἐμεῖς, στήν παρουσία Του, θά φανερωθοῦμε μαζί του δοξασμένοι (βλ. Πρός Κολοσσαεῖς γ΄ 4). Τώρα εἴμαστε παιδιά τοῦ Θεοῦ. Τί πρόκειται νά γίνου­με στό μέλλον δέν ἔχει ἀκόμα φανερωθεῖ, ἀκόμη.  Ξέρουμε ὅμως πώς ὅταν ὁ Χριστός φανερωθεῖ στή δευτέρα παρουσία Του, θά γίνουμε ὅμοιοι μ’ αὐτόν, γιατί θά τόν δοῦμε ὅπως πραγματικά εἶναι (βλ. Α΄ Ἰωάννου γ΄ 2).

«Ἐγώ εἰμι, ὁ λαλῶν σοι»

Δημοσιεύθηκε 24.07.2025 

῾Ο Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστὸς μιλώντας αὐθεντικὰ γιὰ Αὐτὸν τὸν ῎Ιδιον στοὺς Ἰουδαίους παρατήρησε: «Ἐσεῖς μελετᾶτε μὲ ζῆλο τὶς Γραφές, μὲ τὴν πεποίθηση πὼς σ’ αὐτὲς βρίσκει κανεὶς τὴν αἰώνια ζωή· ἀκριβῶς ὅμως αὐτὲς εἶναι ποὺ δίνουν μαρτυρία γιὰ μένα. Καὶ ὅμως δὲν εἶστε πρόθυμοι νὰ ἔρθετε κοντά μου γιὰ νὰ βρεῖτε τὴν ἀληθινὴ ζωή» ( Ἰωάννου ε´ 39).

Τὰ λόγια αὐτὰ τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ μᾶς ἀναδεικνύουν τὴν σημασία τῆς μελέτης τῶν θείων λόγων τῆς ἁγίας Γραφῆς, ποὺ μαρτυρεῖ γιὰ τὸ πρόσωπο τοῦ Κυρίου μας, τὴν θεία ἀποστολή Του στὸν κόσμο, τὴν ὕψιστη διακονία Του, τὴν ἅγια ζωή Του καὶ τὴν διδασκαλία Του καὶ οὐσιαστικὰ μᾶς ὁδηγεῖ σ’ Αὐτόν. Ὅσοι μέ καλή προαίρεση καί ζῆλο ἀναζητοῦν τὴν ἀλήθεια καὶ ἐπιθυμοῦν τὴν αἰώνια ζωὴ ἐρευνοῦν, μελετοῦν τὴν ἁγία μας Γραφή, ποὺ βεβαιώνει γιὰ τὸν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό, ποὺ εἶναι ἡ ζωὴ καὶ ὁδηγεῖ στὴν ζωὴ καὶ χαρίζει τὴν ζωή σέ ὅλους αὐτούς τούς ἀνθρώπους. Πολλοί πιστοί τῆς Ἐκκλησίας μας διακόνησαν στὸ μυστήριο τῆς θείας οἰκονομίας, τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, καί οἱ ὁποῖοι ἀναφέρθηκαν στὸν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστὸ, φωτισμένοι ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, πληροφορώντας μας ὅσα εἶναι ἀπαραίτητα νὰ γνωρίζουμε γι’ Αὐτὸν, τό πρόσωπό Του καί τήν ἀποστολή Του γιὰ τὴν σωτηρία ὅλων μας. Αὐτοί ἐπιθύμησαν νά γνωρίσουν βαθύτερα τὸ πρόσωπο καί τήν διδασκαλία τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, νὰ καταρτισθοῦν περισσότερο, νὰ στερεώσουν τὴν πίστη τους καὶ νὰ βεβαιωθοῦν ὅτι «Ἰησοῦς Χριστὸς χθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας» (Πρός Ἑβραίους ιγ΄, 8).

          Ὁ Κύριός μας καθώς δίδασκε στὸν ναό, φώναξε δυνατά: «Καὶ μένα γνωρίζετε καὶ ἀπὸ ποῦ κατάγομαι γνωρίζετε· ὅμως δὲν ἔχω ἔρθει ἀπὸ μόνος μου, ἀλλὰ ὑπάρχει ᾽Εκεῖνος, ὁ ῾Οποῖος μὲ ἀπέστειλε, τὸν ῾Οποῖο ἐσεῖς δὲν γνωρίζετε» (Ἰωάννου ζ΄, 28). Σ’ αὐτὰ τὰ λόγια ὁ Κύριος, μιλώντας δημόσια πρὸς τοὺς Ἰουδαίους στὸν Ναό, ὑποστηρίζει τὴν θεία καταγωγή Του. Καί στήν συνέχεια μαρτυρεῖ ὁ Ἴδιος «ὁ Ἰησοῦς ᾽Εγὼ εἶμαι, (ὁ Μεσσίας), ποὺ μιλάω μαζί σου» (Ἰωάννου δ΄, 25-26).Στὴν συζήτηση πού ἔγινε μὲ τὴν Σαμαρείτιδα ὁ Κύριος φανερώνει ὅτι εἶναι ὁ Μεσσίας (Ἰωάννου ιγ΄, 13). Στοὺς λόγους Του πρὸς τοὺς μαθητές Του δέχεται, ὅτι εἶναι ὁ Κύριος καὶ ὁ Διδάσκαλός τους. «Τοῦ λέει (στὸν Κύριο) ὁ Φίλιππος : Δεῖξε μας τὸν Πατέρα καὶ αὐτὸς μᾶς ἀρκεῖ. Τοῦ λέει ὁ Ἰησοῦς: Τόσον καιρὸ εἶμαι μαζί σας, Φίλιππε, καὶ δὲν μὲ ἔχεις γνωρίσει; Αὐτὸς ποὺ ἔχει δεῖ ἐμένα, ἔχει δεῖ καὶ τὸν Πατέρα. καὶ πῶς ἐσὺ λὲς δεῖξε μας τὸν Πατέρα; Δὲν πιστεύεις ὅτι ἐγὼ εἶμαι μέσα στὸν Πατέρα καὶ ὁ Πατέρας μέσα σὲ μένα; Τὰ λόγια τὰ ὁποῖα σᾶς λέω ἐγώ, δὲν τὰ λέω ἀπὸ μόνος μου. ῾Ο Πατέρας ὁ ὁποῖος μένει μέσα μου, Αὐτὸς κάνει τὰ ἔργα. Νὰ μὲ πιστεύετε, ὅτι ἐγὼ εἶμαι μέσα στὸν Πατέρα καὶ ὁ Πατέρας μέσα σὲ μένα· Ἀλλιῶς, νὰ μέ πιστεύετε ἐξαιτίας τῶν ἴδιων τῶν ἔργων» (Ἰωάννου ιδ΄, 8-11). Στοὺς λόγους αὐτοὺς πρὸς τὸν ἀπόστολο Φίλιππο φανερώνει τὴν σχέση ἑνότητας ποὺ ἔχει μὲ τὸν ᾽Επουράνιο Θεὸ καὶ Πατέρα. Ἐπίσης ὁ Ἴδιος πρός τόν Ἀρχιερέα μαρτυρεῖ γιά τόν Ἑαυτό Του καί ὁμολόγησε καὶ παραδέχθηκε, ὅτι εἶναι ὁ Μεσσίας καὶ ὁ Θεός: «Τὸ εἶπες ᾽Εσύ. Σᾶς λέω δέ, ἀπὸ τώ ρα θὰ βλέπετε τὸν Υἱὸ τοῦ ἀνθρώπου νὰ κάθεται στὰ δεξιά τῆς Δυνάμεως καὶ νὰ φέρεται πάνω στὰ σύννεφα τοῦ οὐρανοῦ» (Ματθαίου κστ΄ 63-64). Ἐπίσης καί πρός τόν Πιλᾶτο ἐξηγεεῖ ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς ἐνανθρωπήσεώς Του, εἶναι νὰ βεβαιώσει τοὺς ἀνθρώπους γιὰ τὴν Ἀλήθεια (βλ. Ἰωάννου ιη΄). Ὅταν  ἦρθε στὴν Ναζαρέτ, ὅπου εἶχε ἀνατραφεῖ, τὸ Σάββατο πῆγε, ὅπως συνήθιζε, στὴν συναγωγὴ καὶ σηκώθηκε νὰ διαβάσει. Καὶ Τοῦ δόθηκε βιβλίο τοῦ προφήτου ῾Ησαΐα καὶ ἀφοῦ ξετύλιξε τὸ βιβλίο, βρῆκε τὸ μέρος ὅπου ἦταν γραμμένο: Τὸ Πνεῦμα τοῦ Κυρίου εἶναι ἐπάνω μου, διότι μὲ ἔχρισε. Μὲ ἀπέστειλε νὰ φέρω χαρούμενο ἄγγελμα στοὺς φτωχούς, νὰ θεραπεύσω τοὺς πληγωμένους στὴν καρδιά, νὰ ἀναγγείλω στοὺς αἰχμαλώτους ἀπελευθέρωση καὶ στοὺς τυφλοὺς ἀπόκτηση τῆς ὁράσεως, νὰ ἀποστείλω τοὺς ἀναπήρους ὑγιεῖς, ν’ ἀναγγείλω εὐλογημένη ἐποχή τοῦ Κυρίου (βλ. Ἡσαΐου ξα΄, 1-2, νη΄, 6). Στοὺς λόγους αὐτοὺς ὁ Κύριος ἐφαρμόζει στὸ πρόσωπό Του τὴν προφητεία τοῦ ῾Ησαΐα, ποὺ εἰπώθηκε γιὰ τὸ πρόσωπο καὶ τὸ ἔργο τοῦ Μεσσία. Οὐσιαστικὰ ἀναφέρεται στὴν ἀποστολή Του καὶ στὸ ἔργο ποὺ ἦρθε νὰ ἐπιτελέσει στὸν κόσμο (Λουκᾶ δ΄ 16-21).

«Ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου»

Δημοσιεύθηκε 17.07.2025

Σκοπὸς τῆς μελέτης τῆς Ἁγίας Γραφῆς εἶναι νὰ βοηθήσει τοὺς πιστοὺς νὰ ἀποκτήσουν ἐπίγνωση τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ: «Ἔτσι θά καταλήξουμε ὅλοι στήν ἑνότητα πού δίνει ἡ πίστη κι ἡ βαθιά γνώση τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, θά γίνουμε ὥριμοι καί θά φτάσουμε στήν τελειότητα πού μέτρο τῆς εἶναι ὁ Χριστός» (Πρὸς Ἐφεσίους δ´ 13). Εἶναι χαρακτηριστικὲς οἱ μαρτυρίες τῶν Ἀποστόλων γιὰ τὸν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό, μὲ τὶς ὁποῖες ἐκφράζουν αὐτὰ ποὺ πίστευαν γιὰ τὸν Διδάσκαλό τους. Βεβαίως, ἡ μαρτυρία τῶν ἁγίων Ἀποστόλων γιὰ τὸν Κύριὀ μας Ἰησοῦ Χριστὸ ἀναφέρεται σὲ ὅλα τὰ κείμενα τῆς Καινῆς Διαθήκης (Εὐαγγέλια - Ἐπιστολές - Ἀποκάλυψη).

Ἀναφέρουμε τὶς μαρτυρίες ἐκείνων ποὺ παρότι δὲν ἔγραψαν κείμενα τὶς ἀναφέρουν οἱ ἄλλοι Ἀπόστολοι.

1. Τοῦ Φιλίππου

«Βρίσκει ὁ Φίλιππος τὸν Ναθαναὴλ καὶ τοῦ λέει: Αὐτὸν ποὺ προανήγγειλε ὁ Μωυσῆς στὸν νόμο καὶ οἱ προφῆτες, Τὸν βρήκαμε· εἶναι ὁ Ἰησοῦς, ὁ Υἱὸς τοῦ Ἰωσὴφ ἀπὸ τὴν Ναζαρέτ» ( Ἰωάννου α΄, 46).

Ὁ ἀπόστολος Φίλιππος ἀνακοινώνει στὸν ἀπόστολο Ναθαναήλ, ὅτι στὸ πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ υἱοῦ τοῦ Ἰωσὴφ ἀπὸ τὴν Ναζαρέτ, ἀναγνώρισε τὸν Μεσσία ποὺ εἶχε ἀναγγελθεῖ ἀπὸ τὸν Μωυσῆ καὶ τοὺς Προφῆτες.

2. Τοῦ Ναθαναήλ

«Τοῦ ἀποκρίθηκε ὁ Ναθαναὴλ καὶ Τοῦ εἶπε: Διδάσκαλε, Ἐσὺ εἶσαι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, Ἐσὺ εἶσαι ὁ βασιλέας τοῦ Ἰσραήλ» (Ἰωάννου α΄, 50). Ὁ ἀπόστολος Ναθαναήλ, ὅταν συνάντησε γιὰ πρώτη φορὰ τὸν Ἰησοῦ Χριστό, ἀπέδωσε στὸ πρόσωπο τοῦ Διδασκάλου τοὺς μεσσιανικοὺς τίτλους τῆς ἰουδαϊκῆς παραδόσεως, ὅτι εἶναι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ βασιλιὰς τοῦ Ἰσραήλ.

3. Τοῦ Ἀνδρέα

«Αὐτὸς βρίσκει σὲ λίγο τὸν ἀδελφό του τὸν Σίμωνα καὶ τοῦ λέει: Βρήκαμε τὸν Μεσσία, ποὺ σημαίνει τὸν Χριστό» ( Ἰωάννου α΄ 42). Ὁ ἀπόστολος Ἀνδρέας ἀναγγέλλει μὲ χαρὰ στὸν ἀδελφό του, ἀπόστολο Πέτρο, ὅτι βρῆκαν τὸν Μεσσία.

Στὶς τρεῖς αὐτὲς μαρτυρίες ποὺ ἀναφέραμε, καταγράφονται οἱ πρῶτες ἐντυπώσεις καὶ ἀντιλήψεις τῶν Ἀποστόλων κατὰ τὴν κλήση τους νὰ γίνουν μαθητὲς τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Δείχνουν ἀκόμη τὴν πνευματικὴ καλλιέργειά τους καὶ τὴν εὐσέβειά τους. Ἀνέμεναν τὸν Μεσσία, σύμφωνα μὲ τὴν ἰουδαϊκὴ παράδοση καὶ ὅταν Τὸν συνάντησαν Τὸν ἀναγνώρισαν καὶ Τὸν ἀκολούθησαν.

4. Τοῦ Πέτρου

«῾Ο Σίμων Πέτρος ἀπάντησε: Ἐσὺ εἶσαι ὁ Μεσσίας, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ» (Ματθαίου ιστ΄, 16). Ὁ ἀπόστολος Πέτρος ἐκφράζει τὴν πίστη τῶν μαθητῶν, ὅτι ὁ Διδάσκαλός τους εἶναι ὁ Μεσσίας, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ αὐθεντικὴ πίστη πάνω στὴν ὁποία στηρίζεται ἡ σωτηρία ὅλων μας. ῾Ο διάλογος τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ μὲ τοὺς μαθητές Του ποὺ ἔγινε μὲ ἀφορμὴ τὴν ἐρώτηση τοῦ Κυρίου «τίνα μὲ λέγουσι οἱ ἄνθρωποι εἶναι;»  Οἱ Μαθητὲς ποὺ παρακολούθησαν τὸ δημόσιο κήρυγμα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, ποὺ Τὸν εἶδαν νὰ θαυματουργεῖ, νὰ θεραπεύει, ποὺ ἔζησαν μαζί Του καὶ Τὸν γνώρισαν, ἐπισφράγισαν ὁλόκληρη αὐτὴ τὴν ἐμπειρία τους μὲ τὴν ὁμολογία τους, ὅτι ὁ Ἰησοῦς εἶναι ὁ Μεσσίας, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. ῾Η ὁμολογία αὐτὴ δὲν ἦταν ἀποτέλεσμα ἐκβιασμοῦ καὶ πιέσεως, ἀλλὰ αὐθόρμητη ἔκφραση τῆς βαθειᾶς πεποιθήσεως καὶ ἀντιλήψεως ποὺ διαμόρφωσαν ἀκολουθώντας τὸν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό.

5. Τοῦ Θωμᾶ

«Καὶ ἀποκρίθηκε τότε ὁ Θωμᾶς: Εἶσαι ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου» (Ἰωάννου κ΄, 28). ῾Ο ἀπόστολος Θωμᾶς ὁμολογεῖ καὶ προσκυνεῖ τὸν ἀναστημένο Ἰησοῦ Χριστὸ ὡς Κύριο καὶ Θεό. Μετὰ τὰ σχόλιά μας στὴν προηγούμενη μαρτυρία τοῦ ἀποστόλου Πέτρου, καὶ ἡ μαρτυρία τοῦ ἀποστόλου Θωμᾶ ἐπιβεβαιώνει, ὅτι οἱ Μαθητὲς τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἶχαν σταθερὴ πεποίθηση, ὅτι ὁ ἀναστημένος Κύριος εἶναι ὁ Κύριος καὶ Θεός.

Αὐτὴ ἡ ὁμολογία ἔγινε μετὰ τὴν ἀνάσταση τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, περιεχόμενο τοῦ κηρύγματος τῶν Ἀποστόλων. Εἴδαμε ὅτι οἱ Μαθητές Του, ὅταν κλήθηκαν ἀπὸ τὸν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστὸ νὰ Τὸν ἀκολουθήσουν, ὁμολόγησαν ὅτι στὸ πρόσωπό Του συνάντησαν τὸν Μεσσία, Τὸν ἀναγνώρισαν ὡς Υἱὸ τοῦ Θεοῦ. Βλέπουμε, λοιπόν,  ὅτι αὐτὴ ἡ ἀντίληψη καλλιεργήθηκε τὸν χρόνο ποὺ ἔζησαν μαζὶ μὲ τὸν Κύριό μας καὶ ἐπισφραγίστηκε μὲ τὴν ἴδια ὁμολογία.  Οἱ Ἀπόστολοι, δηλαδή, ἀπὸ τότε ποὺ γνώρισαν τὸν Ἰησοῦ Χριστὸ μέχρι τὸν θάνατό Του καὶ τὴν ἀνάστασή Του, παρὰ τὴν ἀμφισβήτηση τῶν πνευματικῶν ἡγετῶν τῆς ἰουδαϊκῆς κοινότητας, ἔμειναν σταθεροὶ στὴν ἐμπειρία τους καὶ τὴν πεποίθησή τους, ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς εἶναι ὁ Μεσσίας, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Μάλιστα δὲ ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, ὅπως ἐκθέσαμε στὰ προηγούμενα, τοὺς βοήθησε νὰ ξεκαθαρίσουν στὴν σκέψη τους ὅλους τοὺς μεσσιανικοὺς τίτλους, ἀποκαλύπτοντας τὸ πρόσωπό Του καὶ τὴν ἀποστολή Του.

«ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ»

Δημοσιεύθηκε 10.07.2025

Ἡ ἀναμονή τῆς κρίσεως τοῦ Θεοῦ, στά χρόνια πού ἔζησε ὁ Χριστός ἦταν γενική. Ὁ Βαπτιστής ᾿Ιωάννης τήν ἐπικαλεῖται, ὅταν ἀπειλεῖ τούς ἀκροατές του µέ τή μελλοντική ὀργή καί τούς πιέζει νά δεχτοῦν τό βάπτισμά του ὡς σημεῖο μετανοίας (Ματθαίου γ΄, 7-12). Τό κήρυγμα τοῦ Ἰησοῦ καί κατόπι τῶν ᾿Αποστόλων, μολονότι συνδέεται στενά μέ ὅσα κήρυξε ὁ Ἰωάννης, τροποποιεῖ σηµαντικά τά δεδοµένα τους, ἀφοῦ ἀπό τή στιγµή πού ὁ ᾿Ιησοῦς ἐμφανίζεται στόν κόσµο ἐγκαινιάζονται οἱ ἔσχατοι καιροί.

 Τό κήρυγμα τοῦ ᾿Ιησοῦ στά Εὐαγγέλια ἀναφέρεται συχνά στήν κρίση τῆς ἔσχατης ἡμέρας. Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι θά πρέπει τότε νά λογοδοτήσουν (Ματθαίου κε΄, 14-30). Μιά αὐστηρή καταδίκη περιμένει τούς ὑποκριτές γραμματεῖς (Μάρκου ιβ΄, 40 ), καί σέ ὅσους δέν ἔδωσαν προσοχή στό κήρυγμά Του (Ματθαίου ια΄, 20-24), τήν ἄπιστη γενιά πού δέ μετάνιωσε στό ἄκουσμά Του (Ματθαίου ιβ΄, 30-42), τίς πόλεις πού δέ θά δεχτοῦν τούς ἀπεσταλμένους Του (Ματθαίου ι΄, 14 ἑξ.). Ἡ κρίση τῶν Σοδόµων καί τῆς Γοµόρρας δέ θά εἶναι τίποτα μπροστά στή δική τους κρίση (Ματθαίου ι΄, 23 ἑξ.). Θά ὑποστοῦν τήν Κρίση πού καταδικάζει στή Γέεννα (Ματθαίου κγ΄, 33). Αὐτές οἱ διδασκαλίες, φαντάζουν ἀπειλές, τονίζουν τό βασικό κριτήριο τῆς θεϊκῆς Κρίσεως σύμφωνα μέ τήν στάση πού τήρησαν οἱ ἄνθρωποι ἀπέναντι στό Εὐαγγέλιο. Ἡ συμπεριφορά ἀπέναντι στόν πλησίον θά ὑπολογιστεῖ σύμφωνα μέ τό Μωσαϊκό Νόμο, κάθε ἀνθρωποκτόνος ἔπρεπε νά παραδοθεῖ στήν ἀνθρώπινη κρίση. Μέ τόν εὐαγγελικό Νόμο, δέ χρειάζεται καί τόσο γιά νά παραδοθεῖ κανείς στή Γέεννα (Ματθαίου ε΄, 21). Θά πρέπει νά λογοδοτήσει κανείς γιά κάθε συκοφαντία (Ματθαίου ιβ΄, 36). Ὁ καθένας θά κριθεῖ σύμφωνα μέ τό µέτρο πού θά ἔχει ἐφαρμόσει γιά τόν πλησίον του (Ματθαίου ζ΄, 1-5). Καί ἡ εἰκόνα αὐτῶν τῶν ἐπίσηµων συνεδριάσεων, ὅπου ὁ Υἱός τοῦ Ἀνθρώπου θά ἔχει τό ρόλο τοῦ δικαστῆ (Ματθαίου κε΄, 31-46), δείχνει τούς ἀνθρώπους νά γίνονται δεκτοί στή Βασιλεία ἤ νά καταδικάζονται στήν αἰώνια τιμωρία, ἀνάλογα µέ τήν ἀγάπη ἤ τήν ἀδιαφορία πού θά ἔχουν δείξει στούς ἄλλους.

Ὑπάρχει ὅμως ἕνα ἔγκλημα πού, περισσότερο ἀπό ὅλα τά ἄλλα, ἐπισύρει τή θεϊκή Κρίση. Εἶναι αὐτό διά τοῦ ὁποίου ἡ ἀνθρώπινη ἀπιστία ἔφθασε στό ἀποκορύφωμα τῆς κακίας της σέ µιά παρωδία νόµιµης κρίσεως. Ἡ δίκη καί ἡ καταδίκη σὲ θάνατο τοῦ Χριστοῦ (Μάρκου ιδ΄,63, Λουκᾶ κδ΄, 20, Πράξεων ιγ΄, 28). Στή διάρκεια αὐτῆς τῆς ἄδικης κρίσεως, ὁ Ἰησοῦς ἐμπιστεύεται τόν Ἑαυτό του σ᾿ ᾿Εκεῖνον πού κρίνει δίκαια (Α΄ Πέτρου β΄, 23). Γι’ αὐτό, ἀνασταίνοντάς Τον, ὁ Θεός τόν ἀποκατέστησε στά δικαιώματά Του. Ἡ ἐκτέλεση ὅμως μιᾶς τόσο ἄδικης ἐτυμηγορίας ἐπέσυρε, σέ ἀντάλλαγμα, µιά ἀπόφαση τοῦ Θεοῦ ἐνάντια στήν ἔνοχη ἀνθρωπότητα. Εἶναι χαρακτηριστικό ὅτι τό πλαίσιο, ὅπου τό εὐαγγέλιο τοῦ Ματθαίου τοποθετεῖ τό θάνατο τοῦ Ἰησοῦ, συμπίπτει µέ τό παραδοσιακό σκηνικό τῆς Κρίσεως στήν ἐσχατολογία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης (Ματθαίους κζ΄, 45.51 ἑξ.). Ὁ θάνατος τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ στιγµή ὅπου κρίνεται ὁ κόσµος. Ἡ μετέπειτα ἱστορία, ὥς τήν ἔσχατη Ἡμέρα, θά καθιστᾶ ἁπλῶς σαφή αὐτή τήν καταδίκη. Σύμφωνα μέ τή μαρτυρία τοῦ Χριστοῦ, ἡ καταδίκη αὐτή θά ἀφορᾶ πρῶτα «τοὺς ἐν τῇ ᾿Ιουδαίᾳ», τούς πρώτους ἐνόχους (Ματθαίου κδ΄, 15 ἑξ.). Αὐτό ὅμως θά εἶναι µόνο προοίμιο καί σημεῖο, πού θά ἀναγγείλει τήν τελική ἐπάνοδο τοῦ Υἱοῦ τοῦ ᾿Ανθρώπου, κριτή τῆς μεγάλης Ἡμέρας (Ματθαίου κδ΄, 29 ἑξ.).  Ὁ κατάδικος τοῦ Πάθους, θύμα τῆς ἁμαρτίας τοῦ κόσμου, θά ἐπιβάλει τότε στόν ἁμαρτωλό κόσµο µιά ἐντυπωσιακή καταδίκη.

Ὁ Χριστός κήρυκας καί ἑρμηνευτής τῆς δικαιοσύνης

          Στό κήρυγμα τοῦ Κυρίου ἡ δικαιοσύνη διατηρεῖ τίς ἔννοιες τῆς Παλαιοδιαθηκικῆς εὐσέβειας, δηλαδή τῆς ὑπακοῆς στίς θεῖες ἐντολές.

          Ὁ Ἰησοῦς στό κήρυγμά Του κατεδίκασε μία ἀνθρώπινη καί ἀλαζονική  εὐσέβεια πού ἐκπροσωποῦσαν οἱ Φαρισαῖοι τῆς ἐποχῆς Του μέ τήν ὑποκριτική τήρηση τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ καί ἀπεκάλυψε τό ἀληθινό νόημα τῆς εὐσέβειας του  (Ματθαίου κγ΄ 1-10). Ἀντίστροφα, ἡ ἐπί τοῦ Ὄρους ὁμιλία Του προσδιορίζει τήν ἀληθινή δικαιοσύνη τῶν Μαθητῶν Του  (Ματθαίου ε΄, 17-48)

Ἀπαλλαγμένη ἀπό μία στενή καί κατά τούς ἐξωτερικούς τύπους ἐφαρμογή τῶν ἐντολῶν, ἡ ζωή τοῦ πιστοῦ στόν Θεό ἀποτελεῖ ὡστόσο δικαιοσύνη, δηλαδή πιστότητα στούς νόμους Του, ὅπως αὐτοί οἱ νόμοι στήν νέα παρουσίασή τους καί ἐφαρμογή τους ἀπό τόν Κύριο ἀποκαλύπτουν τό πνεῦμα τῆς Μωσαϊκῆς Νομοθεσίας, πού εἶναι τό καθαρό καί τέλειο θέλημα τοῦ Θεοῦ. Τέλος, ἀπαιτοῦν τήν βίωση τῆς ἀρετῆς σ’ ὅλα τά στάδια τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου, δηλαδή σκέψη, ἐπιθυμία, συγκατάθεση, ἐνέργεια, λόγος, πράξη.

«Ἀποστέλλω τοὺς ἁλιεῖς, ἁλιεύσουσιν»

Δημοσιεύθηκε 03.07.2025

Οἱ διηγήσεις γιά τήν κλήση τῶν πρώτων μαθητῶν (Ματθαίου δ΄, 18-22) προφανῶς δέν ἔχουν τό στόχο νά εἶναι ἱστορικές, δηλαδή νά παρέχουν ἁπλές πληροφορίες καί γνώσεις γενικοῦ ἐνδιαφέροντος ἀλλά στόχο ἔχουν νά προτρέψουν τούς ἀναγνῶστες τῶν εὐαγγελίων νά ἀκολουθήσουν τό Χριστό, τήν διδακαλία Του καί μεγάλο προσφερθέν παράδειγμά Του. Οἱ ἀπαντήσεις στίς προτροπές τοῦ Ἰησοῦ εἶναι ὑποδειγµατικές. Στό κατά Ἰωάννη εὐαγγέλιο, ὅπως καί στά ἄλλα εὐαγγέλια, οἱ δυό πρῶτοι πού ἀνταποκρίνονται στό κάλεσμα τοῦ Ἰησοῦ εἶναι ὁ Ἀνδρέας καί ὁ Σίμων Πέτρος. Μόνο ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης δίνει τήν πληροφορία ὅτι αὐτοί οἱ δυό ἦταν προηγουμένως µαθητές τοῦ Ἰωάννη τοῦ Βαπτιστῆ. Δέν εἶναι παράξενο ὅτι περιγράφονται νά μεταφέρουν τήν ἀφοσίωσή τους στό νέο θεῖο νόµο. Ξανά, τό κίνητρο τοῦ εὐαγγελιστῆ εἶναι νά ἐνθαρρύνει τούς ἀναγνῶστες καί πιστούς τῆς Ἐκκλησίας μας. Ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης συνεχίζει μιλώντας γιά τήν κλήση τοῦ ἀποστόλου Φίλιππου καί τοῦ ἀποστόλους Ναθαναήλ (Ἰωάννου α΄, 35-51). Τά ἄλλα εὐαγγέλια μιλοῦν γιά τήν κλήση τοῦ ἀποστόλου Ἰάκωβου καί τοῦ ἀποστόλου Ἰωάννη. Ὑπάρχουν ἐπίσης διηγήσεις γιά τίς ἑπόµενες κλήσεις -ὁ εὐαγγελιστής Ματθαῖος μιλάει γιά τῶν κλήση τοῦ τελώνη (Ματθαίου θ΄, 9) καί ὁ Μᾶρκος γιά τήν κλήση τοῦ Λευί (Μάρκου β΄, 14).

Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός λέει στούς µαθητές Του: «θά σᾶς κάνω ἁλιεῖς ἀνθρώπων» (βλ. Ματθαίου δ΄, 19 καί Μάρκου α΄, 17). Παρόλη τήν ἀμφιλεγόμενη σημασία αὐτῆς τῆς ἔκφρασης, τό πλαίσιο, ἡ κλήση τοῦ ἀποστόλου Ἀνδρέα καί τοῦ ἀποστόλου Πέτρου νά γίνουν µαθητές τοῦ Ἰησοῦ, κάνει προφανές ὅτι ὁ στόχος τῆς κλήσης εἶναι νά ἐγκαταλείψουν τή γήινη-κοσμική ἐνασχόλησή τους, δηλαδή τό ἐπάγγελμά τους, τό ψάρεμα, γιά νά ἀσχοληθοῦν µέ τήν ἀνώτερη ἀποστολή νά καλέσουν τούς ἀνθρώπους γύρω ἀπό τόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό.

Ἀναφορές στά ψάρια καί στήν ἐργασία τοῦ ψαρέματος, καθώς καί ἱστορίες γιά µία ἀπίστευτη ψαριά (Λουκᾶ ε΄, 1-11 καί Ἰωάννου κα΄, 4-14) εἶναι ἀναπόφευκτες στή πόλη τῆς Γαλιλαίας, ὅπου τό ψάρεμα ἦταν ἡ κυριότερη ἀπασχόληση τῆς τοπικῆς κοινότητας, πού ἀποτελοῦνταν ἀπό τούς ἀνθρώπους πού ζοῦσαν στήν περιοχή ἐκείνη.

Στό εὐαγγελιστή Ματθαῖο, ὑπάρχει µία παραβολή γιά τή Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν πού εἶναι σάν δίχτυ µέσα στή θάλασσα. Τά ψάρια συγκεντρώνονται καί κρίνονται, τά ἄχρηστα πετάγονται στό καµίνι τῆς φωτιᾶς, ὅπου θά κλαῖνε καί θά τρίζουν τά δόντια τους (Ματθαίου ιγ΄, 47-50).  Αὐτό τό χωρίς συμβιβασμούς μήνυμα, παρόμοιο  μέ  τῶν ἐπικριτική ὁμιλία ὁ τοῦ Ἰωάννη τοῦ Βαπτιστῆ (Ματθαίου γ΄, 10-12) εἶναι ἐσχατολογικό. Ἔτσι κι ἐδῶ, ἡ ἐντολή νά «ἁλιεύσετε ἀνθρώπους» (Ματθαίου δ΄, 19)  φέρει ἕνα μήνυμα γιά τή Δευτέρα Παρουσία -γιά τήν ὁποία οἱ µαθητές τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ πρέπει νά προετοιμάσουν τούς ἀνθρώπους, πού εἶναι πλέον ἕτοιμοι νά δεχθοῦν τήν διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ ἀπό αὐτούς. Ἐπειδή ἡ διδασκαλία τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ καί ἡ Καινή Διαθήκη βασίζονται τόσο πολύ καί βαθιά στήν Παλαιά Διαθήκη εἶναι πιθανό πίσω ἀπό τήν εἰκονογραφία ἐδῶ νά βρίσκεται ἡ κρίση τοῦ Ἰερεμία γιά τόν Ἰούδα: «Θά στείλω πολλούς ψαράδες, λέει ὁ Κύριος, πού θά συλλάβουν τό λαό τοῦ Ἰούδα [τούς παραβάτες τοῦ νόμου]» (βλ. Ἰερεμίου ιστ΄, 16). Οἱ µαθητές τοῦ Κυρίου μας  πρωτίστως ἀναλαμβάνουν μία τέτοια ἀποστολή. Ἀργότερα, ἡ Χριστιανική εἰκονογραφία χρησιμοποίησε τῶν εἰκόνα τῶν ψαράδων ὡς σύμβολο γιά τό βάπτισµα, σέ ἀναλογία  μέ  τήν εἰκονογραφία πού χρησιµοποιεῖται ἐδῶ, καθώς ὁ Ἰησοῦς ἀναθέτει στούς µαθητές του τή διάδοση τῆς διδασκαλίας του σέ ὅλο τόν κόσµο.

Σύμφωνα μέ τό κήρυγμα καί τή μαρτυρία τῆς Ἐκκλησίας κληθήκαμε σέ κοινωνία μετά τοῦ Θεοῦ. Νά γίνουμε ἡ οἰκογένεια τοῦ Θεοῦ, τά παιδιά Του. Νά γίνουμε οἱ κατά χάριν υἱοί Του καί θυγατέρες Του στούς ὁποίους ὁ Θεός Πατέρας θά προσφέρει κληρονομία τήν αἰώνια ζωή, τά αἰώνια ἀγαθά τῆς Βασιλείας Του τόν ὑπεράρρητον πλοῦτο τῶν χαρισμάτων Του, τήν ὑπεράφθονη Χάρη Του καί τό ἔλεός Του. Τό προσφερθέν τό θεῖο δῶρο Του εἶναι: νά γίνουμε «κοινωνοί θείας φύσεως» μέτοχοι τῆς αἰωνίου ζωῆς. Σ’ αὐτό ἐξαντλοῦνται οἱ ἀνθρώπινες ἐπιθυμίες. Δέν ὑπάρχει τίποτε ἄλλο ἀνώτερο γιά νά ἐπιθυμήσει ὁ ἄνθρωπος. Κι αὐτό εἶναι τόσο ὑπέροχο, τόσο τέλειο, τόσο πλῆρες, τόσο ἀγαθό, τόσο ἅγιο, τόσο ἔνδοξο, τόση εὐτυχία, τόση μακαριότητα, πού δέν ὑπάρχει περισσότερη γιά νά τήν ἐπιθυμήσει νά τήν δοκιμάσει ὁ ἄνθρωπος. Ἡ ἀπόλαυση τῆς υἱοθεσίας τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τό Θεό εἶναι «τῶν ἐφετῶν τῶν ἀκρότατον». Ἄς ἀνταποκριθοῦμε στήν ἅγια κλήση Του καί στό θεῖο κάλεσμά Του γιά νά ἀπολαύσουμε τά αἰώνια καί πανάγαθα δωρήματά Του.

«Σύ εἶ Πέτρος»

Δημοσιεύθηκε 26 Ἰουνίου 2025

Ὅταν ρώτησε ὁ Κύριος τοὺς μαθητές Του: «Ὑμεῖς δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; ἀποκριθεὶς δὲ Σίμων Πέτρος εἶπε: «σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος» (Ματθαίου ιστ´, 16-17). Ὁ Πέτρος, μὲ τὴ θεολογική του ὁμολογία, ἀπέδειξε καὶ τὰ δύο: ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι ταυτόχρονα Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου. Ἐπειδὴ ὑπάρχουν πολλοὶ ποὺ ἀποκαλοῦνται «Χριστοί», «Υἱοὶ» ἢ «Θεοί», ἐνῶ μόνο ἕνας εἶναι ἀληθινὰ καὶ ἀπὸ τὴ φύση του τέτοιος, γι’ αὐτὸ ὁ Πέτρος δὲν εἶπε ἁπλῶς: «Ἐσὺ εἶσαι Χριστός», ἀλλὰ «ὁ Χριστός», οὔτε εἶπε «Υἱός», ἀλλὰ «ὁ Υἱός», οὔτε ἁπλῶς «Θεοῦ», ἀλλὰ «τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος». Ἐπειδὴ τὰ εἶπε ὅλα μὲ τὸ ὁριστικὸ ἄρθρο, ἔδειξε καθαρὰ τὴ μοναδικότητα τῆς θείας φύσεως. Γι’ αὐτὸ κι ἔγινε ἄξιος τοῦ μακαρισμοῦ: «Μακάριος εἶσαι, Σίμων γιέ Βάρ Ἰωνᾶ».

Ὅπως ὁ Πέτρος εἶναι φύσει γιὸς τοῦ πατέρα σου Ἰωνᾶ, ἔτσι κι ἐγὼ εἶμαι φύσει καὶ κατ’ οὐσίαν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατέρα. Ὁ Κύριος τοῦ εἶπε «ἐσὺ εἶσαι Πέτρος, καὶ πάνω σ’ αὐτὴν τὴν πέτρα θὰ οἰκοδομήσω τὴν Ἐκκλησία μου»

Ἐσύ θὰ γίνεις ἡ πέτρα τῆς λογικῆς πίστης, τὸ θεμέλιο τῆς Ἐκκλησίας καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς πνευματικῆς οἰκοδομῆς. Πάνω σὲ αὐτὴν τὴ ὁμολογία σου –ὅτι εἶμαι ταυτόχρονα Υἱὸς Θεοῦ καὶ Υἱὸς ἀνθρώπου– θὰ θεμελιωθεῖ ἡ Ἐκκλησία.

«Καὶ θὰ σοῦ δώσω τὰ κλειδιὰ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν»

Δὲν λέει «σοῦ δίνω τώρα», ἀλλὰ «θὰ σοῦ δώσω», ἀναφερόμενος στὸ χρόνο μετὰ τὴν Ἀνάσταση, ὅταν τοῦ ἔδωσε τὴ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τὴν ἐξουσία νὰ δεσμεύει καὶ νὰ λύνει, καὶ τὸν καθιέρωσε ποιμένα τῶν λογικῶν προβάτων. Ἀλλὰ ποιές εἶναι οἱ κλεῖδες καὶ ποιές θῦρες ἀνοίγει ὁ Πέτρος; Ἡ θύρα εἶναι ὁ Χριστός, ποὺ εἶπε: «Ἐγὼ εἶμαι ἡ θύρα». Καὶ τὸ κλειδὶ αὐτῆς τῆς θύρας εἶναι ἡ πίστη, πού ἔδωσε στὸν Πέτρο.

Δίνει τὰ κλειδιὰ στὸν Πέτρο καὶ στοὺς διαδόχους του, ὥστε γιὰ τοὺς αἱρετικοὺς ἡ θύρα νὰ εἶναι ἀπρόσιτη, ἐνῷ γιὰ τοὺς πιστοὺς προσπελάσιμη. Οἱ ἐχθροὶ τῆς πίστης εἶναι οἱ πύλες τοῦ Ἅδη, ἐνῷ ὁ Κύριος εἶναι ἡ θύρα καὶ ἡ πύλη τῆς βασιλείας.

Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Πέτρος γιά ὅλα τοῦτα νὰ ἀρνηθεῖ τρεῖς φορὲς τὸν διδάσκαλό του;

Ἡ ἄρνηση τοῦ Πέτρου ἔγινε μὲ θεϊκὴ παραχώρηση. Ἐπειδὴ ὑπερηφανεύτηκε περισσότερο ἀπὸ τοὺς ἄλλους μαθητὲς λέγοντας πὼς θὰ πέθαινε μαζὶ μὲ τὸν Χριστό, χωρὶς νὰ σκεφτεῖ καλὰ τὴν ἀδυναμία τῆς σάρκας, ἔπρεπε καὶ αὐτὸς νὰ ἐλεγχθεῖ ὡς ἄνθρωπος καὶ νὰ δείξει ὁ Κύριος πὼς ὅσα εἶπε ἦταν ἀληθινά.

Ἡ ἄρνηση τοῦ Πέτρου ἦταν οἰκονομία (δηλ. θεϊκὴ πρόνοια). Ἂν θέλουμε νὰ μιλήσουμε καὶ πιὸ μυστηριακά, μποροῦμε νὰ ποῦμε πὼς ἡ ἄρνηση τοῦ Πέτρου ἦταν συμβολική. Ὅσο ὁ Πέτρος ἔκαιγε ἀπὸ ἀγάπη γιὰ τὸν Διδάσκαλο, ἦταν γενναῖος καὶ δὲν τὸν φόβιζαν οὔτε οἱ φρουρές, οὔτε οἱ στρατιῶτες, οὔτε τὰ ξίφη, οὔτε οἱ δᾶδες. Πλησιάζοντας τὴν φωτιὰ ποὺ ἄναψαν οἱ στρατιῶτες, τότε ἔγινε παιχνίδι στὰ χέρια μιᾶς δούλας. Ὅσο ἐμεῖς εἴμαστε ζεστοὶ στὴν ἀγάπη πρὸς τὸν Θεὸ καὶ θυμόμαστε τὴ φωτιὰ τῆς αἰώνιας κόλασης, δὲν μᾶς τρομάζουν τὰ ξίφη, οἱ πειρασμοὶ ἢ οἱ στρατιὲς τῶν δαιμόνων. Ἂν πλησιάσουμε στὴ φωτιὰ τῶν ἡδονῶν, ποὺ ἀνάβουν οἱ στρατιῶτες τοῦ ἄρχοντα τοῦ κόσμου, εὔκολα ὁ ἐχθρὸς θὰ μᾶς ἀποσπάσει ἀπὸ τὸν Θεό. Καὶ μιὰ ἀσήμαντη δούλη μπορεῖ νὰ μᾶς κάνει νὰ ἀρνηθοῦμε τὴ σχέση μας μὲ τὸν Θεό.   

Ὁ Πέτρος θερμαινόμενος ἀπὸ ἄλλη φωτιά –ὄχι τοῦ θείου ἔρωτα, ἀλλὰ ἐκείνη τὴν ὑλική, τὴν κοσμικὴ φωτιά, ποὺ ἄναψαν οἱ στρατιῶτες – ἀποξενώθηκε ἀπὸ τὴν πνευματικὴ φλόγα καὶ κατέληξε νὰ ἀρνηθεῖ τὸν Διδάσκαλο. Αὐτὸ εἶναι τὸ νόημα τῆς συμβολικῆς αὐτῆς σκηνῆς: ὅποιος πλησιάζει στὴ φωτιὰ τῶν ἀπολαύσεων τοῦ κόσμου, γρήγορα πέφτει στὰ χέρια τοῦ ἐχθροῦ.

Ὁ Πέτρος, βλέποντας τὴ φωτιὰ καὶ ἀκούγοντας τὰ λόγια μιᾶς παιδίσκης, ὑποχώρησε. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ἦταν μέσα στὴν πρόνοια τοῦ Θεοῦ· γιατί μέσα ἀπὸ τὴν πτώση του, διδάχτηκε ταπείνωση, κατανόηση καὶ συμπόνια γιὰ τοὺς ἄλλους. Ἔγινε ἱκανὸς νὰ ποιμάνει τὰ λογικὰ πρόβατα, ὄχι μὲ αὐστηρότητα, ἀλλὰ μὲ εὐσπλαχνία, ἔχοντας πεῖρα προσωπική τό πόσο εὔκολα πέφτει ὁ ἄνθρωπος.

Διότι ἐκεῖνος ποὺ ἔλαβε τὴν ἐξουσία νὰ δεσμεύει καὶ νὰ λύνει ἁμαρτίες, δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἄγευστος ἀπὸ τὴ μετάνοια· καὶ ἐκεῖνος ποὺ θὰ ποιμάνει, πρέπει νὰ ἔχει μάθει πρῶτα νὰ συγχωρεῖ. Ὁ Πέτρος λοιπόν, ἀφοῦ ἔκλαψε πικρὰ γιὰ τὴν πτώση του, ἔλαβε μεγαλύτερη χάρη· καὶ ἔγινε στήριγμα τῆς Ἐκκλησίας, παράδειγμα μετανοίας, καὶ θερμὸς ὑπερασπιστὴς τῆς ἀληθινῆς πίστης.

«τὸ εὐαγγέλιον δι' ἀποκαλύψεως ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ»

Δημοσιεύθηκε 12 Ἰουνίου  2025

Τό προφητικό κήρυγμα τοῦ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου ἀπετέλεσε τήν ἀναγκαία εἰσαγωγή στό ἔργο τοῦ Λυτρωτοῦ μας, πρός τόν Ὁποῖο ὁδήγησε ὅλους ἐκείνους πού μέ τήν ἀληθινή ἐπίγνωση τῆς καταστάσεώς τους καί μέ τόν ἄσβεστο πόθο τῆς λυτρώσεώς τους προετοιμάσθηκαν σ’ αὐτή μέ τό βάπτισμα τῆς μετανοίας. Καί «τότε ἦλθε τό πλήρωμα τοῦ χρόνου» (Γαλάτας δ΄, 4), καί ἐμφανίσθηκε πιά στόν κόσμο ὁ Χριστός, γιά νά κηρύξει αὐτοπροσώπως ὅτι ἔφθασε πλέον ὁ καιρός τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ καί νά καλέσει σ’ αὐτήν ὅλους τούς ἀνθρώπους.

Τό ἔργο τοῦ Κυρίου δέν ἦταν δυνατό νά σταματήσει ἕως ἐκεῖ. Φρόντισε γιά τήν ἐξακολούθησή του «μέχρι τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος» (Ματθαίου κδ΄, 3). Πρίν φύγει ἀπό τόν κόσμο αὐτό σωματικά, ἔδωσε στούς Ἀποστόλους τήν ἐντολή νά συνεχίσουν τό κήρυγμά Του σέ ὅλο τόν κόσμο: «Κηρύξατε τό εὐαγγέλιον πάσῃ τῇ κτίσει» (Μάρκου ιστ΄, 15), εἶπε στούς Ἀποστόλους, ὅταν θριαμβευτής ἐμφανίσθηκε σ’ αὐτούς μετά τήν Ἀνάστασή Του. Πρίν ἀναληφθεῖ τούς εἶπε πάλι : «Καί ἔσεσθέ μοι μάρτυρες… ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς» (Πράξεων α΄, 8). Πρός τόν σκοπό αὐτό τούς ἐφοδίασε μέ τήν χάρη καί τή δύναμη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πού τούς ὁδήγησε «εἰς πᾶσαν τήν ἀλήθειαν» (Ἰωάννου ιστ΄, 13).

             Τό θεῖο κήρυγμα εἶναι μία συνέχεια τοῦ διδακτικοῦ ἔργου, πού προπαρασκευαστικῶς ἄρχισαν οἱ Προφῆτες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, τελειοποίησε ὁ Χριστός καί ἀπ’ Αὐτόν παρέλαβαν καί κατ’ ἐντολή Του ἐξακολούθησαν οἱ Ἀπόστολοι καί οἱ διάδοχοί τους, οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Στηρίζεται καί θεμελιώνεται πάνω στά λόγια τῶν Προφητῶν, τοῦ Κυρίου καί τῶν Ἀποστόλων καί στήν γνήσια καί ἀνόθευτη παράδοση τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας.  

Ὁ λόγος αὐτός δέν εἶναι λόγος ἀνθρώπινος πού νά ἐπιδέχεται ἀλλαγές, ἐκσυγχρονισμούς ἤ καί ἀπόρριψη.  Τήν ταυτότητα τοῦ λόγου αὐτοῦ προσδιορίζει ὁ ἀπόστολος Παῦλος :  «Τό εὐαγγέλιο πού σᾶς κήρυξα δέν προέρχεται ἀπό ἄνθρωπο. Γιατί κι ἐγώ οὔτε τό παρέλαβα οὔτε τό διδάχτηκα ἀπό ἄνθρωπο, ἀλλά μοῦ  τό ἀποκάλυψε ὁ Ἰησοῦς Χριστός» (Γαλάτας α΄ 11-12).

            Αὐτά πού κηρύττουν οἱ κήρυκες τοῦ Εὐαγγελίου δέν τά ἐπινόησαν οὔτε τά ἐξήγγειλαν ἄνθρωποι. Εἶναι λόγος Θεοῦ, λόγος μέ αἰώνιο κῦρος καί θεία αὐθεντία. Ὁ Θεός παιδαγωγεῖ τόν ἄνθρωπο γιά νά τόν κάμει μέτοχο τῆς δόξας Του καί πολίτη τῆς βασιλείας Του. Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἕνεκα τῆς ἀδυναμίας τοῦ ἀνθρώπου νά ἐννοήσει τό βάθος καί τό πλάτος καί τό ὕψος του χρειάζεται νά ἑρμηνευθεῖ. Ὁ Κύριος ἑρμήνευσε μέ αὐθεντικότητα τό Νόμο πού δόθηκε ἀπό τόν Θεό στόν Μωϋσῆ πάνω στό ὄρος Σινᾶ, ὅπως διαβάζουμε στήν ἐπί τοῦ Ὄρους ὁμιλία Του (Ματθαίου ε΄, στ΄, ζ΄). Ὁ Κύριος ἐπίσης ὑποσχέθηκε στούς Μαθητές Του πρίν ἀναληφθεῖ καί  ἐπιστρέψει στούς οὐρανούς θά τούς ἀποστείλει τό ἅγιο Πνεῦμα γιά νά τούς ὁδηγήσει στήν ἀλήθεια νά κατανοήσουν δηλαδή τό βάθος τῆς διδασκαλίας Του (Ἰωάννου ιστ΄ 13).

            Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀπευθυνόμενος στούς πιστούς, ὅτι μέ τό κήρυγμά του  γέννησε τά πνευματικά παιδιά μέ τήν χάρη πού τοῦ ἔδωσε ἡ κοινωνία καί ἡ σχέση του μέ τόν Χριστό (Πρός Κορινθίους Α΄, δ΄ 15). Μέ τό κήρυγμα γεννιοῦνται τά πνευματικά παιδιά, τά παιδιά πού πιστεύουν στό Θεό πού ζοῦν σύμφωνα μέ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, ἐφαρμόζοντας τίς ἐντολές Του.

            Ἡ πνευματική γέννηση πού ἀναφέρει ὁ ἀπόστολος Παῦλος εἶναι ἀποτέλεσμα τοῦ ἀπολυτρωτικοῦ ἔργου τοῦ Χριστοῦ καί κυρίως τῆς σταυρικῆς θυσίας Του (Ἑβραίους β΄, 10).

            Τό ἔργο αὐτό γιά νά ἐπιτελεσθεῖ ἀπαιτεῖ ὑπηρέτες καί συνεργάτες τοῦ Θεοῦ, δηλαδή ἀνθρώπους γιά νά διαπαιδαγωγήσουν τούς μαθητές τοῦ Χριστοῦ καί νά τούς φθάσουν στήν πνευματική ὡριμότητα, τελειότητα πού εἶναι νά ἀποκτήσουν τόν τέλειο χαρακτήρα τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ὅπως ὑψηγορεῖ ὁ ἀπόστολος Παῦλος : «Ἔτσι θά καταλήξουμε ὅλοι στήν ἑνότητα πού δίνει ἡ πίστη κι ἡ βαθιά γνώση τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, θά γίνουμε ὥριμοι καί θά φτάσουμε στήν τελειότητα πού μέτρο της εἶναι ὁ Χριστός. Δέ θά εἴμαστε πιά νήπια» (Ἐφεσίους δ΄ 13-14)

            Ὁ χαρακτῆρας τοῦ κηρύγματος εἶναι Χριστολογικός καί ἀναφέρεται στήν προΰπαρξη τοῦ Χριστοῦ, στίς προφητεῖες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης γι’ Αὐτόν. Τό κήρυγμα ἀναφέρεται στήν ζωή Του, στήν  ἐποχή Του, στόν χαρακτῆρα Του, στά ἔργα Του, στά σημεῖα, τίς ἀποδείξεις δηλαδή τῆς καταγωγῆς Του καί τῆς δυνάμεώς Του, στήν διδασκαλία Του, στόν σταυρικό θάνατό Του, στήν ἀνάστασή Του, στήν ἀνάληψή Του, στήν δευτέρα παρουσία Του.

            Συνεπῶς μέ τό κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου οἱ πιστοί ὁδηγοῦνται βαθμηδό στήν ἐπίγνωση τοῦ Χριστοῦ καί στήν κατανόηση τῶν ἀληθειῶν τῆς διδασκαλίας Του. 

«καὶ ἄλλον παράκλητον δώσει ὑμῖν»

Δημοσιεύθηκε 05 Ἰουνίου 2025

Ὁ Κύριός μας στήν ἀποχαιρετιστήρια ὁμιλία Του πρός τούς μαθητές Του, σύμφωνα μέ τόν εὐαγγελιστή Ἰωάννη, ὑπόσχεται ὅτι θά στείλει τό ἅγιο Πνεῦμα μετά τόν θάνατό Του, τήν ἀνάστασί Του καί τήν ἐπιστροφή Του στόν οὐρανό «… καὶ ἄλλον παράκλητον δώσει ὑμῖν, ἵνα μένει μεθ' ὑμῶν εἰς τὸν αἰῶνα, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας…» (Ἰωάννου ιδ΄ 15-17).

Μετά τήν ἀνάστασή Του ἐπανάλαβε αὐτή τήν ὑπόσχεσή Του: «Κι ἐγὼ θὰ σᾶς στείλω αὐτό ποὺ σᾶς ὑποσχέθηκε ὁ Πατέρας μου. Ἐσεῖς καθίστε στὴν Ἱερουσαλὴμ ὡσότου ὁ Θεὸς σᾶς ὁπλίσει μὲ τὴν δύναμή του» (Λουκᾶ κδ΄ 49). Ὁ ἀπόστολος Λουκᾶς, ὁ συγγραφέας τῶν Πράξεων τῶν Ἀποστόλων ἀναφέρει αὐτή τήν ὑπόσχεσι τοῦ Κυρίου ἐξιστορῶν τά μετά τήν ἀνάστασί Του (Πράξεων α΄  1-8).

Κατά τήν πεντηκοστή ἡμέρα ἀπό τῆς ἡμέρας τῆς ἀναστάσεώς Του ἐστάλη στούς ἁγίους Μαθητές καί Ἀποστόλους Του, ὅπως τούς εἶχε ὑποσχεθεῖ τό ἅγιο Πνεῦμα, πού φανερώθηκε μέ τή μορφή πυρίνων γλωσσῶν, πού ἐκάθησαν πάνω στά κεφάλια τους ὅπως μαρτυροῦν τό γεγονός οἱ Πράξεις τῶν Ἀποστόλων (β΄ 1-4). Ἔκτοτε τό ἅγιο Πνεῦμα ἐνεργεῖ στήν ἱστορία:

Γιά τή συγκρότηση τῆς Ἐκκλησίας.

Μέ τή δύναμη τοῦ ἁγίου Πνεύματος οἱ Ἀπόστολοι συγκέντρωσαν τούς πιστούς ἐντάσσοντας τους στό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, πού κατά τή διδασκαλία τῶν θεοφόρων Πατέρων καί Διδασκάλων Της εἶναι ἡ ταμειοῦχος τῆς θείας Χάριτος, ἡ κιβωτός καί ὁ λιμένας τῆς σωτηρίας, τό σῶμα τοῦ ἐνδόξου Χριστοῦ, ἡ δόξα τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ.

Τά πάντα στήν Ἐκκλησία ἐνεργεῖ τό ἅγιο Πνεῦμα πού κατά τόν γνωστό ὕμνο τῆς ἑορτῆς τῆς Πεντηκοστῆς «ὅλον συγκροτεῖ τόν θεσμόν τῆς Ἐκκλησίας».

Αὐτό τό πανάγιο Πνεῦμα, πού ἔλαβαν οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι λαμβάνουν ὅλοι οἱ πιστοί ὅταν βαπτίζονται στό Ὄνομα τῆς Ἁγίας Τριάδος κατά τήν ἐντολή τοῦ Κυρίου (Ματθαίου η΄ 19) μέ τό ἅγιο καί ἱερό Μυστήριο τοῦ Χρίσματος καί ἔτσι ἐνσωματώνονται στήν Ἐκκλησία καί  γίνονται «Σῶμα Χριστοῦ»(Κορινθίους Α΄ ιβ΄ 27).

Στούς πιστούς.

Κατά τή διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας τό ἅγιο Πνεῦμα ἐνεργεῖ  στούς πιστούς μέ τούς ἑξῆς τρόπους:

α΄. Γιά τήν κάθαρσή τους ἀπό τήν ἁμαρτία καί τίς συνέπειές της.

Στόν ὡραῖο ὕμνο «Βασιλεῦ Οὐράνιε» πού ἀπαγγέλλουμε συνεχῶς ὅταν προσευχόμαστε καί ψάλλουμε ἀπευθυνόμενοι στό ἅγιο Πνεῦμα, ἱκετεύουμε καί δεόμαστε.

«Ἐλθέ καί σκήνωσον ἐν ἡμῖν καί καθάρισον ἡμᾶς ἀπό πάσης κηλίδος».

Γιά νά καθαρισθοῦμε ἀπό τίς ἁμαρτίες μας ἀπαραιτήτως κατά τόν ἀπόστολο Ἰωάννη τόν Εὐαγγελιστή πρέπει νά ὁμολογήσουμε τίς ἁμαρτίες μας. Ἑπομένως ἀπαραίτητη προϋπόθεση τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν εἶναι ἡ ὁμολογία τους (Α΄ Ἰωάννου α΄ 9).

Καθαριζόμαστε ἀπό τίς ἁμαρτίες μας ὅταν συμμετέχουμε στό μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας καί κοινωνοῦμε τοῦ ἁγίου Σώματος καί Αἵματός Του (Ματθαίου κστ΄ 27-28).

Γιά τόν φωτισμό τους.

Ὁ Κύριος ὑποσχέθηκε καί διαβεβαίωσε τούς μαθητές Του:

Ὅταν ὅμως θὰ ἔρθει ἐκεῖνος, τό Πνεῦμα τῆς Ἀλήθειας, θὰ σᾶς ὁδηγήσει σὲ ὅλη τὴν ἀλήθεια. Γιατὶ δὲν θὰ μι­λήσει ἀπὸ μόνος του, ἀλλὰ θὰ πεῖ ὅσα θ’ ἀκούσει, καὰ θὰ σᾶς ἀναγ­γείλει αὐτὰ ποὺ μέλλουν νὰ συμβοῦν ” (Ἰωάννου ιστ΄ 13).

Οἱ πιστοί πού ἀναζητοῦν τήν ἀλήθεια τῆς ζωῆς θά γνωρίσουν τήν ἀλήθεια ὡς δῶρο τοῦ Θεοῦ καί αὐτή θά τούς ἐλευθερώσει ἀπό κάθε σκοτάδι καί πλάνη κατά τό λόγο τοῦ Κυρίου: «Καί θά γνωρίσετε τήν ἀλήθεια καί ἡ ἀλήθεια θά σᾶς ἐλευθερώσει» (Ἰωάννου η΄ 32).

Γιά τήν θέωσή τους.

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος κηρύττει πανηγυρικά σ’ ὅλους τούς πιστούς Ἐκκλησίας μας ὅτι: «Γιατὶ τὸ Πνεῦμα ποὺ σᾶς ἔδωσε ὁ Θεὸς δὲν ἐμπνέει φόβο γιὰ τὸν Θεὸ οὔτε κάνει τοὺς ἀνθρώπους δούλους, ἀλλὰ παιδιὰ τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸ τὸ Πνεῦμα μᾶς δίνει τὸ θάρρος νὰ λέμε τὸν Θεό: «Ἀββᾶ, Πατέρα μου!» (Ρωμαίους η΄ 15).

Ἐνισχυόμενοι ἀπό τό ἅγιο Πνεῦμα οἱ πιστοί ἀγωνιζόμαστε γιά νά μήν ἐκπέσουμε ἀπό τήν κατάσταση τῆς θείας ζωῆς καί στερηθοῦμε τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν σύμφωνα μέ τό Μέγα Βασίλειο: «Μὲ τὸ ἅγιο Πνεῦμα ἐπιτυγχάνεται ἡ ἀποκατάσταση στὸν παράδεισο, ἡ ἄνοδος στὴν βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἡ ἐπανάκτηση τῆς υἱοθεσίας, τὸ θάρρος νὰ ὀνομάζουμε τὸν Θεὸ Πατέρα μας, τὸ νὰ γίνουμε μέτοχοι τῆς χάριτος τοῦ Χριστοῦ, νὰ ἀποβοῦμε τέκνα φωτὸς, νὰ μετέχουμε τῆς αἰώνιας δόξας καὶ γενικὰ νὰ ἀπολαμβάνουμε τὸ σύνολο καὶ κατὰ τὴν παροῦσα ζωὴ καὶ κατὰ τὴ μέλλουσα. Ἔτσι τὴ χάρη τῶν ἀγαθῶν ποὺ σὰν ὑποσχέσεις μόνο μᾶς ἔχουν δοθεῖ καὶ ποὺ πιστεύουμε ὅτι θὰ τὰ ἀπολαύσουμε τὴν βλέπουμε σὰν σὲ καθρέπτη, σὰν εἶναι ἤδη παρόντα». (Μεγάλου Βασιλείου, Περί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, P.G. 32, 132 Β-C).

«Διέστη …ἀναφέρετο εἰς τὸν οὐρανόν»

                                                                Δημοσιεύθηκε 29.05.2025

Ἡ ᾿Ανάληψη ὡς ἑορτὴ  ἐκφράζει τὸ πασχάλιο μυστήριο µέσα ἀπὸ μιὰ προοπτική ποὺ εἶναι Μεσσιανική, Εἶναι ἡ γιορτή τῆς βασιλικῆς ἀποκατάστασης τοῦ Μεσσία.

Ὁ Κύριος μετά τήν Ἀνάστασή Του παρέμεινε ἀκόμα σαράντα ἡμέρες στή γῆ γιά νά σταθεροποιήσει τούς Ἀποστόλους Του στήν πίστη τῆς Ἀναστάσεώς Του, γιά νά τούς ἀπευθύνει τίς τελευταῖες ὁδηγίες Του, καί νά τούς προετοιμάσει γιά τήν ἀναχώρησή Του στόν οὐρανό. Εἶχε ἐκπληρώσει τήν ἀποστολή Του στή γῆ. Μποροῦσε νά ἐπαναλάβει τά λόγια πού εἶπε πρός τόν ἐπουράνιο Θεό καί Πατέρα Του: «Ἐγώ φανέρωσα τή δόξα σου πάνω στή γῆ, ἀφοῦ ὁλοκλήρωσα τό ἔργο πού μου ἀνέθεσες νά κάνω» .

Εἶχε ἱδρύσει τήν Ἐκκλησία, εἶχε ἐξαγοράσει τό γένος τῶν ἀνθρώπων μέ τόν θάνατό Του, κατάργησε μέ τό σταυρό Του τήν ἐξουσία τοῦ Διαβόλου. Ἡ ὥρα τοῦ θριάμβου εἶχε ἔλθει γιά τήν ὁποία προσευχήθηκε στόν ἐπουράνιο Θεό καί Πατέρα. Ἡ τεσσαρακοστή ἡμέρα μετά τήν Ἀνάστασή Του ἔφθασε. Ἐμφανίσθηκε στήν Ἱερουσαλήμ, τούς προανήγγειλε τήν ἔλευση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τούς παρήγγειλε νά κηρύξουν τό Εὐαγγέλιο σέ ὅλη τή γῆ καί τούς ὁδήγησε ἔπειτα ἔξω τῆς πόλεως, στό ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, πού πρίν ἀπό σαράντα δύο ἡμέρες ἦταν μάρτυς τῆς ἀγωνίας τοῦ Ἰησοῦ  ἔγινε τώρα μάρτυρας τοῦ θριάμβου Του. Ὅταν ὁ ὅμιλος τῶν Mαθητῶν ἔφθασε στήν κορυφή τοῦ λόφου, ὁ Ἰησοῦς ὕψωσε τά χέρια Του στόν οὐρανό κι ἴσως ἐπανέλαβε τά λόγια πού εἶχε πεῖ καί σέ ἄλλη εὐκαιρία: «Τώρα δέν εἶμαι πιά μέσα στόν κόσμο ἐνῶ αὐτοί μένουν μέσα στόν κόσμο, κι ἐγώ ἔρχομαι σ’ ἐσένα. Ἅγιε Πατέρα, διατήρησέ τους στήν πίστη μέ τή δύναμη τοῦ ὀνόματός σου πού μοῦ χάρισες, γιά νά μείνουν ἑνωμένοι ὅπως ἐμεῖς». «Καθώς τούς εὐλογοῦσε, ἄρχισε ν’ ἀπομακρύνεται ἀπ’ αὐτούς καί ν’ ἀνεβαίνει στόν οὐρανό» . Εὐλογώντας, σιγά-σιγά ὑψώθηκε ὄχι σάν τόν Ἠλία μέ πύρινο ἅρμα, ἄλλα μέ τήν προσωπική δύναμή Του. Οἱ Μαθητές Τόν παρακολουθοῦσαν μέ τά μάτια τους, ἐνῶ οἱ καρδιές τους ἐπάλλοντο ἀπό χαρά καί συγκίνηση. Ἀσφαλῶς ἐπιθυμοῦσαν νά Τόν ἀκολουθήσουν στούς αἰθέρες, ἀλλά φωτεινή νεφέλη Τόν σκέπασε καί ἔπαυσαν νά Τόν διακρίνουν.

Οἱ Μαθητές Του πού Τόν εἶχαν ἀκολουθήσει στήν θριαμβευτική εἴσοδό Του στά Ἱεροσόλυμα τώρα βλέπουν τήν θριαμβευτική ἄνοδό Του στόν οὐρανό.

Ὅλοι οἱ Δίκαιοι πού ἔζησαν πρό Χριστοῦ, καί οἱ ψυχές τους βρίσκονταν αἰχμάλωτες καί δέσμιες στόν Ἅδη, καί γιά τούς ὁποίους ὁ Παράδεισος ἦταν κλειστός, ἀφοῦ ἐλευθερώθηκαν ἀπό τόν Σωτήρα μέ τήν Ἀνάστασή Του Τόν συνώδευσαν στόν οὐρανό. Μαζί Του ἀνῆλθαν ὁ Ἀδάμ καί ἡ Εὔα, οἱ Πρωτόπλαστοι οἱ πρῶτοι μετανοημένοι, οἱ Πατριάρχες πού τόσο πόθησαν τόν ὑποσχεμένο Μεσσία, οἱ Προφῆτες, πού προεῖπαν τήν ἔλευση τοῦ Λυτρωτοῦ, τίς ταπεινώσεις Του, τή νίκη Του, τό θρίαμβό Του.

Ἡ Ἐκκλησία ἐφαρμόζει τήν μεσσσιανική  προφητεία τοῦ Ἡσαΐου γιά τήν ἀποκατάσταση τῆς Ἱερουσαλήμ στήν Ἀνάληψη τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Ὁ Κύριος ἔνδοξος νικητής «εἰσῆλθε εἰς τὴν χαρά Του»  καί μαζί Του ἔφερε τό λαό Του «εἰς ὄρος ἁγιάσματος αὐτοῦ». Ταπεινώθηκε, ὑπέφερε, θρήνησε, πολέμησε, ἐξαγίασε τή γῆ μέ τήν ἀναζήτηση τῶν ἁμαρτωλῶν γιά τή σωτηρία τους καί κατέπαυσε ἀπό πάντων τῶν ἔργων Αὐτοῦ . 

Ὅταν ὁ Κύριός μας ἀνῆλθε στόν οὐρανό ὁ ἄναρχος Πατέρας Τόν τοποθέτησε στά δεξιά Του καί Τόν στεφάνωσε μέ τήν δόξα. Ὑπέφερε, πρέπει τώρα νά δοξασθεῖ. Τόν προσκαλεῖ ἐπειδή «ταπεινώθηκε θεληματικά ὑπακούοντας μέχρι θανάτου. Καί μάλιστα θανάτου σταυρικοῦ. Γι’ αὐτό καί ὁ Θεός τόν ἀνέβασε πολύ ψηλά καί τοῦ χάρισε τό ὄνομα πού εἶναι πάνω ἀπ’ ὅλα τά ὀνόματα. Κι ἔτσι, στό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ ὅλα τά ἐπουράνια, τά ἐπίγεια καί τά ὑποχθόνια θά προσκυνήσουν, καί κάθε γλώσσα θά ὁμολογήσει ὅτι Κύριος εἶναι ὁ Ἰησοῦς Χριστός,  γιά νά δοξάζεται ἔτσι ὁ Θεός Πατέρας» .

Χαρίζει σ’ Αὐτόν ὄνομα «τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα» μπροστά στό ὁποῖο θά κάμψει κάθε ἐπίγεια (ἄνθρωποι), ἐπουράνια (ἄγγελοι) καί καταχθόνια (δαίμονες) δύναμη. Ὁ  Ἰησοῦς ἔχει σάν ὑποπόδιο τῶν ποδῶν Του ὑποτεταγμένους ὅλους τούς ἔχθρούς Του .

Ποῦ εἶναι οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς, οἱ Ἄρχοντες τοῦ κόσμου, οἱ ἐπηρμένοι ἰσχυροί γιά τά πλούτη τους, τήν σοφία τους, τήν δύναμή τους καί τή δόξα τους; Οἱ αἰῶνες τούς ἐκμηδένισαν καί ὁ Χριστός μένει εἰς τόν αἰῶνα «χθὲς καὶ σήμερα ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας» . Οἱ ἐχθροί τῆς Ἐκκλησίας παρέρχονται. Ὁ Χριστός ὅμως πάντα θριαμβεύει «ἐξῆλθεν νικῶν καί ἵνα νικήσῃ». Ἀπολαμβάνει ἀπό τήν τιμητική θέση Του τήν ἀτελείωτη δόξα τοῦ Οὐρανοῦ.

«ἀνέῳξέ μου τοὺς ὀφθαλμούς»

Δημοσιεύθηκε 22.05.2025

Στὴν ἐρώτηση τῶν μαθητῶν τοῦ Ἰησοῦ, ὅταν εἶδαν τὸν ἐκ γενετῆς τυφλό : «Ραββί, τὶς ἥμαρτεν, οὗτος ἢ οἱ γονεῖς αὐτοῦ, ἵνα τυφλὸς γεννηθῇ» ἡ ἀπάντηση ἀπὸ τὸν Κύριο εἶναι, ὅτι: «οὔτε αὐτὸς ὁ ἀτυχὴς οὔτε οἱ γονεῖς του εἶχαν ἁμαρτήσει καὶ ὅτι ἡ μοναδικὴ ἐκείνη περίπτωση ἐπετράπη γιὰ νὰ φανερωθοῦν τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ.  Συμπληρώνει καί τό ἑξῆς: «Ὅταν ἐν τῷ, κόσμῳ ᾦ, φῶς εἰμι τοῦ κόσμου» (Ἰωάννου θ΄, 5). Μετά ὁ Ἰησοῦς ἔπτυσε στὴ γῆ, ἔκανε μὲ τὸ σάλιο λίγη λάσπη, ἔβαλε αὐτὴ τὴ λάσπη στὰ μάτια του καὶ ἔπειτα τοῦ εἶπε «Πήγαινε, πλύσου στὴν κολυμβήθρα τοῦ Σιλωάμ».

Ὁ θεραπευμένος καί διωγμένος ἀπὸ τούς Ἰσραηλῖτες τυφλὸς μετὰ ἀπὸ ἔντονο διάλογο μαζί τους, συνάντησε κατόπιν τὸν Ἰησοῦ, ποὺ τοῦ εἶπε : «Σὺ πιστεύεις εἰς τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου;. Ὁ θεραπευμένος ἀπήντησε : «Καὶ τὶς ἐστιν, Κύριε, ἵνα πιστεύσω εἰς αὐτόν;». Ὁ Ἰησοῦς πρόσθεσε : «Καὶ ἑώρακας αὐτὸν (ὑπαινισσόμενος τὴν θεραπεία) καὶ ὁ λαλῶν μετὰ σοῦ ἐκεῖνὸς ἐστιν». Τότε ὁ θεραπευμένος φώναξε : «Πιστεύω, Κύριε», καὶ τὸν προσκύνησε. Ὁ ᾿Ιησοῦς πρόσθεσε : «Εἰς κρῖμα (γιὰ νὰ γίνη κάποια κρίσις καὶ ξεχώρισμα) ἐγὼ εἰς τὸν κόσμον τοῦτον ἦλθον, ἵνα οἱ μὴ βλέποντες βλέπωσιν καὶ οἱ βλέποντες τυφλοὶ γένωνται».

Οἱ ἄνθρωποι κάθε ἐποχῆς ἀναζητοῦν τὸ πραγματικὸ φῶς τῆς ζωῆς γιὰ νὰ πορευθοῦν στὸν κόσμο αὐτὸ καὶ νὰ μὴ χαθοῦν, ζημιωθοῦν, ἀπογητευθοῦν ἀπὸ τὶς ἐπιλογές τους παγιδευόμενοι στὰ σκοτάδια τῆς ἄγνοιας, τῆς πλάνης καὶ τῶν ποικίλων συγχύσεων.

Ἀνταποκρινόμενος σ’ αὐτὴ τὴν ἀνάγκη καὶ τὸ ὑπαρξιακὸ αἴτημα ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς διεκήρυξε: «Ἐγὼ εἶμαι το φῶς τοῦ κόσμου· ἐκεῖνος ποὺ μὲ ἀκολουθεῖ δὲ θὰ πλανιέται μέσα στὸ σκοτάδι, ἀλλὰ θὰ ἔχει το φῶς ποὺ ὁδηγεῖ στὴ ζωὴ» (Ἰωάννου η΄, 12). Φῶς ἀληθινὸ εἶναι ἡ πίστη μας στὸν ἀληθινὸ Θεό. Ὁ Χριστὸς ὁδήγησε καὶ ὁδηγεῖ τοὺς ἀνθρώπους στὴν θεογνωσία, νὰ γνωρίσουν τὸν ἀληθινὸ Θεὸ (Ἰωάννου α’, 18). Γι’ αὐτὸ ὁ Κύριος ἐπιβεβαίωσε αὐτὴ τὴν διακονία Του ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν Πατέρα Του λέγοντας «Φανέρωσα τὸ ὄνομά σου στοὺς ἀνθρώπους» (Ἰωάννου ιζ 6). Σ’ αὐτὴ τὴν ἀποκάλυψη ἀναφέρεται καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος λέγοντας: «Ὁ Θεὸς ποὺ εἶπε: «Μέσα ἀπὸ τὸ σκοτάδι νὰ λάμψει τὸ φῶς», αὐτὸς ἔλαμψε μέσα στὶς καρδιές μας καὶ μᾶς φώτισε νὰ γνωρίσουμε τὴ δόξα του στὸ πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ » (Πρὸς Κορινθίους Β’, δ΄, 6). Φῶς ἀληθινὸ εἶναι ἡ σταυρικὴ θυσία τοῦ Χριστοῦ. Γι’ αὐτὸ ὁ πιστὸς μὲ εὐγνωμοσύνη ψάλλει καὶ ὁμολογεῖ: « Σημειώθηκε σὲ μᾶς το φῶς τοῦ προσώπου σου » (Ψαλμοῦ δ΄, 7). Μὲ τὰ παθήματά Του ὁ Κύριος μᾶς φώτισε τὸν κόσμο δείχνοντας τὴν δύναμη τῆς ταπείνωσης, τῆς αὐτοθυσίας, τῆς ὑπομονῆς, τῆς μακροθυμίας. Μὲ τὸ σημεῖο τοῦ σταυροῦ σφραγίζονται οἱ πιστοὶ καὶ πᾶν ὅτι ἀνήκει στὸ Θεό.

Φῶς ἀληθινὸ εἶναι τὰ καλὰ ἔργα. Καλὰ ἔργα θεωροῦνται ἡ τήρηση τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, ἡ ἀπόκτηση τῶν ἀρετῶν, ἡ ὑπακοὴ στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, ὅπως ὑπέδειξε ὁ Κύριος στοὺς μαθητὲς Τοῦ μὲ τὸν λόγο Του : «Ἔτσι νὰ λάμψει καὶ τὸ δικό σας φῶς μπροστὰ στοὺς ἀνθρώπους, γιὰ νὰ δοῦν τὰ καλά σας ἔργα καὶ νὰ δοξολογήσουν τὸν οὐράνιο Πατέρα σας» (Ματθαίου ε΄, 16). Οἱ ἄνθρωποι ποὺ ἔχουν τὸ δῶρο τοῦ ζῆν, πλουτίζονται μ’ ἕνα ἀκόμη θεῖο δῶρο τὸ εὖ ζῆν, ποὺ εἶναι ἡ ἐν Χριστῷ ζωή γιὰ νὰ ἀποκτήσουν τὸ ἀεὶ ζῆν δηλαδὴ τὴν αἰώνια ζωή.

Οἱ ἄνθρωποι δὲν ἔρχονται πρὸς τὸ φῶς τὸ ἀληθινό, εἴτε ἀπὸ ραθυμία εἴτε ἀπὸ ἄγνοια, εἴτε ἐπειδὴ δὲν τοὺς ἐπιτρέπουν τὰ πάθη τους καὶ τὰ φαῦλα ἔργα τους, ὅπως εἶπε ὁ Κύριος: «Κάθε ἄνθρωπος ποὺ πράττει ἔργα φαῦλα μισεῖ το φῶς καὶ δὲν ἔρχεται στὸ φῶς, γιατί φοβᾶται μήπως φανοῦν τὰ ἔργα του καὶ κριθοῦν» (Ἰωάννου γ΄, 20). Δὲν ἀναζητοῦν τὸν ἀληθινὸ Θεό, ἀδιαφοροῦν γιὰ τὴν σταυρικὴ θυσία Του, ἀποφεύγουν τὰ καλὰ ἔργα, παρασυρόμενοι ἀπὸ τὴν πρόσκαιρη λάμψη τῶν ἐφημέρων φώτων καὶ ἀκολουθοῦν τοὺς σκοτισμένους στὸ νοῦ. Κι ὅταν τὰ ψεύτικα αὐτὰ φῶτα χαθοῦν ἐγκαταλείπονται παγιδευμένοι οἱ ἄνθρωποι στὰ ὑπαρξιακὰ ἀδιέξοδα τους ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀδυνατοῦν νὰ ἐξέλθουν.

Γι’ αὐτὸ εἶναι ἐπίκαιρη ἡ ἐπισήμανση καὶ προτροπὴ τοῦ Κυρίου «Γιὰ ὅσο λοιπὸν διάστημα ἔχετε το φῶς ἀνάμεσά σας περιπατεῖτε κάτω ἀπὸ τὴν ὁδηγία του καὶ τὸν φωτισμό του γιὰ νὰ μὴν σᾶς κατακυριεύσει τὸ σκοτάδι τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς πλάνης. Διότι ἐκεῖνος ποὺ περιπατεῖ στὸ σκοτάδι δὲν ξέρει ποὺ πηγαίνει» (Ἰωάννου ιβ΄, 35).

«Φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα»

Δημοσιεύθηκε 15 Μαΐου 2025

Κατά τήν ἑορτή τῆς Μεσοπεντηκοστῆς ἀναγιγνώσκεται στήν θεία Λειτουργία  ἡ εὐαγγελική περικοπή ἀπό τό κεφάλαιο ζ΄ τοῦ κατά Ἰωάννη εὐαγγελίου.

Τά ἀναφερόμενα ἀποτελοῦν τό τελετουργικό τῆς Ἰουδαϊκῆς ἑορτῆς τῆς Σκηνοπηγίας. Ἑπομένως γιά νά κατανοήσουμε τούς λόγους τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ πρέπει νά ἀναχθοῦμε στά τελούμενα κατά τήν ἑορτή τῶν Ἰουδαίων στήν ἑορτή τῆς Σκηνοπηγίας. 

Ἡ ἑορτή τῆς Σκηνοπηγίας ἀνήκει στό κύκλο τῶν ἐτησίων μεγάλων Ἰουδαϊκῶν ἑορτῶν. Ἡ ἑορτή αὐτή καλοῦνταν τῆς Σκηνοπηγίας, γιατί κατ’ αὐτήν παρέμεναν σέ σκηνές πού κατασκεύαζαν ἀπό μύρτους, φοίνικες, λεῦκες κ.λπ. γιά ἑπτά ἡμέρες καί ὀνομαζόταν ἐπίσης καί ἑορτή τῆς Συγκομιδῆς (Ἐξόδου 23, 26 καί 34, 22). Ἡ παραμονή αὐτή θύμιζε στούς Ἰσραηλῖτες τήν παραμονή τους σέ σκηνές στήν ἔρημο καί προσέδωσαν στό ἔθιμο αὐτό ἱστορικό χαρακτῆρα, ἀλλά κατά τό περιεχόμενό της εἶχε πρωτίστως γεωργικό χαρακτῆρα. Συγκεντρώνοταν, λοιπόν, γιά νά εὐχαριστήσουν τόν Θεό γιά τήν συγκομιδή τῶν καρπῶν καί γιά νά τόν παρακαλέσουν νά καταπέμψει ἐν ὄψει τῆς νέας σπορᾶς τήν βροχή, ὥστε νά ἀποβεῖ πλουσιώτερο σέ καρπούς τό νέο ἔτος. Κατά τήν ἑορτή πού διαρκοῦσε ἑπτά ἡμέρες (Λευϊτικό 23, 34) συνήθιζαν νά προσφέρουν τήν δεκάτη τῶν καρπῶν καί τοῦ οἴνου ὅπως καί τά πρωτότοκα τῶν ζώων (Λευϊτικό 23, 36. 39). Κατά οἰκογένειες καί γένη ἀνέβαιναν στά Ἱεροσόλυμα γιά νά ἑορτάσουν.

Εἶχε ὅμως ἡ ἑορτή αὐτή καί χαρακτῆρα σοβαρό γιατί κατ’ αὐτήν οἱ Ἰσραηλῖτες θυμόντουσαν τά μεγάλα γεγονότα τῆς πορείας τους στήν ἔρημο καί παρακαλοῦσαν τό Θεό νά καταπέμψει ἔγκαιρα τήν φθινοπωρινή βροχή. Τήν πρώτη μέρα προσέφεραν θυσίες ἀνάμεσα σέ πολύ πλῆθος πού πανηγύριζε. Περί τό τέλος τῆς ἡμέρας αὐτῆς συναθροίζονταν στήν αὐλή τῶν γυναικῶν καί τήν ὥρα πού ἔπεφτε τό σκοτάδι καί ἔκλειναν οἱ πῦλες τοῦ ναοῦ γινόταν μεγάλη φωταψία μέ φανούς καί λαμπάδες. Κατά τήν διάρκεια τῆς νύχτας τά μέλη τῆς χορωδίας τοῦ ναοῦ στέκονταν μέ μουσικά ὄργανα πάνω στίς βαθμίδες πού ὁδηγοῦσαν ἀπό τήν αὐλή τῶν γυναικῶν στήν ἐσωτερική αὐλή καί ἔψαλλαν τούς Ψαλμούς (120-134) τῶν Ἀναβαθμῶν καθόλη τήν νύχτα. Αὐτή τήν φωταψία πιθανῶς ὁ Κύριός μας ἀντιπαραβάλλει πρός τό αἰσθητό φῶς τό πνευματικό, λέγοντας τό  «ἐγώ εἰμί τό φῶς τοῦ κόσμου, ὁ ἀκολουθῶν μοι οὐ μὴ περιπατήσῃ ἐν τῇ σκοτίᾳ, ἀλλ’ ἕξει τὸ φῶς τῆς ζωῆς» (Ἰωάννου 8, 12). Τώρα μιλοῦσε γιὰ τὸ φῶς μὲ ἀνάλογη ἀναφορά, Οἱ Φαρισαῖοι τοῦ ἀπήντησαν ὅτι κανένας δὲν ὑποχρεωνόταν  νά  Τὸν πιστεύση, γιατὶ ὁ Ἴδιος μαρτυροῦσε γιὰ τὸν ἑαυτό Του καὶ ἡ μαρτυρία Του δὲν ἦταν ἀληθινή. ᾽Ακολούθησε συζήτηση (Πρβλ. Ἰωάννου 8, 20-21 - 8, 30- 31).  Ἡ φωταψία ἔχει συμβολικό χαρακτῆρα. Ὅπως τώρα νέο φῶς ἀνάβοταν ἔτσι καί ὁ Θεός ἄς χαρίσει νέο φῶς κατά τό ἐπικείμενο νέο ἔτος στούς ἀνθρώπους.

Ὁ Χ ρ ι σ τ ό ς   ἀ π ο κ α λ ύ π τ ε τ α ι   ὡ ς   φ ῶ ς.

Ὡστόσο βλέπει κανείς ὅτι ὁ Ἰησοῦς ἀποκαλύπτεται ὡς Φῶς τοῦ κόσμου, κυρίως μέ τίς πράξεις καί  τά λόγια Του. Οἱ θεραπεῖες τυφλῶν (Μάρκου η΄, 22-26) ἔχουν στό θέμα αὐτό ἰδιαίτερη σημασία, ὅπως τὸ ὑπογραμμίζει ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης ὅταν ἀναφέρει τήν θαυματουργική θεραπεία τοῦ ἐκ γενετῆς τυφλοῦ (Ἰωάννου θ΄). Ὁ Ἰησοῦς Χριστός διακηρύττει τότε: «Ὅταν ἐν τῷ κόσμῳ ὧ, φῶς εἰμι τοῦ κόσμου» (Ἰωάννου θ΄, 5) καί «ἐγώ φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ ἐν τῇ σκοτίᾳ μὴ μείνῃ» (Ἰωάννου ιβ΄, 46). Ἡ καταυγαστική δράση του ἀπορρέει ἀπό αὐτό πού ὑπάρχει ἐντός Του, πού εἶναι ὁ Ἴδιος μέσα Του ἀπό τήν θεότητά Του πού κρύπτεται στήν εὐτέλεια τῆς ἀνθρωπότητάς Του. Ὁ ἴδιος ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ εἶναι ζωή καί φῶς τῶν ἀνθρώπων, ἀληθινό φῶς πού φωτίζε κάθε ἄνθρωπο ὅταν ἔρχεται σ᾿ αὐτό τὸν κόσμο (Ἰωάννου α΄, 4.9). Γι’ αὐτό, τό δράμα πού ἐκτυλίσσεται γύρω Του εἶναι μιά σύγκρουση τοῦ φωτός καί τοῦ σκότους: τό φῶς λάμπει μέσα στά σκότη (Ἰωάννου α΄, 4), καί ὁ κόσμος τοῦ κακοῦ προσπαθεῖ νά τό πνίξει, γιατί οἱ ἄνθρωποι προτιμοῦν τό σκότος ἀπὸ τὸ φῶς, ὅταν τά ἔργα τους εἶναι πονηρά (Ἰωάννου γ΄, 19). Τήν ὥρα τοῦ Πάθους, ὅταν ὁ Ἰούδας βγαίνει ἀπὸ τὸ χῶρο τοῦ Μυστικοῦ Δείπνου γιά νά παραδώσει τόν Ἰησοῦ, ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης σημειώνει σκόπιμα: «ἦν δὲ νὺξ» (ιγ΄, 30), καί ὁ Ἰησοῦς, τή στιγμή τῆς συλλήψεώς Του, δηλώνει: «αὕτη ἐστὶν ὑμῶν ἡ ὥρα καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ σκότους» (Λουκᾶ κβ΄, 53).

«Ἐγώ εἰμί τό φῶς»

Δημοσιεύθηκε 080.05.2025

Κορυφαῖα ἀνάμεσα στὶς πέντε αἰσθήσεις μας ἀναμφίβολα εἶναι ἡ ὅραση. Αὐτὴ  μᾶς φέρνει σ᾽ ἐπικοινωνία μὲ τὸν ἔξω κόσμο. Αὐτὴ μας ἱκανώνει νά ἀπολαμβάνουμε τὸ πανόραμα τῆς θείας Δημιουργίας Του. Γι' αὐτὸ κι ὁ ὅρκος πού λέμε πολλὲς φορὲς «μὰ τὸ φῶς  μου» ἤ «τὸν προσέχει σὰν κόρη ὀφθαλμοῦ». Ὅμως, φτὰνουν τὰ μάτια μας κι ὑλικὸς κόσμος γύρω, γιὰ νὰ ὑπάρξει ἡ ἐπικοινωνία! Ἀσφαλῶς, ὄχι. Ἀπόδειξη, μιὰ ἀφέγγαρη σκοτεινὴ νύχτα. Χρειάζεται βασικά, τὸ φῶς. Κι ὁ Χριστὸς διακὴρυξε ἀνάμεσα στά «ἐγὼ εἰμί» του,  τὸ «ἐγὼ εἰμὶ τὸ φῶς  τοῦ κόσμου» (Ἰωάννης η΄, 12). Ἂς Τὸν πλησιάσουμε, μὲ τὴν βέβαιότητα ὅτι «ἐν τῷ φωτί Του ὀψόμεθα φῶς» (Ψαλμὸς λε΄, 9).

Ἡ πηγὴ τοῦ φωτὸς

Ὁ Ἰωάννης στὴν Α΄ ἐπιστολὴ του (α΄,  5) μᾶς δίνει τὸν ἑξῆς ὁ ὁρισμὸ γιά τόν Θεό «ὅτι ὁ Θεὸς φῶς ἐστι καὶ σκοτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν οὐδεμία». Ὅπως εἶναι ἡ ἀγάπη, ὅμοια κι ἴσα, εἶναι καὶ τό φῶς. Καμιὰ σκιὰ στὸ χαρακτῆρα του. Κανένα ἐρωτηματικό, στὶς διακηρύξεις του. Ὅποιος Τὸν πλησιάσει στό δικό του φῶς, «ἐνέβλεψε τηλαυγῶς ἅπαντας» (Μάρκου η΄, 25). Ἔξω ἀπὸ τον Θεὸ καὶ τήν ἐν Χριστῷ ἀποκάλυψὴ Του, δέν  ἔχουμε παρὰ σκοτάδι καί βαθύτατη ἄγνοια.  Ὁ Θεὸς δὲν ἀρκεῖται στὸ νὰ εἶναι φῶς, ἀλλὰ εἶναι ὁ χορηγὸς τοῦ φωτός. Τὰ πρῶτα λόγια του στὴ Βίβλο, εἶναι «γενηθήτω φῶς» (Γένεση α΄, 3). «Καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τοὺς δύο φωστῆρας τοὺς μεγάλους, τὸν φωστῆρα τὸν μέγαν εἰς ἀρχὰς τῆς ἡμέρας καὶ τὸν φωστῆρα τὸν ἐλάσσω εἰς ἀρχὰς τῆς νυκτός, καὶ τοὺς ἀστέρας» (Γένεση α΄, 16). Ὅλα ἀπό τότε κάθε μέρα, λούζονται, ξυπνᾶνε καὶ χαίρονται, στὸ φῶς τοῦ Θεοῦ. Ὅλα λάμπουν ἀπό καί στό δικό του φῶς. Παράλληλα ὅμως, μᾶς δώρησε μέγιστο καὶ μοναδικὸ πνευματικὸ φωστῆρα, γιὰ τῶν ψυχῶν μας τὰ μάτια, τὸν Ἰησοῦ Χριστό. Εἶναι «τὸ φῶς πού φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον στὸν κόσμο» (Ἰωάννης α ΄, 9). Μετὰ τήν σημείωση ὅτι, «οὕτως ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον», ὁ  Χριστὸς πρόσθεσε «ὅτι τὸ φῶς ἐλήλυθεν εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἠγάπησαν οἱ ἄνθρωποι μᾶλλον τὸ σκότος ἢ τὸ φῶς· ἦν γὰρ πονηρὰ αὐτῶν τὰ ἔργα » (Ἰωάννου γ΄,19). Προτίμησαν ν᾿ ἀνάψουν δικὰ τους «φῶτα». Ἐπινόησαν φιλοσοφίες, κοινωνικὰ συστήματα, μύριες θρησκεῖες, ποὺ παρόλο πού «ἦσαν φῶτα, δὲν ἤτανε τὸ φῶς, τό ἀληθινό. Ἔτσι, «φάσκοντες εἶναι σοφοὶ, ἐμωράνθησαν,» (Ρωμαίους α΄, 22). Ἔτσι,  ποὺ τίποτα νὰ μὴ μπορεῖ νὰ φωτίσει καὶ νὰ ἱκανοποιήσει κανέναν ποὺ εἰλικρινὰ ζητάει τό φῶς. Ὁ κόσμος βρισκόταν ὅπως ὁ Ἠσαΐας τὸν περιγράφει σάν «λαὸς περιπατῶν ἐν σκότει... καὶ καθήμενος ἐν σκιᾷ θανάτου» (θ΄, 2). Ὁ Θεὸς ἀπό ἄκρα ἀγάπη γιά τό δημιούργημά του ἔστειλε τὸν Ἰησοῦ Χριστὸ ποὺ διαβεβαίωσε ὅτι: «εἶναι τὸ φῶς τοῦ κόσμου καὶ ὅποιος τὸν ἀκολουθήσει δὲν θά περπατήσει στὸ σκοτάδι, ἀλλὰ θὰ ἔχει τὸ φῶς τῆς ζωῆς»  (Ἰωάννου η΄, 12). Τό φῶς του μᾶς βγάζει ἀπό τὸ σκοτάδι, τοὺς φόβους του, τὴν ἀδυναμία μας, τὴν ἀδράνειά μας καί μᾶς ὁδηγεῖ στό πνευματικό ξημέρωμα σύμφωνα μέ τό Παύλειο : «ὅτι ὁ Θεὸς ὁ εἰπὼν ἐκ σκότους φῶς λάμψαι, ὃς ἔλαμψεν ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν πρὸς φωτισμὸν τῆς γνώσεως τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ ἐν προσώπῳ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ» (Κορινθίους Β΄, δ΄, 6).  Τὸ φῶς συμβολῖζει τὴ γνώση, ὅπως τὸ σκοτάδι τήν ἄγνοια. «Τὸν Θεὸ κανεὶς δὲν τὸν εἶδε ποτέ» ἐξήγησε ὁ  Χριστὸς. Ποιός λοιπὸν μπορεῖ νὰ μᾶς τὸν γνωρίσει; Καί συνεχίζει, «ὁ μονογενὴς υἱὸς πού εἶναι στόν κόλπο τοῦ Πατρός, ἐκεῖνος μᾶς τὸν φανέρωσε» (Ἰωάννου α΄, 18). Γι’ αὐτὸ καὶ ἡ διακήρυξή του στὸν ἀπόστολο Φίλιππο: «Ὅποιος γνώρισε ἐμέ, γνώρισε τὸν Πατέρα» (Ἰωάννου ιδ΄, 9). Τὸ φῶς, συμβολίζει τή δικαιοσύνη, ὅπως τὸ σκοτάδι τήν ἁμαρτία. «Φῶς σπέρνεται γιὰ τὸν δίκαιο» βεβαιώνει ὁ Δαβὶδ (Ψαλμός 96, 11), ὥσπου « ἐξοίσει ὡς φῶς τὴν δικαιοσύνην σου καὶ τὸ κρῖμά σου ὡς μεσημβρίαν» (λε΄,  6). Ἔτσι ὁ Χριστὸς ἔγινε γιά ἐμᾶς «ἡ δικαιοσύνη ἡμῶν» (Κορινθίους Β΄, γ΄, 9)  εἶναι Ἐκεῖνος πού βεβαιώνει ὅτι «ὅποιος μέ ἀκολουθεῖ δὲν θὰ περπατήσει στὸ σκοτάδι, ἀλλὰ θὰ ἔχει τό φῶς τῆς ζωῆς» (Ἰωάννης η΄, 12). Ὁ Ἴδιος μᾶς προσκαλεῖ  νά ζήσουμε στό φῶς του καί μέ τό φῶς του «ἔγειρε ὁ καθεύδων καὶ ἀνάστα ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ ἐπιφαύσει σοι ὁ Χριστός» (Ἐφεσίους ε΄, 14) καθώς καί νά περιπατήσουμε «ἐν τῷ φωτὶ» (Ἐφεσίους ε΄,  8) σὰν «υἱοί φωτὸς καὶ υἱοί ἡμέρας» (Θεσσαλονικεῖς Α΄, ε΄, 5).

«Ἀπεκδυσάμενος … θριαμβεύσας»

Δημοσιεύθηκε 1 Μαΐου 2025

Ἀναστήθηκε δέν εἶναι ἐδῶ, ἀναγγέλλει ὁ λευκοφόρος Ἄγγελος. «Εἴδαμε τόν Κύριον», βεβαιώνουν οἱ Μαθητές Του. «Μᾶς φανερώθηκε ὁ Ἰησοῦς» λένε οἱ γυναῖκες. «Χριστός ἀνέστη» ἐπαναλαμβάνουν ὅλοι οἱ πιστοί. Ἡ πλάκα τοῦ  τάφου δέν μπόρεσε νά κρατήσει φυλακισμένο τόν ἀρχηγό τῆς ζωῆς, τόν πρωτότοκο τῶν ἀναστημένων, τό φῶς τοῦ  κόσμου. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι ἡ ἀνάσταση, ἡ ζωή, τό φῶς, ἡ ἀλήθεια, ἡ ἐνσάρκωση τῆς Ἀλήθειας. Καί ἡ Ἀλήθεια οὔτε ἁλυσσοδένεται, οὔτε θανατώνεται, οὔτε ἔχει γιά κατοικία Της τάφους, ἀλλά τούς αἰθέρες, τόν οὐρανό.

Σήμερα κατατροπώθηκε ὁ Ἅδης καί ἐπαληθεύθηκε ὁ προφητικός λόγος : «Στείλε τίς συμφορές σου θάνατε· δείξε τήν δύναμή σου Ἄδη! Ἐξαφανίσθηκε ἡ συμπόνια ἀπό τά μάτια μου» (Ὠσηέ ιγ΄ 14) διότι «Ὁ θάνατος ἀφανίστηκε· ἡ νίκη εἶναι πλήρης! Θάνατε, ποῦ εἶναι τό κεντρί τῆς δύναμής σου; Ἅδη, ποῦ εἶναι ἡ νίκη σου;» (Πρός Κορινθίους Α΄ ιε΄ 54-55) πανηγυρίζει ὁ ἀπόστολος Παῦλος. 

Νικήθηκε ὁ θάνατος γιατί ἡ ζωή καί ἡ ἀγάπη φάνηκαν πολύ πιό δυνατές ἀπό τό θάνατο. «Πραγματικά ἀναστήθηκε ὁ Κύριος» (Λουκᾶ κδ΄ 34.)  μαρτυροῦν οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι. Τόν εἴδαμε ἐμεῖς οἱ ἴδιοι λένε. Τόν εἶδαν οἱ γυναῖκες, πού πῆγαν στόν τάφο νά ἀλείψουν τό σῶμα Του μέ τά μύρα τῆς ἀγάπης τους, Τόν εἶδαν δυό Μαθητές, πού πήγαιναν στούς Ἐμμαούς.

Χαροποιά καί εὐφρόσυνα ἀνατέλλει ἡ ἡμέρα τοῦ  Πάσχα. Οἱ καμπάνες ἀναγγέλλουν χαρμόσυνα τήν ἀνάσταση τοῦ  Κυρίου. Ἡ φύση σκορπᾶ πλουσιοπάροχα τά πρῶτα χαμόγελα τῆς Ἀνοίξεως καί τό ξύπνημα τῆς ζωῆς συμπίπτει μέ τήν ἔγερση τοῦ  Κυρίου. Ὅλα συμβάλλουν στό μεγαλεῖο τῆς ἑορτῆς αὐτῆς, γιατί εἶναι πραγματικά ἡμέρα θριάμβου καί ἐλπίδας.

Τό Πάσχα εἶναι ἡ δημοσία πανήγυρη μίας μεγάλης, ὑπέροχης καί θριαμβευτικῆς νίκης. Ὁ θρίαμβος ἀπό μία μεγάλη μάχη πού νικήθηκαν προαιώνιοι ἐχθροί τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός ἀντιμετώπισε τίς καταχθόνιες δυνάμεις τοῦ  μίσους καί τῆς κακίας. Ἀναμετρήθηκε μαζί τους. Γιά μία στιγμή φάνηκε ὅτι νικήθηκε ἀπ’ αὐτές καί ὅτι τό ἀπολυτρωτικό ἔργο Του πῆγε στά χαμένα. Πέθανε βέβαια σάν ἥρωας καί κέρδισε τήν μεγαλύτερη νίκη. Ὅταν τό πανάγιο Σῶμα Του κλείστηκε μέ τήν παγερή πλάκα τοῦ  τάφου, ὅλοι νόμισαν ὅτι τό ἔργο Του τάφηκε μαζί Του.

Ἡ ἧττα αὐτή ἦταν φαινομενική, γιατί μέ τό θάνατό Του νίκησε τό θάνατο. Ὅταν κανείς προσφέρει στόν Θεό τίς ἀγωνίες του, τίς στενοχώριες του, τά βάσανά του, τό αἷμα του, τή ζωή του, αὐτό δέ λέγεται θάνατος, ἀλλά ζωή, νίκη, θρίαμβος. Ὅπως ὁ κόκκος τοῦ  σίτου, πού ρίχνεται στή γῆ δέν φυτρώνει ἄν δέ σαπίσει^[1] ἔτσι συμβαίνει καί μέ τίς ἀξίες τῆς ζωῆς.

Ὁ Ἅδης καυχᾶται ὅτι κρατᾶ δέσμιο τόν Υἱό τοῦ Θεοῦ. Οἱ Ἄρχοντες τοῦ  Λαοῦ πιστεύουν ὅτι ματαίωσαν τό ἔργο τοῦ  Ναζωραίου. Ἀπό ἀνθρώπινη φρόνηση μάλιστα σφραγίζουν τόν τάφο Του καί βάζουν φρουρά. Ὁ Θεός ὅμως δέν φυλακίζεται ἀπό σφραγίδες καί ὁπλισμένους στρατιῶτες. Ἄν ὅλα τά στρατεύματα τοῦ  κόσμου μαζί μέ τίς ἀτομικές βόμβες δέν μποροῦν νά ἐμποδίσουν τήν ἀνατολή τοῦ  ἥλιου, πόσω μᾶλλον ἀδυνατοῦν νά ἐξαφανίσουν τόν Ἥλιο τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ Θεάνθρωπος Ἰησοῦς εἶναι ὁ Ἥλιος τῆς Δικαιοσύνης (βλ. Ἀπολυτίκιο τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων). Ὅταν ἔφθασε ἡ ὥρα τοῦ θριάμβου, προτοῦ ἀκόμα ροδίσει ἡ αὐγή, ὁ Ἴδιος ἐξῆλθε τοῦ  μνήματος ἔνδοξος νικητής

Οἱ Ἄγγελοι τοῦ  οὐρανοῦ κατέρχονται γιά νά παραυρεθοῦν καί νά συνγιορτάσουν. Πρῶτοι αὐτοί θά ἀναγγείλουν τήν χαρμόσυνη εἴδηση στίς ἀπαρηγόρητες γυναῖκες καί στούς φοβισμένους Μαθητές. Σέ λίγο ὁ Ἴδιος ὁ Χριστός θά ἐμφανισθεῖ στά ἀγαπημένα Του πρόσωπα πού θά ἀποκτήσουν τέτοια ἀγάπη καί πίστη σ’ Αὐτόν, ὥστε καί τήν ζωή τους ἀκόμα θά θυσιάσουν γιά τή δόξα Του καί γιά νά μαρτυρήσουν ὅτι ἀληθινά ἀναστήθηκε.

Γιά τό γεγονός αὐτό τῆς Ἀναστάσεως ὁ Ἅγιος Πρόκλος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ἀναφέρει:

«Οὐδέποτε σέ τρία μερόνυχτα ἡ φύσις γέννησε τήν Ἀνάσταση. Ὁ Χριστός ὅμως μετά τρεῖς ἡμέρες ἕνωσε καί πάλιν τήν ψυχή καί τό σῶμα μέ τήν Ἀνάστασή Του. Καί τώρα ἔγιναν ὅλα καινούρια. Καινούριος οὐρανός, πού εὐλόγησε μέ τήν ἄνοδό Του. Καινούρια γῆ, πού ἁγίασε μέ τήν γέννηση Του καί τό Αἷμα Του. Καινούρια ζωή, πού τήν ἀπάλλαξε ἀπό τόν πόλεμο καί τήν ἐγέμισε μέ γαλήνη. Καινούρια ἀνθρωπότης, πού τήν ἔπλυνε μέ νερό καί τήν ἀνακαίνισε μέ τήν φωτιά τοῦ Πνεύματος. Καινούρια, θρησκεία, πού λάμπει ἡ πίστις καί δοξάζει καί ἀνυμνεῖ μία θεϊκή οὐσία σέ τρεῖς ὑποστάσεις. Ὅλα αὐτά φανερώνουν ὅτι τῆς σαρκός ἦτο τό πάθος, τῆς θεότητος ὅμως τό κράτος» (ΡG 65, στ. 790).

«κατεπόθη ὁ θάνατος εἰς νῖκος»

Δημοσιεύθηκε 24.04.2025

Oἱ πιστοὶ στὸν Θεὸ ἑορτάζουμε μὲ πνευματικὴ χαρὰ καὶ θεία εὐφροσύνη τὴν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ Στὰ αὐτιά μας ἀκούγεται ἡ φωνὴ τοῦ ἀποστόλου Παύλου, ὅτι τὸ Πάσχα ὁ Χριστὸς μας θυσιάστηκε γιὰ μᾶς, γιὰ νὰ ἀναγεννηθοῦμε, νὰ ἑνωθοῦμε μαζί Του, ὥστε νὰ ζήσουμε αἰώνια στὴν βασιλεία τοῦ Πατέρα Του καὶ Πατέρα μας: «Καὶ γὰρ τὸ Πάσχα ἡμῶν ὑπὲρ ἡμῶν ἐτύθη Χριστός» (πρὸς Κορινθίους Αʹ εʹ 7).

Μέ τήν ἀνάστασή Του ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός νίκησε τόν θάνατο ἀφοῦ ἄν καί πέθανε ὡς γνήσιος καί αὐθεντικός δηλαδή πραγματικός ἄνθρωπος ἐν τούτοις οὔτε ἡ ψυχή Του ἐγκαταλήφθηκε στόν Ἅδη χωρισμένη ἀπό τόν Θεό οὔτε τό σῶμα Του διαλύθηκε καί φθάρηκε στόν τάφο, ὅπως διεκήρυξε ὁ ἀπόστολος Πέτρος ἀπό τό ὑπερῶο τῆς Πεντηκοστῆς : «Ἰησοῦν τόν Ναζωραῖον ὁ Θεός ἀνέστησε, ἐλευθερώσας ἀπό τά δεσμά τοῦ θανάτου γιατί ἦταν ἀδύνατο νά τόν κρατήσει ὁ θάνατος» (Πράξεων β΄, 24).

Ἔτσι ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός ἔγινε ἀρχή τῆς νέας ἀνθρωπότητος πού ἐλευθερώθηκε ἀπό τόν θάνατο, ὁ πρωτοαναστημένος ἀπό τούς νεκρούς ὥστε νά γίνει σ’ ὅλα Ἐκεῖνος πρῶτος (Πρός Κολοσσαεῖς α΄, 18). Ὅσο κι ἄν ὁ θάνατος ὡς λέων ὀρυόμενος ζητεῖ νά καταπιεῖ τήν ζωή (Α΄ Πέτρου ε΄, 8) δέν θά τό ἐπιτύχει. Θά θριαμβεύσει ὁ ἀναστημένος Κύριος Ἰησοῦς. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος αὐτό τόν θρίαμβο τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ κατά τοῦ θανάτου πανηγυρίζει μέ τούς λόγους τοῦ προφήτου Ἡσαΐου «ὁ θάνατος ἀφανίσθηκε˙ ἡ νίκη εἶναι πλήρης» (Πρός Κορινθίους Α΄, ιε΄, 54).

Συγκεντρωμένοι μὲ τὴν στολὴ τῆς πίστεως καὶ φέροντες ὡς λαμπρὸ ἔνδυμα τῆς ψυχῆς μας τὶς ἀρετὲς ἑορτάζουμε τὴν ἀνάπλασή μας καὶ τὴν καινὴ ζωὴ ποὺ ἀνέτειλε ἀπὸ τὸν ζωοδόχο τάφο καὶ εἶναι ἀπαλλαγμένη ἀπὸ κάθε ἁμαρτία. Γι᾽ αὐτὸ μᾶς συνιστᾶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος: «Ἑορτάζωμεν μὴ ἐν ζύμῃ κακίας καὶ πονηρίας, ἀλλ’ ἐν ἀ ζύμοις εἰλικρινείας καὶ ἀληθείας»(πρὸς Κορινθίους Αʹεʹ8). Αὐτὴ οἱ πνευματοφόροι καί προτρεπτικοὶ λόγοι περιέχουν τὸ ἑξῆς νόημα. ῞Οσοι εἶναι ζυμωμένοι μὲ τὴν ἁμαρτία, ἔχουν διαφθαρεῖ.

῞Οπως οἱ μύκητες καταστρέφουν τὸ προζύμι καὶ τὸ ἀχρηστεύουν, ἔτσι καὶ ἡ ἁμαρτία μολύνει καὶ καταστρέφει τὸν ἄνθρωπο. Μέ αὐτό τόν τρόπο τὸν ὁδηγεῖ στὸν θάνατο ἀφοῦ «τὰ ὀψώνια τῆς ἁμαρτίας θάνατος, τὸ δὲ χάρισμα τοῦ Θεοῦ ζωὴ αἰώνιος ἐν Χριστῷ ᾽Ιησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν»(πρὸς Ρωμαίους στ´ 23), δηλαδὴ οἱ συνέπειες τῆς ἁμαρτωλῆς ζωῆς εἶναι ὁ θάνατος καὶ τὸ δῶρο τοῦ Θεοῦ ζωὴ αἰώνιος. Συνεπῶς στὴν ἑορτὴ τῆς ἀνακαινίσεως τῆς ζωῆς δὲν μποροῦμε νὰ φέρουμε μέσα μας τὴν φθορὰ καὶ τὴν δυσοσμία τῆς ἁμαρτίας. Στὴν ἑορτὴ τῆς μακροθυμίας, τῆς ἀνεξικακίας καὶ τῆς συγγνώμης δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἑορτάζουμε ἔχοντες κακία καὶ μῖσος στὶς ψυχές μας. Σ’ αὐτή τὴν ἑορτὴ τῆ ἁγιότητας καὶ τῆς ἀθωότητας δὲν προσερχόμαστε μὲ πονηρία καὶ δολιότητα. Αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ ἀποβάλουμε, «ἵνα ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν» (πρὸς Ρωμαίους στ´ 4) ὥστε νὰ ἑορτάζουμε καθαροὶ ἀπὸ αὐτά, μοιάζοντας μὲ τὸ ψωμὶ ποὺ δὲν ἔχει ζυμωθεῖ μὲ προζύμι χαλασμένο. Τὸ Πάσχα οἱ πιστοὶ ἑορτάζουμε α) τὴν ἀπελευθέρωσή μας ἀπὸ τὴν ἁμαρτία καὶ τὸν θάνατο, β) τὴν ἕνωσή μας μὲ τὸν Σταυρωμένο καὶ ᾽Αναστημένο Χριστό, γιὰ νὰ μοιρασθοῦμε μαζί Του τὴν αἰώνια ζωὴ καὶ γ) τὴν ἀναμονὴ τῆς βεβαίας καὶ ἔνδοξης Ἐλεύσεώς Του. Τὸ ἐπίγειο Πάσχα μᾶς προετοιμάζει γιὰ νὰ εἰσέλθουμε καὶ νὰ μετάσχουμε στὴν πανήγυρι τῶν πρωτοτόκων ποὺ θὰ ἑορτάζουν τὸ αἰώνιο Πάσχα στὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ Πατέρα.

Ὡστόσο ζοῦμε ἀκόμη μέσα  στόν κόσμο τῆς φθορᾶς καί στήν κοινωνία τῆς πονηρίας, ὃπου κυριαρχοῦν οἱ πνιγηρές ποικίλες μορφές τοῦ θανάτου κι' ἀναζητοῦμε τρόπο νά ἀνασάνουμε, νά ἐλευθερωθοῦμε ἀπό τίς ὠδῖνες τοῦ θανάτου, πού  μᾶς περικυκλώνουν. Χρειαζόμεθα τήν καθαρτική, φωτιστική καί θεωτική Χάρι τοῦ Θεοῦ γιά νά γίνῃ ὁ κόσμος μας, ἡ κοινωνία μας, ἡ ζωή μας, φῶς καί ζωή. Αὐτή μᾶς τήν δίδει ἡ Ἐκκλησία. Εἶναι ἡ μόνη εὐκαιρία καί δυνατότητα πού μᾶς παρέχεται. Ἂς ἀξιοποιήσουμε  αὐτή τήν εὐκαιρία γιά νά ζήσουμε στήν ἐλευθερία, πού μᾶς ἐχάρισε ὁ Κύριος μας Ἰησοῦς Χριστός.

Ἡ Ἐκκλησία μας προτρέπει πατρικά ὅλου νά πιστούς νὰ ἑορτάσουν στὴν γῆ, ἀπαλλαγμένοι ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, Πάσχα Κυρίου καὶ στὸν οὐρανὸ αἰώνια ἀναγεννημένοι καὶ ἀνακαινισμένοι ἀπὸ τὴν Χάρι τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μαζὶ μὲ τὸν Νικητὴ Κύριο Ἰησοῦ Χριστὸ τὴν ἔνδοξη Ἀνάστασή Του.

Ἄς ἑορτάσουμε τό Πάσχα μέ πνευματική χαρά καί ἀγαλλίαση. Ἡ Χάρις τοῦ Ἀναστάτος Κυρίου νά εἶναι πάντοτε μαζί μας καί νά φωτίζει τήν ζωή μας.

«Τόν σταυρόν σου προσκυνοῦμεν»

Δημοσιεύθηκε 17 Ἀπριλίου 2025

Εὑρισκόμαστε στήν ἑβδομάδα τοῦ πάθους τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ  Χριστοῦ. Ἡ Ἐκκλησία μᾶς προσκαλεῖ νά προσκυνήσουμε τό Σεπτό Πάθος τοῦ Λυτρωτοῦ καί Σωτῆρα μας καί νά ἐμβαθύνουμε, ἀναλογιζόμενοι τήν αἰτία, γιά ποιό λόγο ἔγινε καί ἐάν χρειαζόταν νά γίνει. Προστρέχουμε στήν θεόπνευστη Γραφή πού μᾶς πληροφορεῖ, ὅτι ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός ἔπαθε, θυσιάστηκε καί πέθανε γιά τούς ἑξῆς λόγους: Ἔπαθε καί πέθανε θυσιαζόμενος γιά μᾶς.           Ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ προβλέπει, ὅτι ἡ παράβασή του προκαλεῖ ὀδυνηρές συνέπειες ἀναπόφευκτες γιά τόν παραβάτη. Ὁ Θεός ὅμως δέν ἐπέβαλε στούς ἁμαρτάνοντες ὡς τιμωρία τίς συνέπειες τῶν παραβάσεων τῶν ἐντολῶν Του. Προέκυψαν ἀπό τίς ἐπιλογές τῶν παραβατῶν τῶν θείων ἐντολῶν. Γι’ αὐτό ἐνήργησε ἀπό ἄκρα ἀγαθότητα γιά νά ἄρει τίς συνέπειες θυσιάζοντας τόν πρωτότοκο μονογενῆ καί ἀγαπητό Υἱό Του. Ἀπό τόν καιρό τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης εἶχε γεννηθεῖ ἕνας προβληματισμός πώς εἶναι δυνατόν ὁ ἐκλεκτός τοῦ Θεοῦ νά πάσχει, νά ὑποφέρει, νά ταπεινώνεται, νά ἐξουθενώνεται; Ἀπάντηση σ’ αὐτό τό βαθύ προβληματισμό δίδει ὁ προφήτης Ἠσαΐας ἐξηγώντας ὅτι ὁ Χριστός δέν ὑπέφερε ἐπειδή παρέβη τούς νόμους τοῦ Θεοῦ, οὔτε ἐπειδή τιμωρήθηκε ἀπό τόν Θεό, ἀλλά ἔπαθε γιά μᾶς. (Ἠσαΐου νγ΄4-5)

Τό πάθος τοῦ Ἐκλεκτοῦ τοῦ Θεοῦ ἦταν ἀκατανόητο γιά τούς Ἰουδαίους πού τό θεωροῦσαν σκάνδαλο, ὅπως ἐξηγεῖ ὁ ἀπόστολος Παῦλος (Πρός Κορινθίους Α΄ α΄ 23)

Ἔπαθε γιά νά ἀφήσει παράδειγμα νά Τόν ἀκολουθήσουμε, νά Τόν μιμηθοῦμε στήν αὐτοθυσία στήν καρτερία, στήν ὑπομονή, στήν μακροθυμία, στήν ἀνεξικακία, στήν συγχωρητικότητα, στήν εὐεργετικότητα, ὅπως τονίζει ὁ ἀπόστολος Πέτρος (Α΄ Πέτρου β΄ 21).

Ἔπαθε γιά νά πεθάνουμε ὡς πρός τήν ἁμαρτία καί νά ζήσουμε μέσα στό θέλημα τοῦ Θεοῦ γιά νά μᾶς ἐλευθερώσει.

Ἀφοῦ ἡ ἁμαρτία ἐπιφέρει φοβερές συνέπειες πού οὐδείς ἄνθρωπος δύναται νά ἀντέξει, ἦλθε ὁ Κύριος καί θυσιάσθηκε γιά νά μᾶς βοηθήσει νά νικήσουμε τήν ἁμαρτία καί νά τηρήσουμε τό θέλημα τοῦ Θεοῦ πού ἐκφράσθηκε μέ τίς σωτήριες ἐντολές Του κατά τόν ἀπόστολο Πέτρο (Α΄ Πέτρου β΄ 24)

Αὐτή ἡ βοήθεια πού μᾶς πρόσφερε ὁ Χριστός δέν ἔχει χαρακτήρα ἠθικό ὅπως ἐνδεχομένως πολλοί νά ἀντιλαμβάνονται, ἀλλά ὑπαρξιακό χαρακτήρα. Πρόκειται γιά νέα γέννηση, γιά νέα ὕπαρξη, γιά νέα κατάσταση. Ὅλα αὐτά ἀναπτύσσονται καί ἀναλύονται ἀπό τόν Ἀπόστολο Παῦλο  στίς ἐπιστολές του (Πρός Κολοσσαεῖς β΄ 12-15).

Οὐσιαστικά μέ τήν θέλησή του ὁ ἄνθρωπος διαμορφώνει τό ἦθος τῆς ζωῆς του, τήν ἠθική του, τηρώντας τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ καί ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός ἀνανεώνει τήν ὕπαρξη του μέ τήν Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πού ἐνεργεῖ μέ τά Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας μας. 

Ἐλπίδα σωτηρίας.

Μέ τό πάθος, τόν θάνατο Του καί τήν θυσία τῆς ζωῆς Του ἀνέλαβε τίς εὐθύνες γιά τίς ἁμαρτίες ὅλων μας. Ὅσοι ἀναγνωρίσουν αὐτή τήν θυσία Του μέ τήν ὁποία ἀντιμετώπισε τήν ἁμαρτία καί Τόν ἀναμένουν μέ εὐγνωμοσύνη θά τούς ἀπαλλάξει αἰωνίως ἀπό κάθε εὐθύνη (Πρός Ἑβραίους θ΄ 28)

Ὁ σταυρός τοῦ Κυρίου ἔγινε καύχηση τῶν πιστῶν, ἐπειδή ἀποτελεῖ τήν ὕψιστη ἀπόδειξη τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ γιά μᾶς καθώς διακηρύσσει ὁ ἀπόστολος καί εὐαγγελιστής Ἰωάννης :«Τόσο πολύ ἀγάπησε ὁ Θεός τόν κόσμο, ὥστε παρέδωσε στό θάνατο τό μονογενῆ του Υἱό γιά νά μή χαθεῖ ὅποιος πιστεύει σ’ αὐτόν ἀλλά νά ἔχει ζωή αἰώνια» (Ἰωάννου γ΄).

Κατά τόν ἀπόστολο Παῦλο ἡ σταυρική θυσία τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀποτελεῖ βεβαία καί ἀναμφισβήτητη ἀπόδειξη τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ γιά  μᾶς τούς ἁμαρτωλούς πού προκαλεῖ θαυμασμό καί εὐγνωμοσύνη στίς ψυχές μας :«Ὁ Θεός ὅμως ξεπερνώντας αὐτά τά ὅρια ἔδειξε τήν ἀγάπη του γιά μᾶς, γιατί ἐνῶ ἐμεῖς ζούσαμε ἀκόμα στήν ἁμαρτία, ὁ Χριστός ἔδωσε τη ζωή του γιά μᾶς» (Πρός Ρωμαίους ε΄ 8).

Ὁ σταυρός τοῦ Κυρίου ἔγινε καύχηση τῶν πιστῶν, ἐπειδή εἶναι σύμβολο εἰρηνεύσεως, καταλλαγῆς τῶν ἁμαρτωλῶν ἀνθρώπων μέ τόν ἅγιο καί δίκαιο ἐπουράνιο Θεό καί Πατέρα. Σ’ αὐτή τήν ὑπηρεσία τῆς συμφιλιώσεως μας μέ τό Θεό Πατέρα ἀναφέρεται ὁ ἀπόστολος Παῦλος : «Παρ’ ὅ,τι ἤμασταν ἐχθροί μέ τό Θεό, μᾶς συμφιλίωσε μαζί του ὁ σταυρικός θάνατος τοῦ Υἱοῦ του· πολύ περισσότερο τώρα πού συμφιλιωθήκαμε, ἡ ζωή του θά μᾶς χαρίσει τη σωτηρία» (Πρός Ρωμαίους ε΄ 10) (βλ. καί Πρός Κορινθίους Β, ε΄ 18-19).  Ὁ σταυρός τοῦ Κυρίου ἔγινε καύχηση τῶν πιστῶν, ἐπειδή μέ τήν θυσία Του μᾶς χάρισε τήν πνευματική ἐλευθερία μας: «Ὁ Χριστός μᾶς ἐξαγόρασε ἀπό τήν κατάρα τοῦ νόμου». (Πρός Γαλάτες γ΄ 13).

«Τόν σταυρόν σου προσκυνοῦμεν Δέσποτα καί τήν ἁγίαν σου ἀνάστασιν ὑμνοῦμεν καί δοξάζομεν»

«Ἐν ψυχῇ συντετριμμένῃ»

Δημοσιεύθηκε 10 Ἀπριλίου 2025

 Κατά τήν πέμπτη Κυριακή τῶν Νηστειῶν λάμπει στό πνευματικό στερέωμα τῆς Ἐκκλησίας ἡ μορφή τῆς Ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας. Διαβάζουμε γι’ αὐτή στό Συναξάριο ὅτι κατήγετο ἀπό τήν Αἴγυπτο ζοῦσε στήν πρότερη νεανική ἡλικία της, βίο ἀκόλαστο μέ πορνεῖες καί κάθε ἡδονική ἐκτροπή.

Πλησίον τοῦ τέλους τῆς ζωῆς της συνήντησε ἕνα ἐρημίτη ὀνομαζόμενο Ζωσιμᾶ πού εἶχε μεταβεῖ στήν ἔρημο πρός μείζονα ἄσκηση τήν Ἁγία καί Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ὅπως συνηθιζόταν στά  Κοινόβια τῆς Παλαιστίνης. Σ’ αὐτόν διηγήθηκε τήν ἁμαρτωλή ζωήν της, ἐξομολογήθηκε μέ δάκρυα εἰλικρινοῦς μετανοίας καί τόν παρακάλεσε νά τῆς φέρει τά ἄχραντα Μυστήρια, νά κοινωνήσει δηλαδή τό Σῶμα καί τό Αἷμα τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ. Αὐτή τήν ἐπιθυμία της τήν ἱκανοποίησε τήν Μεγάλη Πέμπτη τοῦ ἑπομένου ἔτους πού συναντήθηκε μέ τήν Ὁσία. Τό ἀκολουθοῦν ἔτος ἐπανῆλθε ὁ ἀββᾶς Ζωσιμᾶς καί βρῆκε αὐτή νεκρά ἐπί τῆς γῆς ἁπλωμένην καί πλησίον αὐτῆς ἦτο γραμμένα αὐτά: «Ἀββᾶ Ζωσιμᾶ, θᾶψον ὧδε τό σῶμα τῆς ἀθλίας Μαρίας. Ἀπέθανον τήν αὐτήν ἡμέραν, καθ' ἥν ἐκοινώνησα τῶν ἀχράντων Μυστηρίων. Εὔχου ὑπέρ ἐμοῦ». Ὁ θάνατός της ἁγίας τάσσεται κατά τό ἔτος τοη΄ (378 μ.Χ.). Ἀπό τήν μελέτη τοῦ βίου, ἀλλά περισσότερο ἀπό τήν μεταστροφή τοῦ βίου τῆς Ὁσίας, λαμβάνουμε τά ἑξῆς ὑψηλά πνευματικά μηνύματα:

1) Τά πάθη τῆς ἁμαρτίας καί μεταξύ αὐτῶν τά ρυπαρά πάθη τῆς πορνείας ἐμποδίζουν τήν κοινωνία μας μέ τό πανάγιο Τριαδιό Θεό.

2)  Ἡ κοινωνία ἀποκαθίσταται μέ τήν μετάνοια, τήν θεληματική ἄρνηση καί ἀπόρριψη τῆς ἁμαρτίας. Αὐτή εἶναι ἐσωτερική ἐργασία μας.

3) Ἡ μετάνοια φανερώνεται, ἐκδηλώνεται ἐξωτερικά μέ τήν διακοπή τῆς πράξεως τῆς ἁμαρτίας μας.

 4) Ὁ Θεός δίδει χάρη, εὐλογία καί ἐνίσχυση στόν μετανοοῦντα ἀξιώνοντάς του νά δέχεται ποικίλες δωρεές πού τόν ἐνισχύουν ἀκόμη περισσότερο στή ζωή, στήν θεοφιλῆ ζωή.

Στήν περίπτωση τῆς Ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας ἀναφέρεται ὁ λόγος τοῦ ἀποστόλου Παύλου, ὅτι «οὗ δέ ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, ὑπερπερίσσευσε ἡ χάρις» (Πρός Ρωμαίους ε΄, 20).

Τό νόημα αὐτοῦ τοῦ ἀποστολικοῦ λόγου εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐπειδή ἐπερίσσευσε ἡ ἁμαρτία αὐξήθηκε καί πολλαπλασιάσθηκε, διά τοῦτο ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἐπερίσσευσε ὑπέρ τήν ἁμαρτία δηλαδή ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ αὐξήθηκε καί πολλαπλασιάσθηκε περισσότερο ἀπό τήν ἁμαρτία διά μέσου τοῦ Χριστοῦ πού δέν ἐλευθέρωσε τούς ἀνθρώπους μόνον ἀπό τίς ἁμαρτίες τους, ἀλλά καί τούς ἐδικαίωσε, τούς ἀποκατέστησε καί τούς ἐδόξασε κάνοντάς τους ἀπό γήϊνους καί φθαρτούς οὐράνιους καί ἀθανάτους καί ἀπό δούλους τῆς ἁμαρτίας σέ Υἱούς καί κληρονόμους τοῦ Οὐρανίου Πατρός. Τό «ὑπερεπερίσσευσεν» δηλώνει τό πλῆθος τῆς χάριτος καί τήν ἀφθονία, ὅπως λέγει ὁ ἀπόστολος Παῦλος ὅτι ὁ Θεός μέ τήν ἐνέργειά Του καί τό μυστήριο τῆς σωτηρίας μας θέλει νά φανερώσει αἰωνίως «τόν ὑπερβάλλοντα πλοῦτο τῆς αὐτοῦ ἀγαθότητος» (Πρός Ἐφεσίους β΄, 7)

“Τῆς μετανοίας ἄνοιξον μου πύλας Ζωοδότα ” προσεύχεται ἱκετευτικά ὁ πιστός κατά τήν ἁγία καί μεγάλη Τεσσαρακοστή.

Ἡ μετάνοιά μας εἶναι βίωμα ζωῆς ὄχι μόνο κατά τήν περίοδο τῆς Τεσσαρακοστῆς, ἀλλά διαρκής καί συνεχής τρόπος ζωῆς καθ’ ὅλη τήν διάρκεια τοῦ ἐπιγείου βίου μας, ἐφ’ ὅσον πολεμούμαστε ἀπό τήν πολυειδῆ καί πολύμορφη ἁμαρτία. Ἡ πνευματική πτώση μας δέν εἶναι ἁπλῶς πιθανή, ἀλλά τραγική κατάληξη ἕνεκα τοῦ εὐολίσθου τοῦ νοῦ μας καί τῶν ἐπιθυμιῶν τῆς ἁμαρτίας πού γεννιοῦνται στή ψυχή μας.

Ἡ ἁμαρτία σ’ ὅλη τήν πορεία τῆς διαπράξεως της, ἀπό τήν προσβολή μέχρι τήν ἐκδήλωση της μέ ἔργα ἤ λόγους, μολύνει τόν ἄνθρωπο, διακόπτει τήν κοινωνία του μέ τόν Θεό καί τόν ὁδηγεῖ στήν αἰώνια κατάκριση.

Ὁ ἀπόστολος Πέτρος ἔκλαυσε πικρά μετά τήν τριττή ἄρνηση τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ “καὶ ἐμνήσθη ὁ Πέτρος τοῦ ῥήματος Ἰησοῦ εἰρηκότος ὅτι πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με· καὶ ἐξελθὼν ἔξω ἔκλαυσε πικρῶς” (Ματθαίου κστ΄ 75). Ἡ πόρνη γυναῖκα, πού γονάτισε μπροστά στόν Κύριο καί ἔπλυνε τά πόδια Του μέ τό ἀκριβό μύρο καί τά ἀκριβότερα δάκρυα της (Λουκᾶ ζ΄ 36-50). Ἔτσι ἡ πίστη της τήν ἔσωσε, ἡ ἀγάπη της τήν ὁδήγησε στήν μετάνοια κι ἔγινε παράδειγμα μετάνοιας καί σωτηρίας.

Ὁ Κύριός μας πού δέχεται τῶν ἁμαρτωλῶν τήν μετάνοια ἐνῶ ἀντίθετα ἀποκρούει τήν Φαρισαϊκή ὑποκριτική νοοτροπία ἐκείνων, πού δέν αἰσθάνωνται καμμία εὐγνωμοσύνη πρός τόν Φιλάνθρωπο Κύριο, ἐπειδή θεωροῦν ὅτι δέν ὀφείλουν στόν Θεό τίποτε. 

Ὅλο αὐτό τό βίωμα μετανοίας ἐκφράζεται καί στό τροπάριο τῆς Στ΄ Ὥρας τῆς Μεγάλης Δευτέρας :

“ Ἐν ψυχῇ συντετριμμένῃ προσπίπτομεν σοι καί δεόμεθα σου, Σωτήρ τοῦ κόσμου · σύ γάρ εἶ ὁ Θεός τῶν μετανοούντων ”

«ἐπιστράφηθι πρός με…γνῶθι τὴν ἀδικίαν σου»

Δημοσιεύθηκε 03 Ἀπριλίου 2025

 Μέ ἀφορμή τήν Ἀκολουθία τοῦ μεγάλου, ψυχωφελέστατου καί κατανυκτικοῦ Κανόνος (Τετάρτη τῆς Πέμπτης Ἑβδομάδος Νηστειῶν τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς), καί μελετώντας ὅλοι μας αὐτό τό ὑψηλό πνευματικό γύμνασμα πρός εὐσέβεια καί μετάνοια, ἐντείνεται ὁ πόθος μας γιά οὐσιαστική μετάνοια. Τό μεγαλιεῶδες κείμενο αὐτό ἀναμφιβήτητα προκαλεῖ μεγάλη κατάνυξη στίς ψυχές μας καί προτρέπει τούς Χριστιανούς νά ἐπιθυμοῦν καί νά μιμοῦνται μέ ἱερό ζῆλο τά ἀγαθά καί νά ἀποφεύγουν τά φαῦλα καί συνεχῶς νά ἀνατρέχουν πρός τόν Θεό διά μετανοίας, διά δακρύων καί ἐξομολογήσεως καί νά ἐπιδιώκουν τήν εὐαρέσκεια τοῦ Θεοῦ μέ τήν τήρηση τῶν ἐντολῶν καί τήν ἄσκηση τῶν ἀρετῶν.

Ὁ Κανόνας αὐτός λέγεται μέγας καί πρός τό νόημά του καί τά παραδείγματα πού φέρει. Ὁ συγγραφέας του καλλιεργεῖ τήν ψυχή συνθέσας κατ’ ἄριστον τρόπο τούς λόγους, τίς ἱστορίες, τίς προτροπές, τά παραδείγματα. Ὀνομάσθηκε μέγας διότι προκαλεῖ μεγάλη κατάνυξη στίς ψυχές πού ἀγωνίζονται κατά τήν περίοδο τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Παράλληλα ἡ μελέτη του ὁδηγεῖ στήν συναίσθηση τῆς πτώσεως τοῦ πιστοῦ πού ἐπιθυμεῖ ταυτόχρονα καί τήν σωτηρία του καί λύτρωσή του. Ἡ πτώση του ἡ πνευματική, δέν ἀποτελεῖ τόσο ἕνα περιστατικό, ἔστω κι ἄν ξεκινάει συχνά ἀπ’ αὐτό, ὅσο μιά φθίνουσα πορεία. Ἕνα κάποιο ἐμπόδιο στήν πηγή τοῦ νεροῦ, μπορεῖ τελικά νά ἐκτρέψει ὁλόκληρη τήν πορεία ἑνός ποταμοῦ. Μία ἁμαρτία «μέσα» στήν καρδιά, μπορεῖ ν’ ἀλλάξει τήν πορεία μιᾶς ζωῆς. Ἄς ἐμβαθύνουμε σέ τούτη τήν ἀλήθεια, μελετώντας τό λόγο τοῦ Κυρίου, ἀπό τό βιβλίο τοῦ Ἱερεμία. (βλ. κεφάλαια β΄ καί γ΄) Ὁ ἄνθρωπος ἀκολουθοῦσε τό θεῖο θέλημα. Ζοῦσε χρόνια ἁγιότητας, γιατί ὅλη ἡ καρδιά του ἀνῆκε σ᾽ Αὐτόν καί μέσα της δέν ὑπῆρχε θέση γιά τίποτε ἄλλο. Χρόνια ἀφθονίας, ζώντας δίπλα «στήν πηγή τῶν ζώντων ὑδάτων». Ζουσε σέ χρόνια καρποφορίας, ἀφοῦ ἤταν «ἄμπελος ἐκλεκτή» στόν Κύριο. Ὅμως ἐπῆλθε θλιβερή ἐκτροπη. Εἶναι λογικά ἀδιανόητο, ἄν καί πνευματικά δυστυχῶς δυνατό νά μή ἔχουμε γνωρίσει τήν πηγή καί νά ψάχνουμε στά λασπόνερα γιά ξεδίψασμα. Ὅμως νά «ἐγκαταλίπεις τήν πηγή τῶν ζώντων ὑδάτων καί νά σκάβεις λάκκους»!.. Νά προσπαθοῦμε νά συγκρατήσουμε νερό, σέ σπασμένα σταμνιά! Σέ κάτι πού τό γνωρίζεις ὅτι εἶναι ἁμαρτία! Ἄς προσέξουμε τά ρήματα «ἀπεμακρύνθηκαν... ἐμιάνατε... ἐγκατέλιπον» (στ. 5, 7, 13). Δέν σημαδεύουν μιά φθίνουσα πορεία τοῦ πιστοῦ; Ταυτόχρονα μᾶς ὁδηγοῦν σέ μία ἀποκαρδιωτική σύγκριση πού τήν κάνει ὁ Θεός καί προτρεπόμαστε ταπεινά νά τήν δεχτοῦμε γιά τή ζωή μας; «σέ ἐφύτευσα ἄμπελον ἐκλεκτήν... μετεβλήθης εἰς παρεφθαρμένον κλῆμα» (στ. 21). Αὐτό δέν εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς μόνης πράξης. Εἶναι τό συμπέρασμα μιᾶς φθίνουσας πολύχρονης πορείας. Δέν μείναμε «ἐρριζωμένοι ἐν Χριστῷ» (Κολοσσαεῖς β΄, 7). Δέν θά πρέπει νά ὁδηγούμεθα σέ ἄκαρπες προσπάθειες πού γίνονται μακρυά ἀπό τόν Θεό καί στηρίζονται στόν ἄνθρωπο. «Καί ἐάν πλυθῇς μέ νίτρο... ἡ ἀνομία σου μένει» (στ. 22). Τό μόνο φάρμακο γιά τήν ἀνθρώπινη ἁμαρτία, εἶναι... τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ» (Α΄ Ἰωάννου α΄, 7). Συνεπεία τούτων συχνά ὁδηγούμαστε στήν ἐπικάλυψη πού ὁδηγεῖ στήν πόρωση. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἐλεύθερος στίς ἐπιλογές του, ὄχι ὅμως καί στίς συνέπειές τους. «Ὁ σπείρων εἰς τήν σάρκαν ἑαυτοῦ, θέλει θερίσει ἐκ τῆς σαρκός φθοράν» (Γαλάτες στ΄, 8). Καί ὁ Θεός ἐξηγεῖ, ὅτι ἡ χαλάρωση τῆς σχέσης μας μαζί Του, σημαίνει ἀποτυχία στόν πνευματικό ἀγώνα μας, πού τήν τρέχουσα περίοδο θά πρέπει νά ἔχει ἔνταση καί σθένος γιά τήν πορεία μας πρός τήν Ἀνάστασή Του.  Γι’ αὐτό ἡ ἄκρα φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ πρός τό κτίσμα του πού τό ἀγαπᾶ ἀναφέρεται στό κεφάλαιο γ΄, 12, 13. «Ἐπιστράφηθι πρός με, ἡ κατοικία τοῦ ᾿Ισραήλ, … καὶ οὐ στηριῶ τὸ πρόσωπόν μου ἐφ’ ὑμᾶς· ὅτι ἐλεήμων ἐγώ εἰμι, …., καὶ οὐ μηνιῶ ὑμῖν εἰς τὸν αἰῶνα. πλήν, γνῶθι τὴν ἀδικίαν σου, ὅτι εἰς Κύριον τὸν Θεόν σου». Μέ πλήρη καί ἐνσυναίσθητη συντριβή ἄς τό ἀναγνωρίσουμε καί ὁλόψυχα ἄς ἐπιστρέψουμε πρός τόν Κύριο, «ὅτι (ἐπειδή) ἐλεήμων ἐγώ εἰμι, λέγει Κύριος» (γ΄, 12). Χωρίς τόν Ἰησοῦ Χριστό (Ἰωάννης ιε΄, 5), ὁ ἄνθρωπος βρίσκεται μόνιμα σέ κίνδυνο, σάν τό χαμένο πρόβατο (Λουκᾶς ιε΄,  4-6). Μαῦρος σάν τόν Αἰθίοπα (Ἱερεμίας ιγ΄, 23). Αἰσθάνεται καί εἶναι ἀπερριμμένος στή µέση μιᾶς ἔρημης πεδιάδας (Ἰεζεκιήλ ιστ΄, 5-8), συνάμα δέ καί ἀβοήθητος σάν ἕνας λεπρός (Μᾶρκος α΄, 40), ἀλλά καί ἄχρηστος σάν σάπιο δέντρο (Ματθαῖος ζ΄, 18), φτωχός δέ σάν χρεωκοπημένος ὀφειλέτης (Ματθαῖος ιη΄, 24-27). Τέλος, ἐπίσης μένει οὐσιαστικά ἄκαρπος σάν ἕνα ἀποκομμένο ἀπ᾿ τό δέντρο κλαδί (Ἰωάννης ιε΄, 5).

«Καρπούς ἀξίους  μετανοίας»

Δημοσιεύθηκε 27.3.2025

Ἡ διανυόμενη περίοδος μεστή πνευματικῶν ἀγώνων καί συνεπακόλουθα πειρασμῶν καί δοκιμασιῶν δίδει στόν πιστό τήν εὐκαιρία καί τήν δυνατότητα νά ἀγωνισθεῖ καί νά παλέψει πρωτίστως μέ τόν ἑαυτό του καί τίς ἁμαρτωλές ἐπιθυμίες του κατά τήν πορεία του πρός τό Πάσχα καί τήν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου μας. Γίνεται ὅμως γίνεται καί ἄριστη ἀφορμή ὡς μία τεράστια πρόσκληση καί μοναδική πρόκληση τῆς σωτηρίας του. Ἔτσι, ἡ δύσκολη καί ἀνηφορική αὐτή πορεία του ἀπαιτεῖ συντριβή καρδιᾶς καί συναίσθηση ἁμαρτωλότητας, γεγονός πού θεωρεῖται καί καταγραφέται στήν Ἐκκλησία μας ὡς ἐνσυνείδητη ἐπιλογή ἀλλαγῆς ἀπό τήν ἕως τότε, μακριά ἀπό τόν Θεό πορείας του, δηλαδή ὡς μετάνοια.

Ἡ μετάνοια υνοδεύεται ἀπό συντριβή Ὁ Ἰώβ ἔπειτα ἀπό τήν ἄσοφη ἀντιδικία του μέ τον Θεό, θέτει τό χέρι του στό στόμα του καί δηλώνει, ὅτι «μετανοεῖ ἐν χώματι καί σποδῷ» (Ἰώβ 42, 6). Ἀλήθεια ἔχουμε ποτέ σκεφθεῖ καί κατανοήσει πόσο συντριπτική εἶναι ἡ δική μας μετάνοια, ἐνώπιον του ἁγίου καί μακρόθυμου καί παναγάθου Τριαδικοῦ Θεοῦ μας; Τό γεγονός αὐτό ὁδηγεῖ στήν πίστη μας πρός τόν Χριστό. Σαφῶς βεβαιώνει γιά τοῦτο ὁ ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν καί πρώην διώκτης τῶν Χριστιανῶν Παῦλος, ὅταν γράφει στούς  Πρεσβυτέρους τῆς Ἐφέσου ὅτι παντοῦ κήρυττε τήν «εἰς τόν Θεό μετάνοια καί πίστη στόν Χριστό" (Πράξεις 20, 21). Ἄν ἡ μετάνοια δέν γίνει δρόμος πρός τόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό, θά γίνει τάφος θλιμμένης θρησκευτικότητας, καί γυμνῆς ἐκκλησιαστικότητας μέ βασανιστικά ἀδιέξοδα, πού δέν ὁδηγοῦν πουθενά. Ἡ μετάνοια πρέπει νά ἔχει ὡς ἀπαραβίαστη προϋπόθεση τή συγνώμη. Ἡ πρόταση τοῦ ἀποστόλου Πέτρου μετά τή θεραπεία τοῦ χωλοῦ, ἦταν σαφής, «μετανοήσατε... γιά νά ἐξαλειφθοῦν οἱ ἁμαρτίες σας» (Πράξεις 3, 19). Ὄχι δέ μόνον γιά τοῦ Θεοῦ τή συγνώμη, ἀλλά καί τοῦ συνανθρώπου μας πιστοῦ ἀδελφοῦ μας (Λουκᾶς 17, 3, 4). «Καί ἐάν... ἑπτάκις ἐπιστρέψει λέγων μετανοῶ, θά τόν συγχωρήσεις». Λείπει συχνά ἡ μετάνοια, στίς ανθρώπινες σχέσεις καί στήν καθημερινότητά μας. Ὑπάρχει καιρός γιά μετάνοια, πάντοτε, καθόλη τήν διάρκεια τοῦ βίου μας. Καί διότι ὑπάρχει «καιρός παντί πράγματι» γενικά κατά τά σοφά λόγια τοῦ Ἐκκλησιαστή (Ἐκκλησιαστής 3, 1) καί διότι- κατά τόν ἴδιο--εἰδικά στά πράγματα τοῦ Θεοῦ, ἔρχεται ἐποχή πού λές "δέν ἔχω εὐχαρίστηση εἰς αὐτά» (Ἐκκλησιαστής 12, 1). «Τῆς ἔδωκα καιρό νά µετανοήσει... καί δέν μετενόησε», γράφει ὁ Κύριος στήν Ἐκκλησία στά Θυάτειρα γιά τήν Ἰεζάβελ (Ἀποκάλυψη 2, 21). Φοβερό εἶναι, νά μᾶς δίδει ὁ Θεός μας τήν δυνατότητα αὐτή καί τήν μοναδική εὐκαιρία τῆς μετανοίας καί τῆς συγχωρήσεως καί ἐμεῖς νά ἀδιαφοροῦμε, ὑποτιμώντας τόσο τήν χάρη Του καί τό δῶρο Του, ἀλλά καί τήν ἀξία πού μᾶς χαρίζει μετά τίς λανθασμένες ἐπιλογές μας, ὅταν ἐπιτελοῦμε τήν ἁμαρτία. Ὑπάρχει ὅμως καί τόπος μετάνοιας. Ἄς θυμηθοῦμε τί ἔπαθε ὁ Ἠσαῦ γιά τον ὁποῖο διαβάζουμε στήν Πρός Ἑβραίους ἐπιστολή 12, 17, ὅτι «μετέπειτα... δέν βρῆκε τόπον µετανοίας, καίτοι µετά δακρύων τήν ἐξεζήτησε". Ὅταν γεμίζουμε τήν ψυχή μας μέ πράγματα καί σκέψεις πού δέν ὠφελοῦν πνευματικά δέ χωρᾶ πλεόν ὁ Χριστός καί ἡ χάρη Του. Ἡ μετάνοια ἀποδεικνύεται ἀπό τούς πλούσιους, πολλούς καί μεστούς καρπούς της. Ἡ μετάνοια, δέν εἶναι ἁπλά μία ἄνυδρη πορεία. Εἶναι, ἀντίθετα, σταµάτημα, συναίσθηση, ἀπόφαση καί στροφή. Σταµάτηµα ὁριστικό καί καταδίκη τῆς παλιᾶς ἕως τώρα ζωῆς μας καί τῶν ἐπιλογῶν μας. Καί συνάμα καινή (νέα) ἀφετηρία µιᾶς νέας τοποθέτησης καί θεώρησης, τοῦ ἑαυτοῦ μας, τῆς ζωῆς μας, τῶν ἐπιλογῶν μας. Εἶναι ἐκεῖνο τό «θεώρησα καί θεωρῶ σκύβαλα, ὅσα λογάριαζα κέρδη» (Πρός Φιλιππησίους 3, 7). Μιά τέτοια μετάνοια... παράγει οὐσιαστικά καί ὀντολογικά ζωή. «Ποιήσατε οὖν καρπούς ἀξίους τῆς μετανοίας, καί μή ἄρξησθε λέγειν ἐν ἑαυτοῖς, πατέρα ἔχομεν τόν Ἀβραάμ· λέγω γάρ ὑμῖν ὅτι δύναται ὁ Θεός ἐκ τῶν λίθων τούτων ἐγεῖραι τέκνα τῷ Ἀβραάμ» δηλαδή : «Μόνον τό βάπτισμα δέν σᾶς ὠφελεῖ. Ἐάν λοιπόν θέλετε νά σωθῆτε ἀπό τήν ὀργήν, κάμετε ἔργα ἀγαθά, τά ὁποῖα εἶναι καρποί ἄξιοι τῆς ἀληθοῦς μετανοίας, καί δείξατε μέ πράξεις ἐναρέτους τήν εἰλικρινή μετάνοιάν σας καί μήν ἀρχίσετε νά λέγετε μέσα σας· Πατέρα ἔχομεν τόν Ἀβραάμ· διότι σᾶς λέγω, ὅτι ὁ Θεός ἔχει τήν δύναμιν ἀπό τό πλέον ἀκατάλληλον ὑλικόν, ἀκόμη καί ἀπό τούς λίθους αὐτούς νά ἀναστήσῃ ἀπογόνους εἰς τόν Ἀβραάμ». (βλ. Ματθαῖος 3, 8. Λουκᾶς 3, 8). Ἡ μετάνοια, δέν εἶναι ἐπιστροφή. Οὖτε ὅμως καί ἡ  σωτηρία μας. Εἶναι ὀρθή ἐκτίµηση καί συναισθανόμενη παραδοχή. Εἶναι μάχη πνευματικῆς τοποθέτησης. Ἀφοῦ συντελεστεῖ θά ὁδηγήσει στήν ἐξάλειψη τῶν ἁμαρτιῶν μας.

«οὕτως ἐμάθετε τὸν Χριστόν»

Δημοσιεύθηκε 13.03.2025

Ἡ ἁγία Ἐκκλησία, προτρέπει τούς πιστούς νά ἀγωνισθοῦν κατά τήν Ἁγία καί Μεγάλη Τεσσαρακοστή γιά νά ἀποκτήσουν τίς ἀρετές πού διδάσκωνται καί προβάλλονται ἀπό τό Εὐαγγέλιο. Στόν πνευματικό ἀγῶνα τῆς περιόδου καθοδηγούμαστε ἀπό τόν πρωταθλητή τοῦ εὐαγγελικοῦ στίβου ἀπόστολο Παῦλο.

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος στούς στίχους τοῦ τετάρτου κεφαλαίου στ. 7 καί ἑξῆς τῆς Πρός Ἐφεσίους ἐπιστολῆς του ἀρχίζει μία πειστικότατη ἔκκληση γιά μία νέα ἠθική, μία ἔκκληση πού ἐκτείνεται µέχρι τό ε΄, 21. Δίνοντας τή μαρτυρία του στό ὄνοµα τοῦ Κυρίου, δηλαδή, μέ τήν ἐξουσία τοῦ ὀνόµατος τοῦ Κυρίου καί µέ τή θεοπνευστία πού διέθετε, παροτρύνει τούς χριστιανούς ν’ ἀποβάλουν κάθε ἴχνος τῆς παλιᾶς τους ζωῆς, καί νά φορέσουν τίς ἀρετές καί τίς ἀξίες τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Νά µήν ζεῖτε πιά ὅπως ζοῦν οἱ εἰδωλολάτρες, λέει. Δέν ἦταν πιά εἰδωλολάτρες, ἦταν χριστιανοί. Θά ἔπρεπε νά ὑπάρχει μία ἀντίστοιχη ἀλλαγή στή ζωή τους. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἔβλεπε τά ἔθνη χωρίς τόν Χριστό νά βυθίζονται στήν ἄγνοια καί στήν ἐξαχρείωση. Οἱ ἄνθρωποι µακριά ἀπό τόν Χριστό. Ἀκολουθοῦσαν τούς µάταιους διαλογισµούς τους. Ἡ ζωή τους ἦταν ἄδεια, χωρίς νόηµα καί καρπό. Ὑπῆρχε πολλή δραστηριότητα, ἀλλά καμία πρόοδος (βλ. Πρός Ἐφεσίους δ΄, 18). Τό µυαλό τους ἦταν σκοτισµένο. Πρῶτον, εἶχαν μία ἐκ γενετῆς ἀνικανότητα νά κατανοήσουν τίς πνευµατικές ἀλήθειες, κι ἔπειτα, ἐπειδή ἀπέρριψαν τή γνώση τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, ὑπέφεραν ἀπό τύφλωση πού τούς βρῆκε σάν κρίση ἀπό τόν Κύριο. Εἶχαν ἀποξενωθεῖ ἀπό τή ζωή πού δίνει ὁ Θεός, μ’ ἄλλα λόγια βρίσκονταν σέ µεγάλη ἀπόσταση ἀπ’ αὐτόν. Αὐτό ἔλαβε χώρα ἐξαιτίας τῆς ἑκούσιας, βαθιᾶς ἄνοιάς τους καί τῆς σκληρότητας τῆς καρδιάς τους. Εἶχαν, ἀπορρίψει τό φῶς πού τούς ἔστελνε ὁ Θεός μέσα ἀπό τή δηµιουργία καί μέσα ἀπ’ τή συνείδησή τους, καί εἶχαν στραφεῖ στήν εἰδωλολατρία. Στή συνέχεια ἀπομακρύνονταν ὅλο καί περισσότερο ἀπό τόν Θεό. Συνειδητά ἐπιδίδονταν στήν ἀσέλγεια. Ἡ κυριότερη ἁμαρτία τῶν εἰδωλολατρῶν ἦταν ἡ σεξουαλική ἀνηθικότητα. Εἶχαν ἐξοκείλει σέ µία ἀνεπανάληπτη ἀχρειότητα. Ποτέ δέν ἱκανοποιοῦνταν. Ποτέ δέν εἶχαν ἀρκετά. Ἡ ἁμαρτία τούς δημιούργησε μέσα τους μιά τεράστια ὄρεξη νά θέλουν πιό πολύ καί πιό πολύ νά δοκιμάζουν ὅλο ἀπό τά ἴδια. Σημειώνει ἐπίσης ὅτι «Ὑμεῖς δὲ οὐχ οὕτως ἐμάθετε τὸν Χριστόν» (Πρός Ἐφεσίους δ΄, 20)

Πόσο διαφορετικά ἦταν ὅλα αὐτά ἀπό τόν Χριστό πού οἱ Ἐφέσιοι εἶχαν γνωρίσει καί ἀγαπήσει Ἐκεῖνος ἦταν ἡ προσωποποίηση τῆς καθαρότητας καί τῆς ἁγνότητας. Δέν γνώρισε ἁμαρτία, δέν ἁμάρτησε ποτέ, δέν ὑπῆρξε ἡ παραμικρή ἁμαρτία µέσα του. «Εἴγε αὐτὸν ἠκούσατε καὶ ἐν αὐτῷ ἐδιδάχθητε, καθώς ἐστιν ἀλήθεια ἐν τῷ ᾿Ιησοῦ»  (Πρός Ἐφεσίους δ΄, 21). Ὅλοι ἐκεῖνοι πού εἶχαν ἀκούσει τόν Χριστό καί εἶχαν διδαχτεῖ ἀπ’ αὐτόν, τόν εἶχαν γνωρίσει σάν τήν οὐσία τῆς ἁγιότητας καί τῆς εὐσέβειας. Τό νά ἔχεις «ἀκούσει» τόν Χριστό σηµαίνει νά τόν ἔχεις ἀκούσει μέ τήν ἀκοή πού ὁδηγεῖ στήν πίστη -νά τόν ἔχεις δεχτεῖ ὡς Κύριο καί Σωτήρα. Συγκρίνοντας τήν ἄψογη ζωή πού ἔζησε ὡς ἄνθρωπος σ’ αὐτό τον κόσµο, βλέπουμε τήν ἀντίθεση τῆς ζωῆς τῶν εἰδωλολατρῶν τούς ὁποίους μόλις περιέγραψε ὁ Παῦλος.

Τό κατ’ ἐξοχήν ζωντανό πρόσωπο πού προβάλλεται σέ μᾶς τήν περίοδο τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς πρός μίμηση εἶναι ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ὁ Ὁποῖος καί ὡς ἄνθρωπος, ὤν, «πεπειραμένος κατά πάντα καί καθ’ ὁμοιότητα χωρίς ἁμαρτίας» (Πρός Ἑβραίους δ΄, 15) ἐνσάρκωσε στόν ἑαυτό Του  τά βιώματα πού προβάλλονται καί ἀφῆκε σέ μᾶς «ὑπογραμμόν» «ἵνα ἰσχύος πολιτευσώμεθα αὐτοῦ». «ὁ λέγων ἐν αὐτῷ μένειν ὀφείλει, καθὼς ἐκεῖνος περιεπάτησε, καὶ αὐτὸς οὕτω περιπατεῖν» (Α΄ Ἰωάννου β΄, 6). Ὁ Χριστός ἀποτελεῖ ὑπόδειγμα γιά ὅλες τίς ἀρετές πού καλεῖται νά βιώσει ὁ πιστός ὄχι μόνο τήν περίοδο τῆς Ἁγίας Τεσσαρακοστῆς ἀλλά καί σέ ὁλόκληρη τήν διάρκεια τοῦ βίου του.

Ὁ ὕμνος πού ἀναφέρεται στά πρότυπα πού μνημονεύονται ἀπό τήν Παλαιά Διαθήκη ἀναφέρει: 

«Τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἅπαντας παρήγαγον σοι ψυχή πρός ὑπογραμμόν· μίμησαι τῶν δικαίων τάς φιλοθέους πράξεις· ἔκφευγε δέ πάλιν τῶν πονηρῶν τάς ἁμαρτίας». Τό Τριώδιο «προτρέπει ... πᾶσαν ψυχήν ὅσα μέν ἀγαθά τῆς ἱστορίας ζητοῦν καί μιμεῖσθαι κατά δύναμιν, ὅσα δέ τῶν φαύλων ἀποφεύγειν καί ἀεί πρός Θεόν ἀνατρέχειν».

Οἱ «θεοφόροι πατέρες διά τοῦ Τριωδίου πάντας τούτοις» «τούς ἐν ἀσκήσει λάμψαντας ἁγίους ἄνδράς τε καί γυναίκας εἰς μέσον προτίθεται ὡς ἄν, διά τάς αὐτῶν μνείας καί τῶν παλαισμάτων, εὐτυχεστέρως ἡμᾶς ποιήσωσι τό στάδιον, ἔχοντας τούς ἐκείνους βίους ὑπογραμμόν καί ὁδηγόν» δοθέντος ὅτι καί οὗτοι «τῆς αὐτῆς ἡμῖν φύσεως ἐκοινώνησαν»

«εἰ μή ἐν προσευχῇ καί νηστείᾳ»

Δημοσιεύθηκε 27.02.2025

Νηστεύω σηµαίνει ἀπέχω ἀπό συγκεκριμένη τροφή ὅπως τήν ἔχει ὁρίσει ἡ Ἐκκλησία μας γιά τούς πιστούς της κατά τήν διάρκεια τοῦ ἔτους καί πιό ἰδιαίτερα σέ περιόδους πνευματικῆς ἐγρήγορσης, ὅπως τῆς ἐπικείμενης Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Στήν Καινή Διαθήκη συνδέεται µέ τό πένθος (Ματθ. 9:14-15) καί τήν προσευχή (Λουκ. 2:37,  Πράξ. 14:23). Σ’ αὐτές τίς περικοπές ἡ νηστεία συνόδευε τήν προσευχή σάν ἐπιβεβαίωση τῆς προσπάθειας κάποιου νά διακρίνει τό θέληµα τοῦ Θεοῦ.

Ἡ νηστεία δέν προσφέρει κανένα «πλεονέκτημα» καί καμμία «ὑπεροχή» ὅσον ἀφορᾶ στή σωτηρία μας,  οὔτε προσδίδει στόν χριστιανό μεγαλύτερη περιωπή µπροστά στόν Θεό. Κάποτε ἕνας Φαρισαῖος καυχιόταν ὅτι νήστευε δυό φορές τήν ἑβδομάδα: ὅµως, αὐτή ἡ νηστεία δέν μπόρεσε νά τοῦ ἐξασφαλίσει τή δικαίωση, πού τόσο ἀποζητοῦσε (Λουκ. 18:12, 14). Ὅταν ὅµως ἕνας χριστιανός νηστεύει μυστικά καί τό κάνει σάν πνευματική ἄσκηση, ὁ Θεός βλέπει καί ἀνταµείβει. Στήν Καινή Διαθήκη ἐντούτοις ἐνθαρρύνεται µέ τήν ὑπόσχεση τῆς ἀνταµοιβῆς ἀπό τόν Θεό.

Ἡ δύναμή της εἶναι ἀνεκτίµητη σέ κρίσιµες περιόδους, ὅταν ὁ πιστός προσπαθεῖ νά διακρίνει τό θέληµα τοῦ Θεοῦ. Καί ἔχει µεγάλη ἀξία στήν καλλιέργεια τῆς αὐτοπειθαρχίας. Χάνει ἐντελῶς τήν ἀξία της ὅταν ἐπιβάλλεται ἀπ’ ἔξω ἤ ὅταν ὑποκινεῖται ἀπό λάθος κίνητρα.

Σάν ὅπλα ἐνισχύσεως τῆς πίστεως μας παρουσιάζονται σύμφωνα μέ τήν  περικοπή τῆς θεραπείας τοῦ παιδιοῦ πού εἶχε καταληφθεῖ ἀπό δαιμονικό πνεῦμα (Μάρκου θ΄, 14-29),  ἡ προσευχή καί ἡ νηστεία. Ὅπλα τόσο ἀπαραίτητα γιά τήν ζωή τοῦ πιστοῦ ἰδιαίτερα γιά τήν περίοδο τῶν πνευματικῶν ἀγώνων τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς! Ὅταν οἱ Μαθητές ρώτησαν τόν Ἰησοῦ «κατ’ ἰδίαν», γιατί δέν μπόρεσαν νά θεραπεύσουν τό παιδί, ἡ ἀπάντησή Του ἦταν: «τοῦτο τό γένος ἐν οὐδενί δύναται ἐξελθεῖν εἰ μή ἐν προσευχῇ καί νηστείᾳ» (Μᾶρκος θ΄, 29).

Τά δύο αὐτά, ἡ προσευχή καί ἡ νηστεία, στήν Παλαιά Διαθήκη σημαίνουν μετάνοια. ὉἸωνᾶς στάλθηκε νά κηρύξει μετάνοια στή Νινευή, καί διέταξε προσευχή καί νηστεία γιά τούς κατοίκους της. Ὅταν ὁ Χριστιανός μέ τήν προσευχή ἀνοίξει τήν πόρτα τῆς καρδιᾶς του, ὥστε οἱ σκέψεις καί τό θέλημα τοῦ Θεοῦ νά γίνουν σκέψεις καί θέλημα δικό του ὅταν μέ τή νηστεία ἀσκεῖται ὥστε νά μήν ὑποκύπτει στό πρῶτο δέλεαρ τοῦ κόσμου, εἶναι ἕτοιμος σάν στρατιώτης τοῦ Χριστοῦ νά πολεμήσει τίς δυνάμεις τοῦ Πονηροῦ.

Ὁ Χριστός μόλις εἶχε κατέβει μέ τούς τρεῖς Μαθητές Του ἀπό τό  ὄρος τῆς Μεταμορφώσεως, ὅταν συνάντησε στούς πρόποδες τό δαιμονισμένο παιδί, τό δύστυχο πατέρα του καί τούς ὑπόλοιπους ἀνήμπορους Μαθητές. Ὅταν ἐφιστᾶ τήν προσοχή τῶν Μαθητῶν στήν προσευχή καί τή νηστεία ὡς ὅπλα τῆς πίστεως κατά τῆς δυνάμεως τοῦ Πονηροῦ, θέλει νά παρουσιάσει τή δική Του τακτική ὡς παράδειγμα στούς Μαθητές Του. Δέν μπόρεσαν νά θεραπεύσουν τό δαιμονισμένο παιδί, γιατί ἡ πίστη τους ἦταν λειψή, γιατί εἶχαν ἀμελήσει τήν προσευχή καί τή νηστεία.

Τό νά στεροῦμε τό ἐγώ μας ἀπό τήν ἱκανοποίηση ὁρισμένων ἐπιθυμιῶν του, αὐτό εἶναι μία ἄσκηση καί γυμνασία ἀπαραίτητη γιά τόν ἀγώνα τοῦ ἀνθρώπου κατά τοῦ κακοῦ. Ἔτσι ἀντελήφθη πάντοτε ἡ Ὀρθοδοξία τή σημασία τῆς νηστείας στή ζωή μας. Ὅπως οἱ ἀθλητές περνοῦν ἀπό ὁρισμένη δίαιτα πρίν ἀπ’ τούς ἀγῶνες, ἀπό πολύ προσεκτικώτερη καί οὐσιαστικώτερη δίαιτα πρέπει νά περάσει ἐκεῖνος πού ἔχει ἀναλάβει ἕνα πνευματικό ἀγώνα. Ἡ νηστεία δέν εἶναι ἐκδήλωση ἀρνήσεως τῆς ζωῆς ἤ τῶν ἱκανοποιήσεών της. Εἶναι μόνο προσωρινή στέρηση, μέ σκοπό τήν ἄσκηση τοῦ «ἐγώ», τήν κάθαρση καί τήν ἐνδυνάμωσή του γιά ψηλότερες καί οὐσιαστικώτερες κατακτήσεις καί ἱκανοποιήσεις μέσα στή ζωή. Ἡ νηστεία δέν εἶναι ἄρνηση, εἶναι θέση. Μόνο ὡς θέση ἡ νηστεία ἔχει χριστιανικό χαρακτήρα. Ὡς ἄρνηση τή νηστεία γνωρίζουν ἄλλες θρησκεῖες, ὄχι ὁ Χριστιανισμός. Ἡ περίοδος τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς εἶναι ἀκριβῶς ἡ περίοδος γιά τέτοιους πνευματικούς ἀγῶνες. Χρειάζεται ὅμως, σέ ἀντίθεση μέ τά φαινόμενα, παρά τήν ἐπιβλητικότητα καί τήν ποικιλόμορφη δικτύωση τοῦ κακοῦ, ἐμπιστοσύνη στή δύναμη τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, τόλμη καί ἀγωνιστικότητα.

Στό ἔργο της αὐτό τό ἀγωνιστικό κατά τοῦ Πονηροῦ τήν πίστη στηρίζουν καί προάγουν ἡ προσευχή καί ἡ νηστεία, ἡ κοινωνία μέ τή δύναμη τῆς ἁγνότητας καί τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, καθώς καί ἡ πρόθυμη διάθεση νά στερηθοῦμε τήν ἱκανοποίηση πολλῶν ἐπιθυμιῶν μας, ἀφοῦ αὐτό ἀσκεῖ καί προάγει τίς δυνάμεις μας στόν ἀγώνα κατά τοῦ κακοῦ.

Στό τέλος τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς εἶναι ἡ  Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου. Στό τέρμα τοῦ ἀγώνα τῶν χριστιανῶν εἶναι ἡ δική τους ἀνάσταση καί ἡ μεταμόρφωση τοῦ κόσμου μέ τό βασίλειο τοῦ Θεοῦ.

«εὐχαῖς καί ἱκετηρίαις»

Δημοσιεύθηκε 20.02.2025

Οἱ πιστοί στό Θεό ἔχουμε ἱερό καθῆκον νά προσευχόμαστε γιά ὅλους ἐκείνους πού μετέβησαν ἀπό τήν παροῦσα πρόσκαιρη ζωή στήν αἰώνια πατρίδα (Ἑβραίους ια΄, 14) καί ζωή τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ καί προηγήθηκαν στό ταξίδι τῆς αἰωνιότητος. Ἰδιαίτερα ὀφείλουμε νά προσευχόμαστε γιά ὅλους τούς ἀνθρώπους.

Ὅσοι δέν σκέπτονται τούς κεκοιμημένους, ἐπειδή δέν πιστεύουν, ἔχασαν τήν πίστη, ἀλλά ὅσοι πιστεύουν καί δέν τούς βοηθοῦν μέ τίς προσευχές τους, ἔχασαν τήν ἀγάπη.

Πιστεύουμε, ὅτι τά λουλούδια μαραίνονται, τά δάκρυα ἐξατμίζονται καί μόνο οἱ προσευχές μας ὑψώνονται στό θρόνο τοῦ Θεοῦ κι ἔχουν ἀποτέλεσμα. Ἡ Ἐκκλησία μέ τήν θέσπιση τοῦ Ψυχοσαββάτου πρό τῆς Κυριακῆς τῶν Ἀπόκρεω πού εἶναι ἀφιερωμένη στήν μέλλουσα κρίση μᾶς δίδει τήν εὐκαιρία νά ἐκδηλώσουμε τήν πίστη καί τήν ἀγάπη μας γιά ὅλους τούς προκοιμηθέντες πατέρες καί ἀδελφούς, νά ἑνωθοῦμε μέ τά ὑπόλοιπα μέλη τῆς Ἐκκλησίας γιά νά παρακαλέσουμε γιά τήν ἀνάπαυση ὅλων τῶν «ἐπ’ ἐλπίδι ἀναστάσεως καί ζωῆς αἰωνίου μεταστάντων»

Μέ τίς προσευχές μποροῦμε ν’ ἀνακουφίσουμε ἐκείνους, πού σύμφωνα μέ τή δικαιοτάτη κρίση τοῦ Θεοῦ ἔχουν ἀνάγκη. Ἄν βλέπαμε ἕνα ἀγαπητό πρόσωπο νά ὑποφέρει δέ θά τοῦ δίναμε ὅ,τι μᾶς ἦταν εὔκολο νά τό ἀνακουφίσουμε; Ἄς κάνουμε τό ἴδιο μέ τίς προσευχές γιά τούς κεκοιμημένους ἀδελφούς πατέρες, μητέρες, ἀδελφούς, συζύγους, ἀναδόχους στήν πίστη, διδασκάλους καί εὐεργέτες.

Οἱ Χριστιανοί πιστεύουμε α΄. στήν μετά τόν θάνατο ζωή, β΄. στήν ἀθανασία τῆς ψυχῆς, γ΄. στόν θάνατο σωματικό, πνευματικό, αἰώνιο, δ΄. στήν ἀνάσταση τῶν νεκρῶν, ε΄. στήν μέλλουσα κρίση στ΄. στόν Παράδεισο καί στήν Κόλαση

Μόλις ἐπέλθει ὁ χωρισμός τῆς ψυχῆς ἀπό τό σῶμα ἡ ψυχή παρουσιάζεται στόν Πλάστη, ὅπως ἡ ἄκτινα στό κάτοπτρο, καί τοποθετεῖται ἀνάλογα μέ τήν κατάστασή της. Ἄν εἶναι σέ κατάσταση χάριτος εἰσέρχεται στή δόξα τοῦ Θεοῦ καί προγεύεται τήν αἰώνιο εὐτυχία γι’αὐτό καί οἱ Ἅγιοι ἀποκαλοῦνται «Ἔνδοξοι, Μάρτυρες, Ἱεράρχες, κλπ». Ἄν ἔφυγαν ἀπό τήν ζωή ἀμετανόητοι ἡ ψυχή προγεύεται τόν αἰώνιο ἀποκλεισμό ἀπό τήν δόξα καί τήν χαρά τοῦ Οὐρανίου Πατρός. Ὅλοι πάντως ἔχουμε ἀνάγκη τῆς μακροθυμίας καί τοῦ ἐλέους τοῦ Θεοῦ γιά νά συγχωρηθοῦν οἱ ἁμαρτίες μας ἐφ’ ὅσον κατά τήν πίστης μας οὐδείς εἶναι ἀναμάρτητος ἔστω καί ἄν εἶναι ἡ ζωή του μία ἡμέρα.

Γι’ αὐτό τό λόγο παρακαλοῦμε τόν Δικαιοκρίτη Κύριο γιά ὅλες τίς ψυχές ἐπειδή δέν γνωρίζουμε σέ ποιά κατάσταση εὑρίσκονται.

Ἡ διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας περί τῆς κοινωνίας τῶν ἁγίων μᾶς λέγει ὅτι μποροῦμε νά βοηθήσουμε τούς κεκοιμημένους, γιατί ἐξακολουθοῦμε ὅλοι νά ἀποτελοῦμε ἕνα σῶμα μέ ἀρχηγό καί κεφαλή τόν Χριστό. Τά διάφορα μέλη, πού βρίσκονται ἑνωμένα μέ τήν ἀγάπη τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ μποροῦν νά ἀλληλοβοηθοῦνται.  Τό ἕνα μπορεῖ νά φροντίζει καί νά βοηθεῖ τό ἄλλο.

Ἔτσι μᾶς διδάσκει ἡ πίστη. Αὐτό παραλάβαμε ἀπό τούς θεοφόρους Πατέρας.

Στήν Παλαιά Διαθήκη διαβάζουμε πώς ὅταν πέθανε ὁ Μωϋσῆς κι ὁ  Ἀαρών προσφέρθηκαν ἐπί τριάντα ἡμέρες θυσίες στόν Θεό (Δευτερονομίου λδ’, 8). Στόν θάνατο τοῦ βασιλέως τῶν Ἰουδαίων Σαούλ καί τῶν τριῶν παιδιῶν του ὅλος ὁ λαός τῶν Ἰουδαίων νήστευσε ἑπτά ἡμέρες (Α΄ Βασιλειῶν λα΄, 13). Ὁ Ἰούδας ὁ Μακκαβαῖος, ἀρχηγός τῶν  Ἰουδαίων μετά ἀπό μία πολύνεκρη μάχη συνάθροισε ἀπό τούς στρατιῶτες πού ἀπέμειναν σεβαστό ποσό χρημάτων καί τό ἔστειλε στήν Ἱερουσαλήμ γιά νά προσφέρουν θυσίες στόν Θεό γιά νά συγχωρηθοῦν ἐπειδή ὁ Θεός φανέρωσε ὅτι εἶχαν ἁμαρτήσει παραβαίνοντας τήν ἐντολή Του νά μή προσκυνήσουν εἴδωλα καί νά ἀναπαυθοῦν οἱ ψυχές, ἐκείνων πού ἔπεσαν στή μάχη (Β΄ Μακκαβαίων ιβ΄, 39-45)

Ὁ ἱερός Χρυσόστομος σέ ἕνα λόγο τοῦ πρός τόν λαό τῆς Ἀντιοχείας ἔλεγε:

«Καί βοηθεῖν, ὡς οἷόν τε ᾖ οὐ δακρύειν, ἀλλ’ εὐχαῖς καί ἱκετηρίαις καί ἐλεημοσύναις καί προσφοραῖς»

Δηλαδή: «Πρέπει νά βοηθοῦμε τούς νεκρούς ὄχι μέ τά δάκρυα, ἀλλά μέ τίς προσευχές μας» (Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Ὁμιλίαι εἰς τήν Α΄ Πρός Κορινθίους Ἐπιστολή,  (ΜΑ΄) PG 61, 361)

Ἔχουμε, βέβαια  ὑποχρέωση νά μή λησμονοῦμε ὅλους τούς νεκρούς μέ τούς ὁποίους ἔχουμε συνδεθεῖ μέ τούς δεσμούς αἵματος καί φιλίας, ἀλλά δέν πρέπει νά λησμονοῦμε καί ὅλες τίς ἐγκαταλελειμμένες ψυχές, γιά τίς ὁποῖες κανείς δέν προσεύχεται ξεχωριστά. Γιά ὅλες αὐτές ἡ Ἐκκλησία σάν στοργική καί φιλότεκνη Μητέρα παρακαλεῖ τό θεῖο Ἵδρυτή της σέ κάθε θεία λειτουργία πού τελεῖται νά τίς δεχθεῖ «ἐν χώρα ζώντων», ἐκεῖ ὅπου ἐπισκοπεῖ τό φῶς τοῦ προσώπου Του ἐπειδή πιστεύουμε, ὅτι ὁ  Ἰησοῦς Χριστός «ἀπέθανε καί ἀνέστη καί ὁ Θεός τούς κοιμηθέντας διά τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἄξει σύν αὐτῶ» (Θεσσαλονικεῖς Α΄, δ΄, 13).

«Ἐν δάκρυσι…»

Αὐτή τήν ἐκκλησιαστική περίοδο ὁ πνευματικά ζῶν ἄνθρωπος βιώνει μία ἐσωτερική συντριβή γιά τήν ἁμαρτωλή ὕπαρξή του καί τό γεγονός αὐτό ἐκδηλώνεται συχνά μέ δάκρυα πού ἔχουν στήν χριστιανική ζωή τή θέση τους καί τό νόημά τους. Σημειώνουμε ἐνδεικτικά, ὅτι καί ὁ Κύριός μας ἔκλαψε «Ὡς ἤγγισεν, ἰδὼν τὴν πόλιν ἔκλαυσεν ἐπ᾿ αὐτῇ» (Λουκᾶ  ιθ΄, 41).

Ἄς θυμηθοῦμε, τήν δύναμη τῶν δακρύων ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ κατά τήν  Ἁγία Γραφή:

Δάκρυα τῆς ὑπηρεσίας

Ἐκείνου πού ὁ ἀγῶνας του στήν πνευματική ζωή καί στήν διακονία του στό ἔργο τοῦ Θεοῦ δέν ἀφίνει ἀνέγγιχτη τήν καρδιά του. Οἱ δυσκολίες πού προκύπτουν καί ἀπειλοῦν μέ καταστροφή τῆς προσπάθειας ὑπερβαίνονται ἀπό τήν διαβεβαίωση τοῦ Θεοῦ  «οἱ σπείροντες ἐν δάκρυσι ἐν ἀγαλιάσσει θερειοῦσι» (Ψαλμοῦ ρκε΄ (ρκστ΄) 6). Σ’ αὐτή τήν διαβεβαίωση θά ἀναζητήσει βοήθεια καί ἐλπίδα γιά νά μή ἀπογητευθεῖ καί νά μήν ἐγκαταλείψει τήν προσπάθειά του. Ὁ Θεός ἐκπληρώνει τά αἰτήματα  ἐκείνου πού εὑρίσκεται  στήν ὑπηρεσία Του καί τόν κινεῖ  ἡ ἀγάπη γιά τόν συνάνθρωπο.

Δάκρυα τῆς μεσιτείας

᾿Εκείνου πού πονάει καί κλαίει, γιά ὅσους πορεύονται γύρω του σέ δρόμους ἀπωλείας. Τά δάκρυα αὐτά ἔχουν τήν δύναμη νά ἑλκύσουν τήν συμπάθεια τοῦ Θεοῦ. Τά δάκρυα αὐτά μεταθέτουν τήν κρίση τοῦ Θεοῦ, ὅπως μαρτυροῦν τά λόγια «ἐπειδή ἔκλαυσας ἐνώπιόν µου... ἐγώ ἐπήκουσα... δέν θέλουσι ἰδεῖ οἱ ὀφθαλμοί σου» (Β΄ Παραλειπομένων λδ΄, 27, 28).

Δάκρυα τῆς ἀδελφικῆς ἀγάπης

Ὁ Πατριάρχης Ἰακώβ ὅταν ἐνέσκυψε λιμός στήν Χαναάν προέτρεψε τά παιδιά του μέ «μεγάλη φωνή» νά πᾶτε στήν Αἴγυπτο πού ὑπάρχει σιτάρι νά ἀγοράσουν καί νά φέρουν. Ἐκεῖ ὅμως Ἄρχοντας ἦταν ὁ ἀδελφός τους Ἰωσήφ τόν ὁποῖον εἶχαν πουλήσει (Γένεση με΄,  2).

Κι ὅταν ἔφθασαν στήν Αἴγυπτο σ’ ὅλο τό παλάτι τοῦ Φαραώ ἄκουσαν τά δάκρυα τοῦ Ἰωσήφ ἀπό τήν συγκίνηση ὅταν συναντήθηκε μέ τά ἀδέλφια του.

Δάκρυα τῆς µεταμέλειας

Σχεδόν χαιρέκακα καί χωρίς ἀποκρυβόμενη φυσίωση, μιλοῦµε συχνά γιά τήν µεγάλη πτώση τοῦ Πέτρου πού ἀρνήθηκε τόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό. Πόσες ὅμως φορές σκεφτόμαστε τά τόσο πολλά του δάκρυα τῆς μετανοίας; τήν συντριπτικά µεγάλη µεταμέλειά του; τό «ἔκλαυσεν πικρῶς» (Λουκᾶ κβ΄, 69); Μακάρι νά  γινόµαστε καί μιμητές τῆς μετανοίας του πού τόν ἀποκατέστησε στόν ἱερό σύλλογο τῶν Ἀποστόλων, ὅπως τήν περιγράφει ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης :  «ναί, Κύριε, σὺ οἶδας ὅτι φιλῶ σε. λέγει αὐτῷ· βόσκε τὰ ἀρνία μου.  λέγει αὐτῷ πάλιν δεύτερον· Σίμων ᾿Ιωνᾶ, ἀγαπᾷς με; λέγει αὐτῷ· ναί, Κύριε, σὺ οἶδας ὅτι φιλῶ σε. λέγει αὐτῷ· ποίμαινε τὰ πρόβατά μου. λέγει αὐτῷ τὸ τρίτον· Σίμων ᾿Ιωνᾶ, φιλεῖς με; ἐλυπήθη ὁ Πέτρος ὅτι εἶπεν αὐτῷ τὸ τρίτον, φιλεῖς με, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Κύριε, σὺ πάντα οἶδας, σὺ γινώσκεις ὅτι φιλῶ σε. λέγει αὐτῷ ὁ ᾿Ιησοῦς· βόσκε τὰ πρόβατά μου» (Ἰωάννου κα΄, 15-17)

Δάκρυα τῆς ἐξομολόγησης (Λουκᾶ ζ΄,  36 – 50)

Πολλές οἱ ἁμαρτίες τῆς «ἁμαρτωλῆς» πού συντετριμμένη εἰσῆλθε στό σπίτι τοῦ Φαρισαίου καί τοῦ ἔφερε ἕνα ἀλαβάστρινο δοχεῖο μέ μύρο, στάθηκε πίσω κοντά στά πόδια Του καί κλαίγοντας ἔβρεχε μέ τά δάκρυά της τά πόδια Του καί τά σκούπιζε. Μέ τά μαλλιά της τά φιλοῦσε καί τά ἄλειφε μέ τό μύρο.

Ὁ Ἰησοῦς εἶπε στόν Φαρισαῖο :

«Γι’ αὐτό, λοιπόν, σέ βεβαιώνω πώς οἱ πολλές της ἁμαρτίες συγχωρήθηκαν, ὅπως δείχνει ἡ πολλή εὐγνωμοσύνη της. Σ’ ὅποιον συγχωροῦνται λίγες ἁμαρτίες, αὐτός δείχνει λίγη εὐγνωμοσύνη».

Καί εἶπε στή γυναίκα: «Οἱ ἁμαρτίες σου συγχωρήθηκαν». Ὅσοι κάθονταν μαζί μέ τόν Ἰησοῦ στό τραπέζι ἄρχισαν νά λένε μεταξύ τους: «Ποιός εἶναι αὐτός πού ἀκόμη καί ἁμαρτίες συγχωρεῖ:» Κι ὁ Ἰησοῦς εἶπε στή γυναίκα: «Ἡ πίστη σου σ’ ἔσωσε πήγαινε στό καλό».

Γι’ αὐτό καί καυτά τά δάκρυα τῆς ἐξομολόγησής της «πλησίον τῶν ποδῶν αὐτοῦ ὀπίσω».

7. Τά δάκρυα τῆς λυτρωτικῆς ἀγάπης

 Ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός δάκρυσε μπροστά στόν τάφο τοῦ Λαζάρου (Ἰωάννου ια΄, 35). Ἔκλαυσε μπροστά στό μεγάλο δράμα πού οἱ ἄνθρωποι μέ δάκρυα ἀπόγνωσης ἀντιμετώπιζαν τόν θάνατο. Ἀγαποῦσε ὁ Χριστός τή Μάρθα καί τήν ἀδελφή της καί τόν Λάζαρο», πού ᾽χε πεθάνει. Ἡ ἀγάπη Του ἐκφρασμένη στό «ἐδάκρυσεν ὁ Ἰησοῦς», ἦταν κάτι σάν μαρτυρία καί πάλη µαζί. Στό «γιατί τῆς πτώσεως» ἀπαντᾶ ἡ σωτηρία πού σέ λίγο θά προσέφερε μέ τό «Λάζαρε, Δεῦρο ἔξω».

Σέ ἐποχή πού χαρακτηρίζεται ἀπό τήν ψυχρότητα τῆς καρδιᾶς  « διά τό πληνθυνθῆναι τήν ἀνομίαν ψυγήσεται ἡ ἀγάπη τῶν πολλῶν» (Ματθαίου κδ΄, 12), ὅταν ὑπάρχει τό «ἐκάθησα καί ἔκλαυσα» τότε ὁ Θεός ἐπεμβαίνει λυτρωτικά πρός τό δημιούργημά Του

Ὁ  ἐν Χριστῷ ἄνθρωπος

Μέ τόν Κύριός μας Ἰησοῦ Χριστό ὁ ἄνθρωπος ὑπερνικᾶ τόν θάνατο καί ἀνέρχεται στόν οὐρανό καί, σύμφωνα πρός τήν βιβλική διδασκαλία, «καθέζεται ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός»! Καί, ὅπως θαυμάσια εἶπε ὁ Ἱερός Χρυσόστομος, «εἶδον  Ἀρχάγγελοι ὁ πάλαι ἐπεθύμουν, τήν φύσιν τήν ἡμετέραν ἀπό τοῦ θρόνου ἀστράπτουσαν τοῦ βασιλικοῦ, δόξη καί κάλλει στίλβουσαν ἀθανάτω (Ἰωάννου Χρυστόμου, Ὁμιλία εἰς τήν Ἀνάληψιν τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, PG 50, 448). Διότι εἶπε ὁ Θεός, κατά τό ψαλμικό, «Κάθου ἐκ δεξιῶν μου» πρός τήν φύσιν ἐκείνην τήν ἀκούσασαν ἄλλοτε τό «Γῆ εἰ καί εἰς γῆν ἀπελεύσει» (Γενέσεως γ΄, 19).

Στήν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ καί στήν Ἀνάληψή Του βλέπουμε ὄχι μόνον τήν ψυχή Του, ἀλλά καί τό σῶμα Του, τό ἀνθρώπινο καί ἀληθινό νά δοξάζεται καί νά τιμᾶται. Καί πάρα πολύ δίκαια, διότι τό ἀνθρώπινο σῶμα εἶναι τό πολύτιμο σκεῦος, ἐντός τοῦ ὁποίου φυλάσσεται ἡ θεία «εἰκών» τοῦ Πλάστου, κατοικεῖ ἡ πνοή τοῦ Θεοῦ. Εἶναι τό σκεῦος, γιά τήν πλάση τοῦ ὁποίου ἔδειξε ἰδιαίτερη φροντίδα ὁ Θεός, κατά τήν βιβλική διδασκαλία. Καί αὐτό χρησιμεύει ὡς τό ἀπαραίτητο ὄργανο, μέ τό ὁποῖο ἡ πνευματική ψυχή ἐκδηλώνεται στόν κόσμο καί πραγματοποιεῖ τόν σκοπό, γιά τόν ὁποῖο δημιουργήθηκε, δηλαδή τήν βαθμιαία σχετική Θέωση καί μέ αὐτή τήν δόξα τοῦ Δημιουργοῦ.

Ἡ Ἁγία Γραφή διάσπαρτα καί σ’ ἄλλες πολλές περιπτώσεις ἐκδηλώνει τήν ἐκτίμησή της πρός τό ἀνθρώπινο σῶμα, χάριν τοῦ ὁποίου ἀπαιτεῖ σεβασμό καί εὐλαβῆ φροντίδα. Στήν Παλαιά Διαθήκη ἔχουμε τήν ρητή ἀπαγόρευση τοῦ φόνου τόσον στόν μωσαϊκό Δεκάλογο, ὅσο καί σέ μία προγενέστερη ἀπειλητικώτατη δήλωση τοῦ Θεοῦ πρός τόν Νῶε, ὅτι «ὁ ἐκχέων αἷμα ἀνθρώπου, ἀντί τοῦ αἵματος αὐτοῦ ἐκχυθήσεται» (Γενέσεως θ΄, 6) καί, ἀκόμη πολύ προηγουμένως, στήν τρομερή ἐκείνη κατάρα τοῦ Θεοῦ πρός τόν ἀδελφοκτόνο Κάϊν. Ἐπί πλέον δέ στίς διατάξεις τοῦ Λευϊτικοῦ αὐστηρά ἀπαγορεύεται στούς Ἑβραίους τό νά κάνουν «ἐντομίδας» καί «γράμματα στικτά» στά  σώματά τους, καί πολύ δίκαια, διότι ἀπαιτεῖται σεβασμός πρός τό ἔργο τοῦ Δημιουργοῦ, τό ὁποῖον ἐπ’ οὐδενί λόγω εἶναι ἀνεκτό νά ἀσχημίζει ὁ ἄνθρωπος.

Στήν Καινή Διαθήκη ὁ  Ἀπόστολος Παῦλος πρό πάντων, ἀπαιτεῖ ἀπό τούς χριστιανούς νά σέβωνται τά σώματά τους, τά ὁποῖα προτρέπονται νά παραστήσουν «Θυσίαν ζῶσαν, ἁγίαν, εὐάρεστον τῷ Θεῶ» (Πρός Ρωμαίους ιβ΄, 1), προφυλάσσοντας  αὐτά ἀπό κάθε μολυσμό, πού προέρχεται ἀπό τήν σαρκική, πρό παντός, ἁμαρτία. «Ναόν δέ τοῦ ἐν ἡμῖν Ἁγίου Πνεύματος» (Α΄ Πρός Κορινθίους. στ΄, 19) καί «Ναόν Θεοῦ» (Α΄ Πρός Κορινθίους γ΄, 17) ὀνομάζει τό σῶμα τῶν εἰς Χριστόν βατιτισθέντων ὁ ἴδιος Ἀπόστολος, προωρισμένον γιά τήν δόξαν τοῦ Θεοῦ: «Δοξάσατε δή τόν Θεόν ἐν τῷ σώματι ὑμῶν καί ἐν τῷ πνεύματι ὑμῶν» (Α΄ Πρός Κορινθίους στ΄, 20). Καί συνιστᾶ, ὅτι πρέπει ὁ καθένας νά γνωρίζει «τό ἑαυτοῦ σκεῦος κτᾶσθαι ἐν ἁγιασμῶ καί τιμῇ» (Α΄ Πρός Θεσσαλονικεῖς δ΄, 4), ἀπειλεῖ ὅτι θά ἐλθει φθορά σ’αὐτούς πού φθείρουν τό σῶμα: «Εἰ τίς τόν ναόν τοῦ Θεοῦ φθείρει, φθερεῖ τοῦτον ὁ Θεός» (Α΄ Πρός Κορινθίους γ΄,  17).

Ἀκόμη ἡ Ἱερή Βίβλος καί ἴδια ἡ Καινή Διαθήκη κηρύσσει τήν μέλλουσα καθολική ἀνάσταση τῶν ἀνθρώπινων σωμάτων, μέ νέα μορφή ἄφθαρτη καί ἀνώτερη ἀπό τίς σημερινές συνθῆκες τῆς ζωῆς, ὥστε ὁλοκληρωμένος ὁ Ἄνθρωπος ν’ ἀπολαύσει τίς συνέπειες τῆς διαγωγῆς του στόν κόσμο αὐτό.

Κατά τήν πνευματοφόρα πατερική σκέψη ὁ Θεός δημιουργεῖ τόν ἄνθρωπος γιά νά θεωθεῖ.

Καταγράφουμε μερικά ἀποσπάσματα ἀπό τήν σκέψη τῶν Πατέρων τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας μας πού ἀναφέρονται στό θέμα αὐτό μέ θελογική σαφήνεια ἀλλά καί δογματική ἀκρίβεια.

«Ἄς γίνουμε ὅπως ὁ Χριστός, ἐφόσον καὶ ὁ Χριστός ἔγινε ὅπως ἐμεῖς. Ἄς γίνουμε θεοὶ γι᾿ αυτόν, ἐφόσον κι Ἐκεῖνος ἔγινε ἄνθρωπος γιά μᾶς. Πῆρε τό χειρότερο, γιά νά δώσει τό καλύτερο. Φτώχεψε, γιά νά πλουτίσουμε ἐμεῖς μὲ τή δικὴ Του φτώχεια. Ἔλαβε μορφὴ δούλου, γιά νά ἀπολαύσουμε ἐμεῖς τήν ἐλευθερία. Κατέβηκε γιά νά ὑψωθοῦμε. Πειράσθηκε, γιά νά νικήσουμε» (Γρηγόριος ὁ Θεολόγος).

« Ἔγινε Υἱός ανθρώπου, ἐνῶ ἦταν γνήσιος Υἱός τοῦ Θεοῦ, γιά νά κάνει τοὺς υἱούς τῶν ἀνθρώπων τέκνα Θεοῦ» (Ἰωάννης Χρυσόστομος).

«Γι’ αὐτὸ γίνεται ἀληθινὰ ἄνθρωπος, γιά νά μᾶς κάνει κατὰ χάρη θεοὺς» (Μάξιμος Ὁμολογητής).

«Ἰησοῦ, νὲε Ἀδάμ, ξὲντυσε μὲ τόν παλιὸ ἄνθρωπο, καί ντῦσε μὲ Ἐσένα τόν νέο Ἰησοῦ πού ἔγινες πραγματικὰ ἄνθρωπος, κάνε με μὲ τή χάρη Σου μέτοχο τῆς δικῆς Σου θεώσεως»(Νικόδημος Ἁγιορείτης).

«Αὐτὸς ἐνανθρώπισε γιά νά θεοποιηθοῦμε ἐμεῖς» (Μ. Ἀθανάσιος).

«Ἔγινε ἄνθρωπος γιά νά μᾶς θεοποιήσει στόν ἑαυτὸ Του» (Μ. Ἀθανάσιος).

Ἀνευφημήσωμεν» θεοφόρους Πατέρες

Στήν ἐποχή μας πού τά πάντα ἀμφισβητοῦνται καί γίνονται ἀνακατατάξεις καί ἀναθεωρήσεις σ’ ὅλους τούς τομεῖς τῆς ζωῆς καί κυρίως τά παραδεδομένα περνοῦν αὐστηρή δοκιμασία ἐπιβιώσεως, ἡ ἁγία Ἐκκλησία μας μᾶς καλεῖ νά

Ἀκόμη, καί σήμερα μετά ἀπό χίλια ἑξακόσια χρόνια περίπου, ὁ κάθε μελετητής καί «ἐραστής» τῶν λόγων καί τῆς «βιοτῆς» τῶν ἁγίων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας καί Οἰκουμενικῶν διδασκάλων, Βασιλείου τοῦ Μεγάλου, Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου καί Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, μπορεῖ νά ἐπικοινωνήσει καί νά διαλεχθεῖ μαζί τους.

Ἀναγνωρίσ0ηκαν ὡς «τά πάγχρυσα στόματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος».   Ἔλαβαν ἀντάξια τή θέση τῶν «παιδαγωγῶν καί μεγάλων διδασκάλων τῆς οἰκουμένης». Ὡς μεγάλοι Ἱεράρχες διακόνησαν τό θυσιαστήριο τοῦ Κυρίου ὡς «ἐπίγειοι   Ἄγγελοι».

Ὁ «μέγας ἱεροφάντωρ Βασίλειος», «ὁ θεορρήμων Γρηγόριος» καί «ὁ Ἰωάννης ὁ χρυσοῦς τήν γλῶττα» διατηροῦνται στή μνήμη τοῦ Σώματος τῆς Ἐκκλησίας ὡς οἱ κατεξοχήν ἅγιοι Πατέρες Της.

Συχνά ἀκούγεται ὁ λόγος γιά ἐπιστροφή στούς Πατέρες· στή μελέτη τῶν κειμένων τους· στή σπουδή τῆς θεολογίας τους· στή γνωριμία τῆς βιοτῆς τους. Τί ὅμως εἶναι ὁ ἅγιος Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας Ἰδιαίτερα γιά μᾶς τούς Ἑλληνορθοδόξους οἱ ἅγιοι Πατέρες «δέν πρέπει νά ἀποτελοῦν μία παρακαταθήκη... δέν εἶναι παλαιά εἰκονίσματα ἑνός ἱστορικοῦ ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου. Οὔτε ἀποτελοῦν φυλακτά γιά φύλαξη καί συντήρηση. Εἶναι ζωντανές πηγές γιά ἄντληση ζωῆς. Εἶναι κεφάλαια γιά ἐκμετάλλευση. Εἶναι κατεξοχήν ὁδηγοί, γιατί ἀσχολήθηκαν μέ φλέγοντα ζητήματα καί ἀγωνίσθηκαν στό κέντρο τοῦ ἀνθρώπινου στίβου» (Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας καί ὁ ἄνθρωπος, Ἠλίας Μαστρογιαννόπουλος, Ἀθήνα 1979, ἔκδ. Ἀδελφότης Θεολόγων ἡ «Ζωή» σελ. 6).

Ὅπως πολύ σωστά ἔχει γραφεῖ οἱ Πατέρες τῆς  Ἐκκλησίας θεωροῦνται ἐκεῖνα τά μέλη τῆς Ἐκκλησίας τά ὁποῖα, λόγω τῆς ταπεινοφροσύνης τους ἐνώπιον τῆς ἀλήθειας, τῆς εὐρύτητος καί γνησιότητος τῆς πίστεώς τους, δέχονται τό δῶρο τῆς θείας Χάριτος ὄχι μόνο νά ἀφομοιώσουν, ἀλλά καί νά ἐκφράσουν πιστά τή καθολική συνείδηση τῆς Ἐκκλησιαστικῆς κοινωνίας. Γιατί ἐκεῖνο πού ἐκφράζουν δέν εἶναι ἁπλῶς ἡ ἀτομική σκέψη τους ἤ οἱ προσωπικές τους πεποιθήσεις, ἀλλά ἡ συνείδηση ὁλόκληρης της Ἐκκλησίας.

Οἱ Πατέρες μιλοῦν ἀπό τά βάθη τοῦ καθολικοῦ πληρώματος τῆς Ἐκκλησίας, ἡ θεολογία τους κινεῖται καί ἀναπτύσσεται στό ἐπίπεδό της καθολικότητος· ἔχει τίς ρίζες καί τά θεμέλιά της στήν κοινωνία ὅλων τῶν πραγμάτων. Μέ τήν ἄσκηση, τήν προσευχή, τή νήψη, τήν κοινωνία στά ἐκκλησιαστικά μυστήρια καί μέ τήν ὅλη πολιτεία τους ἔχουν διευρύνει τόσο πολύ τήν καρδιά τους, τό νοῦ, τήν ψυχή τους, ὥστε ἔχουν ἐπιτύχει νά αἰσθάνονται καί νά σκεπτονταί καί νά ἐνεργοῦν μ' ὁλόκληρη τήν Ἐκκλησία.

Οἱ ἅγιοι Πατέρες εἶναι προφῆτες τῆς «ζώσης ἀληθείας». Δέν εἶναι «ἀκαδημαϊκοί» διδάσκαλοι καί σοφοί τοῦ κόσμου. Κατά τόν μέγαν Μακάριον τόν Αἰγύπτιον, εἶναι «οἱ φιλόσοφοί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος». Ἡ πορεία τούς κατευθύνεται καί μέ τή διάσταση τῆς αἰωνιότητος. «Οἱ πύρινες γλῶσσες τοῦ ὑπερώου τῆς Πεντηκοστῆς ἐκάθησαν καί ἐφ’ ἕνα ἕκαστον αὐτῶν» καί αὐτοί «ἐπλήσθησαν ἅπαντες Πνεύματος Ἁγίου»(Πράξεων β΄, 3). Γι’ αὐτό καί ἡ θεολογία τους δέν εἶναι ἐγκεφαλική καί διανοητική, ἀλλά βιωματική «ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι».

Ἡ γνησιότητά τους βρίσκεται στήν πατερική σκέψη, στήν πατερική νοοτροπία, στό πατερικό φρόνημα. Καί βέβαια αὐτή ἡ ἐπιστροφή ἀπαιτεῖ διευκρινίσεις. Ἡ προσκόλληση τῶν ὀρθοδόξων στούς Ἁγίους Πατέρες δέν εἶναι ἁπλή προσκόλληση στό παρελθόν καί τήν ἀρχαιότητα. Ἐκεῖνο πού ἀναζητοῦν οἱ Ὀρθόδοξοι πρώτιστα στούς Πατέρες εἶναι ἡ πλήρης καί ἀνόθευτη  Ἀποστολική Διδαχή. Οἱ Πατέρες ἐνδιαφέρουν τούς Ὀρθοδόξους ὄχι τόσο ὡς μάρτυρες τῆς ἀρχαιότητος, τῆς ἀρχαίας πίστης, ὅσο τούς ἐνδιαφέρουν ὡς μάρτυρες τῆς ἀληθοῦς πίστης. Αὐτή τήν ἀλήθεια τήν παρέλαβαν ἀπό τόν Κύριο καί τήν παρέδωσαν σέ μᾶς οἱ  Ἀπόστολοι. Μάρτυρες δέ καί ἐγγυητές αὐτῆς τῆς Παραδόσεως εἶναι οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτοί μας ἐγγυῶνται καί μᾶς βεβαιώνουν ὅτι ἡ Πίστη τῆς Ἐκκλησίας δέν εἶναι ἀνθρώπινη ἐπινόηση ἤ δική μας ἐφεύρεση.  Ἀλλά μαρτυροῦν πώς ἡ πίστη εἶναι ἡ ἀλήθειά τοῦ Κυρίου, πού Αὐτός μέ τούς Ἀποστόλους παρέδωκε στήν  Ἐκκλησία. Νά ὁ λόγος πού ἡ  Ὀρθοδοξία ἐπιμένει στήν ἀνάγκη νά ἀποκτήσουμε τόν νοῦν καί τό φρόνημα τῶν Πατέρων.

Ἡ μνήμη τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, καί μάλιστα ὡς τῶν κατεξοχήν μεγάλων ἁγίων Πατέρων τῆς  Ἐκκλησίας μας, ἔχει αὐτή τήν ἐπικαιρότητα γιά τό σημερινό πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ.

Ὡς οἱ γνησιότεροι μάρτυρες καί ἐγγυητές τῆς ἑλληνορθόδοξης Παράδοσής μας μᾶς καταθέτουν τά μέτρα καί τά ὅρια, μέσα στά ὁποῖα πρέπει νά κινεῖται καί νά ἐνεργεῖ καί νά δραστηριοποιεῖται ἡ ὅλη βέβαια ζωή μας, ἀλλά κυρίως τό παιδευτικό καί ἀναμορφωτικό ἔργο τοῦ σχολείου, τῆς οἰκογένειας καί τῆς  Ἐκκλησίας.

«συμπολῖται τῶν ἁγίων»

Ἡ πατρίδα «ἡ γῆ τῶν πατέρων», ἀνήκει στίς οὐσιώδεις πτυχές τῆς ἐμπειρίας τοῦ ἀνθρώπου. Στήν Παλαιά Διαθήκη ἡ ἔννοια τῆς πατρίδας κατέχει μιά σημαίνουσα θέση στήν πίστη καί τήν ἐλπίδα τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι προπαρασκευάζονται ἀπό τήν ἔννοια τῆς ἐπίγειας πατρίδας νά ἀποδεχθοῦν τήν ὕπαρξη μιᾶς ἄλλης πατρίδας, τῆς οὐράνιας γιά τήν ὁποία προορίζονται ὅλοι οἱ ἄνθρωποι.     Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, ἐπειδή εἶναι πλήρης καί τέλειος ἄνθρωπος, ἀπέκτησε καί τήν ἐμπειρία τῆς πατρίδας.

            Ἡ δική Του πατρίδα δέν ἦταν ὁποιασδήποτε χώρα, ἀλλά ἡ γῆ πού εἶχε δώσει ὁ Θεός ὡς κληρονομία στόν λαό Του. Ἀγάπησε αὐτή τήν πατρίδα μ’ ὅλη τήν ψυχή Του κι ἀκόμη περισσότερο, ἐπειδή ἡ ἀποστολή Του  θά γινόταν γι’ αὐτή ἡ ἀφορμή ἑνός καινούργιου δράματος.

            Πράγματι, ὅπως στό παρελθόν ἡ ἰουδαϊκή πατρίδα εἶχε παρακούσει τήν φωνή τῶν Προφητῶν, ἔτσι περιφρονεῖ τελικά κι Αὐτόν πού  ἀποκαλύπτει σ’  αὐτή τήν ἀληθινή κλήση της. Στήν Ναζαρέτ πού ἔζησε ὁ Ἴδιος καί ἡ μητέρα Του, ὁ Ἰησοῦς ἀπορρίπτεται, ἐπιβεβαιώνοντας ὅτι ὅλοι οἱ Προφῆτες δέν ἀναγνωρίζονται στήν πατρίδα τους, ὅπως ἀναφέρεται στόν Εὐαγγέλιο τοῦ Ματθαίου : «Πῆγε στήν πατρίδα του καί τούς δίδασκε στή  συναγωγή τους, κι αὐτοί ἀποροῦσαν Κι ἔλεγαν: «Ἀπό ποῦ ἀπέκτησε αὐτός τή σοφία τούτη κι αὐτές τίς θαυματουργικές δυνάμεις; Αὐτός δέν εἶναι ὁ γιός τοῦ ξυλουργοῦ; Ἡ μητέρα του δέν λέγεται Μαριάμ καί οἱ ἀδερφοί τοῦ Ἰάκωβος, Ἰωσῆς, Σίμων καί Ἰούδας; Κι οἱ ἀδερφές του δέ μένουν ὅλες στόν τόπο μας; Ἀπό ποῦ, λοιπόν, τά κατέχει ὅλα αὐτά;» Κι αὐτό τούς δημιουργοῦσε ἐμπόδιο νά τόν πιστέψουν. Τότε ὁ Ἰησοῦς τούς εἶπε: «Δέν ὑπάρχει προφήτης πού νά μήν τόν περιφρονοῦν οἱ συμπατριῶτες του κι ἡ οἰκογένειά του». Καί δέν ἔκανε ἐκεῖ πολλά θαύματα ἐξαιτίας τῆς ἀπιστίας τους» (Ματθαίου ιγ΄ 54-57· βλ. Ἰωάννου δ΄ 44). Στήν Ἱερουσαλήμ τήν πρωτεύουσα τοῦ ἔθνους Του ξέρει ὅτι πηγαίνει γιά νά πεθάνει: «αὐτά θά γίνουν σήμερα κι αὔριο, καί τήν ἑπομένη θά συνεχίσω τήν πορεία μου, γιατί δέ συνηθίζεται νά σκοτώνουν προφήτη ἔξω ἀπό τήν Ἱερουσαλήμ. Ἰερουσαλήμ, Ἱερουσαλήμ, ἐσύ πού σκοτώνεις τούς προφῆτες καί λιθοβολεῖς ὅσους στέλνει ὁ Θεός σ’ ἐσένα! Πόσες φορές θέλησα νά συνάξω τά παιδιά σου, ὅπως ἡ κλώσα τά κλωσόπουλά της κάτω ἀπό τίς φτεροῦγες της. Κι ἐσεῖς δέν τό θελήσατε! Γι’ αὐτό θά ἐρημωθεῖ ὁ τόπος σας. Σᾶς βεβαιώνω πώς δέ θά μέ δεῖτε, ὥσπου νά ἔρθει καιρός νά πεῖτε, εὐλογημένος νά ’ναι αὐτός πού ἔρχεται σταλμένος ἀπό τόν Κύριο!» (Λουκᾶ ιγ΄ 33-35). Γι’ αὐτό κλαίει γιά τήν ἔνοχη πόλη πού δέν ἀναγνώρισε τήν στιγμή τῆς ἐπισκέψεως τοῦ Θεοῦ.

            Ἡ ἀπόρριψη τοῦ Χριστοῦ ἀπό τούς ὁμοεθνεῖς Του σημαίνει ὅτι ἡ ἐπίγεια πατρίδα τῶν Ἰουδαίων βαδίζει ἀκάθεκτα πρός τήν καταστροφή της, ἐπειδή δέν ἐπλήρωσε ἐκεῖνο πού περίμενε ὁ Θεός ἀπ’        αὐτή. Ἡ νέα καταστροφή θά σημαίνει γιά ὅλους ὅτι ὁ Θεός ἀποσύρει ἀπ’ αὐτή τήν ἀποστολή μέ τήν ὁποία ἦταν ὡς τότε ἐπιφορτισμένη μέσα στό σχέδιο τῆς σωτηρίας (Μάρκου ιγ΄ 14-19· Λουκᾶ ιθ΄ 43 καί ἑξῆς· κα΄ 20-23).

            Ὁ νέος λαός τοῦ Θεοῦ πού εἶναι ἡ Ἐκκλησία μας, πού ἀποτελεῖται ἀπό τούς πιστούς μαθητές τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ δέν καταργεῖ τό ρίζωμα τῶν ἀνθρώπων σέ μιά ἐπίγεια πατρίδα, ὅπως τό ἐπιχειροῦν ὁρισμένες σύγχρονες ἰδεολογίες. Ἡ φιλοπατρία θά παραμένει πάντα γι’ αὐτό τόν νέο λαό ἕνα καθῆκον, προέκταση τῆς οἰκογενειακῆς ἀγάπης. Ἔτσι οἱ ἰουδαϊκῆς καταγωγῆς Χριστιανοί παραμένουν πιστοί ὅπως καί ὁ Χριστός στήν πατρίδα τοῦ Ἰσραήλ. Σ’ ἕνα ἄλλο ἐπίπεδο ὁ ἀπόστολος Παῦλος διεκδικεῖ τά δικαιώματα τῆς ρωμαϊκῆς ὑπηκοότητας, πού ἔχει ἐκ γενετῆς (Πράξεων κβ΄ 27 ἕξ.). Ἀλλά ἡ πατρίδα τοῦ Ἰσραήλ ἔχει χάσει πιά τήν ἱερή σημασία της καί τώρα ἡ ἔννοια τῆς πατρίδος μεταφέρεται σέ μιά πιό ὑψηλή πραγματικότητα.

            Γιά τούς Χριστιανούς ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἡ ἄνω Ἱερουσαλήμ τῆς ὁποίας ἀποτελοῦν τά τέκνα αὐτῆς (Πρός Γαλάτες γ΄ 26), ὅπως οἱ Ἰσραηλίτες ἦταν τέκνα τῆς ἐπίγειας Ἱερουσαλήμ. Σ’ αὐτή τήν πατρίδα εἶναι πολιτογραφημένοι (Πρός Φιλιππησίους γ΄ 20). Μ’ αὐτό τόν τρόπο ὅλοι οἱ ἄνθρωποι μποροῦν νά συμμετάσχουν στήν ἐμπειρία τῆς νέας πατρίδος τους. Στό παρελθόν οἱ εἰδωλολάτρες ἦταν ἀποξενωμένοι ἀπό τήν ἰθαγένεια τοῦ Ἰσραήλ (Πρός Ἐφεσίους β΄ 12).

            Στήν Ἐκκλησία πρώην εἰδωλολάτρες καί πρώην Ἰουδαῖοι μοιράζονται τήν τιμή νά εἶναι συμπολίτες τῶν ἁγίων «οὐκέτι ἐστὲ ξένοι καὶ πάροικοι, ἀλλὰ συμπολῖται τῶν ἁγίων καὶ οἰκεῖοι τοῦ Θεοῦ» (Πρός Ἐφεσίους β΄ 19).

Ἔτσι ἡ ἀληθινή πατρίδα εἶναι ὁ οὐρανός.

«Συγκατάβασις θεϊκὴ»

Ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ, τοῦ δευτέρου τῆς Παναγίας Τριάδος προσώπου, αὐτὴ εἶναι ἡ συγκατάβαση. Θὰ ἔλεγε κανείς, ὅτι ἀφ᾽ ἧς στιγμῆς, πρὸ χρόνων αἰωνίων, λαμβάνεται ἡ ἀπόφαση τῆς ἐνανθρωπήσεως αὐτῆς, ἀπὸ τότε ἀρχίζει ἡ συγκατάβαση τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. ᾿Απὸ τὴν ὥρα ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν γίνεται τὸ μέγα μήνυμα ἀπὸ τὸν ᾿Αρχάγγελο τοῦ Θεοῦ πρὸς τὴν Παρθένο Μαρία, καὶ τῆς ἀγγέλεται ρητῶς ὅτι «συλλήψει ἐν γαστρὶ καὶ τέξει υἱόν» (Λουκ. α΄ 31), ἀπὸ τότε ἀρχίζει οὐσιαστικῶς ἡ συγκατάβαση. Καὶ τὸ μέγα καὶ θεῖο γεγονὸς ποὺ ἑορτάζουμε κατὰ τὴν μεγάλη ἡμέρα τῆς κατὰ σάρκα γεννήσεως τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, εἶναι ἡ ἀρχή τῆς συγκαταβάσεως.

Συγκατάβαση εἶναι τὸ νὰ καταδεχθεῖ ὁ μέγας νὰ γίνει μικρός. Ὁ πλούσιος πτωχός. Ὁ ἐπίσημος ἄσημος. Ὁ τιμώμενος καὶ ὑμνούμενος καὶ δοξαζόμενος θεληματικῶς νὰ καταλήξει περιφρονούμενος καὶ βλασφημούμενος καὶ ἀτιμαζόμενος. Ὁ πανίσχυρος καὶ ἔνδοξος βασιλεὺς ἑκουσίως νὰ βρεθεῖ στοὺς δρόμους παραπεταμένος, χωρὶς ἐξουσία, χωρὶς πορφύρα βασιλική, χωρὶς αἴγλη καὶ δόξα ἡγεμονική, χωρὶς ὑπηκόους, χωρὶς στρατούς, χωρὶς βασιλικὴ ἐμφάνιση καὶ εὐπρέπεια. Χωρὶς τὰ σύμβολα τῆς βασιλικῆς μεγαλειότητός του. Νὰ βρεθεῖ πτωχὸς καὶ γυμνὸς καὶ ἔρημος, ὁ βασιλεύς. Γεμᾶτος χλεύη καὶ ὀνειδισμούς. Μὲ κατάρες καὶ ἀναθέματα καὶ ἀπειλές, μὲ ἐμπτυσμοὺς καὶ ραπίσματα καὶ σταυροὺς καὶ θανάτους. Ὁ καλός, ὁ ἀγαθός, ὁ δίκαιος, ὁ προστάτης καὶ ὁ ὑπερασπιστὴς τοῦ λαοῦ του. Καὶ ὅπως εἴπαμε, ὄχι βιαζόμενος, ἀλλ᾽ ἑκουσίως νὰ ρίχνει τόσο κάτω τὸν ἑαυτόν του, μόνος του, θεληματικῶς ὑποβάλλοντας τὸν ἑαυτόν του στὴν ἄκρα ταπείνωση, στὴν ἐσχάτη πτωχεία, σέ ἀπερίγραπτη στέρηση. Μόνος του καὶ πρὸς ἕνα μέγα, μέγιστο, ἀγαθὸ καὶ φιλάνθρωπο σκοπό. Νὰ σώσει. Νὰ σώσει ἄλλους ἀπὸ τὴν πτωχεία καὶ τὴν στέρηση. Νὰ τοὺς σώσει ἀπὸ τὴν κατάρα καὶ τὸν ὀνειδισμό. ᾿Απὸ τὴν καταδίκη. ᾿Απὸ τὸν θάνατο τὸν οἰκτρό. Γιὰ νὰ σώσει τοὺς δούλους του, νὰ σώσει τοὺς ὑπηκόους του, αὐτοὺς τοὺς ἐχθρούς του, αὐτοὺς νὰ σώσει, τοὺς ἐχθρούς του νὰ ἀνυψώσει. Γιὰ τὸν λόγο τοῦτο γίνεται ὁ μέγας μικρός. Καὶ ὁ πλούσιος πτωχὸς καὶ ἔρημος καὶ γυμνός. Καὶ ὁ ἔνδοξος, ὁ πανένδοξος ἄσημος καὶ ἄδοξος καὶ περιφρονημένος. Καὶ φθάνει ἀπὸ τὸ σπήλαιο καὶ τὴν φάτνη ὥς τὸν σταυρὸ καὶ τὸν θάνατο. ᾿Απὸ τὰ σπάργανα ὡς τὸν ἀκάνθινο στέφανο. ᾿Απὸ τὸ ψῦχος τοῦ σπηλαίου στὴν παγερότητα τοῦ τάφου. Αὐτὸ εἶναι συγκατάβαση. Ὅλη αὐτὴ ἡ μεγάλη καὶ μακρὰ καὶ ὀδυνηρὰ χειρονομία καὶ προσφορά του στὸν ἄνθρωπο, αὐτὴ εἶναι ἡ συγκατάβασή του.

Συγκατάβαση, μόνο γιὰ τὸν Θεὸ ποὺ γίνεται ἄνθρωπος, γιὰ νὰ σώσει τὸν ἄνθρωπον, μόνο γι᾽ αὐτὸν δύναται νὰ λογισθεῖ καὶ νὰ λεχθεῖ. Σέ ἄνθρωπο πῶς νὰ λογισθεῖ συγκατάβαση; Ὅσο ὑψηλὰ καὶ ἂν στέκει ὁ ἄνθρωπος καὶ ὅσο χαμηλὰ καὶ ἂν καταβεῖ, καὶ βασιλιᾶς  πανίσχυρος καὶ ἔνδοξος ἂν εἶναι καὶ γίνει δοῦλος, γιὰ νὰ ἐξυπηρετήσει τοὺς ὑπηκόους του, οὐσιαστικῶς δὲν συγκαταβαίνει. Δείχνει ἐπιείκεια, δείχνει στοργὴ καὶ ἀγάπη, ἀλλὰ δὲν συγκαταβαίνει. Γιατί; Διότι ἄνθρωπος εἶναι καὶ αὐτός, ὅπως καὶ οἱ ὑπήκοοί του. Θνητὸς καὶ γυμνὸς καὶ ἀσθενὴς ὅπως καὶ ὅλοι οἱ συνάνθρωποί του. Καὶ δοῦλος ἂν γίνει, δὲν συγκαταβαίνει, διότι δοῦλος εἶναι καὶ αὐτός, τῆς αὐτῆς φύσεως καὶ οὐσίας, μὲ τοὺς ὑπηκόους του, σύνδουλος τους. Ἡ συγκατάβαση, λοιπόν, μόνο στὸν Θεὸ βλέπεται καὶ ἀπὸ τὸν Θεὸ πραγματοποιεῖται. Συγκατάβαση, ὄχι ἁπλῶς νοητή, ἀλλὰ συγκατάβαση πραγματική, ἀσυλλήπτου βάθους καὶ ἐκτάσεως καὶ ἀξίας. Δὲν τὴν χωρεῖ ὁ ἀνθρώπινος νοῦς τὴν συγκατάβαση τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ. Τὸ μυστήριο τοῦτο, τὸ ὁποῖο ἁπλῶς λέγει πῶς ὁ ἄπειρος καὶ ἄναρχος Θεὸς γίνεται ἄνθρωπος σαρκούμενος ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου καὶ γεννώμενος «ἐν τῷ Σπηλαίῳ», γιὰ νὰ σώσει τὸν ἁμαρτωλὸ ἄνθρωπο, τὸ μυστήριον τοῦτο εἶναι ἀσύλληπτο καὶ ἀκατανόητο. Ποτὲ δὲν θὰ τὸ συλλάβει ὁ ἀνθρώπινος νοῦς τὸ μυστήριο τοῦτο. «Κεκρυμμένον μυστήριον καὶ ἀγγέλοις ἀγνώριστον», «τὸ μυστήριον τὸ ἀποκεκρυμμένον ἀπὸ τῶν αἰώνων καὶ ἀπὸ τῶν γενεῶν» (Κολοσ. α΄ 26). Εἶναι μυστήριο συγκαταβάσεως. Εἶναι συγκατάβαση συγκινητικὴ καὶ διδακτική. Καὶ ἡ γέννηση ἡ ἐμφανὴς συγκατάβαση, ἡ πρώτη βαθμίδα, ἡ ἀφετηρία τῆς συγκαταβάσεως τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ.

Λοιπόν, «Δεῦτε, πιστοί, ἐπαρθῶμεν ἐνθέως καὶ κατίδωμεν συγκατάβασιν θεϊκὴν ἄνωθεν ἐν Βηθλεὲμ πρὸς ἡμᾶς ἐμφανῶς». Συγκατάβαση θεϊκή. Καὶ συγκατάβασις πρὸς ἐμᾶς. Ὁ Θεὸς «ἐπτώχευσε πλούσιος ὦν» καὶ γίνεται ἄνθρωπος, ὁ Δεσπότης δοῦλος, ὁ Κύριος διάκονος καὶ ὑπηρέτης, ὁ ᾿Αθάνατος θνητός, ὁ Βασιλεὺς τῶν ᾿Αγγέλων δοῦλος τῶν ἀνθρώπων, «ἵνα ἡμεῖς τῇ ἐκείνου πτωχείᾳ πλουτήσωμεν» (Β΄ Κορινϑ. η΄ 9).

«ἰδοὺ ἐγώ, πάρειμι»

Τὸ ὄρος Σινᾶ καὶ ὁ ποταμὸς ᾿Ιορδάνης. Οἱ δύο μεγάλοι καὶ ἱστορικοὶ σταθμοὶ τῆς θείας ᾿Αποκαλύψεως. Στὸ Σινᾶ ἡ ἀποκάλυψη τοῦ Ἑνός, τοῦ Μόνου, τοῦ ᾿Αληθινοῦ Θεοῦ. Στὸν Ἰορδάνην «ἡ τῆς Τριάδος ἐφανερώθη προσκύνησις». Στὸ Σινᾶ ἐν μέσῳ ἀστραπῶν καὶ βροντῶν καὶ γνόφου καὶ θυέλλης-σύμβολα τῆς θείας παντοδυναμίας-ἀκούεται ἡ φωνὴ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ: «Ἄκουε, ᾿Ισραήλ· Κύριος ὁ Θεός σου εἷς ἐστί».- Καὶ «Ἐγώ εἶμι Κύριος ὁ Θεός σου» (Ἐξόδου κ΄ 2). Κτυπᾶται ἡ πλάνη καὶ διαλύεται ἡ πολυθεΐα, γιά νά ἀναστηλωθεῖ στίς ψυχές τῶν ἀνθρώπων ἡ ἀληθινὴ θεογνωσία, ἡ πίστη στὸν Ἕνα, τὸν Μόνον, τὸν ἀληθινὸν Θεόν. Στὸν ᾿Ιορδάνη διακηρύσσεται ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἐν τῷ Σινᾷ ἀποκαλυφθέντα Θεόν, ἡ τελεία, ἡ πλήρης ἀλήθεια καὶ γνώση τοῦ Ἑνὸς μὲν ὡς πρὸς τὴν οὐσία καὶ θεότητα, Τριαδικοῦ ὅμως ὡς πρὸς τίς ὑποστάσεις καὶ τὰ πρόσωπα ἀληθινοῦ Θεοῦ. Ἕνας εἶναι ὁ Θεός, βροντοφωνεῖ τὸ Σινᾶ. Τριαδικὸς εἶναι ὁ «εἷς Θεός, Τριὰς ὁμοούσιος καὶ ἀδιαίρετος, ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα», διακηρύττει ὁ ᾿Ιορδάνης. Πιστεύετε στὸν ἕνα Θεόν, λέγει σ’ ὅλους μας τὸ Σινᾶ. Προσκυνεῖτε Πατέρα, Υἱὸν καὶ Ἅγιον Πνεῦμα, Τριάδα ὁμοούσιον καὶ ἀχώριστον, διακελεύεται πρὸς ὅλους μας ὁ ᾿Ιορδάνης.

Δύο ἀποκαλύψεις πρὸς φωτισμὸ καὶ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου. ᾿Αλλ᾽ οὔτε ἡ πρώτη οὔτε ἡ δευτέρα θὰ ἐλάμβανε χώρα, ἂν ὁ ἄνθρωπος κρατοῦσε καλά, ἀπρόσβλητον καὶ ἀμείωτον, τὸ «κατ᾽ εἰκόνα» καὶ προχωροῦσε σταθερὰ στὸ «καθ᾽ ὁμοίωσιν». Διότι θεόπλαστος ὁ ἄνθρωπος, θεοειδῆ εἶχε καὶ τὴν ψυχήν του ἄκακη, ἁγνή, καθαρή ἀπὸ ἁμαρτωλοὺς ρύπους, μὲ θετικὴ φορὰ πρὸς τὸν ἅγιον Θεὸν καὶ Πατέρα, τὸν πάνσοφον Πλάστην, τὸν πανάγαθον Δημιουργόν του. Αὐτὸ ἦταν τὸ φυσικό. Ἀλλ ὁ ἄνθρωπος δὲν ἔμεινε στὴν φυσική του κατάσταση ἀθῶος, ἄκακος, φυσιολογικός, ὅπως τὸν ἔπλασε ὁ ἀγαθὸς Θεός. Ὁ ἄνθρωπος ἀντί, ὅπως τό φυσικό, νὰ στραφεῖ πρὸς τὸν Θεόν, στράφηκε πρὸς τὸν πονηρόν· τὸν πονηρόν πρόσεξε, τὸν πονηρὸν ἄκουσε, στὸν πονηρόν ἐμπιστεύθηκε τὸν ἑαυτό του. Καὶ ἔπεσε. Ἁμάρτησε καὶ ἔπεσε. Σκοτίσθηκε ψυχικῶς, γιὰ νὰ μὴ βλέπει «καθώς ἐστι» τὴν ἀλήθεια, νὰ μὴ τὴν ἀποδέχεται, νὰ μὴ τὴν πιστεύει. Ἐλάτρευσε τότε «τὴν κτίσιν παρά τὸν κτίσαντα». Προσκύνησε ψευδεῖς θεούς. Ἔτσι ἔχασε τὸν Θεόν του, ἀπεμακρύνθηκε ἀπὸ τὸν Πατέρα του. Νὰ τὸν ἐπανεύρει µόνος του ἀδύνατον. Μόνος του ὁ ἄνθρωπος ἀδύνατον νὰ τὸ ἐπιτύχει. Παρὰ τὸν πόθο ποὺ εἶχε, δὲν τὸν εὕρισκε τὸν Θεόν. Χρειαζόνταν ὁ Θεὸς νὰ βρεῖ τὸν ἀνθρωπον· νὰ τοῦ ἀποκαλυφθεῖ, νὰ αὐτοφανερωθεῖ. Νά πεῖ ὁ Θεὸς στὸν ἄνθρωπον· «ἰδοὺ ἐγώ, πάρειμι». Ἔπρεπε ὁ Θεὸς ὁ ἐπουράνιος νὰ γίνει ἐπίγειος ἄνθρωπος· νὰ συγκαταβεῖ, νὰ γίνει ὅμοιος μὲ τοὺς ἀνθρώπους, νὰ ζήσει µαζί τους, νὰ συμµερισθεῖ τοὺς πόνους καὶ τοὺς κόπους τους, νὰ λαλήσει στήν ψυχή τους, νὰ λαλήσει στὴν καρδία τους, νὰ τοὺς ὑψώσει πρὸς τὸν Πατέρα καὶ νὰ τοὺς φανερώσει «τὸν ἀληθινὸν Θεὸν καὶ ὃν ἀπέστειλεν Ἰησοῦν Χριστόν», νὰ κάνει τὴν πλήρη καὶ τελεία τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἀποκάλυψη, γιὰ νὰ παύσει ἡ πλάνη τοῦ πονηροῦ καὶ ἐπικρατήσει τοῦ Θεοῦ ἡ ἀλήθεια.

Καὶ αὐτὸ ἔγινε μέ τίς δύο ἀποκαλύψεις. Ἡ πρώτη στὸ Σινᾶ, ἡ δευτέρα στὸν Ἰορδάνην. Ἡ πρώτη δι’ ἀνθρώπου, τοῦ προφήτου Μωϋσέως. Ἡ δευτέρα διὰ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ Θεανθρώπου Σωτῆρος Χριστοῦ. Ἡ πρώτη ἀτελής, τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἀποκαλύψεως. Ἡ δευτέρα πλήρης καὶ τελεία. Ἡ πρώτη εἶναι τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἡ ἀποκάλυψις. Ἡ δευτέρα τῆς Καινῆς Διαθήκης. Κατὰ τὴν πρώτη ἀκούει ἡ ἀνθρωπότητα, ὅτι «ὁ Θεὸς εἷς ἐστι». Κατὰ τὴν δευτέρα βλέπει στὸν ᾿Ιορδάνη πλῆρες τῆς ἀληθείας τὸ φῶς, καὶ προσκυνεῖ τὸν Υἱὸν βαπτιζόµενον, τὸν Πατέρα μαρτυροῦντα τὴν υἱότητα τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον βεβαιοῦν τὴν θεότητα τοῦ βαπτιζομένου. ᾽Αποδεχόμενος ὁ ἄνθρωπος τὴν πρώτην ἀποκάλυψιν γίνεται ᾿Ισραηλίτης. Ἐγκολπούμενος τὴν δευτέρα γίνεται Χριστιανός, καὶ ἀγωνιζόμενος τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν ἀναδεικνύεται Χριστιανὸς «τέλειος καὶ ὁλόκληρος, ἐν μηδενὶ λειπόµενος», σέ πίστη καὶ εὐσέβεια καὶ ἀρετή, μέτοχος τῆς σωτηρίας, ἄξιος τῆς θείας, τῆς αἰωνίου βασιλείας «ὅτι ὁ νόμος διὰ Μωϋσέως ἐδόθη, ἡ χάρις καὶ ἡ ἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο» (Ἰωάν. α΄ 17).

Εἶναι μεγίστη, ἀνεκτίμητος δωρεὰ τοῦ Θεοῦ ἡ ἀληθινή, ἡ Ὀρθόδοξος Πίστη.  Μέγα ἀσύγκριτο προνόµιο νὰ εἴμαστε Ὀρθόδοξοι καὶ ζωντανὰ µελη τῆς ἁγίας Ἐκκλησίας. Ἄς κρατήσουμε τὴν πίστη αὐτή, γιὰ νὰ κρατήσουμε καὶ τὴν σωτηρία. Μὲ τὴν βάπτιση τοῦ Κυρίου καὶ τὴν διακήρυξη τοῦ Θεοῦ Πατρὸς στὸν Ἰορδάνη «εἴδομεν τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν, ἐλάβομεν πνεῦμα ἐπουράνιον, εὕρομεν πίστιν ἀληθῆ ἀδιαίρετον Τριάδα προσκυνοῦντες· αὕτη γὰρ ἡμᾶς ἔσωσεν».

Ὁ διακρατῶν καί διακυβερνῶν

Ὁ καιρούς καί χρόνους ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ θέμενος Κύριος τοῦ σύμπαντος κόσμου διακρατῶν καί διακυβερνῶν αὐτόν μέ τήν σοφία Του, τήν ἀγαθότητά Του, τήν παντοδυναμία Του καί τήν δικαιοσύνη Του μᾶς ἀξιώνει νά εἰσέλθουμε στό νέο ἔτος 2025.

Μέ εὐγνωμοσύνη καί δοξολογία Τόν εὐχαριστοῦμε καί γι’ αὐτή τήν δωρεά Του καί Τόν παρακαλοῦμε νά εὐλογήσει τό νέο ἔτος τῆς χρηστότητός Του νά εἶναι εἰρηνικό καί σωτήριο, νά μᾶς ἀξιώσει νά ζήσουμε μέ εὐσέβεια καί σεμνότητα κατά τό ἅγιο θέλημά Του καί νά ἐπιδείξουμε βίο ἄμεμπτο καί ἐνάρετο τηρώντας τίς ἐντολές καί τά προστάγματά Του.

Ὀφείλουμε νά ἐπισημάνουμε ὅτι γιά νά προφυλαχθοῦμε ἀπό τά ἀπατηλά, τά πρόσκαιρα καί φθαρτά τοῦ παρόντος κόσμου μέ τά ὁποῖα ὁ πονηρός μᾶς δελεάζει καί μᾶς ἐξαπατᾶ, ὅτι αὐτά μᾶς χαρίζουν τήν εὐτυχία καί εὐημερία ἡ Γραφή μᾶς ἐπισημαίνει ὅτι ὁ «κόσμος παρέρχεται καί ἡ ἐπιθυμία αὐτοῦ».

Ὁ λόγος αὐτός ἀναφέρεται στό ἐφήμερο τῶν πραγμάτων τοῦ κόσμου. Ὁ «πειράζων» μᾶς προσφέρει κάποιο δόλωμα, κάποιο θεαματικό ἀντικείμενο, πού θέλγει ἑλκύει τό σωματικό μάτι ἤ τήν διάνοια καί σπεύδουμε νά τό πιάσουμε, ἀλλά καθώς εἴμαστε ἕτοιμοι νά τό ἁρπάξουμε ἐκεῖνο φεύγει. Ὁ «πειράζων» ἀκόμη μᾶς κολακεύει ἐξαπατώντας μας, ὅτι εἴμαστε τάχα σπουδαῖοι καί αὐτός μᾶς προσφέρει τά πάντα.

Σήμερα ὅμως πρέπει νά βεβαιωθοῦμε ὅτι ἡ δόξα, τά ὑλικά ἀγαθά, οἱ τιμές καί οἱ ἡδονές εἶναι παροδικά καί ἐφήμερα, πιό ἐφήμερα καί ἀπό τά ἴδια τά πράγματα. Μόνο ὁ Κύριός μας μένει σταθερός καί ἀμετάβλητος, ἡ πρόνοιά Του, ἡ ἀγάπη Του, ἡ μακροθυμία Του.

Αὐτός εἶναι ὁ ἀσάλευτος λίθος τό θεμέλιο τῆς ζωῆς μας στό ὁποῖο οἰκοδομοῦμε καί στηρίζουμε τήν ζωή μας : «Πρὸς ὃν προσερχόμενοι, λίθον ζῶντα, ὑπὸ ἀνθρώπων μὲν ἀποδεδοκιμασμένον, παρὰ δὲ Θεῷ ἐκλεκτόν, ἔντιμον, καὶ αὐτοὶ ὡς λίθοι ζῶντες οἰκοδομεῖσθε οἶκος πνευματικός, ἱεράτευμα ἅγιον, ἀνενέγκαι πνευματικὰς θυσίας εὐπροσδέκτους τῷ Θεῷ διὰ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ» .

Ὅταν ὁ Κύριος διευκρίνησε στούς ἔκπληκτους μαθητές Του πού εἶδαν τούς ἀνθρώπους νά γυρίζουν τήν πλάτη τους στό θεῖο Διδάσκαλο ἐπειδή δέν μποροῦσαν νά Τόν ἀκούσουν ὅτι μποροῦσαν νά ἀπομακρυνθοῦν κι αὐτοί ἄν ἤθελαν, ἐκεῖνοι μέ ἐμπιστοσύνη ὁμολόγησαν : «Κύριε, πρὸς τίνα ἀπελευσόμεθα; ρήματα ζωῆς αἰωνίου ἔχεις· καὶ ἡμεῖς πεπιστεύκαμεν καὶ ἐγνώκαμεν ὅτι σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος» .

Ὅσοι καί ὅποιοι κι ἄν εἶναι αὐτοί πού καί σήμερα γυρίζουν τήν πλάτη τους στόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό ἐπειδή ἀδυνατοῦν νά ἐννοήσουν τήν διδασκαλία Του, οἱ πιστοί ὀφείλουμε  νά μένουμε σταθεροί, ἑδραῖοι καί ἀμετακίνητοι «ἀφορῶντες εἰς τόν τῆς πίστεως ἀρχηγόν καί τελειωτήν Ἰησοῦν Χριστόν» .

Ἄν παρατηρήσουμε τόν κόσμο καί τά ἐν τῷ κόσμῳ θά διαπιστώσουμε, ὅτι παρά τήν ἐργώδη προσπάθεια τῆς ἀνθρωπότητος γιά πρόοδο καί ἀνάπτυξη ἡ κοινωνία μας ἀντί νά εὐημερεῖ εἶναι μία κοινωνία δυστυχίας καί ἴσως γίνει ἀκόμη πιό δυστυχισμένη. Ἴσως νά μήν ἔχουμε φθάσει στήν σκοτεινότερη ὥρα.

Τά δάκρυα τῶν ἀδικουμένων καί καταπιεζομένων, τῶν μικρῶν παιδιῶν, τῶν τρομαγμένων προσφύγων, τῶν ὑποφερόντων ἀπό τό ἄπληστο ἐμπόριο καί τούς μεθυσμένους ἀπό ἐξουσία τυράννους τῆς γῆς σχηματίζουν τό ποτάμι τῆς ὀδύνης.

Ἡ αἰτία γιά τό ὅτι ὁ κόσμος μετεβλήθη σέ «κοιλάδα τοῦ κλαυθμῶνος»  εἶναι προφανής κατά τήν Ἁγία Γραφή ἐπειδή οἱ ἄνθρωποι διάλεξαν νά ὑπηρετοῦν τήν ἁμαρτία καί τό Ἐγώ. Ἐπειδή ἔστρεψαν τά νῶτα πρός τόν Θεό γιά τόν Ὁποῖο δημιουργήθηκαν καί ὁ καθένας τράβηξε τό δικό του δρόμο. Γι’ αὐτό κληρονομοῦν τώρα τά δάκρυα, τόν πόνο, τά ἀγκάθια τοῦ θανάτου. Ζοῦν ἐγκλωβισμένοι σέ ποικίλα ἀδιέξοδα. Εἶναι ἀλήθεια, ὅτι ὑποφέρουν πολλοί ἀθῶοι ἐξ αἰτίας ἄλλων .

Ἐμεῖς ἐμπιστευόμαστε τόν Κύριό Ἰησοῦ Χριστό. Αὐτός μᾶς ὁδηγεῖ. Αὐτόν ἀκολουθοῦμε. Αὐτός εἶναι ἡ σωτηρία μας. Ἡ Γραφή ἐπισημαίνει «Μὴ πεποίθατε ἐπ᾿ ἄρχοντας, ἐπὶ υἱοὺς ἀνθρώπων, οἷς οὐκ ἔστι σωτηρία» .

Ὁ Θεός ὅμως ἦλθε μέ τήν σάρκωση τοῦ Υἱοῦ Του νά μᾶς σπογγίσει τά δάκρυά μας καί νά μᾶς δώσει ζωή «Ἦλθον ἵνα ζωήν ἔχωσι καί περισσόν ἔχωσιν»  καί ἐλπίδα, ὅπως βεβαιώνει ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης :

«Ὅτι τὸ ἀρνίον τὸ ἀνὰ μέσον τοῦ θρόνου ποιμανεῖ αὐτούς καὶ ὁδηγήσει αὐτοὺς ἐπὶ ζωῆς πηγὰς ὑδάτων, καὶ ἐξαλείψει ὁ Θεὸς πᾶν δάκρυον ἐκ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν»

Σήμερα προσευχόμαστε ἰδιαιτέρως καί θερμῶς παρακαλώντας ὁ Ἐλεήμων καί Φιλάνθρωπος Θεός νά ἐξαλείψει τά δάκρυα ἀπό τά μάτια τῶν στεναζόντων, τῶν πενθούντων, τῶν καμνόντων, νά τούς χαρίσει ζωή καί ὅλα τά ἀγαθά Του εἰρήνη, ἐπάρκεια καί ἀφθονία ὑλικῶν ἀγαθῶν, ἀσφάλεια καί εὐημερία. 

«ἔτεκεν Θεόν ἐνανθρωπήσαντα»

Τὸ μέγα γεγονὸς καὶ ὕψιστον θαῦμα τῆς θείας δυνάμεως καὶ ἀγαθότητος καὶ σοφίας διακηρύττει ὁ ἀπόστολος καὶ Εὐαγγελιστὴς ᾿Ιωάννης : «ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς μονογενοῦς παρὰ πατρός, πλήρης χάριτος καὶ ἀληθείας» (Ἰωάν. α΄ 14). Καὶ τοῦτο τὸ ὕψιστον θαῦμα καὶ γεγονὸς ἑορτάζομεν οἱ πιστοὶ κατὰ τὴν πανέορτον καὶ κοσμοχαρμόσυνον τῶν Χριστουγέννων ἡμέραν. Ὁ Λόγος, τὸ δεύτερον πρόσωπον τῆς Θεότητος, τῆς Παναγίας Τριάδος ὁ Εἷς, ὁ συμπαρεδρεύων τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι, αὐτὸς ὁ Θεός-Λόγος ἔγινε σάρξ. Χωρὶς νὰ ἀποβάλει καὶ τὸ ἐλάχιστον μέρος τῆς θείας του φύσεως καὶ χάριτος καὶ ἐξουσίας καὶ χωρὶς νὰ ἐγκαταλείψει οὐδ᾽ ἐπὶ στιγμὴν τὸν Οὐρανὸν καὶ τὸν θρόνον τῆς θεότητός του, συγκατέβει μέχρις ἐμᾶς τούς ἀνθρώπους, «ἄνθρωπος γενόμενος διὰ φιλανθρωπίαν». Ἐνηνθρώπησεν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ ἔγινε τέλειος ἄνθρωπος, ὅπως ἦταν καὶ τέλειος Θεός, καὶ γεμᾶτος χάριν καὶ ἀλήθειαν, λέγει ὁ ᾿Απόστολός του, «κατῴκησε μαζί μας», ὡσὰν ἕνας ὅμοιός μας καὶ ἐμεῖς οἱ μαθητές του, μολονότι βλέπαμε καθημερινῶς ἄνθρωπον νὰ μᾶς συναναστρέφεται καὶ νὰ μᾶς ὁμιλεῖ, ἐν τούτοις εἴδαμε μὲ τὰ μάτια μας καὶ τὰ μεγαλεῖα τῆς θεότητός του, τὴν δύναμιν καὶ ἐξουσίαν του, τὴν δόξαν καὶ ὑπεροχήν του, ποὺ ἔδειχναν καθαρὰ πὼς αὐτὸς δὲν εἶναι ἄλλος παρὰ ὁ μονογενὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός.

Στό δεύτερον τροπάριον τῶν Αἴνων τῶν Χριστουγέννων, ἀνυμνεῖται τὸ μέγα τῆς σωτηρίας γεγονός. «Ὁ Πατὴρ ηὐδόκησεν, ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο· καὶ ἡ Παρθένος ἔτεκε Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα. ᾿Αστὴρ μηνύει: Μάγοι προσκυνοῦσι· Ποιμένες θαυμάζουσι· καὶ ἡ κτίσις ἀγάλλεται». Ὁ Θεός-Λόγος, ὁ Κύριός μας, ἔγινεν ἄνθρωπος καί, Θεὸς ὦν, ἐγεννήθη ὡς ἄνθρωπος ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, γιὰ νὰ σώσει τὸν πεσόντα στὴν ἄβυσσον τῆς ἀπωλείας ἄνθρωπον. ᾿Αλλὰ τοῦτο ὑπῆρξεν ἡ προαιώνιος βουλὴ καὶ εὐδοκία τοῦ Πατρός. Ὁ Θεὸς Πατὴρ εἶδε κυλιόμενον καὶ πνιγόμενον στὰ πάθη καὶ τὴν ἐνοχήν του τὸν ἄνθρωπον, ὁ Πατὴρ τὸν εὐσπλαγχνίσθηκε τὸν ἁμαρτωλόν, ὁ Πατὴρ ἐπόνεσε τὸν παραβάτην καὶ ἔνοχον καὶ ὁ Πατὴρ στήν ἄπειρή του φιλανθρωπία καὶ ἀγάπη ἀπεφάσισε νὰ σώσει τὸν ἄνθρωπον καὶ «ὁ Πατὴρ ἀπέσταλκε τὸν υἱὸν σωτῆρα τοῦ κόσμου»! Ὁ Υἱὸς πάλιν ἔκαμε τὴν συγκατάβασιν αὐτήν, γιὰ νὰ ἐκπληρώσει τὸ θέλημα καὶ τὴν εὐδοκίαν τοῦ Πατρός του. Καὶ  «ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο». Καὶ ὁ Θεός-Λόγος γεννᾶται ὡς ἄνθρωπος μέσα στὸ Σπήλαιον καὶ ὡς ὁ πάμπτωχος τῶν ἀνθρώπων ἀνακλίνεται στὴν φάτνην. Ὅμως παρὰ τὴν πτωχείαν τῆς συγκαταβάσεώς του, κινοῦνται ἅγιοι Ἄγγελοι καὶ εὐλαβεῖς ἄνθρωποι, ᾿Αστὴρ καὶ Μάγοι καὶ Ποιμένες γιὰ νὰ ὑμνήσουν τὴν εὐδοκίαν τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ τὴν συγκατάβασιν.

«Ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο». Τὸ εἴπαμε θαῦμα καὶ ἀνερμήνευτον μυστήριον. Τὸ μέγα καὶ μοναδικὸν θαῦμα τῆς θείας ἀγαθότητος καὶ δυνάμεως καὶ σοφίας θαῦμα. Τὸ νὰ γίνει ὁ Θεὸς ἄνθρωπος, δηλαδὴ νὰ γίνει ὁ ἄπειρος πεπερασμένος, ὁ παντοδύναμος ἀδύνατος, ὁ πλούσιος πτωχός, ὁ παντέλειος Θεὸς ποὺ δὲν ἔχει ἀνάγκην οὐδενός, ἄνθρωπος ποὺ ἔχει τοῦ κόσμου τίς ἀνάγκες καὶ χρειάζεται καὶ νὰ τρώγει καὶ νὰ πίνει γιὰ νὰ συντηρεῖται, νὰ κοιμᾶται γιὰ νὰ ἀναπαύεται, εἶναι μυστήριον καὶ θαῦμα. Καὶ νὰ εἶναι ὁ ἴδιος συγχρόνως καὶ τὴν ἴδιαν ὥραν καὶ στιγμὴν καὶ στὸν Οὐρανὸν καὶ στὴν γῆν, καὶ περιωρισμένος στὸ Σπήλαιον καὶ τὴν Φάτνην, ἀλλὰ καὶ πανταχοῦ παρών, καὶ πτωχὸς καὶ πλούσιος, καὶ ἀδύνατον νήπιον καὶ παντοδύναμος Κύριος, καὶ πάνσοφος καὶ παντογνώστης, τοῦτο τὸ µυστήριον τό ἀκατάληπτον, τοῦτο τὸ θαῦμα τὸ ἀνεξερεύνητον εἶναι ἔργον τῆς θείας ἀγαθότητος καὶ δυνάµεως καὶ σοφίας. Ἐχρειάζετο ἡ θεία ἀγαθότης καὶ εὐσπλαγχνία, ἡ θεία δύναμις καὶ χάρις, ἡ θεία γνῶσις καὶ σοφία γιὰ νά τὸ δηµιουργήσει τοῦτο τὸ θαῦμα. Νὰ βρεῖ αὐτὸν τὸν συνδυασμὸν καὶ μέ τόν τρόπο αὐτό νὰ συνδυάσει τὰ πράγματα καὶ νὰ κάμει τὸν Θεὸν ἄνθρωπον, ἕνα Θεανδρικὸν πρόσωπον, αἶρον τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Νὰ ἐξαποστείλει τὸν Θεὸν στὴν γῆν. Νὰ παρουσιάσει τὸν Θεὸν ἀπὸ τὴν Φάτνην, νὰ τὸν παρουσιάσει φτωχὸν καὶ γυμνὸν καὶ ἔρημον, ἀλλὰ καὶ ὑμνούμενον καὶ δοξαζόµενον ὑπὸ οὐρανίου στρατιᾶς ᾽Αγγέλων καὶ ᾽Αρχαγγέλων. Πράγματι «ὁ Πατὴρ ηὐδόκησεν, ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο καὶ ἡ Παρθένος ἔτεκε Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα».

Ἑορτή παμμεγίστη καί πανήγυρις. Ἑορτὴ καὶ πανήγυρις τῆς θείας εὐδοκίας καὶ τῆς θείας συγκαταβάσεως καὶ τῆς θείας σωτηρίας, ἀφοῦ τὴν σωτηρίαν καὶ λύτρωσιν μᾶς ἐπρόσφερεν ἡ εὐδοκία τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ἡ συγκατάβασις. Δόξα ἐγκάρδιος καὶ προσκύνησις καὶ λατρεία στὸν Πανάγαθον καὶ φιλάνθρωπον Θεόν, «δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία».

«προσδοκία ἐθνῶν»

            Ὁδεύουμε πρός τήν ἑορτή τῆς κατά σάρκα γεννήσεως τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, πρός τήν γενέθλια ἡμέρα τοῦ Λυτρωτοῦ καί Σωτῆρος μας, καί κατευθυνόμαστε νοερῶς πρός τήν Βηθλεέμ γιά νά προσκυνήσουμε τό μυστήριο τῆς σαρκώσεως τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ, ὅπως ἔπραξαν οἱ Ποιμένες μετά τήν προτροπή τοῦ Ἀγγέλου (Ματθαίου β΄, 13-20).

Ἡ Γέννηση τοῦ Θεανθρώπου Λυτρωτοῦ, τήν ὁποία μετά ἀπό λίγες μέρες θά ἑορτάσει ὁ Χριστιανικός κόσμος, εἶναι ἀληθῶς ὁ ἄξονας, γύρω ἀπό τόν ὁποῖο στρέφεται ἡ παγκόσµια ἱστορία. Ἔταμε τήν ἱστορία σέ δυό περιόδους τήν πρό Χριστοῦ καί τήν μετά Χριστόν ἐποχή. Τό γεγονός αὐτό ἐξηγεῖ γιατί ὁ Χριστός ἦταν, εἶναι καί θά εἶναι «προσδοκία ἐθνῶν» (Γενέσεως µθ΄, 10) καί γιατί «ἐπί τῷ ὀνόματι Αὐτοῦ ἔθνη ἐλπιοῦσιν» (Ἡσαΐου µβ΄, 4) ἤ θά Τόν ἀναζητοῦν, ἐάν ἤδη δέν Τόν ἔχουν γνωρίσει.

1. Ἡ θεόθεν διδομένη ὑπόσχεση τῆς ἐλεύσεως τοῦ Μεσσία

Ἡ Γέννηση τοῦ Θεανθρώπου Ἰησοῦ Χριστοῦ σημαίνει πραγματικά πλήρωση μιᾶς πανανθρώπινης καί «παγκοσμίου θεανθρωπικῆς προσδοκίας» Τό Πρωτευαγγέλιο πού δόθηκε στούς Πρωτοπλάστους περί τοῦ Λυτρωτοῦ, «Ὅστις θά συντρίψῃ τήν κεφαλήν τοῦ ὄφεως» (Γενέσεως γ΄, 14-15), μετεδιδόταν ἀπό στόμα σέ στόμα σέ ὅλους τούς λαούς καί ἀνεζωπυρεῖτο τόσο ἀπό τό φῶς τῆς εἰδικῆς ὑπερφυσικῆς θείας ἀποκαλύψεως στήν Παλαιά Διαθήκη, ἡ ὁποία καθοδηγοῦσε τόν Ἰουδαϊκό λαό στήν ὁδό τῆς ἀληθοῦς θεογνωσίας, ὅσο καί ἀπό τό φῶς τοῦ καθολικοῦ «σπερματικοῦ  λόγου», πού εἶναι ἔκφανση τῆς ἀποκαλύψεως τοῦ ἀσάρκου Λόγου, ὁ Ὁποῖος καί κατά τήν πρό τοῦ Χριστοῦ ἐποχή «ἦν τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν, ὁ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον» Ἰωάννου α΄, 9. Ἔτσι  ἡ πτώση ἕνεκα τῆς ἁμαρτίας δέν ἐσήμαινε καί πλήρη πνευματική νέκρωση τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ ἄνθρωπος δύναται στό φῶς αὐτό νά βλέπει στόν κόσμο τά ἀόρατα τοῦ Θεοῦ, τήν ἀΐδιον αὐτοῦ δύναμη καί θειότητα (Πρός Ρωμαίους α΄, 19-20) καί νά συμμορφώνει τήν ζωή του πρός τίς οὐσιώδεις  διατάξεις τοῦ φυσικοῦ ἠθικοῦ νόμου (Πρός Ρωµαίους β΄, 14-15) καί νά προσδοκᾶ τήν ἔλευση τοῦ Σωτῆρος.

Ὁ ἄνθρωπος κατά τόν Θεόφιλο Ἀντιοχείας διετήρησε τήν δυνατότητα τοῦ «ἀναπλάσσεσθαι εἰς τό γενέσθαι καινόν καί ὁλόκληρον» (Θεοφίλου Ἀντιοχείας, Πρός Αὐτόλυκον βιβλίον Β΄, §26).

2. Οἱ ἐμπνεύσεις τῶν Προφητῶν τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης

Ὅ,τι ὁραματίσθηκαν μέ τίς ἀπαράμιλλες συλλήψεις τῆς φαντασίας τους οἱ ποιητές τῆς προχριστιανικῆς ἀνθρωπότητος· ὅ,τι περιέγραφαν οἱ μεγάλοι Προφῆτες μέ τίς ὑπέροχες ἐμπνεύσεις τῆς Θεοπνεύστου διάνοίας τους - ὅλα αὐτά ἐμψυχώνονται ἀπό τήν προσδοκία τοῦ Λυτρωτοῦ.

Στήν Παλαιά Διαθήκη ἡ μητέρα τοῦ Σαμουήλ Ἄννα προσδοκᾶ, ὅτι ὁ Κύριος «ὑψώσει κέρας Χριστοῦ αὐτοῦ» Α΄  Βασιλειῶν β΄, 10. Ὁ Ψαλμωδός ἀναγγέλλει τήν γέννηση τοῦ Σωτῆρος ὡς κυριάρχου τῶν ἐθνῶν Ψαλµοῦ ρθ΄, 3 ἕξ. Ὁ Σολομών ἀναμένει τήν ἔλευση στόν κόσμο τῆς προσωπικῆς Σοφίας τοῦ Θεοῦ Παροιμοιῶν η΄ , 22· θ΄, 6. Ὁ Ἡσαΐας προαναγγέλλει ὅτι ὁ Σωτήρας, ὁ  Ὁποῖος θά «γεννηθῆ ἐκ Παρθένου» Ἡσαΐου ζ ΄, 14), θά εἶναι «φῶς τοῖς ἐν σκότει, φῶς ἐθνῶν» Ἡσαΐου θ΄ ,1 ἑξ: μθ΄, 6 ἑξ. «ὁ ποιμήν» Ἡσαΐου  μ΄, 11. ὁ λυτρωτής ὁλοκλήρου τοῦ κόσμου Ἡσαΐου κε΄ , 6 ἑξ, ὁ ὁποῖος θά ἐγκαινιάσει χρυσή ἐποχή στή γῆ Ἡσαΐου λε΄ , 6, 11 ἑξ. Ὁ Ἱερεμίας προλέγει τήν «καταφύτευσιν καινήν», τήν ὁποία θά πραγματοποιήσει ὁ Προσδοκώμενος Ἱερεμίου κγ΄ , 5-6· λη΄ , 22. Στό βιβλίο τοῦ Βαρούχ προφητεύεται ἡ ἐνσάρκωση τῆς Σοφίας τοῦ Θεοῦ: «ἐπί τῆς γῆς ὤφθη καί τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη» Βαρούχ γ΄, 38. Ὁ Ἰεζεκιήλ νοσταλγεῖ τόν αἰώνιο Ποιμένα Ἰεζεκιήλ λδ΄, 23-31· κεφ. λζ΄, 24-25.   Ὁ Δανιήλ προλέγει, ὅτι ὁ Υἱός τοῦ  Ἀνθρώπου θά  «βασιλεύσει αἰωνίως ἐπί πάντων τῶν λαῶν» Δανιήλ ζ΄, 13-14) Ὁ  Μιχαίας βλέπει τούς λαούς συρρέοντας στήν Ἱερουσαλήµ (Μιχαίου κεφ. δ΄)

Ὁ πιστός χαίρεται καί πανηγυρίζει γιά τίς ἀνερμήνευτες καί μεγαλειώδεις ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ, μέ τίς ὁποῖες ἐκδηλώνονται οἱ ἀΐδιες ἰδιότητες Του, ὅπως ἡ μεγαλειότητα Του, ἡ σοφία Του, ἡ παντοδυναμία Του, ἡ δικαιοσύνη Του, ἡ ἀγάπη Του.

Σ’ αὐτές τίς σωτηριώδεις ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ ἀναφέρεται στήν συνέχεια ὁ ὕμνος πού ἐξυμνεῖ τό «μέγα τῆς εὐσεβείας μυστήριον». Ἡ σάρκωση τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ εἶναι τό μεγάλο μυστήριο μέ τό ὁποῖο ὁ Θεός Πατέρας μᾶς λύτρωσε, ὅπως κηρύττει ὁ οὐρανοβάμονας ἀπόστολος Παῦλος : «Καί ὅπως ὁμολογοῦμε, εἶναι μεγάλο τό μυστήριο τῆς πίστεως πού μᾶς ἀποκαλύφθηκε: Ὁ Θεός φανερώθηκε ὡς ἄνθρωπος, τό Πνεῦμα ἀπέδειξε ποιός ἦταν· φανερώθηκε στούς ἀγγέλους, κηρύχθηκε στά ἔθνη, τόν πίστεψε ὁ κόσμος, ἀναλήφθηκε μέ δόξα» (Πρός Τιμόθεον Α΄γ΄16).

«Πορεύου, ὅτι ἐγὼ ἐξαποστελῶ σε»

Στούς ἀποστολικούς αὐτούς λόγους τονίζεται ὅτι τό σχέδιο τῆς συμφιλιώσεως καί ἡ πραγματοποίησή του προέρχεται ἀπό τόν Θεό πού μᾶς συμφιλίωσε μαζί Του διά τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὁ Θεός εἶναι Αὐτός πού στό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ συμφιλίωσε τόν κόσμο μαζί Του, ἀπαλάσσοντας τούς ἀνθρώπους ἀπό τίς συνέπειες τῶν παραπτωμάτων τους. Οἱ νόμοι Του δέν ἀκυρώθηκαν, δέν καταργήθηκαν. Ἀλλά νομοθέτησε νέο νόμο. Γι’ αὐτό ὁ Κύριος δήλωσε «Μὴ νομίσητε ὅτι ἦλθον καταλῦσαι τὸν νόμον ἢ τοὺς προφήτας· οὐκ ἦλθον καταλῦσαι, ἀλλὰ πληρῶσαι» (Ματθαίου ε΄, 17).

Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος διευκρινίζει, ὅτι μέ τήν μετάνοια καί τήν πίστη στόν Χριστό δέν καταργοῦνται οἱ ἐντολές, ἀλλά μέ τήν πίστη τίθεται σέ ἰσχύ ἕνας νέος νόμος ἡ ἄφεση πού δίδεται μέ τήν μετάνοια (Πρός Ρωμαίους γ΄, 31)

Ἐξάλλου ὁ Θεός παιδαγωγικῶς στόν καιρό τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης στούς ἀνθρώπους ἔδωσε διαφόρους νόμους, τέλος ὅμως στήν Καινή Διαθήκη ἔδωσε τό  Εὐαγγέλιο μέ τόν Ἰησοῦ Χριστό πού ἀνακεφαλαιώνει ὅλους τούς προηγουμένους νόμους. Ὁ Κύριός μας, Αὐτός πού δέν γνώρισε τήν ἁμαρτία, δέν διέπραξε ἁμαρτία, δέχθηκε νά ὑποστεῖ τίς συνέπειες ὡς ἔνοχος γιά ὅλες τίς ἁμαρτίες ὅλων τῶν ἀνθρώπων. Ἐμεῖς ἀνταποκρινόμαστε σ’ αὐτή τήν σωτήρια ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ νά ὑπαχθοῦν στόν νόμο τῆς πίστεως μέ τήν μετάνοια.

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀπευθύνεται στούς πιστούς λέγοντας ὅτι μέσα ἀπό τό ἀποστολικό κήρυγμα ὅτι εἶναι σάν νά σᾶς παρακαλεῖ ὁ Θεός. Στό ὄνομα τοῦ Χριστοῦ, λοιπόν σᾶς παρακαλοῦμε : Συμφιλιωθεῖτε μέ τόν Θεό. Αὐτόν πού δέν εἶχε γνωρίσει (διαπράξει) ἁμαρτία, Τόν φόρτωσε ὁ Θεός μέ ὅλη τήν ἁμαρτία (δηλαδή τόν κατέστησε ὑπόλογο καί ἔνοχο) γιά χάρη μας, γιά νά μπορέσουμε ἐμεῖς μέσῳ Ἐκείνου νά βροῦμε τήν σωτηρία κοντά στό Θεό.

Ἀπόστολος τοῦ  Ἰησοῦ Χριστοῦ

Σέ κάθε εὐκαιρία καί ἐπιστολή ὁ ἀπόστολος Παῦλος δηλώνει τήν ἀποστολή του, τήν ὑπηρεσία του, τήν διακονία του μεταξύ τῶν Ἐθνῶν, τῶν λαῶν τῆς οἰκουμένης διαχρονικῶς, ὅπως δηλώνει ὁ συγγραφεύς τῶν Πράξεων Ἀπόστολος Λουκᾶς ὅτι : «αὐτόν τόν διάλεξα ἐγώ γιά νά τόν χρησιμοποιήσω ὡς ὄργανο πού θά μέ κάνει γνωστό στά ἔθνη καί στούς ἄρχοντές τους καί στόν ἰσραηλιτικό λαό. Κι ἐγώ θά τοῦ δείξω πόσα θά πρέπει νά πάθει γιά χάρη τοῦ ὀνόματός μου» (Πράξεων θ΄, 15-16)

Ἀπό Αὐτόν (δηλαδή τόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό) ὑποστηρίζει ὅτι ἔλαβε τήν χάρη καί τήν ἀποστολή νά ὁδηγήσει ὅλα τά Ἔθνη στήν πίστη καί τήν ἀποδοχή τοῦ εὐαγγελίου γιά νά δοξασθεῖ τό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ (Πρός Ρωμαίους α΄, 5)

Τόν Παῦλο, ἄν καί καυχόταν γιά τήν Ἰουδαϊκή καταγωγή του καί ἀνατροφή του, δέν μπορεῖς νά τόν χαρακτηρίσεις Ἰουδαῖο.

Ἄν καί διακρίθηκε γιά τήν ἑλληνική μόρφωσή του καί ἐκπαίδευσή του δέν μπορεῖς νά τόν ἀποκαλέσεις Ἕλληνα.

Ἄν καί ἦταν Ρωμαῖος πολίτης δηλαδή ἀπολάμβανε πολιτική καί κοινωνική ἐλευθερία καί δικαιώματα δέν ἀνήκει στούς Ρωμαίους.

Ὅλα αὐτά χρησίμευαν γιά νά ἀνέβη ψηλότερα ἀνώτερα ἀπό τά ἐφήμερα καί παροδικά ὅσο λαμπερά καί θελκτικά καί ἄν εἶναι.

Ὁ Παῦλος ἀνήκει στήν Ἐκκλησία καί στούς Χριστιανούς. Εἶναι ὁ Παῦλος ὁ Χριστιανός πού καυχήθηκε γιά τήν πίστη του  στόν Ἰησοῦ Χριστό, πού κήρυξε τόν Ἰησοῦ Χριστό σ’ ὁλόκληρη τήν ζωή του, πού καυχήθηκε γιά τόν Σταυρό τοῦ Κυρίου μας καί γιά τά παθήματα καί τίς ἀσθένειές του,   πού θυσιάσθηκε καί μαρτύρησε γιά τόν Χριστό

Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος ἔτρεφε ἀπεριόριστο θαυμασμό, τιμή καί ἀγάπη πρός τόν Ἀπόστολο Παῦλο. Τοῦτο ὁμολογεῖ ὁ ἴδιος λέγων:

«Ἅπαντας μέν φιλῶ τούς ἁγίους, μάλιστα δέ τόν μακάριον Παῦλον, τό σκεῦος τῆς ἐκλογῆς, τήν σάλπιγγα τήν οὐράνιον τόν νυμφαγωγόν τοῦ Χριστοῦ» (Ὁμιλία εἰς τό Ὄφελον ἀνέχεσθαι μου μικρόν τῇ ἀφροσύνῃ, §α΄, Migne PG, τ. 51 σ. 301).

            Ἡ ζωή του ὁλόκληρη συμπυκνοῦται καί συνοψίζεται μέ τόν λόγο του : «᾿Εμοὶ γὰρ τὸ ζῆν Χριστὸς καὶ τὸ ἀποθανεῖν κέρδος»  (Πρός Φιλιππησίους α΄, 21)

Καί στό τέλος τῆς διακονίας του πρό τοῦ ἐπικειμένου θανάτου του θά γράψει στόν πολυαγαπημένο μαθητή του ἐπίσκοπο Ἐφέσου Τιμόθεο : «Ἐγώ ἦρθε ἡ ὥρα νά χύσω τό αἷμα μου σπονδή στό Θεό, ἔφτασε ὁ καιρός νά φύγω ἀπό τόν κόσμο. Ἀγωνίστηκα τόν ὡραῖο ἀγώνα, ἔτρεξα τό δρόμο ὡς τό τέλος, φύλαξα τήν πίστη. Τώρα πιά μέ περιμένει τό στεφάνι τῆς δικαιοσύνης, πού μ’ αὐτό θά μέ ἀνταμείψει ὁ Κύριος ἐκείνη τήν ἡμέρα ὁ δίκαιος κριτής. Κι ὄχι μόνο ἐμένα, ἀλλά κι ὅλους ἐκείνους πού περιμένουν μέ ἀγάπη τόν ἐρχομό του» (Πρός Τιμόθεον Β΄, δ΄, 7-8)

«τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις»

Ἡ Ἐκκλησία μας, ἔχει θεσπίσει τήν περίοδο αὐτή τῶν 40 ἡμερῶν (15 Νοεμβρίου -24 Δεκεμβρίου) μέχρι τά Χριστούγεννα τό -ἱερό σαρανταλείτουργο-, τό ὁποίο μᾶς ἐνισχύει πολύ στόν πνευματικό ἀγῶνα μας, τόν καθένα μας ξεχωριστά στό βαθμό βέβαια κατά τόν ὁποῖο μποροῦμε νά συμμετέχουμε στίς θεῖες λειτουργίες, πού τελοῦνται καθημερινῶς. Στήν προσπάθειά μας παράλληλα τελοῦμε νηστεία.

Νηστεία σημαίνει ἀπέχω ἀπό κάθε φυσική τροφή. Ἡ νηστεία μπορεῖ νά εἶναι προαιρετική ὅπως σέ αὐτή τήν περικοπή (Ματθαίου 6, 16-19) ἤ παρά τή θέλησή μας ὅπως στό Πράξεων 27,3 ἤ στό Β΄ πρός Κορινθίους 11,27). Στήν Καινή Διαθήκη συνδέεται μέ τό πένθος (Ματθαίου 9,14-15) καί τήν προσευχή (Λουκᾶ 2,37 καί Πράξεων 14,23). Σέ αὐτές τίς περικοπές ἡ νηστεία συνόδευε τήν προσευχή σάν ἐπιβεβαίωσή τῆς προσπάθειας κάποιου νά διακρίνει τό θέλημά τοῦ Θεοῦ. Ἡ νηστεία δέν προσφέρει κανένα πλεονέκτημα ὅσον ἀφορᾶ τή σωτηρία, οὔτε προσδίδει στόν Χριστιανό μεγαλύτερη περιωπή μπροστά στόν Θεό. Ὁ Φαρισαῖος τῆς περικοπῆς καυχιόταν ὅτι νήστευε δυό φορές τήν ἑβδομάδα, ὅμως, αὐτή ἡ νηστεία δέν μπόρεσε νά τοῦ ἐξασφαλίσει τή δικαίωση, πού τόσο ἀποζητοῦσε (Λουκᾶ 18,12,14).  Ὅταν ὅμως ἕνας χριστιανός νηστεύει μυστικά καί τό κάνει σάν πνευματική ἄσκηση, ὁ Θεός βλέπει καί ἀνταμείβει. Μπορεῖ νά βοηθήσει κάποιον στή ζωή του, ἀφαιρώντας του τήν νωθρότητα, ὥστε νά μπορεῖ νά προσευχηθεῖ ἀδιαλείπτως. Ἡ δύναμή της εἶναι ἀνεκτίμητη σέ κρίσιμες περιόδους ὅταν ὁ πιστός προσπαθεῖ νά διακρίνει τό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Καί ἔχει μεγάλη ἀξία στήν καλλιέργεια τῆς αὐτοπειθαρχίας. Χάνει ἐντελῶς τήν ἀξία της ὅταν ἐπιβάλλεται ἀπ’ ἔξω ἤ ὅταν ὑποκινεῖται ἀπό λάθος κίνητρα

Μαζί μέ τήν προσευχή καί τήν ἐλεημοσύνη, θεωρεῖται µιά ἀπό τίς πιό οὐσιώσεις πράξεις πού ἐκφράζουν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ τήν ταπεινοφροσύνη, τήν ἐλπίδα καί τήν ἀγάπη τοῦ ἀνθρώπου.᾿Αφοῦ ὁ ἄνθρωπος εἶναι ψυχή καί σῶμα, δὲ θά χρησίμευε σὲ τίποτα νά φανταστεῖ κανείς µιά θρησκεία καθαρά πνευματική: ἡ ψυχή, γιά νά ἐνεργήσει ὑπεύθυνα, χρειάζεται τίς πράξεις καὶ τίς στάσεις τοῦ σώματος. Ἡ νηστεία, πού συνοδεύεται πάντα ἀπό τήν ἱκετήρια προσευχή, χρησιμεύει γιά νά ἐκφράσει τήν ταπεινότητα µπροστά στό Θεό: νηστεύω σηµαίνει ταπεινώνω τήν ψυχή µου (Λευ. 16, 29,31). Δέν εἶναι ἀσκητικό κατόρθωμα οὔτε ἔχει σκοπό νά δημιουργήσει κάποια κατάσταση ψυχολογικοῦ ἤ θρησκευτικοῦ ἐνθουσιασμοῦ.

Στρέφεται κανείς πρός τόν Κύριο (Δαν. 9, 3)  μὲ διάθεση ἐξαρτήσεως καί ὁλοκληρωτικῆς ἐγκαταλείψεως: α) πρίν ἀναλάβει ἕνα δύσκολο ἔργο (Κριτῶν 20, 26), β) γιά νά ἐπικαλεστεῖ τή συγγνώμη γιά κάποιο σφάλμα (Γ΄ Βασιλειῶν 21, 27), γ)γιά νά ζητήσει τήν ἴαση (Β΄ Βασιλειῶν 12,16.22), δ)γιά νά θρηνήσει σέ περίπτωση ἐνταφιασμοῦ (Α΄ Βασιλειῶν 31, 13)  ἤ χηρείας (Ἰουδίθ 8,5) ε) µετά ἀπό µιά ἐθνική συμφορά (Α΄ Βασιλειῶν 7,6 ) στ)γιά νά ἐπιτύχει τήν κατάπαυση μιᾶς θεοµηνίας (Ἰωήλ 2, 12-17), ζ)γιά νά δεχτεῖ τό θεῖο φωτισμό (Δανιήλ 10, 12), η)γιά νά περιμένει τή χάρη πού ἀπαιτεῖται γιά τήν ἐκπλήρωση κάποιας ἀποστολῆς (Πράξ. 13, 2), θ) γιά νά ἑτοιμαστεῖ γιά τή συνάντηση μέ τό Θεό (Ἐξ. 34, 28).

Ἐκεῖνο πού ἐνδιαφέρει εἶναι νά τοποθετηθεῖ κανείς μέ πίστη σὲ µιά κατάσταση ταπεινοφροσύνης, ὥστε νά δεχτεῖ τήν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ καί νά σταθεῖ ἐνώπιόν Του. Αὐτή ἡ σοβαρή πρόθεση ἀποκαλύπτει τό νόηµα τῶν σαράντα ἡμερῶν πού πέρασαν χωρίς τροφή ὁ Μωυσῆς (Ἐξ. 34, 28)  καί ὁ Ἠλίας (Γ΄ Βασιλειῶν 19, 8). Ὅσο γιά τίς σαράντα ἡμέρες τοῦ ᾿Ιησοῦ στήν ἔρημο, πού ἀκολουθοῦν τό πρότυπο αὐτῶν τῶν δύο περιπτώσεων, σκοπός τους δὲν εἶναι νά Τόν προετοιµάσουν γιά νά δεχτεῖ τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, ἀφοῦ ὁ ἴδιος ὁ Κύριός μας εἶναι πλήρης Πνεύματος (Λουκᾶ 4, 1). Τό Πνεῦμα τόν ὁδηγεῖ σ᾿ αὐτή τή νηστεία, γιά νά ἐγκαινιάσει τή µεσσιανική του ἀποστολή μέ µιά πράξη ἐγκαταλείψεως γεµάτης ἐμπιστοσύνη στόν Πατέρα του (Ματθαίου 4, 1-4).

Ἡ ᾿Εκκλησία ἔμεινε πιστή σ᾿ αὐτή τήν παράδοση, προσπαθώντας μέ τήν ἄσκηση τῆς νηστείας νά ὁδηγήσει τούς πιστούς σ᾿ ἕνα ὁλοκληρωτικό ἄνοιγµα στή χάρη τοῦ Κυρίου, ἐνῶ ἀναμένουν τήν ἐπάνοδό Του. Ὁ ᾿Ιησοῦς, ὑποστηρίζοντας, ἐνάντια στούς Φαρισαίους, τούς Μαθητές του πού δέ νήστευαν, εἶπε : «Ὅσον καιρό εἶναι μαζί τους ὁ γαμπρός δέν μποροῦν νά νηστεύουν. Θά ’ρθεῖ ὅμως καιρός πού θά τούς πάρουν ἀπό κοντά τούς τό γαμπρό, καί τότε θά νηστέψουν ἐκεῖνες τίς ἡμέρες» (Μάρκου 2, 19 ἑξ.). Περιμένοντας τήν ἐπάνοδο τοῦ Νυμφίου, ἡ νηστεία πού γίνεται μέ μετάνοια, ἑκουσίως καί μέ γνήσια κία ἀληθινά κριτήρια ἔχει τή θέση της στή ζωή τῆς ᾿Εκκλησίας μας.

«Οἱ κραταιόταται χεῖρες»

Στήν Παλαιά καί στήν Καινή Διαθήκη παρακολουθοῦμε μέ θαυμασμό τήν πορεία τῶν δύο Ἀρχαγγέλων Μιχαήλ καί Γαβριήλ. Ἀπό τά πρῶτα χρόνια τῆς Δημιουργίας αὐτοί πρωτοστατοῦν στή χαριτόβρυτη Ἐδέμ, φυλάσσοντας τίς πύλες τοῦ Παραδείσου. Ὁ Ἀρχάγγελος Μιχαήλ ἐμφανίζεται ὡς ὁ δυνατός, ὁ ἄρχων πολεμιστής καί διώκτης παντός κακοῦ, πού κατά τήν ἐπανάσταση τοῦ Ἑωσφόρου ἀναφωνεῖ πρός τά ἐννέα τάγματα τῶν Ἀγγέλων τό βροντερό: «Στῶμεν καλῶς», πού σήμαινε τήν ὑποταγή στόν Θεό μας. Ὁ ἴδιος στέλλεται στόν Ἀβραάμ, ἐντολοδόχος στή θυσία τοῦ Ἰσαάκ, καί κρατᾶ τό χέρι τοῦ πατέρα, καθώς ἑτοιμάζεται νά βυθίσει τό  μαχαίρι στόν τράχηλο τοῦ ἀνήμπορου παιδιοῦ του. Σώζει τόν Λώτ καί τήν οἰκογένειά του ἀπό τό πῦρ τῶν Σοδόμων, λυτρώνει τόν πατριάρχη Ἰακώβ ἀπό τά δολοφονικά χέρια τοῦ Ἠσαῦ. Προπορεύεται ὡς ὁδηγός καί προστάτης στόν λαό τοῦ Ἰσραήλ κατά τήν ἀπελευθέρωσή του ἀπό τήν αἰχμαλωσία τῶν Αἰγυπτίων καί μέ τή στήλη τοῦ πυρός καί τῆς νεφέλης διευκολύνει τήν ὁδοιπορία του στήν ἔρημο. Στόν Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ὅταν τόν ἐρωτᾶ ποιός εἶναι, ἀπαντᾶ μέ ἀληθινή μεγαλοπρέπεια: « Ἐγώ Ἀρχιστράτηγος Κυρίου νυνί παραγέγονα». Ἐμψυχώνει τόν Γεδεών καί τόν Δανιήλ, ὅταν μπροστά σέ ὑπέρτερους ἐχθρούς στέκουν ἀδύναμοι. Ὅπως τ’ ὄνομά του συμβολίζει τήν δύναμη τοῦ Θεοῦ, ἔτσι καί ἡ παρουσία τοῦ χαρίζει νικηφόρα τρόπαια κατά τῶν ἐναντίων καί χαλυβδώνει τήν ψυχή στόν ἀγώνα κατά τοῦ κακοῦ. Εἶναι ἐκεῖνος, πού, καθώς πιστεύει ὁ λαός μας, στέκει στήν ἐπιθανάτια κλίνη τοῦ ἀνθρώπου, γιά νά ὁδηγήσει τήν ψυχή του πρός τόν κόσμο τῆς αἰωνιότητος.

Δίπλα του, ἰσότιμος στέκει ὁ πανεύμορφος Ἀρχάγγελος τῆς χαρᾶς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Ὁ θαυμαστός Γαβριήλ, πού τ’ ὄνομά του σημαίνει «ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ». Πολλές εὐεργεσίες πρόσφερε στήν ἀνθρωπότητα. Στήν Παλαιά Διαθήκη φανερώνεται στό ὅραμα τοῦ Δανιήλ κι’ ἀκόμα προλέγει στόν ἴδιο τή γέννηση τοῦ Χριστοῦ ὕστερα ἀπό τετρακόσια ἐνενήντα χρόνια (ἑβδομήκοντα ἑβδομάδας ἐτῶν). Τόν βλέπομε ἰδιαίτερα νά πρωτοστατεῖ στήν Καινή Διαθήκη, ὅταν φέρνει τό μήνυμα τῆς χαρᾶς στόν πρεσβύτη Ζαχαρία, ἀναγγέλλοντάς του τή γέννηση τοῦ Προδρόμου. Παίρνοντας μέρος στό μυστήριο τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ, διασχίζει τά γαλάζια πλάτη καί κατεβαίνει στή Ναζαρέτ καί προσφέρει τόν χαιρετισμό τῶν Οὐρανῶν στήν ἁγνή Μαρία, φέρνοντας καί τό μεγάλο μήνυμα τῆς σωτηρίας μέ τήν γέννηση τοῦ Κυρίου.

Φτάνοντας στή στέγη τῆς Παρθένου, εὐαγγελίζεται τό μέγα μυστήριο λέγει : «Χαῖρε κεχαριτωμένη Μαρία, ὁ Κύριος μετά σου !» Αὐτός εὐαγγελίζεται στίς Μυροφόρους τήν Ἀνάσταση τοῦ Σωτῆρος· καί στήν Ἀνάληψη καταβάς προλέγει στούς Ἀποστόλους τήν δευτέρα ἔλευση τοῦ ἀναληφθέντος Χριστοῦ.

Ὁμοίως καί ὁ θεῖος Μιχαήλ φαίνεται νά λύτρωσε τόν Ἀπόστολο Πέτρο ἀπό τήν φυλακή, καί νά ἐπάταξε τόν Ἡρώδη, καί ἔγινε σκωληκόβρωτος. Ὁ Μιχαήλ καί ὁ Γαβριήλ στάθηκαν οἱ δύο ἐξαίρετοι ὑπηρέται τῶν ἐξαιρέτων ἐνεργειῶν καί ἔργων τοῦ Θεοῦ.

Ὁ Μιχαήλ καί ὁ Γαβριήλ, εἶναι οἱ δύο φωτεινότατοι ὀφθαλμοί τοῦ παντεπόπτου Θεοῦ, μέ τούς ὁποίους βλέπει καί φωτίζει ὅλον τόν ὁρατό καί ἀόρατο κόσμο, εἶναι αἱ δύο «κραταιόταται χεῖρες» τοῦ Παντοκράτορος, μέ τίς ὁποίας διοικεῖ ὅλα τά πάντα, οὐράνια καί ἐπίγεια, εἶναι οἱ δύο ταχύτατοι καί μυριόπτεροι πόδες τοῦ πανταχοῦ παρόντος Κυρίου, μέ τούς ὁποίους περιέρχεται καί ἐμπεριπατεῖ ὄχι μόνο τήν οἰκουμένη ὅλη, ἀλλά ἕως καί τίς ἄϋλες ψυχές τῶν ἀνθρώπων. Γιά τόν λόγο αὐτό σέ μία στιγμή τούς βλέπεις νά βρίσκωνται στό ἕνα ἄκρο τοῦ κόσμου, καί στήν ἄλλη στιγμή νά βρίσκωνται στό ἄλλο ἄκρο. Μιχαήλ, ὁ Ἄγγελος τοῦ Θείου φόβου. Γαβριήλ, ὁ Ἄγγελος τῆς Θείας χαρᾶς. Μιχαήλ, ἡ παιδευτική ἀριστερά τοῦ Δικαίου. Γαβριήλ, ἡ ἐλεημονική δεξιά τοῦ Φιλανθρώπου. Μιχαήλ, ὁ ἐπί τῶν δυνάμεων· Γαβριήλ, ὁ ἐξ ἀπορρήτων. Μιχαήλ, τό βλοσυρόν βλέμμα τοῦ Κριτοῦ· Γαβριήλ, τό ἥμερο βλέμμα τοῦ Προνοητοῦ. Μιχαήλ, οἱ φοβερές φωνές, καί βροντές, καί ἀστραπές, καί σάλπιγγες, τῆς καταβάσεως τοῦ Θεοῦ στό ὄρος Σινᾶ·  Γαβριήλ, οἱ ἐρχόμενες σταγόνες τῆς καταβάσεως τοῦ Θεοῦ Λόγου, στήν κοιλίαν τῆς Μαριάμ. Μιχαήλ, ὁ ἔξοχος διάκονος τοῦ Παλαιοῦ Νόμου. Γαβριήλ, ὁ ἐκλεκτός ὑπηρέτης τῆς νέας Χάριτος τοῦ Εὐαγγελίου. Ὁ Μιχαήλ εἶχε λόγον τῆς εἰσαγωγικῆς πράξεως, διατί ὑπηρετεῖ στόν Νόμο, Ὁ  Γαβριήλ εἶχε λόγον τῆς τελειωτικῆς θεωρίας, γιατί ὑπηρέτησε στό μυστήριο τοῦ Χριστοῦ. Ὁ Μιχαήλ ἦταν ἀρχή, καί ὁ Γαβριήλ τέλος. Ὁ Μιχαήλ προπαιδευτής, καί ὁ Γαβριήλ τελειωτής. Ὁ Μιχαήλ ἄλφα, καί ὁ Γαβριήλ ὠμέγα (Πρβλ. Τοῦ ἐν Ἁγίοις Πατρός ἡμῶν Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου «Λόγος ἐγκωμιαστικός εἰς τούς δύο μεγίστους Ἀρχαγγέλους Μιχαήλ καί Γαβριήλ», στό Τρεῖς Ἐγκωμιαστικοί Λόγοι, Ἐπιμέλεια ἱερομονάχου Νεκταρίου Ἱερά Μονή Σταυρονικήτα-Ἅγιον Ὄρος 1991.

«Προσδοκῶσι τήν τροφήν»

Μὲ τὴν ἐργασία του ὁ ἄνθρωπος παίρνει τὴν τροφή, ποὺ ἡ πρόνοια τοῦ Θεοῦ τοῦ χαρίζει. Δοξολογεῖ μὲ εὐχαριστία ἀπευθυνόμενος στὸν Κυβερνήτη καὶ Συντηρητὴ τοῦ κόσμου Κύριο (Ψαλμοῦ 103, 27-28) «ὅλα ἀπὸ σένα περιμένουν γιὰ νὰ τοὺς δώσεις τὴν τροφή τους στὴν κατάλληλη στιγμή». ῾Ο Κύριος μᾶς προτρέπει στὴν Κυριακὴ Προσευχὴ νὰ ζητᾶμε ἀπὸ τὸν οὐράνιο Πατέρα μας «τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον» (Ματθαίου στ΄, 11).  Ὁ Θεὸς ἔθρεψε·  

Τοὺς ᾿Ισραηλίτες μὲ τὸ μάννα στὴν ἔρημο σαράντα χρόνια μὲ ἕνα θαυμαστὸ τρόπο, προφυλάσσοντάς τους ἀπὸ τὴν πλεονεξία (Ἐξόδου ιστ΄, 18) «ὑπελόγιζαν κατόπιν τὴν ποσότητα  ποὺ μάζευαν καὶ εἶδαν ὅτι αὐτὸς ποὺ μάζεψε πολύ, δὲν εἶχε περισσότερο ἀπὸ ὅσο χρειαζόταν· καὶ ἐκεῖνος ποὺ μάζεψε λίγο, δὲν εἶχε λιγότερο ἀπὸ τὸ ἀπαραίτητο. ῾Ο καθένας μάζεψε ἀνάλογα μὲ τὶς ἀνάγκες του»

Τὴν χήρα στὰ Σαρεπτὰ ἐπειδὴ σὲ καιρὸ πείνας δέχθηκε νὰ φιλοξενήσει τὸν προφήτη ᾿Ηλία καὶ νὰ μοιρασθεῖ μαζί του τὰ λιγοστὰ τρόφιμά της. ῾Ο Προφήτης τὴν πληροφορεῖ γιὰ τὴν ἀπόφασι τοῦ Θεοῦ (Γ΄ Βασιλειῶν ιζ΄, 14) «τὸ ἀλεύρι τοῦ σταμνιοῦ δὲν θὰ ἐξαντληθεῖ καὶ τὸ δοχεῖο τοῦ ἐλαίου δὲν θὰ λιγοστέψει μέχρι τῆς ἡμέρας, ποὺ ὁ Κύριος θὰ στείλει βροχὴ στὴν γῆ».

Τοὺς πέντε χιλιάδες ἄνδρες μὲ τὸ θαῦμα τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν πέντε ἄρτων καὶ τῶν δύο ἰχθύων (Ματθαίου ιδ΄, 13-21)  «᾿Αργὰ δὲ τὸ ἀπόγευμα προσῆλθαν οἱ μαθητὲς καὶ Τοῦ εἶπαν· ὁ τόπος εἶναι ἔρημος καὶ ἡ ὥρα ἔχει περάσει· διάλυσε τὰ πλήθη, ὥστε νὰ πᾶνε στὰ γύρω χωριὰ καὶ νὰ ἀγοράσουν γιὰ αὐτούς τροφές. ῾Ο ᾿Ιησοῦς τοὺς εἶπε· δὲν ἔχουν ἀνάγκη νὰ πᾶνε· δῶστε τους ἐσεῖς νὰ φάγουν. ᾿Εκεῖνοι δὲ τοῦ εἶπαν· ἐδῶ δὲν ἔχουμε παρὰ μόνο πέντε ἄρτους καὶ δύο ψάρια. ῾Ο δὲ ᾿Ιησοῦς εἶπε· φέρετέ τα ἐδῶ σὲ μένα. Καὶ ἀφοῦ συνέστησε στὰ πλήθη νὰ καθήσουν ἐπάνω στὰ χορτάρια πῆρε τοὺς δύο ἄρτους καὶ τὰ δύο ψάρια, σήκωσε τὰ μάτια στὸν οὐρανό, γιὰ νὰ εὐχαριστήσει τὸν οὐράνιο Πατέρα, εὐλόγησε, ἔκοψε τοὺς ἄρτους σὲ κομμάτια καὶ τὰ ἔδωσε στοὺς μαθητὲς καὶ οἱ μαθητὲς στὸ πλῆθος. ῎Εφαγαν δὲ ὅλοι καὶ χόρτασαν καὶ μάζεψαν ὅ,τι περίσσευσε ἀπὸ τὰ κομμάτια, δώδεκα κοφίνια γεμάτα. ᾿Εκεῖνοι δὲ ποὺ ἔφαγαν ἦταν πέντε περίπου χιλιάδες, ἐκτὸς ἀπὸ τὶς γυναῖκες καὶ τὰ παιδιά.

Οὐσιαστικὸ ρόλο ἔπαιξαν, στὸν καιρὸ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ἀφ᾿ ἑνὸς οἱ θυσίες καὶ οἱ προσφορὲς ζώων καὶ καρπῶν καὶ ἀφ᾿ ἑτέρου οἱ ἀπαγορεύσεις νὰ τρώγονται διάφορες τροφές, γιὰ νὰ διατηρήσει ὁ πιστὸς ἄνθρωπος ζωντανὴ τὴν ἐμπιστοσύνη του στὸν Θεὸ Πατέρα καὶ τὴν συνείδησι ὅτι τρέφεται ἀπὸ τὰ χέρια Του.

Κατὰ τὴν παράδοσι αὐτή, τὰ πλούσια γεύματα καὶ τὰ ἑορταστικὰ φαγητά, παρέχονται ἀφοῦ ἀνεβεῖ ὁ ἄνθρωπος στὸν βωμὸ τοῦ ναοῦ τοῦ Θεοῦ γιὰ νὰ θυσιάσει ἕνα ζῶο, γιὰ νὰ προσφέρει τὰ πρῶτα στάχυα καὶ τοὺς πιὸ ὡραίους καρποὺς τῆς σοδιᾶς κατὰ τοὺς λόγους τοῦ Δευτερονομίου, στοὺς ὁποίους διαβάζουμε καὶ τὰ ἑξῆς (Δευτερονομίου ιστ΄, 10-11) «καὶ τότε θὰ γιορτάζεις τὴν γιορτὴ τῶν ῾Εβδομάδων, τὴν Πεντηκοστή, πρὸς τιμὴ τοῦ Θεοῦ σου. ᾿Ανάλογα μὲ τὶς εὐλογίες ποὺ αὐτὸς θὰ σοῦ δώσει, θὰ φέρεις τὶς προαιρετικὲς προσφορές σου, στὸν τόπο ποὺ αὐτὸς θὰ ἔχει διαλέξει γιὰ νὰ λατρεύεις τὸ ὄνομά του ἐκεῖ. Καὶ θὰ εὐφραίνεσαι ἐνώπιον τοῦ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐσύ, οἱ υἱοί σου καὶ οἱ θυγατέρες σου, οἱ δοῦλοι σου καὶ οἱ δοῦλες σου, οἱ Λευίτες ποὺ κατοικοῦν στὶς πόλεις σας, οἱ ξένοι, τὰ ὀρφανὰ καὶ οἱ χῆρες ποὺ κατοικοῦν ἀνάμεσά σας.

῾Ο Κύριος διαχώρισε τὰ ζῶα σὲ καθαρά “ἐσθιόμενα” καὶ ἀκάθαρτα “μὴ ἐσθιόμενα”. ῾Η ἀπαγόρευσις νὰ μὴ τρῶνε οἱ ᾿Ιουδαῖοι τὰ ἀκάθαρτα ζῶα, ὅπως ἀναφέρεται στὸ 11ο κεφάλαιο τοῦ Λευϊτικοῦ, διατηρεῖ σ᾿ αὐτὸ τὸν σημαντικὸ τομέα τῆς ἀνθρώπινης ὑπάρξεως, ποὺ εἶναι ἡ τροφή, τὸν σεβασμὸ τῆς κυριαρχίας τῆς θελήσεως τοῦ Θεοῦ στὴν ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου.

Στὴν Καινὴ Διαθήκη αὐτὸ τὸν σεβασμὸ τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ ἐξυπηρετεῖ ἡ νηστεία, τὸν τρόπο τῆς ὁποίας συνέστησε ὁ Κύριος στὸ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγέλιο. «῞Οταν δὲ νηστεύητε, μὴ γίνεσθε ὥσπερ οἱ ὑποκριταὶ σκυθρωποί …ὅπως μὴ φανῇς τοῖς ἀνθρώποις νηστεύων, ἀλλὰ τῷ πατρί σου τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ, καὶ ὁ πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδώσει σοι ἐν τῷ φανερῷ» (Ματθαίου στ΄, 16-18).  ῾Η διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἀπαγορεύσεων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ τῆς νηστείας ποὺ ἔχει ὁρίσει ἡ Καινὴ Διαθήκη εὑρίσκεται στὴν ἑκούσια ἀποδοχή. ῾Η νηστεία ἐπιλέγεται ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν ἄνθρωπο ἐλεύθερα, ὡς ἄσκησις τῆς θελήσεώς του.

«ὕδωρ σοφίας ποτίσει»

Δημοσιεύθηκε 24.10.2024

  Ὁ κατ’ ἐξοχήν σοφός εἶναι ἔμπειρος στήν τέχνη τοῦ εὖ ζῆν. Ρίχνει στόν κόσμο πού τόν περιβάλλει ἕνα καθαρό καί χωρίς ψευδαισθήσεις βλέμμα. Γνωρίζει τά ἐλαττώματά του, ἀλλά αὐτό δέν σημαίνει, ὅτι τά ἀποδέχεται. Γι’ αὐτούς ἀναφέρει ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ: “Ἕνας κάνει τόν πλούσιο καί τίποτα δέν ἔχει· καί ἄλλος φαίνεται φτωχός κι ἔχει ἀγαθά πολλά” (Παροιμιῶν ιγ΄ 7). Ὁ σοφός εἶναι γνώστης τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνθρώπου, διότι γνωρίζει τί κρύβεται στήν ἀνθρώπινη καρδιά, τί εἶναι γι’ αὐτή ἡ χαρά καί ἡ λύπη, “ὁ θάνατος εἶναι τό τέλος κάθε ανθρώπου κι ὁ ἄνθρωπος πρέπει νά τό θυμᾶται αὐτό ὅσο ζεῖ…Οἱ σοφοί βρίσκονται ἐκεῖ πού οἱ ἄνθρωποι πενθοῦν καί οἱ ἀνόητοι ἐκεῖ πού γλεντοῦν…Καλύτερα ν’ ἀκούει κανείς τήν ἐπίπληξη ἑνός σοφοῦ, παρά τούς ἐπαίνους τῶν ἀνοήτων” (Ἐκκλησιαστής ζ΄ 2-6).

Ὁ ἄνθρωπος δέν παραμένει ὅμως σ’ αὐτό τό ρόλο τοῦ παρατηρητή χαράζει τούς κανόνες τῆς ζωῆς σύμφωνα μέ τό θεϊκό θέλημα, ὅπως σύνεσι, μετριοπάθεια στίς ἐπιθυμίες, ἐργασία, ταπεινοφροσύνη, ἰσορροπία, σεμνότητα, ἐντιμότητα γλώσσας κ.λπ. Ὅλη ἡ ἠθική τοῦ Δεκαλόγου διέρχεται ἀπ’ αὐτές τίς πρακτικές συμβουλές.

Ἡ σοφία τοῦ Θεοῦ πλάθει τόν ἄνθρωπο ἐλεήμονα κατά τήν ἐντολή: “Καί πτωχῷ ἔκτεινον τήν χεῖρά σου, ἵνα τελειωθῇ ἡ εὐλογία σου …μή ὄκνει (δηλ. μήν ἀμελεῖς)  ἐπισκέπτεσθαι ἄρρωστον…ἐν πᾶσι τοῖς λόγοις σου μιμνήσκου τά ἔσχατά σου, καί  εἰς τόν αἰῶνα οὐχ ἁμαρτήσεις ” (Σοφία Σειράχ ζ΄ 32)

Ἐπίσης τοῦ ἐπιβάλλει νά σέβεται τήν δικαιοσύνη “ἐκεῖνος πού τόν ἔνοχο τόν ἀθωώνει κι ἐκεῖνος πού καταδικάζει τόν ἀθῶο, εἶναι κι οἱ δύο ἐξίσου μισητοί στόν Κύριο” (Παροιμιῶν ια΄ 1, ιζ΄ 15) καί νά ἀγαπᾶ τούς πτωχούς “Ἄν καταπιέζεις τόν φτωχό τόν πλάστη του προσβάλλεις, ἐνῶ ὅταν τό φτωχό ἐλεεῖς τόν πλάστη του τιμᾶς” (Παροιμιῶν ιδ΄ 31).

Ἡ προσωποιημένη σοφία τοῦ Θεοῦ. 

Ἡ σοφία τοῦ Θεοῦ καθορίζει στόν ἄνθρωπο τούς σοφούς κανόνες τῆς ζωῆς. Ἡ  ἀναζήτησι τῆς σοφίας καί ἡ κατάκτησί της ὁδήγησε τόν κινούμενο ἀπό τόν Θεό ἀνήσυχο ἄνθρωπο νά προσωποποίησει τήν σοφία. Μελετώντας τά κείμενα τῆς θείας ἀποκαλύψεως ἔκπληκτοι διαπιστώνουμε, ὅτι ἡ προσωποιημένη σοφία εἶναι ἡ πολυαγαπημένη πού τήν γυρεύει κάποιος ἄπληστα “πίσω της τρέχει σάν ἀνιχνευτής καί στήνει γιά τό διάβα της καρτέρι” (Σοφία Σειράχ ιδ΄ 22). Εἶναι ἡ προστάτρια μητέρα καί τροφοδότισσα σύζυγος “πού σάν μάνα θά βγεῖ νά τόν προϋπαντήσει καί σάν παρθένα νύφη θά τόν καλοδεχθεῖ. Τῆς φρονιμάδας τό ψωμί θά τόν ταΐσει καί τῆς σοφίας θά τόν ποτίσει τό νερό. Ὁ εὐσεβής ἐπάνω της θά στηριχθεῖ καί δέν θά λυγίσει.  Θά τήν κρατήσει σταθερά καί θά προσκολληθεῖ σ’ αὐτήν καί ἔτσι δέν θά ντροπιασθεῖ ποτέ. Θά τόν ἀνυψώσει ὑπεράνω ἀπό τούς ἀνθρώπους καί ἐν μέσῳ συνάξεως τοῦ λαοῦ θά ἀνοίξει τό στόμα του γιά νά μιλήσει τά πρέποντα. Ἡ σοφία θά δώσει ὡς κληρονομία της σ’ αὐτόν χαράν, στέφανον ἀγαλλιάσεως καί ὄνομα αἰώνιον καί ἔνδοξον” (βλ. Σοφία Σειράχ ιε΄ 2 )

Εἶναι ἡ φιλόξενη οἰκοδέσποινα πού προσκαλεῖ στό συμπόσιό της “ Ἡ Σοφία ἔχτισε τό σπίτι της μέ τούς ἐφτά ὡραίους στύλους του. Τά ζῶα της ἔσφαξε, τό κρασί της ἀνάμειξε κι ἔστρωσε τό τραπέζι της. Ἔστειλε τίς δοῦλες της καί καλεῖ πάνω ἀπό τά ψηλώματα της πόλης. Ὁ ἀμαθής ἄς ἔρθει κατά ’δῶ!» καί στούς ἀνόητους λέει: «Ἐλᾶτε, φᾶτε ἀπ’ τό ψωμί μου καί πιέστε ἀπ’ τό κρασί πού ἀνάμειξα! Ἐγκαταλεῖψτε τήν ἀμάθεια καί θά ζήσετε· βαδίστε ἴσια στῆς νόησης τό δρόμο»” (Παροιμιῶν θ΄ 1-6).

Ὅλα αὐτά σημαίνουν, ὅτι ἡ σοφία πού ἀναζητεῖ ὁ ἄνθρωπος ἔχει θεϊκή πηγή. Ὁ Θεός μπορεῖ νά τήν μεταδώσει σ’ ὅποιον Ἐκεῖνος θέλει, ἐπειδή ὁ Ἴδιος εἶναι ὁ Σοφός.

Οἱ ἱεροί συγγραφεῖς θαυμάζουν στό Θεό αὐτή τήν Σοφία, ἀπό τήν ὁποία ἀπορρέει ἡ σοφία τοῦ ἀνθρώπου. Εἶναι ἡ θεϊκή πραγματικότητα πού ὑπάρχει προαιωνίως καί θά ὑπάρχει αἰωνίως : «Ὁ Κύριος μέ δημιούρησε πρίν ἀπό ὅλα τά ἔργα του » (Παροιμιῶν η΄ 22). Αὐτή ἡ Σοφία εἶναι ἀπόρροια τοῦ στόματος τοῦ Ὑψίστου, ὅπως ἡ ἀνάσα καί ὁ Λόγος Του (Σοφίας Σολομῶντος ζ΄ 25). Αὐτή ἡ Σοφία κατοικεῖ στόν οὐρανό (Σοφία Σειράχ κδ΄ 4),  μοιράζεται τόν θρόνο τοῦ Θεοῦ  (Σοφίας Σολομῶντος θ΄ 4), καί ζεῖ πολύ κοντά στόν Θεό (Σοφία Σολομῶντος η΄ 3). Αὐτή ἡ Σοφία δέν εἶναι ἕνα ἀδρανές ἀξίωμα, διότι ἔχει σχέσι μέ τίς ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ  στόν κόσμο.

Αὐτή ἡ Σοφία εἶναι γιά τούς ἀνθρώπους ἕνας θησαυρός ἀνώτερος ἀπ’ ὅλους τούς ἄλλους.

«Ἀρχή σοφίας»

Ὁ ἄνθρωπος πλάσθηκε ἀπό τόν Θεό δυνάμενος νά Τόν γνωρίζει, δηλ. μέ θεογνωσία καί νά κατέχει πολλές γνώσεις, ὅπως διαπιστώνεται στά τρία πρῶτα κεφάλαια τῆς Γενέσεως.

Ἡ θεογνωσία τοῦ Ἀδάμ ἀποδεικνύεται ἀπό τό γεγονός, ὅτι ἔχων κοινωνία μετά τοῦ Θεοῦ ἀναγνώρισε τήν φωνή Του “περιπατοῦντος ἐν τῷ παραδείσῳ τό δειλινόν” (Γενέσεως γ΄ 8) καί ὅταν ὁ Θεός τόν ἀναζήτησε καί τοῦ ἀπηύθυνε τήν ἐρώτησι “Ἀδάμ πού εἶ ” (γ΄ 9) ἐκεῖνος ἀποκρίθηκε.

Ἡ κατοχή τῶν πολλῶν γνώσεων τοῦ Ἀδάμ ἀποδεικνύεται ἀπό τό γεγονός, ὅτι ὁ Ἀδάμ ἔδωσε κατά παραχώρησι τοῦ Θεοῦ τά ὀνόματα στά δημιουργήματά Του “Ἔπλασεν ὁ Θεός ἔτι ἐκ τῆς γῆς πάντα τά θηρία τοῦ ἀγροῦ καί πάντα τά πετεινά τοῦ οὐρανοῦ καί ἤγαγεν αὐτά πρός τόν Ἀδάμ, ἰδεῖν τί καλέσει αὐτά καί πᾶν ὅ ἐάν ἐκάλεσεν αὐτό Ἀδάμ ψυχήν ζῶσαν, τοῦτο ὄνομα αὐτῷ ” (γ΄ 19-20). Μετά τήν πτώσι του ὁ ἄνθρωπος ἀπώλεσε τήν θεογνωσία καί περιέπεσε στήν εἰδωλολατρία, ἀπώλεσε τίς γνώσεις του, ἐσκοτίσθη καί κατελήφθη ἀπό ἄγνοια καί λήθη.

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος περιγράφει μέ σαφήνεια αὐτή τήν τραγική ἐξέλιξι ὡς ἑξῆς: “Γιατί ἐνῶ γνώρισαν τό Θεό μέσα ἀπό τή δημιουργία, οὔτε τόν δόξασαν οὔτε τόν εὐχαρίστησαν ὡς Θεό. Ἀντίθετα, ἡ σκέψη τούς ἀκολούθησε λαθεμένο δρόμο, καί ἡ ἀσύνετη καρδιά τούς βυθίστηκε στό σκοτάδι τῆς πλάνης. Ἔτσι, … κατάντησαν ἀνόητοι, ὡς τό σημεῖο, ἀντί γιά τό δημιουργό ἀθάνατο Θεό, νά προσκυνοῦν εἴδωλα πού παρασταίνουν θνητούς ἀνθρώπους, πουλιά, τετράποδα ζῶα κι ἑρπετά. Γι’ αὐτό τούς παρέδωσε ὁ Θεός στίς βρωμερές ἐπιθυμίες τους καί τούς ἄφησε νά ἀτιμάζουν μόνοι τους τά σώματά τους ” (Ρωμαίους α΄ 21-24).

Συνέπεια τῆς εἰδωλολατρίας εἶναι ἡ σκότισις τοῦ νοῦ καί ἡ ὑποταγή στά πάθη τῆς ἁμαρτίας, πού ντροπιάζουν καί ἐξευτελίζουν τήν ἀνθρώπινη εὐπρέπεια καί ἀξία.

Ἔκτοτε τό ἀνθρώπινο γένος θεωρεῖται “λαός καθήμενος ἐν σκότει…ἐν χώρᾳ καί σκιᾷ θανάτου” (Ματθαίου δ΄ 13). Ὁ θεόπνευστος λόγος διαπιστώνει “Ἄνθρωπος ἐν τιμῇ ὤν παρεσυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις καί ὡμοιώθη αὐτοῖς ” (Ψαλμός (μη΄) 48, 13). Οἱ ἁγιογραφικές διαπιστώσεις αὐτές περιγράφουν τήν κατάστασι τοῦ ἀνθρωπίνου γένους εὑρισκομένου στήν πτώσι ἀπομακρυσμένου ἀπό τόν Θεό καί ἀποξενομένου ἀπό τήν ζωή Του. Ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς ἀπομάκρυνσης καί ἀποξένωσης εἶναι νά ἀναπτυχθοῦν ὅλων τῶν μορφῶν οἱ Ἀποκρυφισμοί καί Ἐσωτερισμοί σέ ὅλες τίς ἐποχές καί σ’ ὅλα τά συστήματα. Ὁ ἄνθρωπος εὑρισκόμενος στό σκότος τῆς ἀγνοίας ἐρωτᾶ “τίς εἰμί ἐγώ, Κύριε μου Κύριε καί τίς ὁ οἶκος μου ” (Β΄ Βασιλειῶν ζ΄ 18).

Τά ζητοῦντα ἀπάντησι ὑπαρξιακά ἐρωτήματα τοῦ ἀνθρώπου διατυπώνονται ἀπό τόν Κλήμεντα τόν Ἀλεξανδρέα: “τίνες ἦμεν; τί γεγόναμεν; ποῦ ἦμεν; ποῦ ἐνεβλήθημεν; ποῦ σπεύδομεν; πόθεν λυτρούμεθα; τί γέννησις; τί ἀναγέννησις; ” (Ἐπιτομαί Θεοδότου §78,2 PG 9 στ. 696).

Ἡ ἀπάντησι στά ἐρωτήματα αὐτά συνιστᾶ τήν ἀλήθεια πού ζητεῖ ἐναγωνίως καί ἐργωδῶς ὁ ἄνθρωπος. Ὅταν τήν ἀποκτήσει γίνεται σοφός.

Ἡ ἀναζήτησις τῆς ἀλήθειας, τῆς σοφίας, εὑρίσκεται σ’ ὅλους τούς ἀνθρώπους. Ὅλοι ἐπιθυμοῦν νά μάθουν. Στήν ἁγία Γραφή περιγράφεται αὐτή ἡ προσπάθεια πού πολλές φορές ἀπογοήτευσε τούς ἀναζητοῦντες, ἐπειδή δέν συνήντησαν τήν σοφία.

Συγχρόνως μέ τήν ἀναζήτησι τῆς σοφίας προκύπτει καί ἕτερο ἐρώτημα ποιά εἶναι ἡ ἀληθινή σοφία. Διότι ὑπάρχει ἡ σοφία τοῦ Θεοῦ  καί ἡ σοφία τοῦ κόσμου.  Ὁ ἀληθινός Θεός εἶναι ἡ πηγή τῆς σοφίας. Ἀπό τήν μελέτη τῶν πηγῶν τῆς πίστεως τῆς Ἐκκλησίας προκύπτει, ὅτι ὁ ἀληθινός Θεός εἶναι ἡ πηγή τῆς σοφίας.

Ἡ παιδεία τοῦ Κυρίου κατευθύνει τόν ἀγωνοῦντα καί ἀναζητοῦντα τήν σοφία ἄνθρωπο νά ἀντιληφθεῖ σταδιακῶς καί νά γνωρίσει τήν σοφία τοῦ Θεοῦ καί νά ζήσει “ἐν ἐπιγνώσει” τοῦ Θεοῦ.

Ἡ ἁγία Γραφή βοηθεῖ τόν ἄνθρωπο νά συνειδητοποιήσει, ὅτι ἡ ἀληθινή σοφία προέρχεται ἀπό τόν Θεό. Αὐτός δίνει στόν ἄνθρωπο καρδία “τοῦ συνιεῖν ἀνάμεσον τοῦ ἀγαθοῦ καί κακοῦ ” (Γ΄ Βασιλειῶν γ΄ 9).

Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ἔχουν τήν τάσι, ὅπως ὁ προπάτοράς τους Ἀδάμ νά καταχρασθοῦν αὐτό τό θεϊκό πρόνομιο, ν’ ἀποκτήσουν μέ τίς δικές τους δυνάμεις “τήν γνῶσιν τοῦ καλοῦ καί πονηροῦ ” (Γενέσεως γ΄ 15). Εἶναι ἡ ἀπατηλή σοφία πρός τήν ὁποία τούς ἕλκει ἡ πονηρία τοῦ ὄφεως.

Θεμέλιο τῆς ἀληθινῆς σοφίας εἶναι ὁ θεϊκός νόμος πού καθιστᾶ τόν ἄνθρωπο σοφό καί συνετό ὅπως τόν Ἰσραήλ (Δευτερονόμιον δ΄ 6). Ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ εἶναι βασική ἀρχή καί ἐπιστέγασμά τῆς κατά Θεό σοφίας κατά τό: “ἀρχή σοφίας φόβος Κυρίου, καί βουλή ἁγίων σύνεσις, τό δέ γνῶναι νόμον διανοίας ἐστίν ἀγαθῆς ” (Παροιμιῶν θ΄ 10).

«Καὶ Αὐτὸς ἰάσεταί σε»

Μελετώντας τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ ἀνακαλύπτουμε τέσσερις κανόνες, ποὺ σχετίζονται μὲ τὴν θεραπεία.

α´. ῾Ο Θεὸς ἔδωσε τὴν ἰατρική

Ὁ ἄνθρωπος δὲν ἀπαγορεύεται νὰ προσφεύγει στὴν ἰατρικὴ ἐπιστήμη. ῾Ο προφήτης ῾Ησαΐας (Δ΄Βασιλειῶν κ΄, 7) μὲ κατάπλασμα ἀπὸ σῦκα θεράπευσε τὸν βασιλέα τῶν ᾿Ιουδαίων ᾿Εζεκία (726-699 π. Χ.)

῾Ο ἄγγελος Ραφαήλ (ποὺ σημαίνει ὁ Θεὸς θεραπεύει) θεράπευσε τὴν τύφλωσι τοῦ Τωβὶτ μὲ τὴν χολὴ τοῦ ψαριοῦ (Τωβίτ ια΄, 3). 

 ῾Η Σοφία Σειρὰχ πλέκει ἕνα ὡραῖο ἐγκώμιο στὸ ἰατρικὸ ἐπάγγελμα (λη΄, 1-8, 12-15) «Τίμα τὸν ἰατρό, ὅπως τοῦ ἁρμόζει, ἔχοντας ἄλλωστε ὑπ᾿ ὄψιν σου τὶς ὑπηρεσίες του στὶς ἀνάγκες σου, διότι ὁ Κύριος ἔκαμε αὐτόν. ᾿Απὸ τὸν Θεὸ προέρχεται ἡ θεραπεία, ποὺ δίδει ὁ ἰατρός, ὁ ὁποῖος καὶ ἀπὸ τοὺς βασιλεῖς ἀκόμη θὰ λάβει δῶρα γιὰ τὴν ἰατρική ἐπιστήμη του. ῾Η ἰατρικὴ ἐπιστήμη θὰ ἀναδείξει τὸν ἰατρό, καὶ ἐνώπιον ἐπισήμων ἀνθρώπων θὰ ἀποκτήσει δόξα. ῾Ο Κύριος ὅρισε νὰ φυτρώνουν φαρμακευτικὰ βότανα ἀπὸ τὴν γῆ, ὁ δὲ φρόνιμος ἄνθρωπος δὲν τὰ ἀποστρέφεται… ῾Ο Θεὸς ἔδωσε στοὺς ἀνθρώπους τὴν ἰατρικὴ ἐπιστήμη, ὥστε νὰ δοξάζεται μὲ τὰ θαυμαστὰ αὐτοῦ ἔργα. Διὰ τῶν ἰατρῶν καὶ τῶν φαρμάκων θεραπεύει ὁ Θεὸς καὶ ἀφαιρεῖ τὶς ἐνοχλήσεις τοῦ ἀσθενοῦς... Νὰ προσφύγεις καί στὸν ἰατρό, διότι ὁ Θεὸς τὸν δημιούργησε καὶ τὸν ἀνάδειξε. Μὴ τὸν ἀπομακρύνεις ἀπὸ κοντά σου, διότι ἔχεις τὴν ἀνάγκη του. Πολλὲς φορὲς ἡ θεραπεία τῆς ἀσθένειας καὶ ἡ κατευόδωσις τῆς ὑγείας εἶναι στὰ χέρια τῶν ἰατρῶν, διότι καὶ αὐτοὶ μὲ τὴν σειρά τους προσεύχονται στὸν Κύριο, νὰ κατευοδώσει τὶς προσπάθειές τους καὶ νὰ ἐπιτύχουν ἐλάφρυνσι καὶ θεραπεία τῆς νόσου γιὰ τὴν συνέχεια τῆς ζωῆς. Μάθε ὅτι ἐκεῖνος πού ἁμαρτάνει ἐνώπιον τοῦ Δημιουργοῦ, θὰ ἀσθενήσει καὶ θὰ περιέλθει στὰ χέρια τοῦ ἰατροῦ»

β´. Στὴν Παλαιὰ Διαθήκη ἀναφέρεται ὅτι χρησιμοποιοῦνται συχνὰ φάρμακα

῾Ο Θεὸς ἐκφράζει τὸ παράπονό του στὸν προφήτη ῾Ησαΐα, ἐπειδὴ Τὸν ἐγκατέλειψε ὁ ἐκλεκτὸς λαὸς καὶ γι᾿ αὐτὸ ὁμοιάζει μὲ ἄνθρωπο ποὺ γέμισε πληγὲς ἀθεράπευτες, γιατὶ δὲν ὑπάρχουν φάρμακα γι᾿ αὐτές (βλ. Ἠσαΐας α΄, 6). Στὴν Σοφία Σολομῶντος διακηρύσσεται ὅτι ὁ Θεὸς ἀποκάλυψε τὶς θεραπευτικὲς ἰδιότητες τῶν ριζῶν τῶν φυτῶν· «αὐτὸς γάρ μοι ἔδωκε τῶν ὄντων γνῶσιν ἀψευδῆ εἰδέναι σύστασιν κόσμου καὶ ἐνέργειαν στοιχείων, ... φύσεις ζͺͺῴων καὶ θυμοὺς θηρίων, πνευμάτων βίας καὶ διαλογισμοὺς ἀνθρώπων, διαφορὰς φυτῶν καὶ δυνάμεις ῥιζῶν» (Σοφία Σολομῶντος ζ΄, 17, 20). Ὁ Θεός μᾶς ἔδωσε τὴν ἀληθινὴ γνῶσι τῶν ὅσων ὑπάρχουν, ὥστε νὰ γνωρίζουμε πῶς ἔγινε καὶ συνίσταται ὁ κόσμος καὶ πῶς ἐνεργοῦν τὰ στοιχεῖα τῆς φύσεως· ... καθώς καὶ τὰ διάφορα γένη τῶν ζώων καὶ τὰ ἄγρια ἔνστικτα τῶν θηρίων, τὶς βίαιες πνοὲς τῶν ἀέρων καὶ τὶς σκέψεις τῶν ἀνθρώπων, τὶς διαφορὲς τῶν φυτῶν καὶ τὶς φαρμακευτικὲς ἰδιότητες τῶν ριζῶν.

γ´. ᾿Απαγόρευσις τῆς μαγείας

῾Ο Θεὸς ἀπορρίπτει τὴν χρῆσι τῆς μαγείας καὶ ἀποτρέπει τὸν ἄνθρωπο νὰ καταφεύγει σ᾿ αὐτὴ γιὰ νὰ θεραπευθεῖ ἀπὸ τὴν ἀσθένειά του. ῾Η περίπτωση τοῦ βασιλέως τῆς Σαμάρειας ᾿Οχοζία (υἱὸς καὶ διάδοχος τοῦ ᾿Αχαάβ, διώκτου τοῦ προφήτου ᾿Ηλία, καὶ ὄγδοος βασιλέας τοῦ ᾿Ισραήλ, 885 π. Χ.) εἶναι εὔγλωττος καὶ σαφής (Δ΄ Βασιλειῶν 1-6, 16). Τὸ μήνυμα εἶναι σαφὲς σὲ ὅσους καταφεύγουν στοὺς μάγους. «Εἰ παρὰ τὸ μὴ εἶναι Θεὸν ἐν ᾿Ισραὴλ σὺ πορεύῃ ἐπιζητῆσαι ἐν τῷ Βάαλ μυῖαν θεὸν ᾿Ακκαρών;» Αὐτὸ σημαίνει· γιατί καταφεύγετε στοὺς μάγους; Δὲν ὑπάρχει ὁ ζωντανὸς καὶ ἀληθινὸς Θεός;

δ´. ῾Ο Θεὸς θεραπεύει

῾Η ῾Αγία Γραφὴ μᾶς διδάσκει ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι κύριος τῆς ζωῆς μας καὶ θεραπευτὴς τοῦ ἀνθρώπου. (Σοφία Σειράχ λη΄, 9-14) Γι’ αὐτό μᾶς προτρέπει : «Παιδί μου στὴν ἀσθένειά σου μὴ παραμελεῖς καὶ μὴ ἀδιαφορεῖς, ἀλλὰ προσευχήσου στὸν Κύριο καὶ Αὐτὸς θὰ σὲ ἰατρεύσει. … Καὶ στὸν ἰατρὸ δῶσε θέσι, διότι ὁ Κύριος ἐποίησε αὐτὸν καὶ ἂς μὴ ἀπομακρυνθεῖ ἀπὸ σένα, διότι τὸν ἔχεις ἀνάγκη. ῾Υπάρχει περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποία καὶ στὰ χέρια τῶν ἰατρῶν ὑπάρχει ἐπιτυχία καὶ κατευόδωσις τῆς θεραπευτικῆς προσπάθειας. Διότι καὶ αὐτοὶ θὰ παρακαλέσουν τὸν Κύριο, γιὰ νὰ κατευοδώσει καὶ κατευθύνει μὲ ἐπιτυχία τὶς προσπάθειές τους πρὸς ἀνάπαυσι καὶ θεραπεία ἀπὸ τὴν νόσο, πρὸς ἐπιβίωσι καὶ ἐξακολούθησι τῆς ζωῆς τοῦ πάσχοντος.

Οἱ θεραπεῖες ποὺ ἀναφέρονται στήν Ἁγία Γραφή καὶ ἔγιναν ἀπὸ τοὺς προφῆτες καί τούς Ἀποστόλους εἶναι θαύματα ποὺ ἔγιναν γιὰ ἕνα σκοπό. Νὰ δείξουν ὅτι ὁ Θεὸς σκύβει ἐπάνω στὴν ἀνθρωπότητα ποὺ ὑποφέρει, γιὰ νὰ τὴν ἀνακουφίσει ἀπὸ τὰ δεινά της, ὅπως πρῶτος ἐδίδαξε, ὅταν «διῆλθε εὐεργετῶν καί ἰώμενος» (Πράξ. 10,38).

«πνεύματι καὶ στοιχῶμεν»

Κατὰ τὴν ὀρθόδοξη διδασκαλία ἐκ τῆς Ἁγίας Γραφῆς, Πατερικῆς σκέψης καί Παραδόσεως τῆς ἁγίας Ἐκκλησίας μας ὁ ἄνθρωπος εἶναι διφυής, συγκείμενος ἀπὸ δύο συστατικά στοιχεῖα· τὴν ψυχή, ποὺ εἶναι πνευματικὴ καὶ τὸ σῶμα, ποὺ εἶναι ὑλικό. Καθένα ἀπὸ τὰ δύο αὐτὰ συστατικά στοιχεῖα, ἔχει τὶς δικές του ἀνάγκες καὶ ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο τὸ σύμφυτο μ᾿ αὐτὸ στοιχεῖο ἱκανοποιεῖ τὶς ἀνάγκες του, ἄλλοτε εὐεργετικὰ γιά τόν ἄνθρωπο καὶ ἄλλοτε ἐπιζήμια γι’ αὐτόν.

᾿Αφ᾿ ὅτου εἰσῆλθε ἡ ἁμαρτία στὸν ἄνθρωπο, ἀνετράπη ἡ τάξις, ἡ θέσις καὶ ἡ σχέσις τῶν δύο αὐτῶν ὑπαρξιακῶν καί οὐσιαστικῶν  συστατικῶν του. ῾Ο θεῖος ἀπόστολος Παῦλος περιγράφει λεπτομερῶς, στὴν ἐπιστολή του πρὸς τοὺς χριστιανοὺς τῆς Γαλατίας, αὐτὴ τὴν κατάστασι τῆς πνευματικῆς καὶ ὑπαρξιακῆς ἀκαταστασίας τοῦ ἀνθρώπου ὡς ἑξῆς  «῾Η σάρκα, ἐπιθυμεῖ ἀντίθετα πρὸς τὸ πνεῦμα, τὸ δὲ πνεῦμα ἐπιθυμεῖ ἀντίθετα πρὸς τὴν σάρκα. Αὐτὰ δὲ ἀντιτίθενται καὶ ἀνταγωνίζονται τὸ ἕνα τὸ ἄλλο, ὥστε νὰ μὴ πράττετε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θέλετε» (Πρός Γαλάτας ε΄, 17).

῾Ο ᾿Απόστολος συμβουλεύει ὅλους τούς ἀνθρώπους, ὅλων τῶν ἐποχῶν πού ἐπιθυμοῦν νά ἔχουν σχέση μέ τόν Θεό, δίνοντας τὴν λύσι γιὰ τὴν ἀποκατάστασι τῆς τάξεως, ὅπως ἐτέθη ἀπὸ τὸν Ἴδιο τόν Θεό.

«ἐὰν ὁδηγεῖσθε καὶ ἐμπνέεσθε ἀπὸ τὸ ῞Αγιο Πνεῦμα, δὲν εἶσθε πλέον κάτω ἀπὸ τὸν ζυγὸ τοῦ Νόμου. ... ᾿Εὰν πράγματι ζοῦμε τὴν ζωὴ τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος, πρέπει νὰ πορευόμαστε σύμφωνα μὲ ὅσα τὸ Πνεῦμα μᾶς διδάσκει» (Πρός Γαλάτας ε΄, 18-25).

῾Ο ἴδιος ἐξηγεῖ τὶς τραγικὲς συνέπειες αὐτῆς τῆς διαμάχης τῶν δύο θελημάτων, τοῦ θελήματος τῆς σαρκός, δηλαδή τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ· Αὐτό ἀπηχεῖ σέ κάθε ἄνθρωπο πού συναισθάνεται τήν διαμάχη αὐτή μέσα του καί στήν ζωή του γενικά καί παλεύει νά ἰσοροπήσει γιά νά πορευθεῖ ὀρθά πρός τήν κατά χάριν Θεοῦ σωτηρία. Σύμφωνα μέ τό ἀπόσπασμα ἀπό τήν πρός Ρωμαίους ἐπιστολή του μποροῦμε καί ἐμεῖς νά σχολιάσουμε κατ’ ἐπέκταση:  

«Ὁ ἄνθρωπος δὲν ξέρει οὐσιαστικὰ τί κάνει· δὲν πράτει αὐτὸ ποὺ θέλει ἀλλά, ἀντίθετα, ὅ,τι ἀποστρέφεται τοῦτο καί πράττει. Κάνοντας ὅμως αὐτὸ ποὺ κατὰ βάθος δὲν θέλει, ἀναγνωρίζει ἔμπρακτα πὼς οἱ ἐντολὲς τοῦ νόμου τοῦ Θεοῦ εἶναι πολύ σωστές. ῎Ετσι φθάνει στὸ σημεῖο νὰ μὴ διαπράττει ἐγὼ ὁ ἴδιος τὸ κακό, ἀλλὰ ἡ ἁμαρτία, ποὺ ἔχει ἐγκατασταθεῖ μέσα του. ῾Η ἴδια ἡ συνείδησίς του μαρτυρεῖ γι᾿ αὐτό· Δὲν κατοικεῖ μέσα του, δηλαδὴ στὸ «εἶναι» του στήν ὕπαρξή του, τὸ καλό. ᾿Απόδειξις εἶναι πὼς ὁ ἄνθρωπος θέλει νὰ κάνει τὸ καλό, δὲν εὑρίσκει ὅμως τὴν δύναμη νὰ τὸ μετατρέψει σὲ πράξη κατά τήν καθημερινή βιοτή του. Κι ἔτσι, δὲν κάνει τὸ καλὸ ποὺ θὰ ἤθελε, ἀλλὰ ὑπηρετεῖ τὸ κακό, ποὺ δὲν θέλει. ῍Αν ὅμως κάνει αὐτὸ ποὺ δὲν θέλει, τότε τὴν πράξη του δὲν τὴν καθορίζει πιὰ αὐτός ἀλλὰ ἡ ἁμαρτία, ποὺ ὑπάρχει μέσα του. Συνεπῶς, ἡ πείρα δείχνει ὅτι ἐνῶ ὁ ἄνθρωπος θέλω νὰ κάνει τὸ καλό, οἱ πράξεις του δείχνουν πὼς κάνει τὸ κακό. ᾿Εσωτερικὰ συμφωνεῖ καὶ χαίρεται μὲ ὅσα λέγει ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ. Διαπιστώνει ὅμως πὼς ἡ πράξη του ἀκολουθεῖ ἕναν ἄλλο νόμο, ποὺ ἀντιστρατεύεται τὸν νόμο μὲ τὸν ὁποῖο συμφωνεῖ ἡ συνείδησίς του. Εἶναι ὁ νόμος τῆς ἁμαρτίας ποὺ κυριαρχεῖ στὴν ὕπαρξή του καὶ τόν κάμει αἰχμάλωτό της. Τί δυστυχισμένος ἀλήθεια, ποὺ εἶναι! Ποιός μπορεῖ νὰ τόν  λυτρώσει ἀπὸ τὴν ὕπαρξη αὐτή, ποὺ ἔχει ὑποταχθεῖ στὸν θάνατο; ῍Ας εὐχαριστήσουμε τὸν Θεὸ ποὺ τὸ ἔκανε αὐτό, μὲ τὸ σωτήριο ἔργο τοῦ Κυρίου μας ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, Λυτρωτοῦ καί Σωτῆρος μας. ῎Αρα, λοιπόν, ὁ ἄνθρωπος ὁ ἴδιος, ἐνῶ συμφωνεῖ θεωρητικὰ μὲ τὸν νόμο τοῦ Θεοῦ, στὴν πράξη εἶναι ὑποταγμένος στὸν νόμο τῆς ἁμαρτίας» (Πρβλ. Πρός Ρωμαίους ζ΄, 15-25)

῾Ο λόγος τοῦ Θεοῦ τοποθετεῖ τὴν ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου, τίς σκέψεις καί τήν καθημερινή πρακτική του στὶς σωστές βάσεις κατὰ τὸ θεῖο θέλημα, γιὰ νὰ μὴ ταλαιπωρεῖται ἀπὸ τὴν ἀκαταστασία, τήν φθορά καί τόν πνευματικό του ἀποπροσανατολισμό ποὺ προκαλεῖ ἡ ἁμαρτία ὡς ἐπιλογή του.

Μὲ τὸ φῶς τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ κατ’ ἐφαρμογήν τῶν ἐντολῶν Του καί μέ τήν μετοχή μας στό τίμιο Αἷμα Του καί Σῶμα Του θὰ ἐξέλθουμε ἀπὸ τὴν ὑπαρξιακὴ ἀκαταστασία, τήν φθορά καί τόν πνευματικό του ἀποπροσανατολισμό μας καὶ θὰ ὑπερβοῦμε τὰ κτιστὰ, φθαρτά καὶ πτωτικὰ ὅρια τῆς ζωῆς μας, ὥστε νικώντας τόν θάνατο νά ὁδηγηθοῦμε πρός τήν ἄπειρη ἀγάπη Του, τό ἔλεός Του καί τήν φιλανθρωπία Του πρός σωτηρία.

Ἀνεξερεύνητα τά κρίματα Αὐτοῦ

Οἱ ἄνθρωποι ὅλων τῶν ἐποχῶν ἐναγωνίως ἀναζήτησαν τὴν αἰτία τῆς ἀσθένειας καί τῶν πειρασμῶν, τὴν σημασία καὶ τοὺς τρόπους ὑπερβάσεώς τους δίδοντας ἀναλόγως διάφορες ἀπαντήσεις.

῎Αλλοτε ἐξήγησαν ὅτι ἡ ταλαιπωρία τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὶς ἀσθένειες καί τούς πειρασμούς ὀφείλετο σὲ πονηρὲς καὶ κακοποιὲς δυνάμεις, τὶς ὁποῖες ἔπρεπε ὁπωσδήποτε νὰ ἐξευμενίσουν μὲ προσφορὲς καὶ θυσίες γιὰ νὰ ἐξορκίσουν τὸ κακό, νὰ ἀπομακρύνουν τὸ κακὸ ἀπὸ τὴν ζωή τους. Εἶναι ἡ ἀντίληψις τῆς μαγείας. ῎Αλλοτε ὑποστήριξαν ὅτι τὰ αἴτια τῶν ἀσθενειῶν καί τῶν πειρασμῶν ἐξηγοῦνται ἐπιστημονικὰ καὶ ἑπομένως ἡ ἴασις καὶ ἡ θεραπεία τους εἶναι θέμα τῆς ἐπιστήμης καὶ μόνο. Εἶναι ἡ ἀντίληψις τῶν φυσιοκρατῶν καὶ ὀρθολογιστῶν. Οἱ θεωρίες αὐτὲς δὲν ἀπαντοῦν πλήρως στὰ ἐρωτήματα γιὰ τὴν αἰτία τῆς ἀσθένειας καί τῶν πειρασμῶν, τὴν σημασία τους καὶ πῶς ἐπιτυγχάνεται ἡ θεραπεία τους. ῾Η ῾Αγία Γραφή, χωρὶς νὰ ἀγνοεῖ ὅλες αὐτὲς τὶς ἑρμηνεῖες καὶ θεωρήσεις, στρέφει τὴν προσοχή της στὴν σημασία τῆς ἀρρώστιας, τῶν πειρασμῶν καὶ τῆς θεραπείας τους στὰ πλαίσια τοῦ σχεδίου τῆς σωτηρίας τοῦ ἀνθρώπου, ἀφοῦ μὲ τὴν ἀσθένεια καί τούς πειρασμούς ἐκδηλώνεται ἡ τυραννικὴ ἐξουσία τοῦ θανάτου στὸν ἄνθρωπο. Ἐνῶ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ φωτίζει ἀρκετὰ τὸ θέμα, ὅμως δὲν ἀπαντᾶ σὲ ὅλα τὰ ἐρωτήματα τοῦ ἀνθρώπου καὶ μάλιστα ὅταν εἶναι προσωπικά. Συμβουλεύει καὶ ὑποδεικνύει στὸν πιστὸ νὰ συμπαρίσταται στὸν ἀσθενῆ καί πάσχοντα καὶ νὰ ὑπομένει μὲ ἐμπιστοσύνη στὸν Θεὸ τὴν δοκιμασία τῆς ἀσθένειάς του καί τοῦ πειρασμοῦ του. Τὸ κορυφαῖο ἐρώτημα μπροστὰ στὸ ὁποῖο συντρίβεται ἡ ἀνθρώπινη λογικὴ εἶναι πῶς μέσα σ᾿ ἕνα κόσμο, ὅπου ὅλα ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὸν Θεό, Αὐτός ἐπιτρέπει ὅλη αὐτὴ τὴν δυστυχία, ποὺ πλήττει τὴν ἀνθρώπινη ὕπαρξι, τὴν ἐξευτελίζει καὶ τελικὰ τὴν ἐξουθενώνει ὁδηγώντας την στὸν θάνατο. Κορυφαία παραμένει ἡ ὁμολογία· «Πόσο ἀπέραντος εἶναι ὁ πλοῦτος τοῦ Θεοῦ! Πόσο ἀνεξερεύνητες εἶναι οἱ ἀποφάσεις Του καὶ ἀνεξιχνίαστα τὰ σχέδια Του! Ποιός γνώρισε τὴν σκέψι τοῦ Κυρίου; Ποιός μπόρεσε νὰ γίνει σύμβουλός Του; ῍Η ποιός τοῦ ἔδωσε πρῶτος κάτι καὶ μπορεῖ ν᾿ ἀπαιτήσει ἀνταπόδοσι; ῞Ολα ὑπάρχουν ἀπὸ αὐτὸν καὶ μέσῳ αὐτοῦ, καὶ αὐτὸν ἔχουν σκοπό τους» (Ρωμαίους ια΄, 33-36). Τὸ νόημα τῶν λόγων αὐτῶν εἶναι ὅτι ὁ ἄνθρωπος ὀφείλει νὰ γνωρίσει τὰ ὅριά του, ὡς δημιούργημα,  δηλαδὴ ὅτι εἶναι ὕπαρξις μὲ περιωρισμένες δυνατότητες σὲ σχέσι μὲ τὸν Θεὸ καὶ νὰ ἀναγνωρίσει τὴν παντοδυναμία τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν ῾Οποῖο πρέπει νὰ προσβλέπει μὲ ἐμπιστοσύνη.

῾Η ῾Αγία Γραφὴ ἀναφέρει καὶ περιγράφει τὶς παρεμβάσεις Του στὴν ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητος. ῾Ο Θεὸς παρεμβαίνει μὲ σκοπὸ τὴν σωτηρία τῶν ἀνθρώπων, ποὺ σημαίνει ὅτι ἔρχεται νὰ τοὺς βοηθήσει νὰ ὑπερβοῦν τὶς συνέπειες τῆς ὑποταγῆς τους στοὺς νόμους τῆς φθορᾶς καὶ τοῦ θανάτου καὶ νὰ ἐπανέλθουν κοντά Του. ῾Ο Θεὸς ἀποκαλύπτεται στὸν χρόνο καὶ κατὰ τὴν δεκτικότητα τοῦ ἀνθρώπου φανερώνει τὸ σχέδιό Του καὶ τὴν σοφία Του.

῾Η ἀσθένεια καί ὁ πειρασμός θεωροῦνται ὡς καταστάσεις  ἀδυναμίας καὶ ἐξουθενώσεως τοῦ ἀνθρώπου καὶ περιγράφονται παραστατικὰ στό  ψαλμικὸ : «Κύριε, ἡ καρδιά μου ταράχθηκε. Οἱ σωματικές μου δυνάμεις μὲ ἐγκατέλειψαν, καθὼς ἐπίσης καὶ τὸ φῶς τῶν ὀφθαλμῶν μου δὲν ὑπάρχει  πλέον, σβύνει» (Ψαλμοῦ 37, 11). Σὲ αὐτὴ τὴν ὁμολογία ἐκφράζεται ἡ ὑπαρξιακὴ ὀδύνη τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ τὸν συντρίβει ἡ ἀσθένεια καί ὁ πειρασμός. Σὲ ὡρισμένες περιπτώσεις ἡ ἀσθένεια καί ὁ πειρασμός θεωροῦνται ὅτι ἀποτελοῦν πλῆγμα τοῦ Θεοῦ στὸν ἄνθρωπο. ῞Οταν ὁ Θεὸς κάλεσε τὸν Μωυσῆ καὶ τοῦ ἀνάθεσε νὰ ἐλευθερώσει τοὺς ῾Εβραίους ἀπὸ τὴν τυραννία τῶν Αἰγυπτίων, γιὰ νὰ πείσει τὸν Μωυσῆ, πραγματοποίησε διάφορα σημεῖα, γεγονότα θαυμαστά, μὲ τὰ ὁποῖα τοῦ εἶπε ὅτι μὲ αὐτὰ θὰ πείσει καὶ ὁ ἴδιος τοὺς συμπατριῶτες του καὶ θὰ τοὺς ἀποδείξει ὅτι φανερώθηκε ὁ Θεὸς σ᾿ αὐτὸν καὶ τοῦ ἔδωσε αὐτὴ τὴν ἐντολή. ῾Ο Θεὸς παρεμβαίνει καὶ πείθει τὸν Μωυσῆ δίδοντάς του μία ἀσθένεια καὶ ἐν συνεχείᾳ τόν θεραπεύει (Ἐξόδου δ΄, 6-7). Μὲ αὐτὴ τὴν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ ὁ ἄνθρωπος καλλιεργεῖται στὴν ἰδέα ὅτι ἡ ζωή του ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν Θεό.

Στὸν δεύτερο κύκλο τῶν συζητήσεων τοῦ ᾿Ιὼβ καὶ τῶν τριῶν φίλων αὐτοῦ (᾿Ελιφάζ, Βαλδὰδ καὶ Σωφάρ) μὲ θέμα τήν ἐρώτησι «γιατί ὑποφέρει καὶ δυστυχεῖ ὁ δίκαιος ἄνθρωπος» ὁ ᾿Ιὼβ ἀπαντᾶ στὸν ᾿Ελιφὰζ, ὅτι ὅλα ὅσα ὑποφέρει καὶ ἡ ἀσθένειά του εἶναι κτύπημα, πλῆγμα, ποὺ τοῦ προκάλεσε ὁ Θεός (Ἰώβ ιστ΄, 12-14, ιθ΄, 20-22). ᾿Απὸ τὰ περιστατικὰ αὐτά, τὸ συμπέρασμα εἶναι ἕνα καὶ κοινὸ ὅτι Κύριος τῆς ζωῆς μας εἶναι ἕνας, ὁ Κύριός μας καὶ Θεός μας.

«Tάς ἀλγηδόνας τῶν ἁγίων» (1922-2024)

102 ἔτη πρίν στά τέλη τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1922 ἐγράφη ὁ ἐπίλογος τῆς ζωῆς καί παρουσίας τῶν Ἑλλήνων στή Μικρά Ἀσία. Ὁ ἐνθοϊερομάρτυρας Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος ἔγραψε γιά τούς διωγμούς τῶν Ἑλλήνων τῆς Μικρασίας : “ Ἡ ἱστορία δέν ἔχει νά ἐπιδείξῃ τοιαῦτα παραδείγματα ἑκατοντάδων χιλιάδων λαοῦ χριστιανικοῦ ἀνοικτιρμόνως ἐξαπονδρισθέντος καί καταθρυμματισθέντος ὑπό τῆς ἀγρίας λύσσης τοῦ τουρκικοῦ φανατισμοῦ καί θηριῳδίας. Τό ἐν Τουρκίᾳ Ἑλληνικόν Γένος κατέβη εἰς τόν Ἅδην διά νά μή ἀναβῇ ἐκεῖθεν πλέον ” (Χρήστου Σολομωνίδη, “ Ὁ Σμύρνης Χρυσόστομος ”, Εἱρμός, Ἀθήνα 1993, σελ. 190).

Σάββατο 27 Αὐγούστου 1922 οἱ Τοῦρκοι καταλαμβάνουν τήν Σμύρνη. Τό ἀπόγευμα τῆς ἴδιας ἡμέρας κατακρεουργεῖται ἀπό τόν φανατισμένο Τουρικό ὄχλο ὁ ἐθνοϊερομάρτυρας Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος καί ἀρχίζουν οἱ λεηλασίες καί οἱ βιαιότητες κατά τῶν Χριστιανῶν. Ὁ ἅγιος Ἀρχιερέας καταποντίσθηκε ἀνάμεσα στά λυσσῶντα τουρκικά πλήθη. Μέ ξιφολόγχη τοῦ βγάζουν τά μάτια. Τοῦ κόβουν τήν γλῶσσα. Τοῦ κόβουν τά ἀφτιά. Τοῦ κόβουν τά χέρια. Τοῦ ξεριζώνουν τά γένια. Ἔσυραν τό νεκρό σῶμα του στίς τουρκικές συνοικίες, ὅπου τό διεμέλισαν. Ὅ, τι ἀπέμεινε τό ἔριξαν στίς ὄχθες τοῦ ποταμοῦ καί τό ἄφησαν νά τό φάγουν τά σκυλιά καί τά ὄρνια. Τήν 31 Αὐγούστου 1922 οἱ Τοῦρκοι πυρπολοῦν τήν Πρωτεύουσα τῆς Ἰωνίας τήν Σμύρνη.

Κατά τήν Μικρασιατική τραγωδία :                                 

Οἱ σφαγές, οἱ λεηλασίες οἱ καταστροφές τῶν περιουσιῶν καί οἱ παντοειδεῖς φρικαλεότητες σέ βάρος τῶν Ἑλλήνων καί Ἀρμενίων, δηλαδή ὅλου τοῦ χριστιανικοῦ πληθυσμοῦ, στίς πόλεις καί στά χωριά τῆς Μικρᾶς Ἀσίας.

Ἡ στρατολόγησι καί ἐξόντωσι τοῦ ἀνδρικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες τότε ἀπό 18-48 ἐτῶν ἐστρατολογήθησαν καί ὑποχρεώθησαν νά καταταγοῦν στά ἐργατικά τάγματα. Ἡ τροφή τους ἦταν μόνο χόρτα. Ἡ ἐνδυμασία τους ράκη. Ἀνυπόδητοι ὄδευαν ἐπί μῆνες ἐκτεθειμένοι στό φλογερό ἥλιο τῆς Βαγδάτης καί στό ἀφόρητο ψῦχος τοῦ Καυκάσου. Χολέρα καί τύφος τούς ἐθέριζαν.

Σέ 773.000 ἀνέρχονται οἱ Ἕλληνες τῆς Μικρασίας, τῆς Θράκης καί τοῦ Πόντου οἱ ἐκπατρισθέντες καί ὁδηγηθέντες στά βάθη τῆς Τουρκίας. (Ἔνθ’ ἀνωτέρω  σελ. 180).

     Ὁ Ἅγιος Πατέρας ἦταν ὁ κορυφαῖος μεταξύ τῶν κληρικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν τήν ζωή τους ἐκεῖνες τίς τραγικές ἡμέρες. Ἀπό τούς 459 ἱερεῖς τῆς ἐπαρχίας Σμύρνης οἱ 347 βρῆκαν οἰκτρό θάνατο. Ἐπίσης ἐμαρτύρησαν αὐτή τήν περίοδο καί οἱ Ἱεράρχες : Ὁ Κυδωνιῶν Γρηγόριος, ὁ ὁποῖος ἐτάφη ζωντανός, ὁ Μοσχονησίων Ἀμβρόσιος, τόν ὁποῖο οἱ Τοῦρκοι ἐπετάλωσαν (τοῦ κάρφωσαν δηλαδή πέταλα, ὅπως στά ἄλογα), ὁ Ἰκονίου Προκόπιος, ὁ ὁποῖος ἀπέθανε φυλακιζόμενος ἀπό τίς κακουχίες καί τά βασανιστήρια, ὁ Ζήλων Εὐθύμιος, φυλακισμένος, δέν ἄντεξε τά πολυώδυνα βασανιστήρια ἐπί 41 ἡμέρες καί ἀπέθανε, ἐνῷ καθημερινῶς ἔψαλε τήν νεκρώσιμη ἀκολουθία γιά τόν ἴδιο.

Ἀναφέρει ὁ καθηγητής τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν Λεωνίδας Φιλιππίδης, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε ἰδιαίτερος γραμματεύς τοῦ Μητροπολίτου Σμύρνης Χρυσοστόμου, ὅταν ὁ Ποιμενάρχης τόν πρόετρεψε νά φύγει ἀπό τήν Σμύρνη γιά νά σωθεῖ :

“ Ἐγώ θά μείνω, εἶπε. Εἶμαι 54 ἐτῶν, δίς ἐξωρίσθην καί πλειστάκις ὑπέμεινα τά πάνδεινα ὀνειρευόμενος ἑλληνικήν καί ἐλευθέραν τήν δούλην πατρίδα. Ἡ πραγματοποίησις τῶν ὀνείρων μέ εὗρε παρήλικα μέν, οὐχί καί λευκότριχα. Καί ἰδού ἐπί τῶν ἡμερῶν ἐμοῦ, τοῦ καυχωμένου ὅτι, ὅπου πατῶ, ἐκεῖθεν ἀπελαύνεται ὁ Τοῦρκος, τό ὄνειρον τό λαβόν σάρκα καί ὀστᾶ ἐξαφανίζεται, διαλύεται, ἀποσυντίθεται. Καί ἰδού πρό τῶν πυλῶν τῆς Σμύρνης τῆς ἑλληνικῆς οἱ σφαγεῖς, Θεέ μου ! … Ἐγώ νά ἐγκαταλείψω τήν Σμύρνην καί τήν Μητρόπολίν μου ;  Ποτέ ! Θά μέ καταδιώκῃ ἡ σκιά τοῦ Ἱεροῦ Πολυκάρπου ὡς ἄνανδρον, καί τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Ε΄, ὡς ἀνάξιον διάδοχόν του. Εἴθε μόνον νά ἀξιούμην τάχιστα νά ἑνωθῶ μετ’ αὐτῶν, καθ’ ὅν καί ἐκεῖνοι τρόπον, διότι ζῶν οὐδέν πλέον θά ἔχω νά ἐλπίζω. Θνῄσκων, ἴσως ἐνισχύσω καί ἄλλους, ἵνα μένωσι πιστοί εἰς τό καθῆκον καί ποιμαίνωσι τό ποίμνιον ἐκτελοῦντες ὅσα κηρύττουν. Ἴσως, ἴσως τό αἷμα τό ὁποῖον θά χύσῃ ὁ σφαγεύς καί μέ τό ὁποῖον θά πορφυρωθῶσιν αἱ χρυσαί σελίδες τῆς συγχρόνου ἱστορίας μας καί τῆς παγκοσμίου ἱστορίας, ἴσως συγκλονίσῃ τήν ἀνθρωπίνην συνείδησιν, ἴσως φωτίσῃ τόν νοῦν καί θερμάνῃ τήν καρδιάν τῶν ἰσχυρῶν τῆς Γῆς νά κατανοήσωσιν ὅτι ὁ συντριβόμενος Ἑλληνισμός δέν εἶναι ἀνάξιος ζωῆς καί ἐλευθερίας  ” (Ἔνθ’ ἀνωτ. σελ. 438).

Ἡ Ἐκκλησία μας ἐτησίως, μῆνα Σεπτέμβριο καθηκόντως ἐπιτελεῖ τήν μνήμη τῶν Μαρτύρων αὐτῶν. Κλίνομε μέ εὐλάβεια καί σεβασμό τό γόνυ τῆς ψυχῆς καί τοῦ σώματος ἐνώπιον τοῦ μαρτυρίου καί τῆς θυσίας τους. Καταθέτομε τά δαφνόφυλλα τῆς εὐγνωμοσύνης καί τοῦ σεβασμοῦ μας στήν μνήμη τους.

«Σταυροῦ τύπον ἐπλήρου»

          Ὁ Τίμιος Σταυρός ἀποτελε[ι ἕνα ἀπό τά σημαντικότερα θέματα τῆς θεολογίας καί τῆς εὐσεβείας τῆς Ἐκκλησίας, ἀφοῦ κατά τόν κορυφαῖο ἀπόστολο Πέτρο : “Αὐτός σήκωσε τίς ἁμαρτίες μας μέ τό ἴδιο του τό σῶμα στό σταυρό” (Α΄ Πέτρου β΄ 24).

          Ὁ ἐσταυρωμένος Κύριος εἶναι τό περιεχόμενο τοῦ κηρύγματος τῶν ἁγίων Ἀποστόλων κατά τήν ὁμολογία τοῦ ἀποστόλου τῶν ἐθνῶν Παύλου : “Γιατί σκοπός μου δέν ἦταν νά σᾶς κάνω νά γνωρίσετε κάτι ἄλλο, παρά μόνο τόν Ἰησοῦ Χριστό, καί μάλιστα σταυρωμένο ” (Πρός Κορινθίους Α΄ β΄ 2).

          Μέ καύχησι ὁ μέγας ἀπόστολος τοῦ Χριστοῦ Παῦλος ἀναφερόταν στήν σταυρική θυσία τοῦ Λυτρωτοῦ καί Σωτῆρος μας Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ : “Ὅσο γιά μένα, δέ θέλω ἄλλη ἀφορμή γιά καύχηση ἐκτός ἀπό τό σταυρό τοῦ Κυρίου μᾶς Ἰησοῦ Χριστοῦ, τό σταυρό πού πάνω του πέθανε ὁ κόσμος γιά μένα κι ἐγώ γιά τόν κόσμο ” (Πρός Γαλάτας στ΄ 14).

Οἱ ἀνά τούς αἰῶνες ἅγιοι καί θεοφόροι Πατέρες μας καί ἐκκλησιαστικοί συγγραφεῖς ἐμελέτησαν ποικιλοτρόπως τά περί τό Πάθος καί τόν ἐπί τοῦ σταυροῦ θάνατο τοῦ Σωτῆρος μας. Στήν διδασκαλία τους ὁ σταυρικός θάνατος συσχετίσθηκε μέ πολλά γεγονότα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, πού θεωροῦνται τύπος ἤ προεικόνιση του. Ἡ Καινή Διαθήκη ὄχι μόνον ἐπιτρέπει, ἀλλά καί συνηθίζει νά ἀναζητεῖ στήν Παλαιά Διαθήκη τύπους τῶν μελλόντων γεγονότων, ὅπως θά ἀποδεχθεῖ στήν συνέχεια. Ἀπό τούς ἱερούς συγγραφεῖς τῆς Καινῆς Διαθήκης ἑρμηνεύονται τά γεγονότα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης.

Ἰδιαιτέρως ὁ ἀπόστολος Παῦλος στό πρός Κορινθίους Α΄ α΄ 19 ἐξαγγέλλει, ὅτι τό κήρυγμα τῆς σταυρικῆς θυσίας τοῦ Κυρίου μας ἐξαφάνισε κάθε ἀνθρώπινη σοφία, πού τήν κατέστησε ἀνωφελῆ καί ἄχρηστη, ὅπως εἶχε προφητευθεῖ ἀπό τόν Ἠσαΐα στό κθ΄ 14.                                                       

          Ὁ ἴδιος ὁ Κύριος μας ἐπικαλέσθηκε γεγονότα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης πού ἐπαληθεύθηκαν ἀπό γεγονότα τῆς ζωῆς Του :

          Συσχέτισε τό λυτρωτικό μέ σταύρωσι θάνατό Του μέ τήν ἱστορία τοῦ χάλκινου φιδιοῦ στήν ἔρημο : “Ὅπως ὁ Μωυσῆς ὕψωσε τό χάλκινο φίδι στήν ἔρημο, ἔτσι πρέπει νά ὑψωθεῖ ὁ Υἱός τοῦ Ἀνθρώπου, ώστε ὅποιος πιστεύει σ’ αὐτόν νά μή χαθεῖ ἀλλά νά ζήσει αἰώνια ” (Ἰωάννου γ΄ 14 -15).                                               

          Ὁ ἅγιος καί θεοφόρος πατέρας μας Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς (1296-1359 μ.Χ.) ἀρχίζει τήν ὁμιλία του στόν Τίμιο Σταυρό ὡς ἑξῆς : “ Σταυρός τοῦ Χριστοῦ προαναγγελλόταν καί προτυπωνόταν μυστικῶς ἀπό παλαιές γενεές, καί κανείς ποτέ δέν συμφιλιώθηκε μέ τόν Θεό χωρίς τή δύναμι τοῦ Σταυροῦ” (Ὁμιλία ΙΑ΄ εἰς τόν Τίμιον καί Ζωοποιόν Σταυρόν. PG 151,124).

Τό “ξύλον τό ἐν τῷ παραδείσῳ”.

          Κατά τό βιβλίο τῆς Γενέσεως β΄ 16-17 ὁ Θεός ἔδωσε ἐντολή στούς Πρωτοπλάστους νά μή γευθοῦν ἀπό τοῦ ξύλου, δηλαδή ἀπό τούς καρπούς τοῦ δένδρου, τῆς γνώσεως τοῦ καλοῦ καί τοῦ κακοῦ.

          Ὁ ἅγιος Φιλόθεος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως (τέλη ιγ΄ αἰῶνος -1379 μ.Χ.) θεωρεῖ, ὅτι τό ξύλο, τό δένδρο δηλαδή, πού εὑρίσκετο στόν Παράδεισο προτύπωσε τόν Σταυρό τοῦ Κυρίου μας.

          Ἀντιπαραθέτει ὡς ἑξῆς τό ξύλο τό ἐν τῷ παραδείσῳ μέ τό ξύλο τοῦ Σταυροῦ :

          “Τό ξύλον τοῦ παραδείσου αἰχμάλωτον καί γυμνόν ἐποίησε τόν Ἀδάμ καί κρυβῆναι αὐτόν παρεσκεύασε τό ξύλον τοῦ σταυροῦ τόν νικητήν Χριστόν ἀφ’ ὑψηλοῦ πᾶσιν ἐδείκνυεν” (Λόγος εἰς τήν ὕψωσιν τοῦ Τιμίου καί Ζωοποιοῦ Σταυροῦ P.G.154,726).

          Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός θεωρεῖ τό ἐν τῷ παραδείσῳ ξύλο τύπο τοῦ Σταυροῦ : “ Ἐπειδή διά μέσου τοῦ ξύλου ὁ θάνατος προῆλθε, ἔπρεπε διά μέσου τοῦ ξύλου νά δωρηθοῦν ἡ ζωή καί ἡ ἀνάσταση ”(“ Ἔκδοσις ἀκριβής περί ὀρθοδόξου πίστεως ” στό ια΄ (πδ΄) κεφάλαιο “Περί σταυροῦ, ἐν ᾧ ἔτι καί περί πίστεως” P.G. 94, 1132).        Ὁ ἅγιος Ἀνδρέας ὁ Κρήτης (660-740 μ.Χ.) αὐτούς τούς συμβολισμούς :        “Σταυροῦ τύπον ἐπλήρου ….Ἰσαάκ, τά ξύλα τῆς θυσίας ἀναλαβών καί τῷ πατρί θυσίαν ἑαυτόν ἐπειγομένῳ προτροπάδην ἐχόμενος” (“ Εἰς τήν παγκόσμιον Ὕψωσιν τοῦ Τιμίου καί Ζωοποιοῦ Σταυροῦ ” P.G. 97, 1032). Κατά τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Δαμασκηνό ἡ ράβδος τοῦ Μωϋσῆ προεικονίζει τόν Σταυρό  (Ἔνθ’ ἀνωτέρω, P.G. 94, 1132-1133).

Γιά τόν μαθητή τοῦ Χριστοῦ ἰσχύει πάντοτε ὁ λόγος Του :

“ Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι” (Μάρκου η΄ 34).

            Μέ τήν ἑκούσια αὐτή νέκρωσι τῶν παθῶν καί τῆς ἁμαρτίας ἀξιωνόμαστε τῆς αἰωνίου ζωῆς κατά τήν ὑπόσχεσή Του : “Γιατί ὅποιος θέλει νά σώσει τή ζωή του θά τή χάσει, ὅποιος ὅμως ἐξαιτίας μου χάσει τή ζωή του, θά τή βρεῖ ”(Ματθαίου ιστ΄ 25).

«Κηρύξατε τό εὐαγγέλιον πάσῃ τῇ κτίσει»

Τό κήρυγμα τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ εἶναι γνωστό ἀπό τήν Παλαιά Διαθήκη. Ὁ Νῶε εἶναι ὁ πρῶτος πού ἀναφέρεται ἐκεῖ ὅτι περιῆλθε σέ διάφορα μέρη καί κήρυξε τήν ἀνάγκη τῆς μετάνοιας, γιά νά ἀποφευχθεῖ ἡ καταστροφή τοῦ κατακλυσμοῦ (Γενέσεως στ΄). Ἀργότερα ὁ Μωϋσῆς κηρύσσει πρός τούς Ἰσραηλῖτες καθ’ ὅλο τό διάστημα πού βρισκόταν μαζί τους καί τούς καθοδηγεῖ στό θέλημα τοῦ Θεοῦ, ἰδίως ἀπό τότε πού ἐπάνω στό ὄρος Σινᾶ ἔλαβε ἀπό τόν Θεό τίς πλᾶκες τοῦ Νόμου (Δευτερονομίου ε΄, στ΄, ζ΄). Καί κατόπιν σέ ὅλη τήν ἱστορία τοῦ Ἰσραήλ, τά κηρύγματα τῶν Προφητῶν ἀνταποκρίνονται κάθε φορά στίς ἀνάγκες τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ, πού προφυλάσσουν ἀπό τούς πνευματικούς καί ἠθικούς κινδύνους πού τόν περιστοιχίζουν καί τόν ἀπειλοῦν, καθοδηγώντας σέ μετάνοια καί ἐπιστροφή, πού κάθε φορά παρεκτρέπεται, προετοιμάζοντάς τον γιά τήν ὑποδοχή τοῦ Λυτρωτοῦ Του, πού θά γεννιόνταν μέσα στούς κόλπους του. Τό τελευταῖο δέ προφητικό κήρυγμα, αὐτό τοῦ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου ἀπετέλεσε τήν ἀναγκαία εἰσαγωγή στό ἔργο τοῦ Λυτρωτοῦ μας, πρός τόν Ὁποῖον ὁδήγησε ὅλους ἐκείνους πού μέ τήν ἀληθινή ἐπίγνωση τῆς καταστάσεώς τους καί μέ τόν ἄσβεστο πόθο τῆς λυτρώσεώς τους προετοιμάσθηκαν σ’ αὐτή μέ τό βάπτισμα τῆς μετανοίας τους: «’Εγώ σᾶς βαφτίζω μέ νερό, καί τό βάπτισμά μου εἶναι βάπτισμα μετάνοιας. Αὐτός ὅμως πού ἔρχεται ὕστερα ἀπό μένα, εἶναι πιό ἰσχυρός ἀπό μένα, καί δέν εἶμαι ἄξιος οὔτε τά ὑποδήματά του νά κρατήσω. Αὐτός θά σᾶς βαφτίσει μέ Ἅγιο Πνεῦμα καί φωτιά» (Ματθαίου γ΄, 11-13). Καί «τότε ἦλθε τό πλήρωμα τοῦ χρόνου» καί ἐμφανίσθηκε πιά στόν κόσμο ὁ Ἴδιος ὁ Λυτρωτής, γιά νά κηρύξει αὐτοπροσώπως ὅτι ἔφθασε πλέον ὁ καιρός τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ καί νά καλέσει σ’ αὐτήν ὅλους τούς καλοπροαίρετους ἀνθρώπους.

Αὐτά ἔπραξε ὁ Κύριός μας καθ’ ὅλη τήν τριετία τῆς δράσεώς Του μέχρις ὅτου μέ τόν σταυρικό θάνατό Του ἐπισφράγισε τό κήρυγμά Του καί ἔδωσε μέ τήν θυσία Του ὄχι μόνο τό τέλειο ζωντανό ὑπόδειγμα γιά τήν πραγματοποίηση ἐκείνων πού εἶχε διδάξει, ἀλλά καί τήν δύναμη καί τήν ἱκανότητα γι’ αὐτήν τήν πραγματοποίηση. Ὕστερα μέ τήν Ἀνάσταση καί τήν Ἀνάληψή Του μᾶς ἔδωσε τήν θεία ἐγγύηση περί τοῦ μέλλοντος πού περιμένει τούς ἀκροατές καί ἐκτελεστές τοῦ κηρύγματός Του.

Ἀλλά τό ἔργο τοῦ Κυρίου δέν ἦταν δυνατό νά σταματήσει ἕως ἐκεῖ. Φρόντισε γιά τήν ἐξακολούθησή του «μέχρι τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος» (Ματθαίου κδ΄, 3). Καί γι’ αὐτό πρίν φύγει ἀπό τόν κόσμο αὐτό σωματικά, ἔδωσε στούς Ἀποστόλους, πού εἶχε πρός τοῦτο προετοιμάσει, τήν ἐντολή νά συνεχίσουν τό κήρυγμά Του σέ ὅλο τόν κόσμο: «Κηρύξατε τό εὐαγγέλιον πάσῃ τῇ κτίσει» (Μάρκου ιστ΄, 15), εἶπε πρός τούς Ἀποστόλους, ὅταν θριαμβευτής ἐμφανίσθηκε σ’ αὐτούς μετά τήν Ἀνάστασή Του στό ὄρος τῆς Γαλιλαίας. Καί λίγο πρίν ἀναληφθεῖ τούς εἶπε πάλι : «Καί ἔσεσθέ μοι μάρτυρες… ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς» (Πράξεων α΄, 8). Πρός τόν σκοπό δέ αὐτό καί τούς ἐφοδίασε μέ τήν χάρη καί τήν δύναμη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πού τούς ὁδήγησε «εἰς πᾶσαν τήν ἀλήθειαν» (Ἰωάννου ιστ΄, 13).

  Οἱ ἀπόστολοι φάνηκαν πιστοί τηρητές τῆς ἐντολῆς τοῦ Κυρίου καί συνεχιστές συγχρόνως τοῦ διδακτικοῦ Του ἔργου, στό ὁποῖο μαθήτευσαν καί ἄλλους πού κατέστησαν «διδασκάλους» καί «εὐαγγελιστές» καί οἱ ὁποῖοι περιέρχονταν σέ διάφορες πόλεις καί κήρυσσαν τόν λόγο τοῦ Θεοῦ. Μετέδωσαν δέ τήν δική τους ἐξουσία καί τίς εὐθύνες τους οἱ Ἀπόστολοι στούς Ἐπισκόπους, πού τούς ἐγκατέστησαν σέ διάφορα μέρη τοῦ Χριστιανικοῦ κόσμου καί ἀπό τούς ὁποίους διαδοχικῶς ἡ ἐξουσία αὐτή καί οἱ εὐθύνες μεταβιβάσθηκαν στούς χειροτονηθέντες ἀπ’ αὐτούς καί μέ τόν τρόπο αὐτό μέχρι τίς ἡμέρες μας. Μέ τόν ἴδιο τρόπο καί σήμερα συνεχίζεται τό κήρυγμα τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ ἀπό τούς διαδόχους τῶν Ἀποστόλων, τούς Ἐπισκόπους, ἀπό τούς Πρεσβυτέρους καί Διακόνους στούς ὁποίους παρέχεται τό δικαίωμα αὐτό μέ τήν χειροτονία καί ἀπό τούς ἄλλους «διδασκάλους» καί «κήρυκας» τούς ὁποίους σέ κάθε τόπο ὁρίζει ὁ Ἐπίσκοπος, ὡς ἁρμοδίους καί ἱκανούς γιά νά κηρύττουν.

   Εἶναι λοιπόν τό θεῖο κήρυγμα τό σημερινό μία συνέχεια τοῦ διδακτικοῦ ἔργου, πού προπαρασκευαστικῶς μέν ἄρχισαν οἱ Προφῆτες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, τελειοποίησε ὁ Ἴδιος ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός καί ἀπ’ Αὐτόν παρέλαβαν καί κατ’ ἐντολή Του ἐξακολούθησαν οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι καί οἱ διάδοχοί τους, οἱ Πατέρες μας τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας μας. Στηρίζεται καί θεμελιώνεται πάνω στά λόγια τῶν Προφητῶν, τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καί τῶν Ἀποστόλων καί στήν γνήσια καί ἀνόθευτη παράδοση τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας.  

Πνευματοφόροι πιστοί

Ἀπό τούς θείους λόγους τοῦ Ἀποστόλου Παύλου ἐμπνεόμεθα καί σημειώνουμε στήν συνέχεια τίς ἄριστες προστροπές μέ  τίς ὁποῖες ὀφείλουν νά πορεύονται ὅσοι θέλουν νά ζοῦν ὡς πνευματοφόροι πιστοί τῆς Ἐκκλησίας, δηλαδή νά ζοῦν :

«Ἐν πνεύματι»

Πού σημαίνει « ἐν τῇ ζωῇ, ἥν θὰ ζῇς ἐμπνεόμενος ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος». Ἡ πνευματική ζωή, τήν ὁποία ἐμπνέει πάντοτε στόν ἄνθρωπο ἡ ἐντός αὐτοῦ παρουσία τοῦ ἁγίου Πνεύματος, μέ τούς θείους καί οὐρανίους καρπούς της (Γαλάτες  ε΄, 22) μεταβάλλει τόν ἄνθρωπο σέ πραγματικό φῶς, σέ ἅλας, πού νοστιμίζει καί συντηρεῖ τήν ἀνθρώπινη ὕπαρξη σέ πηγή ἁγιασμοῦ. Πνευματοφόροι καί πνευματοκίνητοι ἄνθρωποι ἀποτελοῦν πάντοτε τό ἄριστο παράδειγμα γιά τήν ζωή ὅλων. Τέτοιοι καλούμαστε νά γίνουμε ὅλοι ἀνεξαιρέτως.

«Ἐν πίστει»

Ἡ θερμή, ὀρθή καί ἀδίστακτη πίστη, πού γνωρίζει τί καί γιατί πιστεύει καί  ἀποτελεῖ γιά τόν κάτοχό της πηγή χαρᾶς καί πνευματικῆς ἀγαλλιάσεως, ἡ ὁποία μέ τήν δύναμή της μετέβαλε τά ἤθη, ἔφερε δέ καί διατηρεῖ τήν ἀναγέννηση καί τόν ἁγιασμό στήν ψυχή του, ἡ ὁποία κάνει τόν πιστό θαρραλέο ὁμολογητή καί μάρτυρα, διά βίου ἁγίου καί δι’  αἷματος, αὐτή ἡ πίστη μεταβάλλει τόν πιστό σέ ζωντανό παράδειγμα τοῦ πλησίον καί κάνει τούς πιστούς νά ἐμπιστεύωονται καί νά κατευθύνονται ἀπό αὐτόν.

«Ἐν ἁγνείᾳ»

Πού σημαίνει ὅτι ὀφείλει νά ζεῖ  « Ἐν σωφροσύνη, ἐν καθαρότητι» χωρίς τό μολυσμό τῆς ἁμαρτίας. Ὅλως ἰδιαιτέρως ἡ πνευματική καί σωματική ἁγνότητα δίνουν τό ἀποτελεσματικώτερο καλό παράδειγμα στούς πιστούς. Ἀντίθετα «φανερὰ δέ ἐστι τὰ ἔργα τῆς σαρκός, ἅτινά ἐστι μοιχεία, πορνεία, ἀκαθαρσία, ἀσέλγεια, εἰδωλολατρία, φαρμακεία, ἔχθραι, ἔρεις, ζῆλοι, θυμοί, ἐριθεῖαι, διχοστασίαι, αἱρέσεις, φθόνοι, φόνοι, μέθαι, κῶμοι καὶ τὰ ὅμοια τούτοις» (Γαλάτες ε΄, 19-21) πάντοτε μισοῦνταν ἀπό τούς λογικούς καί ἠθικούς ἀνθρώπους καί θεωροῦνταν ὡς κατάπτωση καί καταστροφή τῆς ἀνθρώπινης ἀξιοπρέπειας. Καί οἱ πράττοντες τέτοια ἔργα δίκαια καί μέχρι σήμερα χαρακτηρίζονται ὡς τά χείριστα παραδείγματα γιά τήν καλή ἀνατροφή τῶν παιδιῶν καί τήν καθοδήγηση τῶν ἀνθρωπίνων κοινωνιῶν. Ὅλως ἰδιαιτέρως ὀφείλουμε νά προσέξουμεν τήν συμβουλή αὐτή τοῦ Ἀποστόλου Παύλου: «τύπος ἐν ἁγνεία».

«Πρόσεχε τῇ ἀναγνώσει, τῇ παρακλήσει, τῇ διδασκαλίᾳ»

«Πρόσεχε τῇ ἀναγνώσει, τῇ παρακλήσει, τῇ διδασκαλίᾳ». Στήν μικρή αὐτή φράση καί συμβουλή βρίσκουμε καί ἕνα ἀκόμη γνώρισμα τοῦ καλοῦ παραδείγματος. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος συνιστᾶ στόν ἀπόστολο Τιμόθεο νά ἔχει συγκεντρωμένη τήν προσοχή του στήν ἀνάγνωση τῶν Γραφῶν, στίς συμβουλές καί στήν διδασκαλία. Ἡ πείνα καί ἡ δίψα τοῦ θείου λόγου, ἡ πρόθυμη καί μετά προσοχῆς καί προσευχῆς ἀνάγνωση τῶν Γραφῶν, ἐκτός τῆς προσωπικῆς πνευματικῆς ὠφέλειας, προκαλεῖ ἄριστη ἐντύπωση στόν πλησίον, ὅπως καί ἡ ἀδιαφορία στήν ἀνάγνωση τῶν Γραφῶν, ἐκτός τοῦ ὅτι στήν οὐσία ἀποτελεῖ περιφρόνησή τους, δημιουργεῖ καί ἀλγεινή ἐντύπωση στούς συνανθρώπους μας. Εἶναι δέ πραγματικά θλιβερό τό παρουσιαζόμενο φαινόμενο σέ πολλούς πιστούς, νά μελετοῦν ὅλα τά εἴδη τῶν βιβλίων καί περιοδικῶν καί νά μή διαθέτουν οὔτε ἐλάχιστα λεπτά γιά τήν μελέτη τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ. Πῶς εἶναι δυνατό νά ὁμιλεῖ κανείς γιά καλό παράδειγμα; Ὅπως φαίνεται ἡ ποιότητα ἑνός ἀνθρώπου ἀπό τούς φίλους καί τούς ἀνθρώπους πού συναναστρέφεται, ἔτσι φαίνεται καί ὁ πνευματικός ἄνθρωπος ἀπό τά βιβλία καί τά περιοδικά πού εὐχαρίστως μελετᾶ.

Σήμερα οἱ συνθῆκες ἐπιβάλλουν ὄχι τόν ἐπανευαγγελισμό τῶν ἀνθρώπων ἀλλά τόν εὐαγγελισμό. Ἡ ἀμέλεια τῶν γονέων γιά τήν θρησκευτική ἀγωγή τῶν τέκνων τους, ἡ πολύμορφη διάδοση θρησκευτικῶν ἀλλοτρίων ἀρχῶν καί παραδόσεων πρός τό εὐαγγέλιο, ἡ σύγχυση καί οἱ πλάνες ἐπιτάσσουν τήν συστηματική διδασκαλία τῆς ὀρθόδοξης πίστης, τῆς ὑγιαινούσης διδασκαλίας (Β΄ Πρός Τιμόθεον, δ΄, 3), τῆς σώζουσας ἀλήθειας.

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος σχολιάζει τόν λόγο τοῦ ἀποστόλου Παύλου λέγοντας ὅτι : «… γίνε πρότυπο τῶν πιστῶν στό λόγο, στή συναναστροφή, στήν ἀγάπη, στή πίστη, στήν ἁγνότητα,» παρέχοντας τόν ἑαυτό σου πρότυπο καλῶν ἔργων σέ ὅλα. Δηλαδή, τό παράδειγμα τῆς ζωῆς γίνε ἐσύ, στεκόμενος μπροστά σάν μιά εἰκόνα, σάν νόμος ἔμψυχος, σάν κανόνας καί ὑπόδειγμα καλοῦ βίου» (Ὁμιλία ΙΓ΄, Στήν Α΄ Πρός Τιμόθεον Ἐπιστολήν, ΕΠΕ 23, σ. 331). Ἐπισημαίνει πόσο βλάπτει τό κακό παράδειγμα καί ἡ συμπεριφορά πού καταδικάζει ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ πού δέν ἑλκύει τούς ἀνθρώπους πρός τόν Χριστό, τήν πίστη καί τήν Ἐκκλησία.

Ἐάν σ’ ὅλα αὐτά προστεθεῖ καί ἡ συνεχής προσπάθεια γιά τήν ἀνανέωση καί ἀναζωπύρηση τῶν θείων χαρισμάτων, τά ὁποία μᾶς δόθηκαν ἀπό τό ἅγιο Πνεῦμα, μέ τήν προσευχή καί γενικά μέ τήν μυστηριακή ζωή μας, θά ἔχουμε μία ὁλοκληρωμενη εἰκόνα τοῦ καλοῦ παραδείγματος, ὅπως τήν ἀντιλαμβάνεται καί τήν ζητεῖ ὁ ἀπόστολος Παῦλος.

«ἵνα οἱ μὴ βλέποντες βλέπωσι»

Δημοσιεύθηκε 6.6.2024

Ἔπειτα ἀπὸ τὴν ὁμιλία τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ πρός τούς Ἰουδαίους γιὰ τὸ πνευματικὸ φῶς (Ἰωάννου ζ΄, 37-39, η΄, 12-20) ὁ ᾿Ιωάννης διηγεῖται ἀμέσως τὴ θεραπεία τοῦ γεννηµένου τυφλοῦ.  Οἱ Μαθητές ρώτησαν τὸν Ἰησοῦ : «Ραββί, τίς ἥμαρτεν, οὗτος ἤ οἱ γονεῖς αὐτοῦ, ἵνα τυφλὸς γεννηθῇ ;».

          ᾿Αφοῦ ἔγινε ἡ θεραπεία, ἀκολουθοῦν  οἱ  ἀναπόφευκτες συζητήσεις, γιατὶ  ὁ  θεραπευμένος ἦταν ζητιάνος, γνωστότατος σὲ ὅλη τὴν πόλη καὶ ὅλοι ἤξεραν ὅτι εἶχε γεννηθῆ τυφλός, ἐνώ τώρα ἔβλεπε. Γι’ αὐτὸ μερικοὶ ἔλεγαν: Εἶναι ἀκριβῶς αὐτός ! Ἄλλοι ἀντιθέτως : Μήπως εἶναι κάποιος ποὺ τοῦ μοιάζει!  Ὁ  θεραπευμένος, στὸν ὁποῖο ἀπευθύνονταν, ἀπαντοῦσε : ᾿Αλλ᾽ ὄχι, εἶμαι ἀκριβῶς ἐγώ,  ὁ  γεννημένος τυφλός! Οἱ  ἄλλοι ρωτοῦσαν : Καὶ πῶς σοῦ ἀνοίχθηκαν τὰ µάτια ;  Καὶ κεῖνος μὲ ἁπλότητα ἀπαντοῦσε : Ἐκεῖνος ποὺ λέγεται Ἰησοῦς ἔκανε λίγη λάσπη, μοῦ τὴν ἔβαλε στὰ μάτια˙ μοῦ εἶπε : «Πήγαινε, πλύσου στὴν Σιλωάμ»" πῆγα κεῖ πλύθηκα˙ καί εἶδα. Μάλιστα, ὅτι ὁ τυφλὸς θεραπεύτηκε, ἦταν κάτι τὸ βέβαιο, ἀλλὰ κάτι τὸ πιό βέβαιο ἀκόμα ἦταν ὅτι ὅποιος ἔκανε λίγη λάσπη τὴν ἡμέρα τοῦ Σαββάτου ἦταν ἕνας ἁμαρτωλός, ἕνας ἀσεβής, ἕνας βδελυκτός, καὶ γι’ αὐτὸ δὲν μποροῦσε νὰ ἐγεργῆ θαύµατα. Μὲ αὐτὴ τὴν ἀμηχανία θέλησαν νὰ γνωρίσουν, γιὰ νὰ φωτισθοῦν, τὴ γνώμη τοῦ θεραπευµένου. Ρώτησαν : Τί σκέπτεσαι σὺ γιὰ ἐκεῖνον ποὺ σοῦ ἄνοιξε τὰ μάτια; Καὶ κεῖνος χωρὶς δισταγμό : Γιὰ μένα, εἶναι ἕνας προφήτης !

Τοῦ ἀπήντησαν περιφρονητικά : Γεννήθηκες ὅλος μέσα στὴν ἁμαρτία καὶ ἔρχεσαι  νά  διδάξης ἐμᾶς ! Ἔξω ἀπὸ ἐδῶ ! Μερικοὶ Φαρισαῖοι, ρώτησαν τὸν ᾿Ιησοῦ : «Μὴ καὶ ἡμεῖς τυφλοί ἐσμεν ;».  Ὁ  Ἰησοῦς ἀπήντησε σοφά : «Ἄν ἤσασταν τυφλοί», δέ θά ἤσασταν ἔνοχοι· ἀφοῦ ὅμως τώρα λέτε μέ βεβαιότητα «ἐμεῖς βλέπουμε», ἡ ἐνοχή σας παραμένει».

Μὲ ἄλλα λόγια, ἡ τύφλωσις εἶναι γενική, ἀλλὰ μπορεῖ κανεὶς  νά  θεραπευθεῖ ἀπ᾿ αὐτὴ µόνον ἂν ἀρχίση νὰ ἀναγνωρίζει ὅτι εἶναι προσβεβληµένος, ἐνῶ δὲν θὰ θεραπευθεῖ ποτὲ ἐκεῖνος ποὺ αὐταπατᾶται, ὅτι βλέπει καθαρά˙ ἡ αὐταπάτη αὐτὴ εἶναι πιὸ ἐπικίνδυνη καὶ ἀπὸ αὐτὴν ἀκόμα τὴν τύφλωσι, γιατὶ εἶναι ἡ ἑπταπλῆ σφραγίδα της.

Ὁ φυσικός ἄνθρωπος ζῶντας μακρυά ἀπό τόν Θεό καί τήν ἀγάπη Του, εἶναι πνευματικά τυφλός. Τυφλός ὡς πρός τήν κατάστασή του ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. (Πρός Ρωμαίους γ΄ 11). Τυφλός ὡς πρός τήν προσωπικότητα τοῦ Χριστοῦ : «Ὅποιος ὅμως μισεῖ τόν ἀδελφό του βρίσκεται στό σκοτάδι καί πο­ρεύεται μέσα στό σκοτάδι· καί δέν ξέρει ποῦ πάει, γιατί τό σκοτάδι ἔχει τυφλώσει τά μάτια του» (Α΄ Ἰωάννου β΄ 11). Τυφλός ὡς πρός τήν χάρη τοῦ Θεοῦ : «Ὅπως τό προεῖπε ἡ Γραφή: Ἔκανε ὁ Θεός νά ναρκωθεῖ τό πνεῦμα τους, τά μάτια τους νά μή βλέπουν καί τ’ αὐτιά τους νά μήν ἀκοῦν, ὡς τά σήμερα». (Πρός Ρωμαίους ια΄ 8).  Τυφλός ὡς πρός τά πράγματα τοῦ Θεοῦ  (Πρός Κορινθίους Α΄ β΄, 14): « Ὅποιος ὅμως δέν ἔχει τό Πνεῦμα, δέν παραδέχεται τά δῶρα πού φανερώνει τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, ἀφοῦ γιά κεῖνον ὅλα αὐτά εἶναι μωρία· καί δέν μπορεῖ νά τά καταλάβει, γιατί αὐτά τά πράγματα κατανοοῦνται μόνο μέ τή βοήθεια τοῦ Πνεύματος». Τυφλός ὡς πρός τήν παρουσία τοῦ Χριστοῦ : «Γι’ αὐτό σέ συμβουλεύω ν’ ἀγοράσεις ἀπό μένα χρυσάφι καθορισμένο στή φωτιά, γιά ν’ ἀποκτήσεις πλούτη, λευκά ροῦχα γιά νά ντυθεῖς καί νά μήν ντρέπεσαι πού φαίνεται ἡ γύμνια σου, κολλύριο γιά ν’ ἀλείψεις τά μάτια σου καί ν’ ἀποκτήσεις τό φῶς σου» (Ἀποκαλύψεως γ΄ 18). Τυφλός ὡς πρός τήν ἀνάγκη τῆς ἀναγεννήσεως : «Κι ὁ Ἰησοῦς τοῦ εἶπε: “Σέ βεβαιώνω, πώς ἄν δέ γεννηθεῖ κανείς ξανά, δέν μπορεῖ νά δεῖ τή βασιλεία τοῦ Θεοῦ» (Ἰωάννου γ΄ 3-7). Τυφλός ὡς πρός τό κακό πού τόν περιβάλλει: «Ζούσαμε τότε σύμφωνα μέ τίς ἀπαιτήσεις αὐτοῦ ἐδῶ του κόσμου, ὑπακούοντας στόν ἄρχοντα τῶν πονηρῶν δυνάμεων πού βρίσκονται ἀνάμεσα σ’ οὐρανό καί γῆ… ἤμασταν δοῦλοι στίς ἐπιθυμίες μας καί κάναμε ὅ,τι ἤθελε τό ἁμαρτωλό ἐγώ μας. Κι ἡ ἁμαρτωλή μας φύση μᾶς ὁδηγοῦσε, ὅπως καί τούς ὑπόλοιπους ἀνθρώπους, σέ πράξεις πού προκαλοῦσαν τήν ὀργή τοῦ Θεοῦ» (Πρός Ἐφεσίους β΄ 2,3)

Οἱ ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας μας εἶναι ἐλευθερωμένοι γιατί βίωσαν καί ζοῦν στό φῶς τοῦ Χριστοῦ καί τῆς Χάρης του : « «Ἐγώ εἶμαι τό φῶς τοῦ κόσμου· ἐκεῖνος πού μέ ἀκολουθεῖ δέ θά πλανιέται μέσα στό σκοτάδι, ἀλλά θά ἔχει τό φῶς πού φέρνει στή ζωή» (Ἰωάννου η΄ 12)

«θαρσεῖται ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον»

Μέ χαρά καί εὐφροσύνη οἱ πιστοί ἑορτάζουμε λαμπρῶς τήν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, τήν νίκη Του, ὁ Ὁποῖος κατά τόν εὐαγγελιστή Ἰωάννη «ἐξῆλθε νικῶν καὶ ἵνα νικήσῃ» (Ἀποκαλύψεως στ´ 2).

Ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός ἔγινε ὁ ἀπόλυτος νικητής στό πάθος στό πάθος Του. Ἐπέτρεψε στούς ἐχθρούς Του νά Τόν ταπεινώσουν καί νά Τόν ἐξευτελίσουν μέ κάθε τρόπο καί μέσο, κι Ἐκεῖνος ἔμεινε ἀπαθής, ἀτάραχος, ὡς βέβαιος γιά τήν νίκη Του. Δέχθηκε νά πιεῖ τό πικρό ποτήρι τοῦ Πάθους καί νά βυθισθεῖ μέσα στόν πόνο ὑπακούοντας στό θέλημα τοῦ Οὐρανίου Πατέρα. Νίκησε μέ τήν καρτερία Του, μέ τήν σιωπή Του, μέ τήν ἀνεξι κακία Του, τήν σοφή ταπείνωσή Του. Ὑπέμεινε ἑκούσια, καρτερικά καί ἀγόγγυστα τό μεγάλο μαρτύριο τοῦ Πάθους Του, ἄν καί δέν ἔπρεπε νά ὑποστεῖ τέτοιο μαρτυρικό καί ἀτιμωτικό θάνατο, ἐπειδή ἦταν ἀναμάρτητος καί δίκαιος πρός ὅλους.

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος διακηρύττει, ὅτι γι᾽ αὐτή τήν ὑπακοή καί τήν ταπείνωσή Του ὁ Θεός Τόν ὑπερύψωσε καί Τόν δόξασε (Πρός Φιλιππησίους β´ 8­9.), ἀναφέροντας : «ταπεινώθηκε θεληματικά ὑπακούοντας μέχρι θανάτου, καί μάλιστα θανάτου σταυρικοῦ. Γι’ αὐτό καί ὁ Θεός τόν ἀνέβασε πολύ ψηλά καί Τοῦ χάρισε τό ὄνομα πού εἶναι πάνω ἀπ’ ὅλα τά ὀνόματα»

Ἔτσι ἡ ἑκούσια ὑπακοή μας στό θέλημα τοῦ Θεοῦ καί ἡ ὑπομονή μας στίς προσωπικές δοκιμασίες τῆς ζωῆς «χωρὶς γογγυσμῶν καὶ διαλογισμῶν» (Πρός Φιλιππησίους β´ 14) μετατρέπεται σέ προσωπικές περιφανεῖς νίκες, ἀφοῦ μᾶς καθιστοῦν ἀμέμπτους καί ἀκεραίους, τέκνα Θεοῦ ἄμωμα (Πρός Φιλιππησίους β´ 14­15) : «Ὅλα νά τά κάνετε χωρίς γογγυσμούς, κι ἐπιφυλάξεις, γιά νά γίνετε ἄψογοι καί ὁλοκληρωμένοι, παιδιά τοῦ Θεοῦ ἁγνά, ἀνάμεσα σέ ἀνθρώπους κακούς καί διεφθαρμένους. Ἀνάμεσά τους νά λάμπετε σάν ἀστέρια στόν κόσμο, μένοντας σταθεροί στό εὐαγγέλιο πού δίνει ζωή»

Ὁ Κύριός μας ὡς Νικητής τῆς ἁμαρτίας καί τοῦ θανάτου θυσιάστηκε καί πέθανε ἐλεύθερος ἀπό τήν ἁμαρτία, ἐπειδή ἦταν ἀναμάρτητος, γι᾽ αὐτό παρέμεινε καί ἐν «νεκροῖς ἐλεύθερος» (Ψαλμοῦ ΠΖ´ (ΠΗ´) 87, 5). Ὁ θάνατος εἶναι συνέπεια τῆς ἁμαρτίας καί τῆς παρακοῆς στό θέλημα τοῦ πανάγαθου Θεοῦ μας κατά τό ἀποστολικό «τὰ ὀψώνια τῆς ἁμαρτίας θάνατος, τὸ δὲ χάρισμα τοῦ Θεοῦ ζωὴ αἰώνιος» (Πρός Ρωμαίους στ´ 23) δηλαδή : «Γιατί ὁ μισθός πού δίνει ἡ ἁμαρτία εἶναι ὁ θάνατος, ἐνῶ τό δῶρο πού χαρίζει ὁ Θεός εἶναι ἡ αἰώνια ζωή, τήν ὁποία ἔφερε ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ὁ Κύριός μας»

Ἡ Ἀνάσταση, βιώνεται ὡς προσωπική νίκη τοῦ κάθε πιστοῦ  στήν κακία καί στά ἐξευτελιστικά πάθη τῆς ἁμαρτίας, πού ἐλευθερομένος ἀπό τά ὑπαρξιακά δεσμά τοῦ πεπτωκότος μετέχει στήν καινή ζωή.

γ´. Νικητής τῶν ἀντιθέων δυνάμεων Ὅσοι συνεργάσθηκαν καί ἐπέτυχαν νά καταδικασθεῖ σέ θάνατο ὁ ἀναμάρτητος καί μόνος δίκαιος Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός ἐπεδίωκαν νά ἀποδειχθοῦν ἰσχυρότεροι τῆς δικαιοσύνης τοῦ Θεοῦ, τῆς ἀλήθειας τοῦ Θεοῦ, τοῦ φωτός, ἀλλά μέ τήν Ἀνάσταση Του διαψεύσθηκαν. Αὐτή ἡ νίκη βιώνεται συνεχῶς στήν ζωή μας καί μᾶς ἐμπνέει νά μήν ὑποταχθοῦμε στίς ἀνόσιες καί ἀντίθεες δυνάμεις τοῦ κόσμου πού θέλουν νά μᾶς ἐπι­ βληθοῦν καί νά κυριαρχήσουν πάνω μας. Ὁ Κύριός μας ἐνθαρρύνει τούς μαθητές Του προτρέποντάς τους νά ἔχουν θάρρος καί νά Τόν ἐμπιστεύονται λέγοντας «θαρσεῖται ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον» (Ἰωάννου ιστ´ 33.).

Χαρεῖτε καί εὐφρανθεῖτε γιά τήν νίκη τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ καί βιώσατέ την ὡς προσωπική νίκη στήν ζωή σας.

Ἡ νίκη τῆς ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ παρατείνεται καί σήμερα στό ὑλικό καί ἐγκόσμιο σῶμα τῶν μαθητῶν Του πού συγκροτοῦν τό πελώριο καί πολυμελές ζωντανό καί ἱστορικό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, τήν μία ἁγία ἀποστολική καί καθολική Ἐκκλησία μας, πού ἐμπνέεται καί κατευθύνεται στό χωροχρόνο ἀπό τό Πνεῦμα Ἐκείνου.

Στήν Ἐκκλησία ἐπαναλαμβάνεται μυστικά καί διά τῶν τελουμένων ἁγίων Μυστηρίων ἡ ζωή Ἐκείνου κάθε ἡμέρα καί κάθε νύκτα ὡς λόγος καί πράξη. Σέ κάθε θεία Λειτουργία γεννιέται, βαπτίζεται, διδάσκει, θεραπεύει, βασανίζεται, δικάζεται ἀπό τούς ἀδίκους καί προκατειλημένους δικαστές. Καταδικάζεται σέ σταύρωση, ἀποθνήσκει. Ἐνταφιάζεται. Ἀλλά ἀνίσταται γιά νά διακηρύξει στά πέρατα τοῦ σύμπαντος κόσμου καί στούς αἰῶνες τῶν αἰώνων:  «Μοῦ δόθηκε κάθε ἐξουσία στόν οὐρανό καί στή γῆ» (Ματθαίου κη΄ 18). Κι ἐμεῖς τά μέλη αὐτοῦ τοῦ ἐνδόξου Θεοῦ ὁμολογοῦμε «Σύ εἶ ὁ Θεός ἡμῶν ἐκτός Σοῦ ἄλλον οὐκ οἴδαμεν τό ὄνομά Σου ὀνομάζομεν. Δέν ὑψώνουμε τά χέρια μας καί τήν φωνή μας ἱκετευτικά σ’ ἄλλο Θεό.  «Τόν σταυρόν Σου προσκυνοῦμε Δέσποτα καί τήν Ἁγίαν Σου Ἀνάστασιν  ὑμνοῦμε καί δοξάζουμε»

«ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζῳοποιηθήσονται»

Μέσα στίς δαφνοφόρες Ἐκκλησιές μας καί μέ πνευματική εὐφροσύνη ἑορτάζουμε τήν ῎Ενδοξη ᾿Ανάστασι τοῦ Κυρίου μας, τοῦ Λυτρωτοῦ καί Σωτῆρα μας ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ. ῾Η ᾿Ορθόδοξη ᾿Εκκλησία θεωρεῖται ὡς ἡ ᾿Εκκλησία τῆς ᾿Αναστάσεως, ὑπό τήν ἔννοιαν ὅτι πιστεύει καί κηρύσσει τήν ᾿Ανάστασι τοῦ Χριστοῦ καί ζεῖ τήν ζωή τῆς ᾿Αναστάσεως. 

῾Ο Κύριός μας μέ τό Σωτήριο Πάθος Του, τόν Ζωοποιό Σταυρό καί Θάνατό Του, τήν ῾Εκουσία Ταφή Του καί τήν Τριήμερη ῎Ενδοξη ᾿Ανάστασί Του καί γενικῶς μέ τό Μέγα Μυστήριον τῆς ᾿Ενσάρκου Οἰκονομίας·

α) Συνεφιλίωσε τούς ἀνθρώπους μετά τοῦ ᾿Επουρανίου Θεοῦ καί Πατέρα «Κατήργησε δηλαδή τόν ἰουδαϊκό νόμο τῶν ἐντολῶν καί τῶν διατάξεων, γιά νά δημιουργήσει μέ τό ἔργο του ἀπό τά δύο ἐχθρικά μέρη, ἀπό τούς Ἰουδαίους καί τούς ἐθνικούς μία νέα ἀνθρωπότητα, φέρνοντας τήν εἰρήνη. Κι ἀφοῦ θανάτωσε μέ τό σταυρό τοῦ τήν ἔχθρα, ἕνωσε τούς δύο πρώην ἐχθρούς σέ ἕνα σῶμα καί τούς συμφιλίωσε μέ τό Θεό» (᾿Εφεσίους β´, 15-16).

β) Κατέπαυσε τήν τυρανίδα τοῦ διαβόλου «ὅτι ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου κέκριται» (᾿Ιωάννου ιστ´, 11) καί μᾶς ἀπήλλαξε τῆς πονηρᾶς ἐξουσίας του (᾿Αποκάλυψη κ´, 20).

γ) Παρέσχε ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καθώς «αὐτός ἱλασμός ἐστιν περί τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν» (1 ᾿Ιωάννου β´, 2).

δ) ᾿Ανεγέννησε κάθε πιστό ἐξ ὕδατος καί Πνεύματος «Εὐλογημένος νά ’ναι ὁ Θεός, ὁ Πατέρας τοῦ Κυρίου μᾶς Ἰησοῦ Χριστοῦ, πού ἀπό μεγάλη εὐσπλαχνία μᾶς ξαναγέννησε σέ μία καινούργια ζωή μέ τήν ἀνάσταση τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἔτσι τώρα μπορεῖτε νά ἐλπίζετε πραγματικά σέ μία κληρονομιά φυλαγμένη γιά σᾶς στούς οὐρανούς, πού δέ φθείρεται, δέν ἔχει τίποτα τό βέβηλο καί δέ μαραίνεται ποτέ» (1 Πέτρου α´, 3-4).

ε) ᾿Ανεκαίνισε τήν παλαιωθεῖσα καί φθαρεῖσα ἀπό τήν ἁμαρτία φύσι, ἡ ὁποία «καί αὐτή ἡ κτίσις ἐλευθερωθήσεται ἀπό τῆς δουλείας τῆς φθορᾶς στήν ἐλευθερίαν τῆς δόξης τῶν τέκνων τοῦ θεοῦ» (Ρωμαίους η´, 21)

στ) ᾿Εβεβαίωσε περί τῆς ἀναστάσεως μας. «῞Ωσπερ γάρ ἐν τῷ ᾿Αδάμ πάντες ἀποθνῄσκουσιν, οὕτως καί ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζῳοποιηθήσονται» (1 Κορινθίους ιε´, 22).

ζ) Προσήγαγε τούς ἀνθρώπους γιά νά υἱοθετηθοῦν ἀπό τόν ᾿Επουράνιο Θεό καί Πατέρα «προορίσαντα ἡμᾶς εἰς υἱοθεσίαν διά ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ εἰς αὐτόν, κατά τήν εὐδοκίαν τοῦ θελήματος αὐτοῦ» (πρβλ. ᾿Εφεσίους α´, 5).

η) ᾿Ελευθέρωσε τό γένος τῶν ἀνθρώπων πού ἦτο ὑποδουλωμένο στούς νόμους τῆς φθορᾶς καί τοῦ θανάτου. Γι’ αὐτό ὁ ᾿Απόστολος Παῦλος παραγγέλλει· «Ἔχετε πεθάνει γιά τήν ἁμαρτία, κι ἡ ζωή σας εἶναι πιά κοντά στό Θεό χάρη στήν ἕνωσή σας μέ τόν Ἰησοῦ Χριστό τόν Κύριό μας. Μήν ἀφήνετε, λοιπόν, τήν ἁμαρτία νά κυριαρχεῖ στό φθαρτό σας σῶμα. …Ἀντίθετα, νά προσφέρετε τόν ἑαυτό σας στό Θεό, ὅπως ταιριάζει σέ ἀνθρώπους πού πέθαναν κι ἀναστήθηκαν γιά μία νέα ζωή. …Λοιπόν ἡ ἁμαρτία δέν μπορεῖ πιά νά σᾶς ἐξουσιάσει, γιατί ζεῖτε ὄχι κάτω ἀπό τήν κυριαρχία τοῦ νόμου, ἀλλά στό χῶρο τῆς χάρης τοῦ Θεοῦ» (Ρωμαίους στ´, 11-14).

θ) Κατήργησε τήν δύναμιν τοῦ θανάτου καί μᾶς ἔδωσε τήν ἀφθαρσία καί τήν αἰώνια ζωή γενόμενος «πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν, ἵνα γένηται ἐν πᾶσιν αὐτός πρωτεύων» (Κολοσσαεῖς ιη´, 2-3).

ι) Τούς ἀναξίους ἐμᾶς ὄντας καί τῆς γῆς καί αὐτῆς τῆς προσκαίρου ζωῆς ἀνέδειξε ἀξίους τοῦ οὐρανοῦ. ῾Ο Θεός Πατέρας μας «Κι ἐνῶ ἤμασταν πνευματικά νεκροί ἐξαιτίας τῶν παραπτωμάτων μας, μᾶς ξανάδωσε ζωή μαζί μέ τό Χριστό. Μέ τή χάρη του ἔχετε σωθεῖ. Μᾶς ἀνάστησε μαζί μέ τόν Ἰησοῦ Χριστό καί μᾶς ἔβαλε νά καθίσουμε μαζί μ’ αὐτόν στά οὐράνια. Κι ἔτσι, μέ τήν ἀγάπη πού μᾶς ἔδειξε διά τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, φανερώνει στίς μελλοντικές γενιές πόσο ὑπερβολικά γενναιόδωρη εἶναι ἡ χάρη του» (᾿Εφεσίους β´, 5-7).

ια) Διέλυσε τό σκότος τοῦ ψεύδους καί πάσης πλάνης, ὅτι «αὕτη δέ ἐστιν ἡ κρίσις, ὅτι τό φῶς ἐλήλυθεν εἰς τόν κόσμον» (᾿Ιωάννου γ’, 19).

ιβ) ᾿Εξηγόρασε ἡμᾶς ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου « Ὁ Χριστός μᾶς ἐξαγόρασε ἀπό τήν κατάρα τοῦ νόμου, ἀφοῦ ἔγινε κατάρα γιά χάρη μας. Γιατί εἶναι γραμμένο: Καταραμένος ὅποιος κρεμιέται πάνω σέ ξύλο» (Γαλάτας γ´, 13).

Τέλος κατεκάλλυνε καί κατεκόσμησε τήν οἰκουμένη μέ τό φῶς τῆς δόξης Του.

᾿Εμεῖς μεταλαμβάνοντες τῆς χαρᾶς τῆς ᾿Εκκλησίας ὠφείλουμε νά εἴμαστε «υἱοί... τῆς ἀναστάσεως» (Λουκᾶ κ´, 36) καί μάρτυρες τοῦ ᾿Αναστάντος Κυρίου κατά τήν ἐντολήν Του «ἔσεσθέ μου μάρτυρες ἔν τε ῾Ιερουσαλήμ καί ἐν πάσῃ τῇ ᾿Ιουδαίᾳ καί Σαμαρείᾳ καί ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς» (Πράξεις β´, 16-17) μέ τήν πίστι καί τήν ἀρετή μας.

Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ πηγή ἀληθινῆς ζωῆς

«Αὕτη ἡμέρα ἣν ἐποίησεν ὁ Κύριος ἀγαλλιασώμεθα καὶ εὐφρανθῶμεν ἐν αὐτῇ»  (Ψαλμοῦ ριζ΄, 24).

Ἐπέστη ἡ μεγάλη καί ἐπιφανής ἡμέρα τῆς ἑορτῆς τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Μέ τήν ἀνάστασή Του ἀπέδειξε καί ἐπεσφράγισε μέ πανηγυρικό τρόπο ὅτι τό μέγεθος τῆς ἀγάπης μετριέται μέ τήν θυσία.

Οἱ πιστοί ἑορτάζουμε τήν νίκη τοῦ Λυτρωτοῦ καί Σωτῆρος μας Ἰησοῦ Χριστοῦ ὁ Ὁποῖος ἀνήρεσε τίς δυσμενεῖς συνέπειες τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος κορυφαία τῶν ὁποίων ὑπῆρξε ὁ θάνατος. Γιά ἐμᾶς σηματοδοτεῖ τήν ζωή μας καί τήν ὕπαρξή μας δίδοντας νέο (καινό) νόημα σέ ὅ, τι κτιστό μᾶς περιορίζει καί μᾶς ἀφήνει νά ὁδηγηθοῦμε στήν ἄπειρη ἀγάπη Του, στό πλούσιο ἐλεός Του, στήν κοινωνία μαζί Του καί τέλος νά ζήσουμε μέ τήν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας, σύμφωνα μέ τίς ἔννοιες πού ἀναπτύσονται στήν συνέχεια:

α΄. Ἡ νίκη κατά τοῦ θανάτου.

Πανηγυρίζει ὁ μέγας ἀπόστολος Παῦλος : «Ἐπειδή λοιπόν «τά παιδιά» αὐτά ἦταν ἄνθρωποι, ἔγινε κι ὁ Ἰησοῦς ἄνθρωπος, γιά νά καταργήσει μέ τό θάνατό του αὐτόν πού ἐξουσίαζε τό θάνατο, δηλαδή τό διάβολο, καί μ’ αὐτόν τόν τρόπο νά ἀπελευθερώσει ὅσους ὁ φόβος τοῦ θανάτου τούς εἶχε καταδικάσει νά εἶναι δοῦλοι σ’ ὅλη τους τή ζωή». (Πρός Ἑβραίους β΄, 14). Γιά τήν μέχρι τήν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου μας  Ἰησοῦ Χριστοῦ δύναμη τοῦ θανάτου, ἐρωτᾶ ὁ θεῖος Ἀπόστολος Παῦλος

 «Θάνατε, ποῦ εἶναι τό κεντρί τῆς δύναμής σου; Ἅδη, ποῦ εἶναι ἡ νίκη σου; Τή δύναμη νά πληγώνει θανάσιμα τήν παίρνει ὁ θάνατος ἀπό τήν ἁμαρτία, κι ἡ ἁμαρτία παίρνει τή δύναμή της ἀπό τό νόμο. Ἄς εὐχαριστήσουμε ὅμως τό Θεό πού μᾶς χάρισε τή νίκη διά τοῦ Κυρίου μᾶς Ἰησοῦ Χριστοῦ» (Πρός Κορινθίους Α΄, ιε΄, 55-56).

Μέ τήν ἀνάστασή Του ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός νίκησε τόν θάνατο ἀφοῦ ἄν καί πέθανε ὡς γνήσιος καί αὐθεντικός δηλαδή πραγματικός ἄνθρωπος ἐν τούτοις οὔτε ἡ ψυχή Του ἐγκαταλήφθηκε στόν Ἅδη χωρισμένη ἀπό τόν Θεό οὔτε τό σῶμα Του διαλύθηκε καί φθάρηκε στόν τάφο, ὅπως διεκήρυξε ὁ ἀπόστολος Πέτρος ἀπό τό ὑπερῶο τῆς Πεντηκοστῆς :

«Ἰησοῦν τόν Ναζωραῖον ὁ Θεός ἀνέστησε, ἐλευθερώσας ἀπό τά δεσμά τοῦ θανάτου γιατί ἦταν ἀδύνατο νά τόν κρατήσει ὁ θάνατος» (Πράξεων β΄, 24).

Ἔτσι ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός ἔγινε ἀρχή τῆς νέας ἀνθρωπότητος πού ἐλευθερώθηκε ἀπό τόν θάνατο, ὁ πρωτοαναστημένος ἀπό τούς νεκρούς ὥστε νά γίνει σ’ ὅλα Ἐκεῖνος πρῶτος (Πρός Κολοσσαεῖς α΄, 18).

Ὅσο κι ἄν ὁ θάνατος ὡς λέων ὀρυόμενος ζητεῖ νά καταπιεῖ τήν ζωή μας (Α΄ Πέτρου ε΄, 8) δέν θά τό ἐπιτύχει. Θά θριαμβεύσει ὁ ἀναστημένος Κύριός μας Ἰησοῦς. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος αὐτό τόν θρίαμβο τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ κατά τοῦ θανάτου πανηγυρίζει μέ τούς λόγους τοῦ προφήτου Ἡσαΐου «ὁ θάνατος ἀφανίσθηκε˙ ἡ νίκη εἶναι πλήρης» (Πρός Κορινθίους Α΄, ιε΄, 54).

β΄. Υἱοθεσία

Μέ τήν ἀνάσταση τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀποκαταστάθηκε τό ἀνθρώπινο γένος στήν προπτωτική κατάσταση, χαρίζοντας τήν υἱοθεσία ἀπό τόν Θεό καί Πατέρα μας «γιά νά ἐξαγοράσει τούς ὑπόδουλους στό νόμο, γιά νά γίνουμε παιδιά τοῦ Θεοῦ» (Πρός Γαλάτας δ΄, 5)

Γι’ αὐτό ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀποφαίνεται μᾶς ἀνύψωσε ὥστε νά γίνουμε υἱοί Θεοῦ κατά χάριν.

γ΄. Ἅγιο Πνεῦμα

Χορήγησε σέ ὅλους τούς ἀνθρώπους πλούσια θεία χάρη ἐπειδή ««Ἀπ’ τό δικό του πλοῦτο πήραμε ὅλοι ἐμεῖς τή μία δωρεά πάνω στήν ἄλλη» (Ἰωάννου α΄, 16)

Ἡ ἀνάσταση τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ μᾶς βεβαιώνει γιά τήν κοινή ἀνάσταση ὁλοκλήρου τοῦ ἀνθρωπίνου γένους καί γιά τήν δική μας προσωπική διαλύοντας τόν φόβο τοῦ θανάτου. Γιά τούς ἀνθρώπους ὁ Ἰησοῦς Χριστός ἔγινε κι ἄνθρωπος γιά νά καταργήσει μέ τόν θάνατό Του αὐτόν πού ἐξουσίαζε τόν θάνατο, δηλαδή τόν διάβολο. Μ’ αὐτό τόν τρόπο ἀπελευθέρωσε ὅσους ὁ φόβος τοῦ θανάτου τούς εἶχε καταδικάσει νά εἶναι δοῦλοι σ’ ὅλη τους τήν ζωή (Πρός Ἑβραίους β΄, 14-15).

 Ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης προλέγει τήν τελευταία πράξη καί τήν τελική καθοριστική νίκη τῆς Ζωῆς  καί τῆς Ἀθανασίας, λέγοντας ὅτι «καί ὁ θάνατος καί ὁ Ἅδης ἐβλήσθησαν εἰς τήν λίμνη τῆς φωτιᾶς καί ὅποιος δέν βρέθηκε γραμμένος στό βιβλίο τῆς ζωῆς ρίχτηκε κι αὐτός στήν λίμνη τῆς φωτιᾶς» (Ἀποκαλύψεως κ΄, 14-15).

Γι’ αὐτό ὅταν βαπτίζεται ὁ ἄνθρωπος ἡ Ἐκκλησία μας εὔχεται γι’ αὐτόν πρός τόν Κύριον τῆς Ζωῆς:  «γράψον αὐτόν ἐν βίβλῳ ζωῆς».

Ἡ πίστη στόν ἀναστημένο Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό καί τήν Ἐκκλησία μᾶς χαρίζει τήν ζωή καί τήν ἀθανασία.

Οἱ ποθοῦντες τοῦ θείου Πάσχα μετασχεῖν

Ὁ εὔσπλαγχνος Θεός μας, ὁ οἰκτίρμων καί ἐλεήμων, ὁ μακρόθυμος καί  πολυέλεος καί ἀληθινός (βλ. Ἐξόδου λδ΄, 6) δέν ἐγκαταλείπει τόν λαό Του στήν ταλαιπωρία καί τήν καταπίεση. Ἐνεργεῖ γιά νά τόν ἀπαλλάξει, κατά τήν διαβεβαίωσή Του «οὐ μή σε ἀνῶ οὐδ' οὐ μή σε ἐγκαταλίπω» (Πρός Ἑβραίους ιγ΄, 5· Δευτερονομίου λα΄, 6,8).

Αὐτός ὁ Θεός προέτρεψε στήν περίοδο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης τόν Μωϋσῆ νά ἀπευθυνθεῖ στό Φαραώ γιά νά τοῦ ἀνακοινώσει τό θέλημά Του (βλ. Ἐξόδου ε΄, 1-3). Ἐπίσης  ὁ Ἴδιος Θεός προέτρεψε τόν Μωϋσῆ νά ἀνακοινώσει  στούς Ἰσραηλῖτες τήν ἀπόφασή Του νά τούς ἐλευθερώσει καί νά τούς κάμει λαό Του (βλ. Ἐξόδου στ΄, 2-8). Στό σχέδιο τοῦ Θεοῦ ἀντιστάθηκε ὁ Φαραώ. Τήν ἀντίστασή του ἔκαμψε ὁ Θεός μέ θαυμαστές ἐπεμβάσεις (βλ. τίς 10 πληγές, βλ Ἐξόδου ζ΄-ια΄)

Ἡ ἔξοδος πραγματοποιήθηκε τή νύκτα τῆς 14ης τοῦ μηνός Νισάν πού ἦταν ὁ πρῶτος μήνας τοῦ ἔτους ἀφοῦ προηγήθηκε τό δεῖπνο τῆς Ἐξόδου κατά τίς ὁδηγίες τοῦ Θεοῦ.

 Ἔτσι συστάθηκε ἡ ἑορτή τοῦ Πάσχα πού ἐγκαινιάζει τήν καινή ζωή, τήν ζωή τῆς ἐλευθερίας ἀπό τή δουλεία τῶν Αἰγυπτίων γιά τούς Ἰσραηλῖτες καί τῆς ἐλευθερίας ἀπό τήν δουλεία τῶν παθῶν τῆς ἁμαρτίας γιά τούς Χριστιανούς, «ἵνα ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν» (Πρός Ρωμαίους στ΄, 4)

Ἡ σύναψη τῆς Διαθήκης.

 Ἀπό τόν Ἀδάμ μέχρι τό Σινᾶ δέν εἶχε δοθεῖ ἀπευθείας κανένας νόμος ἀπό τόν Θεό στούς ἀνθρώπους. Στό Σινᾶ δόθηκε ἡ Μωσαϊκή  Διαθήκη (Ἐξόδου ιθ΄, 5· κ΄, 1· λα΄, 18).  

Ἡ Μωσαϊκή Διαθήκη στό Σινᾶ δόθηκε στόν Ἰσραήλ κατ’ ἀρχή καί μετά ἀπό τόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό πρός ὅλα τά ἔθνη, τούς ἄλλους λαούς, τούς Χριστιανούς. Ἦταν μία Διαθήκη µέ ὅρους· ἀπαιτοῦσε τήν ὑπακοή τοῦ ἀνθρώπου καί τήν πιστή τήρηση ὅλων τῶν διατάξεων. Ἡ Διαθήκη ἦταν ἀδύνατο νά ἐφαρμοστεῖ, ἐξαιτίας τῆς ἀνθρώπινης ἀδυναµίας, ὅπως ὁμολογεῖ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος γράφοντας «ὁ νόμος ὅμως ξέρουμε ἦταν ἀδύνατο νά ἐφαρμοσθεῖ λόγῳ τῆς ἀνθρώπινης ἀδυναμίας πέραν τούτου ἡ παράβασις τοῦ νόμου καθιστοῦσε τόν ἄνθρωπο ἔνοχο ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ» (Πρός Γαλάτες γ΄, 19-22· Πρός Ρωμαίους γ΄, 19· η΄, 3α).

Ὁ Δεκάλογος κατά τόν ἀπόστολο Παῦλο εἶχε σκοπό νά δείξει τήν ἁμαρτία καί νά ὁδηγήσει τόν ἄνθρωπο νά πιστέψει στόν Ἰησοῦ Χριστό «διὰ γὰρ νόμον ἐπίγνωσις τῆς ἁμαρτίας» (Πρός Ρωμαίους γ΄, 20) , ἀφοῦ «καί ὁ νόμος παιδαγωγός ἡμῶν γέγονε εἰς Χριστόν» (Πρός Γαλάτας γ΄, 24). Ὁ ἴδιος Ἀπόστολος προτρέπει ὅλου μας : «Καθαρίσωμεν ἑαυτούς ἀπό παντός μολυσμοῦ σαρκός καί πνεύματος ἐπιτελοῦντες ἁγιωσύνην ἐν φόβῳ Θεοῦ» (Πρός Κορινθίους Β΄, ζ΄, 1).

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος συγκρίνει τήν νέα πραγματικότητα πού προέκυψε ἀπό τό μυστήριο τῆς σαρκώσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καί κατ’ ἐπέκταση τῆς Ἀναστάσεώς Του:

«Δέν προσήλθατε στό ὅρος Σινά… Προσήλθατε στό Θεό, πού εἶναι κριτής τῶν πάντων, καί σέ πνεύματα ἀνθρώπων δίκαιων, πού ἔχουν φτάσει στήν τελείωση, καί στόν Ἰησοῦ, μεσίτη νέας διαθήκης, καί σέ αἷμα ἐξαγνισμοῦ, πού ὁ Θεός τό εἰσακούει καλύτερα ἀπό τό αἷμα τοῦ Ἄβελ. Προσέχετε νά μήν ἀρνηθεῖτε τή φωνή αὐτοῦ πού σᾶς μιλάει. Γιατί, ἄν ἐκεῖνοι δέν ξέφυγαν τήν τιμωρία, ὅταν ἀρνήθηκαν ν’ ἀκούσουν ἐκεῖνον πού τούς δίδαξε πάνω στή γῆ, πολύ περισσότερο δέ θά ξεφύγουμε ἐμεῖς, ἄν ἀπαρνηθοῦμε ἐκεῖνον πού εἶναι ἀπό τούς οὐρανούς» (Πρός Ἑβραίους ιβ΄, 18-25)

Ἐπίσης, ἐπισημαίνει τόν κίνδυνο νά ἀποκλεισθεῖ κάποιος ἄν δέν ἀνταποκριθεῖ στήν πρόσκληση τοῦ Θεοῦ νά εἰσέλθει καί νά κατοικήσει σ’ αὐτή τήν οὐράνια πατρίδα, στό θεῖο κάλεσμα πού ἕπεται ἀπό τήν Ἀνάστασή Του : «Ἡ ὑπόσχεση ὅτι θά μποῦμε στόν τόπο, πού ἑτοίμασε ὁ Θεός γιά ἀνάπαυση, ἰσχύει ἀκόμη. Ἄς προσέξουμε, λοιπόν, μήπως κανείς ἀπό σᾶς βρεθεῖ ἀπ’ ἔξω … Ἐνῶ ἐμεῖς πού πιστέψαμε θά μποῦμε στόν τόπο τῆς ἀνάπαυσης … Ἐπειδή λοιπόν ἀπομένει ἀκόμα νά μποῦν μερικοί σ’ αὐτήν, κι ἀφοῦ ἐκεῖνοι πού ἄκουσαν τότε τή χαρμόσυνη εἴδηση δέν μπῆκαν ἐξαιτίας τῆς ἀπιστίας τους, γι’ αὐτό ὁ Θεός ὁρίζει πάλι κάποια μέρα πού τήν ὀνομάζει «σήμερα»…Γιατί αὐτός πού θά μπεῖ στή γῆ τῆς ἐπαγγελίας θά ἀναπαυτεῖ κι ὁ ἴδιος ἀπό τά ἔργα του, ὅπως ἀκριβῶς κι ὁ Θεός ἀπό τά δικά του. Ἄς προσπαθήσουμε, λοιπόν, νά μποῦμε στόν τόπο τῆς ἀνάπαυσης, γιά νά μήν πέσει κανείς στό ἴδιο παράπτωμα τῆς ἀπιστίας» (Πρός Ἑβραίους δ΄, 1-11).

Ὅσοι πιστοί ὄντως ποθοῦν νά ζήσουν τό θεῖο Πάσχα, ὀφείλουν μετάνοια, συναίσθηση ἁμαρτωλότητος, σταθερή νέκρωση τῶν παθῶν τους καί στήριξη τοῦ ἀγῶνα τους μέ τήν βακτηρία τῆς θερμῆς πίστεως στό Θεό, ὅπως πολύ ὡραῖα ὑμνολογεῖ ἡ Ἐκκλησία μας τήν περίοδο αὐτῆς τῆς μετανοίας καί τῆς κατανύξεως

 Οἱ ποθοῦντες τοῦ θείου Πάσχα μετασχεῖν, οὐκ ἀπ' Αἰγύπτου, ἀλλ' ἐκ Σιὼν ἀρχομένου, τὴν τῆς ἁμαρτίας ζύμην, ἐξάρωμεν τῇ μετανοίᾳ,   περιζώσωμεν τὰς ὀσφύας ἡμῶν, τῇ νεκρώσει τῶν ἡδονῶν, καλλωπίσωμεν τοὺς πόδας, ὑποδήμασι κωλυτικοῖς, ἐκ πάσης ὁδοῦ πονηρᾶς, καὶ στηριχθῶμεν, τῇ βακτηρίᾳ τῆς πίστεως, μὴ ζηλώσωμεν τούς ἐχθρούς, τοῦ δεσποτικοῦ Σταυροῦ, θεοποιοῦντες τὴν γαστέρα, ἀλλ' ἀκολουθήσωμεν, τῷ διὰ νηστείας ἡμῖν, τὴν κατὰ τοῦ διαβόλου νίκην ὑποδείξαντι, Σωτῆρι τῶν ψυχῶν ἡμῶν (Ἰδιόμελον Ἀποστίχων τοῦ Ἑσπερινοῦ τῆς Πέμπτης τῆς Α΄ Ἑβδομάδος τοῦ Τριωδίου)

«Κατ᾽ ἰδίαν εἰς ἔρημον»

Ὁ πιστός ἄνθρωπος συχνά αἰσθάνεται τήν ἀνάγκη νά ἀποσύρεται καί νά ζητεῖ τήν περισυλλογή ἰδιαίτερα ὅταν τόν ἀποσχολοῦν προβλήματα καί χρειάζεται νά λάβει ἀποφάσεις.  Ὁ Κύριος ἀνέβηκε σέ ἕνα βουνὸ γιά νά προσευχηϑεῖ : «καὶ ἀπολύσας τοὺς ὄχλους ἀνέβη εἰς τὸ  ὄρος κατ' ἰδίαν προσεύξασθαι» (Ματθαίου ιδ΄, 23). ᾿Εκεῖ στὴ μοναξιὰ προσευχήϑηκε ὡς τὴ βαϑιὰ νύχτα. Ἔτσι μᾶς δίδαξε μέ τό παράδειγμά Του πώς νά ἐπιζητοῦμε τήν περισυλλογή. Ὁ Ἰησοῦς μόνος Του ἢ μὲ τοὺς ᾿Αποστόλους ἀπεσυρόταν σὲ ἕνα ἔρημο τόπο γιά νά προσευχηθεῖ.

Ἡ περισυλλογή εἶναι τό κατώφλι μιᾶς νέας ζωῆς, εἶναι ἡ ἀναζωογόνηση τῶν πνευματικῶν δυνάμεών μας καί δέν πρέπει νά θεωρεῖται χρόνος  χαμένος. Εἶναι ἀντίκρυσμα τοῦ ἑαυτοῦ μας καί ὁ καθρέπτης τῆς ψυχῆς μας. Εἶναι εὐκαιρία γιά νά ἐξετάσουμε τὰ σφάλματά μας καί μέ ἀναγεννημένες δυνάμεις νά ξαναρχίσουμε τὸν ἀγώνα τῆς ζωῆς καί νά συνεχίζουμε. Ὁ Κύριος παράγγειλε στούς Μαθητές Του :  «δεῦρο εἰς ἔρημον τόπον» (Μάρκου στ΄, 31).

Ὁ Ἴδιος «ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος» (Ματθαίου ιδ΄, 23)  μετά τὸ θαῦμα τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν πέντε ἄρτων καὶ τῶν δύο ἰχθύων παρόλο πού ὅλοι  θά ἤθελαν νά μείνουν κοντά Του, νά τόν βλέπουν νά θαυματουργεῖ καί νά Τόν ἀκοῦνε νά διδάσκει μέ θεῖα καί σοφά λόγια. Ἐκεῖνος, πού προγνώριζε τό θεῖο θέλημα τοῦ Πατρός Του κατά τήν θεία Οἰκονομία καί τό θεῖο σχέδιο Αὐτοῦ δὲν ἤθελε νὰ δημιουργεῖται θόρυθος γύρω ἀπό τὸ πρόσωπό Του, καί «ἠνάγκασε» τοὺς Μαθητές Του, νὰ μποῦν στὸ πλοῖο καὶ νὰ περάσουν στὴν ἀπέναντι ὄχθη, ὡσότου διαλυθοῦν τὰ πλήθη. ᾿Απ᾽ ἐκεῖ ἀνέβηκε μόνος Του σὲ ἕνα βουνὸ καὶ προσευχήθηκε ἕως ἀργά τή νύχτα. Τὴν περισυλλογὴ αὐτὴ τοῦ ᾿Ιησοῦ καὶ τὴν ἀγάπη Του γιὰ τὴ περισυλλογή καὶ τὴ σιωπὴ θὰ πρέπει νά μελετοῦμε καί μεῖς καί νά παραδειγματιζόμαστε πράττοντας τό ἴδιο. Εἶναι μία κατάσταση πού ἀβίαστα ἐπιζητεῖ ἡ ψυχή τοῦ κάθε ἀνθρώπου, καί εἰδικότερα τοῦ πιστοῦ τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ὁ Κύριός μας πρῶτος μέ τὰ θεῖα λόγια Του καὶ τὸ παράδειγμά Του μᾶς δίδαξε πὼς εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁδηγούμεθα σέ περισυλλογή συχνά. Δὲν ἀρκέστηκε νὰ περάσει τὸ μεγαλύτερο μέρος τῆς ζωῆς Του στὴν ἀφάνεια καὶ στὴ σιωπή, ἀλλὰ καὶ πρὶν ἀρχίσει τὸ δημόσιό βίο Του θέλησε γιὰ σαράντα μέρες νὰ ἀποτραβηχθεῖ στὴν ἔρημο καί νά μείνει μόνος Του. Κατὰ τὰ τρία τελευταῖα χρόνια τῆς ἐπίγειας ζωῆς Του, ποὺ ἦταν χρόνια ἐντατικῆς δράσεως, μέ προτροπές, κηρύγματα καί συνομιλίες μέ πάσχοντες, κάθε τόσο ἀποσυρόταν σὲ κάποιο λόφο, σὲ κάποια ἀκροθαλασσιά, σὲ κάποιο κῆπο κι ἐκεῖ βυθιζόταν καί ἀφιερωνόταν στὴν προσευχὴ. «Ἐγένετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις ἐξῆλθεν εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι, καὶ ἦν διανυκτερεύων ἐν τῇ προσευχῇ τοῦ Θεοῦ»  (Λουκᾶ στ’, 12). Μετά τήν προσευχή αὐτή ὁδηγεῖται σέ μία σημαντική ἀπόφασή Του καί καλεῖ τούς δώδεκα Ἀποστόλους, ὅπου καί τούς ὀνοματοδοτεῖ.  Ἄλλοτε προσκαλεῖ τοὺς μαθητές Του νὰ πᾶνε μαζί Του σὲ ἕνα ἐρημικὸ μέρος καὶ ἐκεῖ νὰ ἀναπαυθοῦν καὶ νὰ προσευχηθοῦν: «Δεῦτε ὑμεῖς αὐτοὶ κατ᾽ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον καὶ ἀναπαύσασθε ὀλίγον» (Μάρκου στ΄, 31).

Ἄλλοτε συνέβηκε νὰ περάσει ὁλόκληρη τὴν νύχτα στὴν ἀπομόνωση καὶ τὴν προσευχή. «Καὶ ἦν διανυκτερεύων ἐν τῇ προσευχῇ τοῦ Θεοῦ» (Λουκᾶ στ΄, 12). Ἀναφέρουν ὁ εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς καὶ ὁ εὐαγγελιστής Ματθαῖος : «Ὀψίας δὲ γενομένης μόνος ἦν ἐκεῖ» (Ματθαίου ιδ΄, 23). Εἶχε βραδυάσει γιά καλὰ καὶ ἀκόμα ἦταν μόνος Του. ᾿Απὸ τοὺς πρώτους αἰώνες βλέπουμε πὼς ὅλοι οἱ ἄνθρωποι μὲ ἅγια καὶ ἀποτελεσματικὴ δρᾶσι, ποὺ φλογίζονταν ἀπὸ τὴν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ δὲν ἔπαυαν νὰ ζητοῦν τὴ περισυλλογή γιὰ ν᾿ ἀσκηθοῦν  στά τελειώτερα καὶ νὰ παρακολουθήσουν καλύτερα τὸν ἑαυτό τους, καθώς καὶ δὲν ἔπαυσαν νὰ συνιστοῦν στοὺς ἄλλους τὴν ἀνάγκη αὐτῆς.

Ἐκτὸς τούτου ὑπήρχαν ἄνθρωποι πρός θεραπεία ὅπως τυφλοί, ποὺ γιὰ νὰ θεραπεύσει ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστὸς πρέπει νὰ τοὺς ἀπομακρύνει ἀπὸ τοὺς ἄλλους καὶ νὰ τοὺς ὁδηγήσει στὴν ἐρημιά. «᾿Επιβαλλόμενος τῆς χειρὸς τοῦ τυφλοῦ ἐξήνεγκεν αὐτὸν ἔξω τῆς κώμης» (Μάρκου η΄, 23). Ὁ Ἴδιος μᾶς καλεῖ μέ τήν ἐντολή Του :«Δεῦρο εἰς ἔρημον τόπον». Ἔλα, μᾶς λέγει μαζί μου νὰ ἀναπαυθεῖς ἀπὸ τὶς καθημερινές ἀσχολίες σου καί τήν θορυβώδη ζωή. Ἄφησε τὰ πάντα καὶ θὰ βρεῖς τὰ πάντα σέ μένα, γιατί Ἐγώ, μᾶς λέγει, εἶμαι «τά πάντα ἐν πᾶσι» (Πρός Κολοσσαεῖς γ΄, 11). Τό ἐξηγεῖ ὑπέροχα ὁ ἅγιος Χρυσόστομος:  

«Ἐγώ εἶμαι πατέρας, ἐγώ ἀδελφός, ἐγώ νυμφίος, ἐγώ οἰκία, ἐγώ τροφή, ἐγώ ἔνδυμα, ἐγώ ρίζα, ἐγώ θεμέλιο, κάθε τί τό ὁποῖο θέλεις ἐγώ· … Ἐγώ καί θά σέ ὑπηρετήσω· …Ἐγώ εἶμαι καί φίλος, καί μέλος τοῦ σώματος καί κεφαλή καί ἀδελφός, καί ἀδελφή καί μητέρα, ὅλα ἐγώ·…Ὅλα γιά μένα εἶσαι σύ· καί ἀδελφός καί συγκληρονόμος καί φίλος καί μέλος τοῦ σώματος. Τί περισσότερο θέλεις;» (Ε.Π.Ε. τ. 12, σ. 34)

Ἄς ἐπιβάλλουμε, λοιπόν, σιωπὴ στὰ πάθη μας καὶ θ᾽ ἀκούσουμε τὴ δική μας φωνή, ποὺ θὰ μᾶς ὑποδείξει τὰ σφάλματά μας, θὰ μᾶς βοηθήσει νὰ βροῦμε τὶς ἐλλείψεις μας καὶ γενναιόδωρα θὰ μᾶς χορηγήσει τὴ χάρι Του γιὰ νὰ ξαναρχίσουμε τὸν καθημερινὸ ἀγώνα, πιὸ συστηματικά, πιὸ ἀποτελεσματικά, πιὸ ἀξιόμισθα.

Ὁ πνευματικός οἶκος.

            Ὁ πιστός πού ἐπιθυμεῖ νά ζεῖ σύμφωνα μέ τό θεῖο θέλημα καί τίς εὐαγγελικές ἐπιταγές καί τίς σωτήριες γιά τόν ἄνθρωπος ἐντολές τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὀφείλει νά ἀγωνίζεται γιά τήν ἀπόκτηση ἀρετῶν μέ προοπτική τήν σωτηρία του, πού θά τοῦ δοθεῖ ὡς δῶρο ἀπό τόν Θεό καί Πατέρα μας.

Γιά νά οἰκοδομηθεῖ ὅμως ὁ οἶκος τῶν ἀρετῶν ἀπαιτεῖται νά καταλυθεῖ ὁ οἶκος τοῦ σώματος πού ἐξουσιάζεται ἀπό τήν ἁμαρτία. Γι’ αὐτό ὁ ἀπόστολος Παῦλος: προτρέπει τούς πιστούς: «Γι’ αὐτό, λοιπόν, δέ χάνουμε τό θάρρος μας. Μπορεῖ ἐξωτερικά νά βαδίζουμε στό θάνατο, ἐσωτερικά ὅμως, ἡμέρα μέ τήν ἡμέρα, ἡ ζωή μας ἀνανεώνεται» (Β΄ Πρός Κορινθίους δ΄ 16).

            Ὁ ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος διδάσκει ὅτι: «Ὅταν δέ τό θνητό φρόνημά μας καταποθεῖ καί κυριευθεῖ ἀπό τήν προθυμία μας, τότε λοιπόν μέ κάθε χαρά καί σπουδή καί πόθο καί φλόγα ἀποκτοῦμαι τίς ἀρετές». (Λόγος Α΄ τῆς Κλίμακος: Περί ἀποταγῆς § κθ΄) .

            Πόλεμος καί μάχη παντοτεινή εὑρίσκεται μεταξύ τῆς ψυχῆς καί τοῦ σώματος· καί ὅσο τό ἕνα νικᾶ, τόσο τό ἄλλο ὑποχωρεῖ. Ἑπομένως ὅποιος θέλει νά οἰκοδομήσει τόν οἶκο τῆς ψυχῆς, πρέπει νά νικήσει προηγουμένως τίς ἐπιθυμίες καί τά πάθη τοῦ σώματος καί νά τά ὑποτάξει στήν ψυχή. Γιά τοῦτο προτρέπει ὁ Παῦλος: «Γιατί οἱ ἁμαρτωλές ἐπιθυμίες εἶναι ἀντίθετες μέ τό Πνεῦμα, καί φυσικά τό Πνεῦμα ἀντίθετο μέ τίς ἁμαρτωλές ἐπιθυμίες. Αὐτά τά δύο ἀντιμάχονται τό ἕνα τό ἄλλο, καί γι’ αὐτό ἄλλωστε δέν κάνετε αὐτά πού θά θέλατε νά κάνετε» (Πρός Γαλάτες ε΄ 17).

 Ὁ πνευματικός οἶκος τῆς ψυχῆς οἰκοδομεῖται μέ διάκριση καί σοφία καθώς εἶναι γραμμένο: «Μέ τήν ἀληθινή σοφία, μέ τήν εὐλάβεια καί τόν φόβο δηλαδή τοῦ Θεοῦ, θεμελιώνεται καί κτίζεται ἕνα σπίτι· μέ τήν σύνεσι δέ ἀνορθώνεται καί προοδεύει ἡ οἰκογένεια» (Παροιμιῶν κδ΄ 3).

                Οἱ πιστοί πρέπει νά ἀποφεύγουν κάθε ἔλλειψη καί ὑπερβολή, πού ἀμφότερες εἶναι κακίες, καί νά εὑρίσκεται πάντοτε στό μέσο, πού εὑρίσκεται ἡ ἀρετή.

            Γι’ αὐτό ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Νύσσης ἑρμηνεύοντας τό χωρίο «ὁδῷ βασιλικῇ πορευσόμεθα » (βλ. Ἀριθμῶν κα΄ 22) διδάσκει: «Αὐτός ὁ λόγος ἐκφράζει μιά ἀλήθεια, ἐπειδή προσδιορίζει ὅτι οἱ ἀρετές εὑρίσκονται στή μέση. Γιατί εἶναι φυσικό κάθε κακία νά διαπράττεται ἤ μέ τήν ἔλλειψη ἤ μέ τήν ὑπέρβαση τῆς ἀρετῆς» (Λόγος εἰς τόν βίον τοῦ Μωϋσέως P.G. 44, στ.420)

             Στόν οἶκο τῆς ψυχῆς οἰκοδόμος καί φύλακας εἶναι ὁ Κύριος

            Οἱ πιστοί πού οἰκοδομοῦν τήν πόλη τῆς ψυχῆς τους, δέν πρέπει νά παραλείπουν νά ἐπικαλοῦνται τόν ὄντως Οἰκοδόμο, ὥστε Αὐτός νά τήν οἰκοδομήσει, Αὐτός νά τήν φυλάξει ἄσειστη μέχρι τέλους κατά τόν γραφικό λόγο: «Ἐάν ὁ ἴδιος ὁ Κύριος δέν φυλάξει μία πόλη, μάταια ἀγρύπνησαν οἱ φρουροί της» (Ψαλμοῦ ρκστ΄(ρκζ΄) 126,1).

            Ὁ πνευματικός οἶκος τῆς ψυχῆς οἰκοδομεῖται μέ τήν Χάρη τοῦ ἁγίου Πνεύματος καί τήν ἐργασία τῶν ἐντολῶν. Διδάσκει σχετικῶς ὁ ἅγιος Συμεών ὁ νέος Θεολόγος στά 154 πρακτικά καί θεολογικά κεφάλαια: “… ἡ χάρη τοῦ Πνεύματος συντηρεῖται μέ τήν ἐργασία τῶν ἐντολῶν, ἐνῶ τά ἔργα τῶν ἐντολῶν καταβάλλονται σάν θεμέλια γιά τή δωρεά τοῦ Θεοῦ. Καί οὔτε ἡ χάρη τοῦ Πνεύματος παραμένει χωρίς τήν ἐργασία τῶν ἐντολῶν, οὔτε ἡ ἐργασία τῶν ἐντολῶν χωρίς τήν χάρη τοῦ Θεοῦ εἶναι χρήσιμη καί ὠφέλιμη…καί ἐκεῖνος πού ἔβαλε τά θεμέλια τῆς ἐργασίας τῶν ἐντολῶν καί σήκωσε τοίχους ὑψηλῶν ἀρετῶν, ἄν δέν λάβει καί τή χάρη τοῦ Πνεύματος μέ θεωρία καί γνώση ψυχῆς, εἶναι ἀτελής καί ἄξιος νά τόν οἰκτείρουν οἱ τέλειοι. Αὐτός στερήθηκε τή χάρη ὁπωσδήποτε ἀπό δύο αἰτίες. Ἤ ἀμέλησε τή μετάνοια, ἤ, βλέποντας τό σύνολο τῶν ἀρετῶν, ἀποθαρρύνθηκε ἀπό τό ἄπειρο πλῆθος τους καί παρέλειψε κάποια ἀπό ἐκεῖνες πού ἐμεῖς τίς θεωροῦμε πολύ μικρές, εἶναι ὅμως ἀναγκαῖες γιά νά ὁλοκληρωθεῖ τό σπίτι τῶν ἀρετῶν. Γιατί χωρίς αὐτές δέν μπορεῖ νά στεγασθεῖ μέ τή χάρη τοῦ Πνεύματος” (“Φιλοκαλία τῶν Ἱερῶν Νηπτικῶν” μεταφρασμένη τόμος Δ΄. Ἐκδόσεις: “Tό περιβόλι τῆς Παναγίας” σελ. 28-29).   Τέλος ὁ πνευματικός οἶκος οἰκοδομεῖται μέ πολλούς κόπους, θλίψεις καί δάκρυα καί πόνους. Γι’ αὐτό  αὐτός ὁ χρυσορρήμoνας Ἰωάννης (βλ. P.G. 55, στ. 361 Ὁμιλία εἰς τόν ρκε΄ (ρκστ΄) 125 Ψαλμόν) διδάσκει : Ὅπως οἱ γεωργοί σπέρνουν μέ κρύο, μέ βροχές, μέ ἀνέμους καί μέ ἄλλες κακοπάθειες τοῦ χειμώνα ἀποβλέποντες στήν μέλλουσα χαρά πού ἐλπίζουν νά ἀπολαύσουν ὅταν θερίσουν, ἔτσι καί οἱ χριστιανοί σπέρνουν στήν ζωή αὐτή μέ δάκρυα καί κόπους τά σπέρματα τῶν ἀρετῶν καί τῆς μετάνοιας. Στήν μέλλουσα ζωή ἔχουν νά ἀπολαύσουν χαρά καί ἀγαλλίαση.

Γιά τό πολύ σημαντικό θέμα αὐτό πού ἀφορᾶ στήν πορεία τοῦ πιστοῦ καί τόν πνευματικό του ἀγῶνα ὁ Μέγας Βασίλειος διδάσκει παραδειγματικά καί εὔστοχα σχολιάζοντας τόν ρκε΄ Ψαλμό, σχετικῶς: «Ἐκεῖνοι λοιπόν πού διαπέρασαν τίς ἡμέρες τοῦ παρόντα αἰώνα πού εὑρίσκεται ἤδη στό τέλος του καί κοντεύει νά δύσει, μέ τό νά θρηνοῦν τίς ἁμαρτίες τους, θά χαροῦν αὐτοί, ὅταν ἔλθει τό ἀληθινό ἐκεῖνο πρωΐ. Γιατί «Αὐτοί πού σπέρνουν μέ δάκρυ τώρα, μέ ἀγαλλίαση θά θερίσουν» δηλαδή στό μέλλον» (βλ. Ψαλμοῦ ρκε΄ (ρκστ΄)125,5) (P.G. 29, στ.316 Ὁμιλία εἰς τόν  κθ΄ (29) Ψαλμόν).

“Ταῖς ἀρεταῖς προσβῶμεν»

“Ταῖς ἀρεταῖς προσβῶμεν ὥσπερ βαθμίσιν τόν νοῦν ἀνυψοῦντες μυστικαῖς θεωρίαις ”. Δηλαδή: “ Ἄς πλησιάσουμε (ἄς ἀνεβοῦμε) στίς ἀρετές σάν σέ σκαλοπάτια ἀνυψώνοντας τόν νοῦν μας μέ μυστικές θεωρίες ”.

            Μέ τό δίστιχο αὐτό τῆς ἀσκητικῆς καί νηπτικῆς παράδοσης τῆς Ἐκκλησίας μας προτρέπονται οἱ πιστοί ἰδαίτερα αὐτή τήν περίοδο νά ἀνέβουν τίς κορυφές τῶν ἀρετῶν καί νά τίς κατακτήσουν, νά προοδεύσουν δηλαδή στήν πνευματική ζωή καί νά τελειωθοῦν ἑνωμένοι μέ τόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό ἀποκτώντας καί οὐσιαστικά κατακτώντας τίς ἀρετές. Αὐτή ἡ πνευματική προσπάθεια, πού ἀπαιτεῖ πρωτίστως θέληση καί βούληση καθώς καί κόπο ἀπό τήν πλευρά τοῦ πιστοῦ πού βιώνει τά ἐκκλησιαστικά γεγονότα παρομοιάζεται μέ ἀνάβαση σέ κάποιο ψηλό μέρος, μέ τήν σκάλα (βαθμίδα). Ὄργανο καί κίνητρο σ’ αὐτή τήν ἀνάβαση, τήν προσπάθεια δηλαδή τοῦ ἀνθρώπου νά ἀνέλθει πνευματικά, ἀφήνοντας κάθε τί γήϊνο πού τό κρατᾶ δέσμιο τῶν παθῶν του εἶναι οἱ μυστικές θεωρίες.

Ἡ  ἄνοδος στίς κορυφές τῶν ἀρετῶν.

            α΄. Ὁ ἀγώνας αὐτός γιά τήν ἀπόκτηση τῶν πνευματικῶν ἀρετῶν στήν πνευματικότητα τῆς Ἐκκλησίας μας παρομοιάζεται μέ ἀνάβαση σέ σκάλα. Κάθε φορά πού προοδεύει πνευματιά ὁ πιστός τῆς Ἐκκλησίας μας ἀποκτώντας μιά ἀρετή θεωρεῖται, ὅτι ἀνεβαίνει ἕνα σκαλοπάτι (βαθμίδα) πιό ψηλά στήν νοερή καί πνευματική κλίμακα τῶν ἀρετῶν.

            Ὁ ἀγώνας αὐτός εἶναι κοπιώδης, ὅπως τονίσαμε καί παραμοιάζεται ὅπως ἡ ἀνάβαση στήν σκάλα. Ὅπως ὅσο πιό ἐλαφρύς εἶναι ὁ ἄνθρωπος, τόσο εὐκολώτερα ἀνεβαίνει τήν σκάλα, ἔτσι καί ἡ ψυχή προοδεύει, πλησιάζει στήν ἀρετή ὅταν δέν ἔχει βάρος (πάθη). Βάρος στή ψυχή εἶναι τά γεώδη καί τά πρόσκαιρα.

            Γι’ αὐτό συμβουλεύει ὁ ἀπόστολος Παῦλος τούς πιστούς τῆς Ἐκκλησίας μας νά «τινάξουν» ἀπό πάνω τους κάθε γήϊνο φορτίο, ὥστε μέ περίσσια καί σταθερή ὑπομονή νά τρέχουν τό ἀγώνισμα τοῦ δύσκολου δρόμου πού ἔχουν μπροστά τους: «Ἔχοντας, λοιπόν, γύρω μας τόσο μεγάλη στρατιὰ μαρτύρων ἂς τινάξουμε ἀπὸ πάνω μας κάθε φορτίο, καὶ τὴν ἁμαρτία ποὺ εὔκολα μᾶς ἐμπλέκει, κι ἂς τρέχουμε μὲ ὑπομονὴ τὸ ἀγώνισμα τοῦ δύσκολου δρόμου, ποὺ ἔχουμε μπροστὰ μας»   

 (Πρός Ἑβραίους ιβ΄ 1).

            β΄. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὁ μέγας διδάσκαλος τῆς εὐαγγελικῆς ζωῆς προτρέπει τούς πιστούς τῆς Ἐκκλησίας μας νά ἀποκτήσουν τίς ἀρετές τονίζοντας τήν ἀξία τῆς ἀρετῆς, πού πρέπει νά ἀποκτήσουν οἱ πιστοί συγκρίνοντάς την μέ τά θαύματα διδάσκοντας, ὅτι ἡ ἀρετή εἶναι ἀνωτέρα καί αὐτῶν τῶν θαυμάτων (Βλ. P.G. 57, 387 §7-8  Ὁμιλία λβ΄ στό κατά Ματθαῖον).

            Ὁ ἴδιος ἅγιος Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας ἐνθαρρύνει τούς πιστούς νά ἐπιδοθοῦν στόν πνευματικό ἀγώνα τους γιά νά ἀποκτήσουν τίς ἀρετές ὑποδεικνύοντας, ὅτι ὑπάρχουν πολλοί τρόποι γιά νά ἐπιτύχουν τήν σωτηρία τους καί προσκαλώντας τους νά ἐπιλέξουν ὁ καθένας νά ἀγωνισθεῖ νά ἀποκτήσει ὅποια ἀρετή θεωρεῖ κατάλληλη γιά τόν ἑαυτό του (P.G. 55, 367  Ἑρμηνεία στόν ρκζ΄ (127) Ψαλμό).

            γ΄. Στήν πνευματικότητα τῆς Ἐκκλησίας μας μέ τήν ἀπόκτηση τῶν ἀρετῶν οἰκοδομεῖται ὁ οἶκος τῆς ψυχῆς. Σ’ αὐτή τήν οἰκοδομή ἀναφέρεται ὁ ἀπόστολος Παῦλος στήν πρός Κορινθίους Α΄ ἐπιστολή του (γ΄ 9-17) ὡς ἑξῆς: «… Γιατὶ κανένας δὲν μπορεῖ νὰ βάλει ἄλλο θεμέλιο ἐκτὸς ἀπὸ αὐτό πού ὑπάρχει καί πού εἶναι ὁ Ἰησοῦς Χριστός μας. Τώρα, ἂν κάποιοι χτίζουν πάνω σ’ αὐτὸ τὸ θεμέλιο μὲ χρυσάφι ἢ ἀσήμι ἢ πολύτιμα πετράδια, μὲ ξυλεία, χορτάρι ἢ ἄχυρο, ἡ δουλειά τοῦ καθενὸς θὰ φανεῖ· θὰ τή φέρει στό φῶς ἡ ἡμέρα τῆς κρίσεως … Δέν ξέρετε πώς εἶστε ναός τοῦ Θεοῦ καί ὅτι τό Πνεῦμα του κατοικεῖ ἀνάμεσά σας; Ἄν κάποιος, λοιπόν, μέ τίς διαιρέσεις καταστρέφει τόν ναό τοῦ Θεοῦ, αὐτόν θά τόν ἀφανίσει ὁ Θεός. Γιατί ὁ ναός τοῦ Θεοῦ εἶναι ἅγιος, κι ὁ ναός αὐτός εἶστε ἐσεῖς».             

            Θά δοῦμε στήν συνέχεια τούς κανόνες πού διέπουν αὐτή τήν πνευματική ἐργασία.

            i. Κατά τήν διδασκαλία τῶν νηπτικῶν Πατέρων ἡ πνευματική οἰκοδομή οἰκοδομεῖται μέ ἕνα πνευματικό τρόπο. Ἀντί λίθων ὁ οἶκος τῆς ψυχῆς κτίζεται μέ τίς διάφορες ἀρετές. Ἀντί πηλοῦ καί λάσπης χρειάζεται σθεναρή ταπείνωση, ὅπως μέ τό πηλό σέ κάποιο οἰκοδομή συγκολοῦνται οἱ πέτρες, ἔτσι καί μέ τήν ταπείνωση συγκολλοῦνται ὅλες οἱ ἀρετές τῆς ψυχῆς μας. Ἀντί τεσσάρων τοίχων ὁ οἶκος τῆς ψυχῆς χρειάζεται τίς τέσσαρες γενικές ἀρετές, τήν φρόνηση, πού διδάσκει τί νά πράττουν καί τί νά μή πράττουν οἱ πιστοί, τήν σωφροσύνη, πού χαλιναγωγεῖ τό ἐπιθυμητικό, τήν ἀνδρεία, πού χαλιναγωγεῖ καί συγκρατεῖ τό θυμικό κατά μόνου τοῦ διαβόλου καί τῆς ἁμαρτίας καί τήν δικαιοσύνη, πού ἀποδίδει σέ κάθε μέρος τοῦ ἀνθρώπου τά οἰκεῖα, δηλαδή στήν ψυχή τά πνευματικά καί στό σῶμα τά ὑλικά σύμφωνα μέ τούς Νηπτικούς Πατέρες

Στέγη τοῦ οἴκου τούτου εἶναι ἡ τελεία ἀγάπη πρός τόν Θεό μας καί ἡ πρός τόν πλησίον, πού εἶναι τό τέλος καί τό κεφάλαιο ὅλων τῶν ἀρετῶν. Οἰκοδόμος τοῦ οἴκου αὐτοῦ εἶναι ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός, καθώς καί ὁ Δαβίδ αὐτό μαρτυρεῖ καί ὁ μελῳδός στό γνωστό ἀναβαθμό πού λέγει:  « Ἐάν μή Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον τόν τῆς ψυχῆς, μάτην κοπιῶμεν» (Ψαλμοῦ ρκστ΄ (ρκζ΄)126,1), δηλαδή: «Ἐάν ὁ ἴδιος ὁ Κύριος δέν οἰκοδομήσει καί δέν εὐδοκήσει τήν ψυχή, μάταια κοπιάζουμε»

«Ζήλευε οὖν καί μετανόησον»

Ἡ Κυριακή Α΄ Νηστειῶν – τῆς Ὀρθοδοξίας μᾶς δίδει τό ἔναυσμα νά συλλογισθοῦμε γιά τό πλοῦτο καί τό μεγαλεῖο, πού ὡς πιστοί τῆς Ἐκκλησίας κατέχουμε, ἀλλά καί πού ὀφείλουμε νά τόν διαφυλλάτουμε ἀκέραιο. Ὁ Κύριος μᾶς διαβεβαίωσε μέ τόν ἀψευδέστατο λόγο Του, ὅτι «πῦλαι Ἅδου οὐ κατισχύσουσι τῆς Ἐκκλησίας» (Ματθαίου ιστ΄ 18) δηλαδή οὔτε ὁ θάνατος μπορεῖ νά ἐξαφανίσει τήν Ἐκκλησία. 

Οἱ ἅγιοι Πατέρες γιά νά στηρίξουν τήν «ἐν Χριστῷ» ζωή καί τήν ἐλπίδα τῶν πιστῶν ὑπέστησαν μαρτύρια, ἐξορίες, διωγμούς, ἀποκλεισμούς, φυλακίσεις, δημεύσεις, βασανισμούς, θάνατο, ἀλλά δέν ὑποτάχθηκαν στήν ἀσεβῆ ἐξουσία πού τούς δίωκε καί ἔμειναν σταθεροί ὑποστηρικτές τῆς ἀληθείας. Οἱ ἐχθροί καί διῶκτες τους ὅμως ἡττήθηκαν ἀπό τή δύναμη τῆς ἀλήθειας καί τῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ Κύριος τῆς δόξης ἀναστήθηκε ἀπό τούς νεκρούς, ὥστε νά μή διαιωνίζει ὁ θάνατος τό γένος τῶν βροτῶν.

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ἐρωτᾶ: «Ποῦ σου θάνατε τό κέντρον; Ποῦ σου Ἅδη τό νῖκος;» (Πρός Κορινθίους Α΄ ιε΄ 55). Γι’ αὐτά πανηγυρίζει ἡ Ἐκκλησία μας. Γι’ αὐτό τόν θρίαμβο χαίρεται καί εὐφραίνεται. 

            Στίς ἑπτά ἐπιστολές τῆς Ἀποκαλύψεως πρός τίς ἐκκλησίες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας περιγράφεται ἡ πορεία τῆς Ἐκκλησίας ἀπό τῆς γεννήσεώς Της καί μέχρι τήν Δευτέρα Ἔλευση τοῦ Χριστοῦ:

Οἱ ἐπισημάνσεις καί οἱ προτροπές δύνανται νά ἐφαρμοσθοῦν καί στήν πνευματική πορεία κάθε πιστοῦ, ὡς ἑξῆς.

1. Ἐπιστολή 1η στήν Ἐκκλησία τῆς Ἐφέσου.

(Ἀποκαλύψεως β’, 1-7).

Ἡ Ἐκκλησία ἐπαινεῖται γιά τήν πρώτη της ἁγνότητα καί ἐπισημαίνεται, ὅτι «τὴν ἀγάπην σου τὴν πρώτην ἀφῆκας. μνημόνευε οὖν πόθεν πέπτωκας, καὶ μετανόησον καὶ τὰ πρῶτα ἔργα ποίησον»

            Ἅς ἐπιστρέψουμε στήν πρώτη ἁγνότητα πού εἶναι ἡ δωρεά τοῦ Βαπτίσματος- Νά διαφυλάξουμε τήν σφραγίδα τοῦ ἁγίου Πνεύματος-Νά διατηρήσουμε τήν ψυχή μας ἀκηλίδωτη ἀπό τίς ἐμπαθεῖς ἐπιθυμίες καί τό κοσμικό φρόνημα.

2. Ἐπιστολή 2η στήν Ἐκκλησία τῆς Σμύρνης.

(Ἀποκαλύψεως β΄, 8-11).

Προαναγγέλεται ὁ διωγμός τῆς Ἐκκλησίας καί ἐνθαρρύνεται νά μείνει πιστή «ἄχρι θανάτου». Ἄς δείχνουμε ὑπομονή στίς θλίψεις, τίς συκοφαντίες, τούς διωγμούς, γενικῶς στούς πειρασμούς

3. Ἐπιστολή 3η στήν Ἐκκλησία τῆς Περγάμου.

(Ἀποκαλύψεως β΄, 12-17)

Ἡ Ἐκκλησία ἐλέγχεται πού ἀνέχεται νά ζοῦν ἀνάμεσα στούς πιστούς ὁπαδοί ἀλλοτρίων παραδόσεων πού ἀπομακρύνουν τόν ἄνθρωπο ἀπό τόν Θεό. Ἀναφέρεται :«μή συναναστρέφεστε ἀνθρώπους πού ἔχουν ἀνήθικη διαγωγή. Βέβαια, δέν ἐννοοῦσα ὅλους γενικά τούς ἔξω ἀπό τήν ἐκκλησία ἀνήθικους αὐτοῦ του κόσμου ἤ τούς πλεονέκτες ἤ τούς κλέφτες ἤ τούς εἰδωλολάτρες· γιατί τότε θά ἔπρεπε νά ἐγκαταλείψετε τόν κόσμο! … ἐννοοῦσα νά μή συναναστρέφεστε κάποιον πού, ἐνῶ ὀνομάζεται χριστιανός, εἶναι ἀνήθικος ἤ πλεονέκτης ἤ εἰδωλολάτρης ἤ ὑβριστής ἤ μέθυσος ἤ ἅρπαγας…Φυσικά, δέν εἶναι δικό μου ἔργο νά κρίνω ἐγώ αὐτούς πού εἶναι ἔξω ἀπό τήν ἐκκλησία. Ὁ Θεός θά τούς κρίνει. Ἀλλά αὐτούς πού εἶναι μέσα στήν ἐκκλησία ἐσεῖς δέν πρέπει νά τούς κρίνετε; Ἡ Γραφή λέει: Διῶξτε τόν κακό ἀπό ἀνάμεσά σας» (Κορινθίους Α΄, ε΄, 9-13)

4. Ἐπιστολή 4η στήν Ἐκκλησία τῶν Θυατείρων.

(Ἀποκαλύψεως β΄, 18-29).

Ἐπισημαίνεται, ὅτι ἡ ἀποστασία τοῦ πιστοῦ ἀνθρώπου ἀπό τόν Θεό τόν ἐκθέτει σέ σοβαρούς κινδύνους, θλίψεις καί πειρασμούς γιά παιδαγωγικούς λόγους.

Ὁ πιστός δέν πρέπει νά παρασύρεται ἀπό πρακτικές καί θεωρίες οἱ ὁποῖες ἔστω κι ἄν φαίνονται δελεαστικές τελικῶς τόν ἀποξενώνουν ἀπό τόν Θεό. «Ὅ ἔχετε κρατήσατε ἄχρις οὗ ἄν ἥξω», λέγει ὁ Κύριος.  

5. Ἐπιστολή 5η στήν Ἐκκλησία τῶν Σάρδεων.

(Ἀποκαλύψεως γ΄, 1-6)

Ἐπισημαίνεται ἡ αὐταπάτη πολλῶν πού πιστεύουν ὅτι εἶναι ζωντανοί πνευματικά, ἀλλά στήν οὐσία εἶναι νεκροί στήν ζωή τους «οὐ γὰρ εὕρηκά σου τὰ ἔργα πεπληρωμένα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ μου»

Γι’ αὐτό θά κηρύσσεται ἐγερτήριο σάλπισμα ἀπό πνευματική νάρκωση καί νέκρωση. Ὁ πιστός πρέπει νά θυμᾶται αὐτά πού ἔλαβε ἀπό τόν Θεό καί αὐτά πού ἄκουσε νά τά τηρεῖ καί νά μετανοεῖ γι’ ὅσα δέν τήρησε. Ἡ τήρηση τῶν ἐντολῶν ἀποδεικνύει τήν ζωντανή,  ἐνεργή καί θερμή πίστη.

6. Ἐπιστολή 6η στήν Ἐκκλησία τῆς Φιλαδελφείας.

(Ἀποκαλύψεως γ΄, 7-13)

Τονίζεται, ὅτι ἡ ἀξία τῆς Ἐκκλησίας δέν ἐξαρτᾶται ἀπό τίς ἐξωτερικές δυνατότητές της, ἀλλά ἀπό τήν συνέπεια καί τήν πιστότητά Της στόν Κύριο. Ὁ Κύριος θά ταπεινώσει ὅσους ἀνήκουν στήν συναγωγή τοῦ Σατανᾶ καί στούς ὀλίγους πιστούς πού δέν ἀρνήθηκαν τήν πίστη τους ὁ Κύριος θά τούς ἐμποδίσει νά εἰσέλθουν στήν βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ὁ πιστός νά μένει σταθερός παρά τήν φαινομενική ἀδυναμία μπροστά στήν φορά τοῦ κόσμου

7. Ἐπιστολή 7η στήν Ἐκκλησία τῆς Λαοδικείας.

(Ἀποκαλύψεως γ΄, 14-22).

Ἡ Ἐκκλησία ἐλέγχεται γιά τήν χλιαρότητα τῆς πίστεως καί τῆς ζωῆς σέ σχέση μέ τόν Κύριο. Ἐλέγχεται γιά τήν ἐκκοσμίκευσή της. Εἶχε τήν ψευδαίσθηση ὅτι διαθέτει δύναμη καί πλοῦτο καί ὅτι ἀναγνωρίζεται ἀπό τούς κοσμικούς ἄρχοντες. Στήν οὐσία ὅμως γιά τό Θεό ἦταν ταλαίπωρη καί ἀξιοθρήνητη, φτωχή, τυφλή καί γυμνή.

Ὁ Κύριος συμβουλεύει ὅτι μόνο Αὐτός κατέχει τό καθαρό χρυσάφι πού τό διανέμει στούς πιστούς, μόνο Αὐτός ἐνδύει τόν ἄνθρωπο τήν θεοΰφαντη στολή τῆς ἁγιότητος καί ἀθανασίας μόνο Αὐτός διανοίγει τούς πνευματικούς ὀφθαλμούς γιά νά ἐννοήσει ὁ ἄνθρωπος τά μυστήρια τῆς βασιλείας. Ὁ Κύριος ἐπισημαίνει: «Ἐγώ ὅσους ἐάν φιλῶ, ἐλέγχω καί παιδεύω· ζήλευε οὖν καί μετανόησον» (Ἀποκαλύψεως γ΄, 19).

«Σὺ δὲ νῆφε ἐν πᾶσι»

            Κατά τήν περίοδο τῆς Ἁγίας, Μεγάλης καί κατανυκτικῆς Τεσσαρακοστῆς, γίνεται ἐντονώτερος ὁ πνευματικός ἀγῶνας μας, ὁ ὁποῖος ἔχει καί κάποιες σημαντικές προτεραιότητες γιά τήν πορεία μας. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος στήν πρός Φιλιππησίους ἐπιστολή του καταγράφει αὐτή τήν διαδρομή πιστοῦ ὡς ἑξῆς : «Ὅ,τι ἐπιθυμῶ εἶναι νά γνωρίσω τό Χριστό καί τή δύναμη τῆς ἀναστάσεώς του, νά μετάσχω στά παθήματα τοῦ ἀκολουθώντας τόν στό θάνατο, μέ τήν ἐλπίδα νά λάβω μέρος στήν ἀνάσταση τῶν νεκρῶν» (Πρός Φιλιππησίους γ΄ 10-11)

Σύμφωνα μέ τό λόγο αὐτό τοῦ ἀποστόλου Παύλου αὐτή τήν περίοδο οἱ πνευματικοί στόχοι τῶν πιστῶν πού ἀγωνίζονται πιό ἔντονα καί προσηλωμένα εἶναι αὐτοί πού συνοπτικά ἀναφέρονται στήν συνέχεια :

1) “Τοῦ γνῶναι Αὐτόν”

Πρῶτος στόχος τήν περίοδο τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς τίθεται ἡ γνῶσι τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ.

2) “Τήν δύναμιn τῆς ἀναστάσεως Αὐτοῦ”

Οἱ πιστοί ἀγωνίζονται γιά νά λάβουν τήν πείρα τῆς ἀναστάσεως κατά τόν ὕμνο “χαρᾶς τά πάντα πεπλήρωται τῆς ἀναστάσεως καί πείραν εἰληφότα ” (Γ΄ στιχηρό τῶν Αἴνων τοῦ γ΄ ἤχου). Ἡ πείρα τῆς ἀναστάσεως εἶναι ἡ πνευματικότητα τῆς Ἐκκλησίας μας  καί βιοῦται ὡς νίκη κατά τῆς ἁμαρτίας καί πάσης πονηρίας στήν ζωή μας.

Ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός μετέδωσε στούς μαθητές Του αὐτή τήν πνευματική ἐξουσία νά καταπατοῦν ὅλη τήν δύναμι τοῦ ἐχθροῦ τους πού εἶναι ὁ διάβολος μέ τούς λόγους Του (Λουκᾶ ι΄ 19 καί Ματθαίου ι΄ 28).

Ἄρχοντας ἐχαρακτηρίσθη ὁ διάβολος ἀπό τόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό μέ τούς λόγους Του (Ἰωάννου ιβ΄ 31, Ἰωάννου ιστ΄ 11 καί Ἰωάννου ιδ΄ 30.

Μέ τήν ἐξουσία καί δύναμι πού μᾶς μετέδωσε ὁ Κύριός μας ἀγωνιζόμαστε κατά τῶν ἐναντίων καί ἀντιθέτων πονηρῶν δυνάμεων, ἀφοῦ  δέν μπορεῖ μόνος του ὁ ἄνθρωπος νά ἀντιμετωπίσει, πολλῷ δέ μᾶλλον νά τίς νικήσει.

Γι’ αὐτό ὁ ἀπόστολος Παῦλος συνιστᾶ στό πιστό νά ἐνδυναμωθεῖ μέ τήν δύναμι τοῦ Θεοῦ πού εἶναι τό Ἅγιο Πνεῦμα καί νά προστατευθεῖ ἀπό τίς ἐπιθέσεις τοῦ Πονηροῦ μέ τίς ἀρετές γιά νά μπορέσει νά ἀντιμετωπίσει τίς παγίδες καί τίς μεθοδεύσεις τῶν δαιμόνων  (Πρός Ἐφεσίους στ΄ 10-17)

Ὁ ἀπόστολος Ἰάκωβος ὁ ἀδελφόθεος προτρέπει τούς πιστούς : “ Ὑποτάγητε οὖν τῷ Θεῷ. ἀντίστητε τῷ διαβόλῳ, καὶ φεύξεται ἀφ' ὑμῶν ” (Ἰακώβου δ΄ 7).

3) “Τήν κοινωνία τῶν παθημάτων αὐτοῦ συμμορφούμενος τῷ θανάτῳ αὐτοῦ”

Ἕτερος στόχος αὐτήν τήν περίοδο ἀγώνα τοῦ πιστοῦ εἶναι νά κοινωνήσουμε στά παθήματα τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ.

     Πῶς κοινωνοῦμε στά παθήματα τοῦ Κυρίου μας, δηλαδή πῶς συμμετέχουμε σ’ αὐτά ; “Συμμορφούμενος τῷ θανάτῳ αὐτοῦ ” (Πρός Φιλιππησίους γ΄ 10 ) ἀπαντᾶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος.

Σύμμορφος τοῦ θανάτου γίνεται ὁ πιστός κατά τόν ἀπόστολο Παῦλο:

α- Ὅταν συμμετέχει στά ἅγια Μυστήρια  (Πρός Ρωμαίους στ΄ 3-14).

Μέ τά παθήματά Του ὁ Κύριός μας ἐνέκρωσε τήν ἁμαρτία. Μέ τόν ἀγῶνα μας κατά τῶν παθῶν τῆς ἁμαρτίας συμμετέχουμε στά πάθη τοῦ Κυρίου μας. Ὅπως ὁ Κύριος μετά τό πάθος καί τόν θανάτό Του ἀνέστη, ἔτσι κι ἐμεῖς θά ἀναστηθοῦμε καί θά ζήσουμε ἐλεύθεροι ἀπό τήν πονηρία, τήν κακία, τήν ἁμαρτία, τά πάθη ἑνωμένος μέ τόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό. Τόν ἀγῶνα τοῦ πιστοῦ προσδιορίζει με σαφήνεια ὁ ἀπόστολος Παῦλος : “Οἱ δὲ τοῦ Χριστοῦ τὴν σάρκα ἐσταύρωσαν σὺν τοῖς παθήμασι καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις ” (Πρός Γαλάτας ε΄ 24).

Κάθε ἀγωνιστής- πιστός πρέπει νά γνωρίζει ἐπίσης ὅσα ἐπισημαίνει ὁ ἀπόστολος Πέτρος γιά τό θέμα αὐτό  (Α΄ Πέτρου δ΄ 12-19)

Ἐπίσης ὅταν ὑπομένει πειρασμούς κατά τόν ἀπόστολο Ἰακωβο τόν ἀδελφόθεο νά ἔχει στόν νοῦ του τήν προτροπή του: “Πᾶσαν χαρὰν ἡγήσασθε, ἀδελφοί μου, ὅταν πειρασμοῖς περιπέσητε ποικίλοις, γινώσκοντες ὅτι τὸ δοκίμιον ὑμῶν τῆς πίστεως κατεργάζεται ὑπομονήν”  (Ἰακώβου α΄ 2-3)

Ὁ πιστός πρέπει εὐχαρίστως νά δέχεται αὐτούς τούς πειρασμούς, πού δέν ὀφείλονται στήν δική του ἁμαρτωλότητα. Ἡ ταλαιπωρία του, οἱ θλίψεις, οἱ παντοειδεῖς πόνοι καί κάθε κακοπάθεια ἐξ αὐτῶν σύμφωνα μέ τήν διδασκαλία τῆς ἁγίας Γραφῆς “ἀναπληρώνει τόν νόμο τοῦ Χριστοῦ” (Πρός Γαλάτας στ΄ 2).

γ-Ὅταν ὑπομένει διώξεις γιά τόν Χριστό κατά τόν λόγο Του  :

“Μακάριοί ἐστε ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καὶ διώξωσιν καὶ εἴπωσιν πᾶν πονηρὸν καθ' ὑμῶν ψευδόμενοι ἕνεκεν ἐμοῦ ” (Ματθαίου ε΄ 11).

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος συμβουλεύει τόν μαθητή του ἀπόστολο Τιμόθεο νά εἶναι προετοιμασμένος γιά αὐτό τόν διωγμό ἀφοῦ “ καὶ πάντες δὲ οἱ θέλοντες εὐσεβῶς ζῆν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ διωχθήσονται ” (Πρός Τιμόθεον Β΄ γ΄ 12)

Ἐμπιστευόμενοι αὐτή τήν ἐπαγγελία τοῦ Κυρίου ἀγωνίσθηκαν οἱ ἅγιοι Μάρτυρες καί ὑπέμειναν παντοειδεῖς διωγμούς, βασανισμούς καί αὐτόν τόν θάνατον

δ-Ὅταν κακοπαθεῖ γιά τήν ἀπόκτησι τῶν ἀρετῶν τήν ἐφαρμογή τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, τήν ὑπακοή στό ἅγιο θέλημα τοῦ Θεοῦ.

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος συμβουλεύει τόν μαθητή του ἀπόστολο Τιμόθεο “σὺ δὲ νῆφε ἐν πᾶσι, κακοπάθησον, ἔργον ποίησον εὐαγγελιστοῦ, τὴν διακονίαν σου πληροφόρησον ” (Πρός Τιμόθεον Β΄ δ΄ 5).  

Ἑπομένως κοινωνία τῶν παθημάτων τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀποκτᾶ μέ τήν συμμετοχή στά μυστήρια, μέ τήν μεγάλη ὑπομονή μας στίς δοκιμασίες τῆς ζωῆς, πού ὅλοι ἔχουμε καί μέ τόν πνευματικό ἀγῶνα μας γιά τήν νέκρωσι τῆς ἁμαρτίας μας.

Τά ἑπτά βήματα τοῦ Ἀσώτου

Ἐφτά ρήματα –βήματα (Λουκᾶς ιε΄, 11 – 32)

Ἐξετάζοντας κάποιος τό κείμενο τῆς παραβολῆς τοῦ Κυρίου μας, τῆς Κυριακῆς τοῦ Ἀσώτου, μπορεῖ νά διακρίνει πολύ ἐνδιαφέροντα σημεῖα καί στιγμές πού σηµάδεψαν τήν πορεία τοῦ Ἀσώτου, ὅπως ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός ἀναλυτικά καί μέ σαφήνεια μᾶς τήν περιέγραψε, τήν περίοδο αὐτή τῆς ἔντονης πνευματικῆς ἀσκήσεως. Αὐτά τά σημεῖα καί οἱ στιγμές σημαδεύουν τίς ἀνθρώπινες ζωές ὅλων μας, ἰδιαίτερα δε τῶν πιστῶν τῆς Ἐκκλησίας μας σέ παγκόσμια κλίμακα. Ἴσως καί τή δική μας, ἀκούγοντας τοῦτο τό κήρυγμα. Ἄς τά προσέξουμε πιό εἰδικά καί ἄς προσπαθήσουμε νά κατανοήσουμε τό βαθύτερο καί πολύ διδακτικό νοημά τους καί περιεχόμενό τους γιά τήν πορεία μας τήν Ἁγία καί Μεγάλη Τεσσαρακοστή, πού διανύουμε μέ κόπο :

α΄. «δός µου» (στ. 12)

Εἶναι αὐτό τό ρῆμα – πού ἐμπνέει τήν στάση ζωῆς πολλῶν, ἰδιαίτερα τῶν νέων μας. Πού νιώθουν αὐτοί μόνοι νά ΄χουν ἀπαιτήσεις ἀπ᾽ ὅλους καί ὅλοι ὑποχρεώσεις σ’ αὐτούς. Ἄχαρος μονόδρομος πού ᾿ναι µιά τέτοια ζωή! Ξεκίνημα πού προδικάζει ἀδιέξοδα καί ἀπογοητεύσεις! Μάλιστα ὅταν τοῦτο κυριαρχήσει στή σχέση τοῦ κάθε ἀνθρώπου µέ τόν Θεό. Ὅταν, τά χέρια τοῦ Δωρητή κι’ ὄχι τό πρόσωπο κυττάζουµε. Ὅταν «ὁ ἄρτος ὁ ἐπιούσιος» εἶναι τό μόνο καί ἀποκλειστικό αἴτημα μας πού γίνεται ὅλο καί πιό πιεστικό μέ τήν πάροδο τῶν ἐτῶν.

β΄. «διεσκόρπισε» (στ. 13)

Ἔρχεται ὡς φυσικό ἀκόλουθο, πάντοτε, ἔπειτα ἀπό τήν ἐπισήμανση «δός μου». Κοντά στόν δωρητή, τά δῶρα λαμβάνουν τή σωστή διάστασή τους καί χρήση τους καί γίνονται χαρά, ἀγαλλίαση  κι’ ὄχι ἄγχος καί στεναχώρια. Εὐλογία γίνονται κι’ ὄχι κατάρα. Πάρτε λ.χ. τό δῶρο τῆς ἁγνότητας καί τῆς ἠθικῆς ὀμορφιᾶς, πού ὁ Θεός μας, ἐμπιστεύεται σέ κάθε νέο καί κάθε νέα. Κοντά στόν Θεό, πανώριο κι’ ἀνεκτίμητο μένει. Μακρυά Του, ὁδηγεῖ σέ φοβερό ἀποπροσανατολισμό καί ἐκτράχυνση τῆς πανσεξουαλικότητας πού διέπει ἔντονα τήν ἐποχή µας καί κυριαρχεῖ στούς νέους μας. Μακρυά ἀπό τόν Θεό, ὁ ἄνθρωπος σκορπίζει καί διαχέει, ὅλα τά πλούσια πνευματικά δῶρα τοῦ Θεοῦ καί Πατρός μας.

γ΄. «ἄρχισε νά στερεῖται» (στ. 14)

Εἶναι ἡ στιγµή πού ὁ ἄνθρωπος συνειδητοποιεῖ τό κενό µέσα στήν ὕπαρξή του. Ὅτι δηλαδή, χορτασµός μακρυά ἀπό τόν Πατέρα δέν ὑπάρχει. Ὅτι «τά αὐτοῦ πάντα», λίγα πάντα θά εἶναι. Καί γίνονται ἀπογοητευτικά ἐλάχιστα, ἄν θελήσεις νά τά ξοδέψεις μακρυά ἀπό τόν Πατέρα σου καί Πατέρα Θεό σου. Τό «πλούσιοι πτωχεύουν καί πεινοῦν», δέν εἶναι ἀποτύπωση μιᾶς µόνον ὑλικῆς εἰκόνας. Ἔχει καί πνευματική ἐφαρμογή καί διάσταση. Ὅπως καί τό «οἱ ἐκζητοῦντες τόν Κύριον, δέν στεροῦνται οὐδενός ἀγαθοῦ» (Ψαλμός λδ΄,10). Ἀναφέρει ἕνας ὕμνος: «ἡ ἁμαρτία θέλγητρα ἔχει, μά στερεῖται τή χαρά».

δ΄. «ἐπιθυμοῦσε νά γεμίσει τό στομάχι του» (στ. 16)

Νά ᾽θελαν καί οἱ ἀρχαῖοι πρόγονοί μας μέ τούς «πίθους (πιθάρια) τῶν Δαναΐδων», τούτη τήν ἀλήθεια ν᾿ ἀπεικονίσουν! Τήν ἀπύθµενη ἀνθρώπινη καρδιά, πού τά ὅποια καί ὅσα ξυλοκέρατα, πῶς νά τή χορτάσουν! Ἄς δοῦμε τό χρῆμα, τή σάρκα, τή φιλοδοξία, τή µέθη καί τά ὅμοια τους καθώς καί τά λοιπά πάθη τοῦ ἀνθρώπου. Ποιός εἶπε ποτέ: «φτάνει, γέμισα, χόρτασα»! ᾿Επιθυμοῦσε, σηµαίνει ὅτι ἦταν σκυµένος ἰσόβια στό λασποπήγαδο, χωρίς νά ᾿ρθει ποτέ ὁ ἀληθινός πνευματικός ξεδιψασµός. Χωρίς νά μπορεῖ ποτέ νά ὁμολογήσει τό Ψαλμικό «τό ποτήρι µου ξεχειλίζει» (Ψαλμός κγ΄, 5).

ε΄. «κανένας δέν τοῦ ᾿δινε» (στ. 16)

᾽Από ἕνας εὐκατάστατος γιός μέ ἀνέσεις νά γίνεις ζητιάνος, εἶναι βέβαια ἕνα κατάντηµα. ᾿Από τό «τέκνον πάντα τά ἐμά σά ἐστίν» στά ξυλοκέρατα τῶν χοίρων εἶναι μιά ἀπόσταση πού ἡ τραγικότητα μιᾶς ζωῆς χωρίς Χριστό μπορεῖ νά καλύψει. Ὅμως εἶναι καί οἱ ὑψωμένοι ὦμοι. Εἶναι καί ἡ ἀδιαφορία τῶν χθεσινῶν φίλων. Εἶναι ἡ µάταιη ἐπαιτεία. Κι’ ὅλα αὐτά µιά χιονοστιβάδα, πού ξεκίνησε ἀπό τό «δός µοι» καί γοργοκύλησε «εἰς χώραν μακράν». Δηλαδή, κάτι πού μποροῦσε ν᾿ ἀποφευχθεῖ. Καρπός ὁλόπικρης, ἠθελημένης πεισματικῆς ἀνταρσίας.

στ΄. «Χάνομαι ἀπό τήν πεῖνα» (ἐδ. 17)

Τρισευλογημένη ἡ στιγµή πού ὁ ἄνθρωπος - ὁ ὅποιος ἁμαρτωλός - «ἔρχεται εἰς ἑαυτόν», συναισθάνετα τήν ἁμαρτωλότητά του. Στά βήµατα πού ὁδηγοῦν στη σωτηρία, δέν εἶναι ὁ πρῶτος ἀλλά ὁ δεύτερος σταθµός. Πρῶτα, ἔρχεσαι στήν ἀνάγκη. Αὐτή σέ σφίγγει ἀπό κάθε µεριά. Χάνεις τό βιός σου, τούς φίλους σου, τήν πίστη στόν ἑαυτό σου καί στόν ἄνθρωπο. Τότε! . . Κάποιοι σταματοῦν ἐδῶ καί καταποντίζονται. Ὁ ἄσωτος ἀφοῦ ἦλθε στήν ἀνάγκη, ἔπειτα ἦλθε στόν ἑαυτό του. Αὐτογνωσία, πού ὁδηγεῖ στήν ταπείνωση καί μεταμέλεια.

ζ΄. «Κάμε µε» (ἐδ. 19)

Τώρα, ἔρχεται στόν Πατέρα. Ποῦ ἀλλοῦ! Μόνον Αὐτός ἔχει,

ὅταν... «οὐδείς ἐδίδου». Κι' ἔρχεται μέ κεφάλι σκυμένο. Δέν βλέπει ἄπληστα κι ἀπαιτητικά τά χέρια. Σκύβει καί φιλεῖ τά πόδια. Τό αἴτημα εἶναι τώρα «κάμε µε». «Ποίησόν με». Καί ἡ ἀπόσταση ἀνάμεσα στό «δός μου» καί «ποίησόν με» εἶναι τόσο μεγάλη, ὅση ἡ μεταμέλεια καί ὁ συγκλονισμός τούτου τοῦ νέου. Ὅμοια καί σύ. Πάψε νά κυττάζεις τοῦ Θεοῦ τά χέρια καί ἀτένισε στήν καρδιά Του. Πού σ' ἀγάπησε. Πού ᾿στειλε τόν Χριστό γιά σένα. Πού σέ περιμένει μέ τόση καί ἴδια ἀγάπη, ὅπως ὁ πατέρας τοῦ Ἄσωτου.

Ὀρθόδοξο βίωμα καί πνευματική ἄθληση

Δημοσιεύθηκε 29.02.2024

Οἱ γνώσεις πού συχνά μεταδίδουμε, ὀφείλουν νά ἔχουν πνεῦμα Θεοῦ, ἄλλως ἐκπίπτουν καί οἱ ὁποῖες κατά τόν λόγον τοῦ ἀποστόλου Παύλου δέν ἔχουν τήν δύναμη νά ζωοποιήσουν τόν ἄνθρωπο: «Τό γάρ γράμμα τοῦ νόμου ἀποκτέννει, τό δέ πνεῦμα ζωοποιεῖ» (Β΄ Κορινθίους γ΄ 6). Ὁμιλοῦμε, λοιπόν, περί τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς ἡ ὁποία συγκροτεῖται καί τελειοποιεῖται ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα. Χωρίς αὐτό δέν εἶναι δυνατόν νά ὑπάρξει ὀρθόδοξο βίωμα, χριστιανική ζωή. Τό Ἅγιο Πνεῦμα μᾶς ἀναγεννᾶ. Μᾶς δίδει χαρίσματα. Μᾶς ἁγιάζει. Κατακαίει καί συγχωρεῖ τίς ἁμαρτίες μας. Καλλιεργεῖ τήν θέληση τοῦ ἀνθρώπου νά προτιμᾶ καί νά ἐργάζεται τίς ἀρετές.

   Τό Ἅγιο Πνεῦμα λαμβάνουμε διά τῶν Μυστηρίων. Ἐκ τούτων συνάγεται ἡ ἀναγκαιότητα συμμετοχῆς στά Μυστήρια καί ἡ ἀναγκαιότητα τοῦ πνευματικοῦ ἀγῶνος γιά τήν τήρησιν στήν ζωή μας τῶν ἀγλαῶν καρπῶν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

   Ἡ χαρά καί ἡ εὐτυχία δέν εὑρίσκονται αὐτόματα καί μέ αὐτοματοποιημένες διαδικασίες. Χρειάζεται νά τονίσουμε τήν σημασία τοῦ πνευματικοῦ ἀγῶνος ὑπενθυμίζοντας τούς ἀγῶνες τῶν ἁγίων καί τήν καταξίωσή τους. Ἡ πνευματική ἄθληση εἶναι χαρακτηριστικό στοιχεῖο τοῦ ὀρθόδοξου βιώματος.

   Ὁ Ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σῦρος τονίζει: «Ἡ ὁδός τοῦ Θεοῦ σταυρός καθημερινός ἐστίν. Οὐδείς γάρ ἐν τῷ οὐρανῷ ἀνῆλθεν … Οὐ γάρ δίδωσι ὁ Θεός χάρισμα μέγα, χωρίς μεγάλου πειρασμοῦ. Κατά γάρ τούς πειρασμούς καί τά χαρίσματα ὡρίσθησαν ὑπό τοῦ Θεοῦ κατά τήν σοφίαν αὐτοῦ»

καί ὁ Σοφός Σειράχ «Τέκνον εἰς προσέρχη δουλεύειν τῷ Κυρίῳ ἑτοίμασον τήν ψυχήν σου εἰς πειρασμόν» (β΄13).

Στό ὑπεύθυνο καί σημαντικό ἔργο τῆς ποιμνατικῆς μας χρησιμοποιοῦμε δύο τρόπους

-τήν κατηχητική μέθοδο τῶν καταξιωμένων χριστιανῶν παιδαγωγῶν

-καί τήν ἔμπνευσι καί εὐαισθησία μας

   Ἡ πρώτη εἶναι οἱ σιδηροτροχιές πάνω στίς ὁποῖες θά κινηθοῦν ἡ ἔμπνευση, ἡ εὐαισθησία, ἡ εὐρηματικότητα, ἡ φαντασία μας. Ἡ ταχύτητα καί ὁ ρυθμός τους ἐξαρτᾶται ἀπό τόν ἐνθουσιασμό καί τόν ζῆλο μας. Ἔτσι, λοιπόν:

Δέν αὐτοσχεδιάζουμε. Φροντίζουμε νά κατέχουμε τά θέματα πού σχολιάζουμε. Προετοιμαζόμαστε. Τηροῦμε τό χρονοδιάγραμμα. Προσευχή –θέσις τοῦ θέματος -Ἀνάπτυξις –Διάλογος -Ἐμπέδωση –Συμπέρασμα.

Στήν Κατήχηση ὡς μέθοδον ἐργασίας χρησιμοποιοῦμε τήν ἑρμηνευτικήν ἤ κατανοοῦσαν. Ἔτσι χαρακτηρίζουμε τήν μέθοδον ἐκείνην, ἡ ὁποία προσπαθεῖ νά ἀνεύρη ὅλες τίς ὁδούς οἱ ὁποῖες θά βοηθήσουν στήν πραγματοποίηση τῆς συναντήσεως τοῦ νέου μέ τήν σ’ αὐτόν προσφερομένην καί ἀποκαλυπτομένη ἀλήθεια. Προσφέρουμε καί ἄλλες εὐκαιρίες γιά τήν προσωπικήν ἐπικοινωνίαν τοῦ νέου μέ τόν Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν. Αὐτή ἡ μέθοδος αὐτή ὀνομάζεται βιωματική. Ἡ ἐργασία μας δέν ἀποβλέπη στήν μετάδοση ὡρισμένων θρησκευτικῶν γνώσεων καί ἀληθειῶν ἀλλά στήν χριστοποίησιν τοῦ νέου.

Τό ἔργο μας πρέπει νά διέπουν καί οἱ ἑξῆς ἀρχές.

-ἡ ἀρχή τῆς ἐκκλησιαστικῆς διακονίας. Εἴμεθα διάκονοι στό ἔργον τοῦ Θεοῦ καί ὀφείλουμε νά διακονοῦμε ἐν φόβῳ καί τρόμῳ τήν σωτηρίαν τῶν πιστῶν τῆς Ἐκκλησίας.

-ἡ ἀρχή τῆ Χριστοκεντρικότητας. Διακονοῦμε σέ ἕνα ἔργο τό ὁποῖον ἔχει ἀποκλειστικόν σκοπόν νά μορφώσει τίς ὑπάρξεις κατά τό πρότυπον τοῦ Χριστοῦ. Σ’ Αὐτόν ἀναφερόμαστε. Σ’ αὐτόν καταφεύγουμε. Πέριξ αὐτοῦ κινούμεθα. Χριστός καί μόνον Χριστός καταγγέλεται ἀπό ἐμᾶς.

-ἡ ἀρχή τῆς αὐτενέργειας. Δέν πρέπει ὅλοι μας νά συνηθίζουμε σέ μία παθητική σχέση μέ τήν ἐνορία, ἀλλά ἔντονα ἐνεργή.

   -ἡ ἀρχή τῆς ἐποπτικότητος. Ὅλι μας πρέπει νά ἔχουμε προσλαμβάνουσες παραστάσεις ἀπό ὅλη τήν ἐνοριακή ζωή γιά νά βοηθηθοῦμε νά ἐνταχθοῦμε συνειδητῶς σ’ αὐτήν.

-ἡ ἀνθρωποκεντρική ἀρχή. Χρειάζεται νά λαμβάνουμε ὑπ’ ὄψιν τίς πραγματικές ἀνάγκες ὅλων, ὅσο καί τοῦ καθενός ξεχωριστά. Νά μήν μᾶς διαφεύγει ἡ ἡλικία, ἡ οἰκογενειακή κατάσταση, τό περιβάλλον καί τῶν πιστῶν. Ἔτσι θά τό βοηθήσουμε ἀποτελεσματικότερα.

-ἡ ἀρχή τοῦ ἐθισμοῦ στήν ἐκκλησιαστικήν ζωήν

Ὅλοι πρέπει νά μάθουν νά συμμετάσχουν στήν ζωή τῆς ἐνορίας. Ἡ ἐνορία εἶναι τό σπίτι, ὁ οἶκος τοῦ Θεοῦ στόν ὁποῖο συγκεντρώνονται τά παιδιά τοῦ Θεοῦ. Μή τό παραμελοῦμε.

Ὅλα αὐτά συμβάλλουν νά συντείνουν στό νά μορφωθεῖ Χριστός ἐντός ἡμῶν καί νά ζήσουν ἐν Χριστῷ, νά ἀποκτήσουν τό ὀρθόδοξο βίωμα.

   Ὁ Μητροπολίτης Μύρων Χρυσόστομος ἔχει τονίσει γιά τήν θέση τῆς ὀρθοδοξίας στόν σύγχρονο κόσμο (Ἐπίσκεψις 1.3.85 σελ. 20).

«Στόν σύγχρονο καί αὐριανό κόσμο ἡ Ὀρθοδοξία ἔχει μιά ξεχωριστή, ἰδιάζουσα πρωτόβουλη, πρωτοποριακή καί ὑπεύθυνη ἀποστολή».

   Ἐπισημαίνουμε, ὅτι: «Τό μέλλον τῆς ὀρθοδόξου μαρτυρίας θά ἐξαρτηθεῖ καί ἀπό τήν ποιότητα καί τήν ἀνανέωσι τῆς χριστιανικῆς ζωῆς τόσο στό ἀτομικό ὅσο καί στό κοινοτικό ἐπίπεδο».

   Ἰδιαίτερα στίς μέρες μας πού πλεονάζει ἡ ἐναγώνια μετανάστευση τοῦ ἀνθρώπου ἀπό ἰδεολογία σέ ἰδεολογία, ἀπό τόν ἕνα τρόπο ζωῆς στόν ἄλλο».

Ἐμεῖς οἱ πεῖραν λαβόντες τοῦ καινοῦ τρόπου ζωῆς πιστεύομυε ὅτι ἡ Ὀρθοδοξία ἀτενίζει τό μέλλον ἄφοβα γιά τήν ἀναμέτρησι της στό χῶρο τῆς ἀλήθειας καί τῶν ἀξιῶν. Γνωρίζουμε πού πορευόμεθα ἀρκεῖ νά μένουμε στό σωστό δρόμο τοῦ ὀρθοδόξου φρονήματος καί στή σωστή ἐμπειρία τοῦ ὀρθόδοξου ἤθους.

Πεποίθησή μας εἶναι ὅτι : Ἡ Ὀρθοδοξία ἀποτελεῖ «τήν σύγχρονη πρόκληση » γιά κάθε πνεῦμα πού ἀναζητεῖ λύση γιά κάθε ψυχή πού ἐπιποθεῖ τήν χαρά πού χαρίζει ἡ εἰρήνη μέ τόν ἑαυτό μας, ἡ ἀγάπη γιά τούς ἄλλους καί ἡ συμφιλίωση μέ τό Θεό. Αὐτά εἶναι οἱ καρποί τοῦ ὀρθοδόξου βιώματος νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰώνας τῶν αἰώνων.  

Οὕτω λαμψάτω τό φῶς

Δημοσιεύθηκε 22.02.2024

Τό ἔργο τῆς ποιμαντικῆς μας εὐθύνης καί ἐργασίας τό ἐπιτελοῦμε ὄχι γιά νά δοξασθοῦμε ἐμεῖς, ἀλλά γιά νά δοξασθεῖ ὁ Θεός ὁ Τριαδικός Θεός πού μᾶς ἔσωσε ἀπό τήν ἁμαρτία καί μᾶς ἔκαμε λαό περιούσιο. Τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ τήν διδασκαλία θά προσφέρουμε στόν κόσμο γιά νά φωτισθῇ καί νά ἐπιλύσει τά μεγάλα προβλήματά του. Τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ τήν χάρη θά διαχειρισθοῦμε γιά νά ἁγιάσουμε τόν κόσμο καί νά τόν στηρίξουμε στήν ἐν Χριστῷ κοινωνία καί μετοχή. Μέ τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ τήν δύναμη θά πολεμήσουμε τήν ἁμαρτία καί πᾶσα ἀσέβεια. Μέ τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ τήν εὐλογία θά καλλιεργήσουμε τίς ἀρετές καί τήν ὑπακοή μας στό ἅγιο θέλημά Του. Ἡ θεολογία τῆς Ὀρθοδοξίας θά ὁδηγήσει τόν σύγχρονο κόσμο στήν ἐπίγνωση τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ. Ἡ ἀνθρωπολογία τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας θά βοηθήσει τούς ἀνθρώπους στό «εἰδέναι αὐτούς», στήν αὐτογνωσία ὁδηγώντας τους στήν μετάνοια. Ἡ Ἐκκλησιολογία τῆς ὀρθοδόξου πίστεως θά ἑνώσει τόν κόσμον ὑπό μίαν πίστην, ἕνα ποιμένα, ἕνα Κύριο. Ἡ δική μας εὐθύνη ἔγκειται στό νά θέσωμε τήν λυχνία στόν λυχνοστάτη γιά νά λάμπει «πᾶσιν τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ».

Ἡ σύγχρονη λυχνία εἶναι τό Ὀρθόδοξο βίωμά μας. Ἡ ἐν Χριστῷ ζωή. Τό ζῆν κατά Θεόν. Ὁ θεῖος τρόπος ζωῆς. Αὐτό ἔχουμε καθῆκον νά προσφέρουμε στόν κόσμο, στούς νέους μας, δηλαδή τό Ὀρθόδοξο Βίωμα

α. Ὀρθόδοξο βίωμα σημαίνει ζωή μέ γνώση καί σωστές σχέσεις στά ἑξῆς τρία ἐπίπεδα-γύρω ἀπό τόν Θεό, -γύρω ἀπό τήν Ἐκκλησία καί τόν κόσμο, -γύρω ἀπό τόν ἑαυτό μας

Ἡ ἐργασία μας σ’ ὅλες τίς ἡλικίες εἶναι νά «περάσουμε» στά παιδιά τήν σταθερή πεποίθηση ὅτι «ὁ Θεός ὑπάρχει»καί ἐνεργεῖ μέ ὁρισμένους τρόπους. Ἔχει ὡρισμένες ἰδιότητες καί φανερώνεται στήν ζωή τῶν ἀνθρώπων. Θά πρέπει νά παρουσιάσουμε τήν ἔννοια τοῦ Θείου Νόμου. Ἡ χριστιανική ἠθική δέν προκύπτει ἀπό μόνη της. Τά παιδιά χρειάζονται ἕνα εἶδος διορατικότητος, φαντασίας, καί σκέψι γιά νά ξεχωρίσουν τό καλό καί τό κακό ἀπό χριστιανική ἄποψη. Καθώς θά μεγαλώνουν μέ τήν ἱκανότητα ἀναγνωρίσεως καί διακρίσεως καλοῦ καί κακοῦ πρέπει νά διδαχθοῦν τήν σημασία, τήν εὐθύνη καί τό ἀναπόφευκτο τῆς ἐπιλογῆς. Νά νιώσουν τήν ἐμπειρία τῆς μετάνοιας, παρουσιάζοντας τό νόημα τῆς ζωῆς, τό νόημα τοῦ πόνου, τοῦ χρόνου τῆς σωτηρίας, τῆς εὐτυχίας.

Εἶναι δύσκολο νά ἀντιμετωπίσουμε τήν πλύση τοῦ ἐγκεφάλου πού ἀσκοῦν τά μέσα ἐνημερώσεως καί τό διαδικτυακό περιβάλλον, καθώς καί τήν βαθειά σύγκρουση πού διαδραματίζεται μέσα τους ἀνάμεσα στήν κοσμική καί χριστιανική ἄποψι. Τό ὅτι οἱ νέοι μας, δέν ἔχουν πολλές ἀπορίες, δέν εἶναι συνήθως καλό σημάδι. Φανερώνει ἁπλῶς ὅτι ἡ θρησκεία καί ἡ πίστη γι’ αὐτούς εἶναι περιωρισμένη. Ὀφείλουμε νά φέρουμε στήν ἐπιφάνεια τίς συγκρούσεις καί τίς ἀπορίες, νά ψηλαφίσουμε τίς ἀμφιβολίες τους καί νά τούς ἐφοδιάσουμε μέ μία ἄποψι – κριτήριο γιά τίς καταστάσεις τῆς ζωῆς. Νά συνειδητοποιήσουν τά παιδιά, ὅτι ἡ διαδικασία τῶν σχέσεων μας μέ τόν Θεό Πατέρα εἶναι συνεχής, ἀδιάκοπη καί ἀποτελεῖ προσπάθεια.

Παράλληλα μέ τήν γνώση γύρω ἀπό τόν Θεό καί τήν πρόοδο τῶν σχέσεων μαζί Του θά πρέπει νά ἀναπτύξουμε καί τήν γνώση γύρω ἀπό τήν Ἐκκλησία, τόν κόσμο, τήν οἰκογένεια, τό περιβάλλον.

Ἡ ζωή τῆς Ἐκκλησίας μαρτυρεῖ τήν πραγματικότητα τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ στήν ζωή μας. Μέ δημιουργικό τρόπο θά πρέπει νά διδάξουμε αὐτά πού συνιστοῦν τήν Ἐκκλησία, τήν λατρεία, τήν προσευχή, τήν κοινότητα. Μετά θά τό ἐξοικειώσουμε περισσότερο μέ τήν λειτουργική ζωή. Ὅταν τά παιδιά φθάσουν στήν ἐφηβεία πρέπει νά ἐξοικειωθοῦν μέ τήν ἔννοια ὅτι ἡ Ἐκκλησία εἶναι τό Σῶμα ἡ ἐνσάρκωση τοῦ Χριστοῦ στήν ζωή μας. Θέλουμε οἱ αὐριανοί ἐνήλικες πιστοί νά ἔχουν συνειδητοποιήσει ὅτι ἀποτελοῦν τήν Ἐκκλησία, ὅτι εἶναι μέλη τοῦ σώματος της.

Πόσο κουραστική συχνά ἠχεῖ ἡ ἐρώτησι: «Γιατί κάνει ἡ Ἐκκλησία αὐτό ἤ τό ἄλλο;» ἤ «Γιατί ἐνεργεῖ, ἔτσι ἤ ἀλλιῶς;» Ἐνῶ ἡ πραγματική ἐρώτηση εἶναι : «Γιατί ἐμεῖς κάνουμε αὐτό ἤ ἐνεργοῦμε ἔτσι;»

Θά ἔχουμε ἐπιτύχει στό ἔργο μας ἐάν ἀναφέρουμε τόν κόσμο στό σημεῖο νά διερωτηθεῖ: «Ποιός εἶμαι;»,«Τί πιστεύω;», «Τί νόημα ἔχει ἡ ζωή;», «Τί νόημα ἔχει ὁ Χριστός καί ἡ Ἐκκλησία γιά μένα;». Μετά ἀρχίζει νά ἀναζητᾶ τίς ἀπαντήσεις πού δίνει ἡ ὀρθόδοξη χριστιανική πίστη μας. Ἔτσι διαμορφώνει τό ὀρθόδοξο ἦθος καί γίνεται καταρτισμένος καί ἄρτιος ἐν Χριστῷ ἄνθρωπος.

Αὐτά σέ γενικές γραμμές ἀπαρτίζουν συνθέτουν δημιουργοῦν τό ὀρθόδοξο βίωμα. Αὐτό συνιστᾶ ἕνα ἰσορροημένο τρόπο ζωῆς. Δείχνει τά ἀληθινά ἀνθρώπινα μέτρα τά ὁποῖα συγκρίνει μέ τά θεῖα μέτρα. Καλεῖ τόν ἄνθρωπο, τόν νέο, τήν νέα, τόν ἔφηβο νά διασώσει αὐτή τήν ἀπόσταση ἀπό τήν γῆ μέχρι τόν θρόνο τοῦ Θεοῦ. Ἡ Ἐκκλησία στηρίζει κατευοδώνει αὐτή τήν προσπάθεια. Τό ἔργο μας καί ἡ διακονία μας δικαιώνεται ὅταν ὁδηγήσουμε τούς νέους  μας εἰδικά στόν θρόνο τοῦ Θεοῦ. Τό ὀρθόδοξο βίωμα προσφέρει στόν κόσμο αὐτή τήν λαμπρή προοπτική.

Πιστεύουμε, ὅτι αὐτό μπορεῖ νά ἀπαντήσει στίς ἐρωτήσεις κάθε ἀνθρώπου, νά ἱκανοποιήσει κάθε ἐπιθυμία, νά διαλύσει κάθε φόβο καί ἀνησυχία, νά προσφέρει σ’ αὐτόν νόημα ζωῆς, ἐλπίδα, ἐπιβεβαίωση, χαρά, πληρότητα, εἰρήνη, ἀσφάλεια καί ἄλλα ἀγαθά πού χαρίζει ὁ Θεός στούς ἐκζητοῦντες τό ἅγιο ὄνομά Του.

«Ἀναζωπυρεῖν τὸ χάρισμα»

Δημοσθεύθηκε 15.02.2024

Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὑπενθυμίζει στόν μαθητή Του καί ἐπίσκοπο Ἐφέσου (Πράξεων ιστ΄ 1) Τιμόθεον νά μή λησμονῇ να ἀναζωπυρῇ τά χάρισμα τοῦ Θεοῦ (Β΄ Τιμ α΄ 6). Ἡ ἱεραποστολική ἐργασία στήν Ἐκκλησία ἀπαιτεῖ ἡ φλόγα τῆς διακονίας νά εἶναι ζωηρά.

Ὁ ἐργάτης τοῦ Εὐαγγελίου, κι ὅταν μάλιστα ἐργάζεται μεταξύ τῶν νέων, ὀφείλει νά λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν του πρός σχεδιασμόν τῆς διακονία του σύγχρονα δεδομένα, τήν ἐπικρατοῦσαν κατάστασιν στόν κόσμον καί στήν κοινωνίαν, τίς σύγχρονες τάσεις, τά ἰδεολογικά ρεύματα, τούς πειράζοντες πού διαμορφώνουν τήν κοινή γνώμη καί τό ἦθος τῶν πολιτῶν.

Οὔτε ὁ Κύριος, οὔτε οἱ Ἀπόστολοι, οὔτε οἱ ἅγιοι Πατέρες, ἀγνοοῦσαν τήν ἐποχή τους, τά σύγχρονα γι’ αὐτούς προβλήματα καί τίς ἰσχυρές τάσεις πού ἐπικρατοῦσαν. Ἀντίθετα τά ἐλάμβαναν ὑπ’ ὄψιν τους καί ἐπεδίωκαν νά τά φωτίσουν μέ τό φῶς τῆς θείας ἀλήθειας ἤ νά τά ἐπιλύσουν κατά τήν δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ καί τό ἅγιο θελημά Του

-Ποιές εἶναι οἱ σύγχρονες τάσεις πού ἐπηρρεάζουν θετικῶς ἤ ἀρνητικῶς τήν ἐργασία μας;

α. Ἡ πρώτη τάσις ἡ ὁποία δημιουργεῖ μάλιστα κι ἕνα κλίμα εὐνοϊκό εἶναι ἡ πνευματική ἀφύπνισις τῶν νέων. Κι εἶναι πράγματι ἀπόδειξις τῆς δυνάμεως πού ἔχει ἡ πίστις εἰς τόν Θεόν, ἡ ὁποία ἄντεξε καί διατηρήθηκε κάτω ἀπό συνθῆκες διωγμοῦ καί μαρτυρίου σέ διάφορες χῶρες πού βίωσαν τόν ἀθεϊσμό. Αὐτή ἡ τάσις δημιουργεῖ ἕνα εὐνοϊκό κλίμα καί καλές συνθῆκες γιά τήν ποιμαντική ἐργασία μας. Σέ μᾶς ἐναπόκειται νά ἀξιοποιήσουμε αὐτό τό θετικό στοιχεῖο στήν ποιμαντική ἐργασία μας.

β. Ἡ κατάρρευσις τῆς ἀθεΐας. Τήν πτῶσι της προεφήτευσε καί προεδήλωσε ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης στήν Ἀποκάλυψη μέ τήν ὄρασιν τῆς μυστηριώδους «πόρνης τῆς μεγάλης πού ἐκάθητο ἐπάνω σέ πολλά νερά μέ τήν ὁποίαν ἐπόρνευσαν οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς καί ἐμέθυσαν οἱ κάτοικοι τῆς γῆς ἀπό τό κρασί τῆς πορνείας της» (Ἀποκ. ιζ΄1). Στίς μέρες μας ἔχουμε τήν ἰδιαίτερη εὐλογία νά διαπιστώσουμε τήν θαυμαστή δύναμη τοῦ μεγάλου Θεοῦ τοῦ Παντοκράτορος, ὁ Ὁποῖος «καθεῖλεν δυνάστας ἀπό θρόνων καί ὕψωσε ταπεινούς» (Λουκᾶ α΄ 51). Ἡ κατάρρευση τῶν ἀθέων κοινωνιῶν εἶναι ἔργο τῆς πανσθενοῦς Δεξιᾶς τοῦ Ὑψίστου, «ὅστις ἐπεῖδεν ἐπί τήν ταπείνωσιν καί ἐξουδένωσιν τοῦ λαοῦ Του».

Ποιός μπορεῖ νά ἀρνηθεῖ αὐτήν τήν θεία δύναμιν καί μεγαλειότητά Του. Κι ἐμεῖς ὀφείλουμε νά κηρύξουμε πανταχοῦ μετά δυνάμεως καί σθένους ὅτι «Κύριος ἐπεσκέψατο τόν λαόν αὐτοῦ καί οὐκ ἐγκατέλειπεν αὐτόν».

γ. Ἡ πείνα καί ἡ δίψα τῶν νέων γιά ἐμπειρίες καί νόημα ζωῆς. Στίς ἡμέρες μας διαπιστώνουμε, ὅτι ἀνθοῦν φαινόμενα παραθρησκείας καί καταστροφικῶν λατρειῶν καί αἱρέσεων. Μιά «ἐπικερδής ἐπιχείρηση» προσφέρει προϊόντα καί ὑπηρεσίες στούς πεινασμένους καί διψασμένους πολίτες τοῦ κόσμου. Διάφοροι σύγχρονοι «Μεσσίες» «Χριστοί» «Φωτισμένοι» Διδάσκαλοι ἔχουν ἀναλάβει τό ὑψηλό ἔργο νά σώσουν τήν ἀνθρωπότητα καί ὄχι πάντως δωρεάν. Κοινόβια, Σχολές, Ὀργανώσεις καί πολλά ἄλλα, ὑπόσχονται στούς νέους νά τούς λύσουν ὅλα τά προβλήματα αὐτόματα καί ἄμεσα. Ὅλα αὐτά δείχνουν μιά ἀναζήτησι. Ὅλα αὐτά μᾶς προκαλοῦν γιά νά ἐπέμβουμε δυναμικά καί ἀποφασιστικά προσφέροντας τήν γνησιότητα τῆς θείας ἀλήθειας πληρώνοντας τό ἐσωτερικό κενό τῶν νεανικῶν ψυχῶν μέ τήν χάρι τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πού κάνει τόν ἀνθρωπο ὄχι ἁπλῶς εὐτυχισμένο ἀλλά «υἱό Θεοῦ» δηλαδή κατά χάριν.

Ποιός ἀπό μᾶς μπορεῖ νά ἀγνοήσει τήν κραυγή τῆς ἀγωνίες τῶν νέων πού παγιδεύοντας καθημερινά ἀπό τούς αὐτόκλητους «ψευδόχριστους καί ψευδοπροφῆτες» ἠλεκτρονικούς καί μή.

δ. Τά παντός εἶδους Ναρκωτικά, ἡ θεοποίσις τῆς πορνείας καί πάσης ἀκαθαρσίας καί ἄλλα φαινόμενα παρακμῆς μαρτυροῦν τήν ἔκπτωσι τῆς ζωῆς. Ἡ Ἐκκλησία μέ τούς ἐργάτες της τούς καλούς Σαμαρεῖτες της ἄς σκύψει μέ στοργή πάνω ἀπό τούς ἡμιθανεῖς γιά νά τούς παριθάλψει καί θεραπεύσει ἀπό τίς ὀδυνηρές πληγές τῆς ἁμαρτωλῆς ζωῆς τους.

ε. Κι ἔπειτα ἡ συνεχῶς μεταβαλόμενη ψηφιακή καί ταχύτατη πλέον κοινωνίας μας. Μιά καινούργια πραγματικότητα σέ λίγο θά εἶναι παροῦσα. Εἶναι μᾶλλον παροῦσα. Ἔχουμε ἑτοιμασθεῖ γιά νά δώσουμε τήν μαρτυρία τῆς ὀρθοδόξου πίστεως καί ζωῆς σέ τόσα ἑκατομμύρια ἀνθρώπων νέων. Αὐτές εἶναι ἕνας ἀκόμη παράγοντας πού ὀφείλουμε νά λάβουμε ὑπ’ ὄψιν μας.

στ. Ἡ ἔκρηξις τῆς τεχνολογίας, ἡ ἀνάπτυξη τῶν ἐπιστημῶν, ἡ πλήθυνσις τῆς γνώσεως, οἱ ἐπιδόσεις καί τά ἐπιτεύγματα ὅλνω τῶν ἐπιστημῶν ἀκόμη κι αὐτῶν πού ἀναφέρονται στήν ἱερά ὑπόθεσι τῆς ἀναπαραγωγῆς τῶν ἀνθρώπων μᾶς καλοῦν σέ προβληματισμούς καί ἀποφάσεις. Ἡ ἐποχή μας ἀποτελεῖ ὁρόσημο καί μᾶς προκαλεῖ νά ἑτοιμαστοῦμε γιά νά προσφέρουμε τό εὐαγγέλιο ὡς τήν μοναδική πρότασι ἀνοθεύτου καί γνήσιας ζωῆς.

Πάντως ὅλα αὐτά ὁδηγοῦν πρός μίαν κατεύθυνσιν καί λύση. Κι αὐτή ἡ κατεύθυνση κάι λύση εἶναι ΤΟ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΒΙΩΜΑ

Τό σύνθημα πού ἀκούεται ἀπό παντοῦ ἀπ’ ὅλες τίς κατευθύνσεις εἶναι ἡ «Ἡ Ὀρθοδοξίας ἐπί τῶν ἐπάλξεων »..

Σ’ αὐτή τήν πνευματική ἐκστράτευσι γιά τήν μάχη τῆς ζωῆς ὅλοι οἱ ὀρθόδοξοι πιστοί πρέπει νά ἀνταποκριθοῦμε καί κυρίως οἱ ἐμεῖς οἱ ποιμένες. Ὅταν λέμε, ὅτι ὁ κόσμος ἀναμένει ἀπό τήν Ὀρθοδοξία νά ἀναλάβει ἕνα συγκεκριμένο ρόλο γιά νά ὁδηγήσει τόν κόσμο ἐννοοῦμε ὅτι αὐτό εἶναι ἔργο τῶν συγκεκριμένων ἀνθρώπων πού σήμερα ἱστορικά δέχονται τήν πρόκληση καί πρόσκληση. Αὐτό τό ἔργο εἶναι δικό μας ἔργο. Βαρύ τό καθῆκον καί μεγάλη ἡ εὐθύνη.

«Καταλλαγέντες σωθησόμεθα»

Τό ρῆμα συμφιλιώνω σημαίνει ἀποκαθιστῶ σέ μία σωστή σχέση ἤ σωστό ἐπίπεδο ἤ ἀποκαθιστῶ τήν εἰρήνη ἐκεῖ πού προηγουμένως ὑπῆρχε ἐχθρότητα. Ἡ Ἁγία Γραφή ποτέ δέν ἀναφέρει ὅτι ὁ Θεός χρειαζόταν νά συμφιλιωθεῖ μέ τόν ἄνθρωπο, ἀλλά πάντοτε πώς ὁ ἄνθρωπος ἔπρεπε νά συμφιλιωθεῖ μέ τό Θεό. Ὁ σαρκικός νοῦς ἀποτελεῖ ἔχθρα πρός τόν Θεό (Πρός Ρωμαίους 8,7) καί ἐξαιτίας αὐτοῦ ὁ ἄνθρωπος ἔχει ἀνάγκη νά συμφιλιωθεῖ μέ τό Θεό. Ὅταν ἡ ἁμαρτία εἰσῆλθε στόν κόσμο, ὁ ἄνθρωπος ἀποξενώθηκε ἀπό τόν Θεό. Υἱοθέτησε μία ἐχθρική στάση ἀπέναντι στό Θεό. Συνεπῶς, χρειαζόταν τή συμφιλίωση. Ἡ ἁμαρτία ὅμως ἐπηρέασε ὁλόκληρη τή

δημιουργία, ὄχι μονάχα τό ἀνθρώπινο γένος.

Ὁρισμένοι ἀπό τούς ἀγγέλους ἁμάρτησαν κάποτε στό παρελθόν. (Ὡστόσο, δέν ὑπάρχει καμία ἔνδειξη στό λόγο τοῦ Θεοῦ ὅτι αὐτοί οἱ ἄγγελοι κάποτε θά συμφιλιωθοῦν μέ τόν Θεό). «Ὁ Κύριος τούς ἔχει φυλακίσει στό σκοτάδι μέ αἰώνια δεσμά γιά νά δικαστοῦν τή μεγάλη μέρα τῆς κρίσεως (Ἰούδα 6). Στό Ἰώβ 4,18 ὁ Ἐλιφάζ δηλώνει ὅτι ὁ Θεός κατηγόρησέ τούς ἀγγέλους του γιά ἀνοησία.

 Ἡ ζωϊκή δημιουργία ἐπηρεάστηκε μέ τήν εἴσοδο τῆς ἁμαρτίας στή φύση ὅλη ἡ κτίση προσμένει μέ λαχτάρα πότε θά φανερωθεῖ ἡ δόξα τῶν παιδιῶν τοῦ Θεοῦ. Βέβαια, καί ἡ κτίση ὑποτάχθηκε καί αὐτή στή φθορά…Ξέρουμε καλά ὅτι ὡς τώρα ὅλη ἡ κτίση στενάζει καί κραυγάζει ἀπό πόνο, σάν τήν ἑτοιμόγεννη γυναίκα (Πρός Ρωμαίους 8, 19-22).

Ὁ Θεός καταράστηκε τό ἔδαφος μετά τήν ἁμαρτία τοῦ Ἀδάμ (Γενέσεως 3,17). Αὐτό φαίνεται ἀπό τά ἀγριόχορτα, τά ἀγκάθια καί τά τριβόλια πού φυτρώνουν σέ αὐτό

Στό βιβλίο τοῦ Ἰώβ, ὁ Βιλδάδ μᾶς λέει πώς ἀκόμη καί τά ἀστέρια δέν εἶναι καθαρά στά μάτια τοῦ Θεοῦ (Ἰώβ 25,5). Ἔτσι, φαίνεται πώς ἡ ἁμαρτία ἐπηρέασε καί τόν ἀστρικό κόσμο

 Στό χωρίο τῆς Πρός Ἑβραίους 9,23 λέει ἀκόμη ὅτι καί τά ἴδια τά ἐπουράνια πράγματα (πού συμβολίζουν μέ τά ἐπίγεια σκεύη τῆς σκηνῆς τοῦ Μαρτυρίου εἶχαν ἀνάγκη ἀπό καθαρισμό. Δέν γνωρίζουμε τί ἐννοεῖται μ’ αὐτή τή φράση, ἀλλά ἴσως νά ὑπονοεῖται ὅτι τά ἐπουράνια πράγματα ἔχουν μολυνθεῖ μέσω τῆς παρουσίας τοῦ σατανᾶ ὁ ὁποῖος ἔχει πρόσβαση στόν Θεό ὡς ὁ κατήγορος τῶν ἀδελφῶν (Ἰώβ 1,6-7. Ἀποκάλυψη 12,10). Ὁρισμένοι πιστεύουν ὅτι αὐτό τό χωρίο ἀναφέρεται στήν κατοικία τοῦ Θεοῦ. Ἄλλοι στόν ἔναστρο οὐρανό.

Ἕνας ἀπό τούς σκοπούς τοῦ θανάτου τοῦ Χριστοῦ ἦταν νά κάνει ἐφικτή τή συμφιλίωση προσώπων καί πραγμάτων μέ τό Θεό. Γιά νά τό πραγματοποιήσει αὐτό ἔπρεπε νά ἀφαιρέσει τήν αἰτία τῆς ἐχθρότητας καί τῆς ἀποξένωσης. Αὐτό τό ἔκανε ἀποτελεσματικά μέ τήν τακτοποίηση τοῦ ζητήματος τῆς ἁμαρτίας πρός πλήρη ἱκανοποίηση τοῦ Θεοῦ.

Τό εὖρος τῆς συμφιλίωσης φαίνεται στό κεφάλαιο τῆς Πρός Κολοσσαεῖς 1 ὡς ἑξῆς : (1) Ὅλοι ὅσοι πιστεύουν στόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό εἶναι ἤδη συμφιλιωμένη μέ τό Θεό (21). Μολονότι τό συμφιλιωτικό ἔργο τοῦ Χριστοῦ ἀφορᾶ ὁλόκληρη τήν ἀνθρωπότητα, ἡ συμφιλίωση ἐνεργεῖται μονάχα σ’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι οἰκειοποιοῦνται αὐτό τό ἔργο. (2) Τελικά ὅλα τά πράγματα θά συμφιλιωθοῦν, εἴτε πρόκειται γιά ἐπίγεια εἴτε γιά ἐπουράνια (20). Αὐτό ἀναφέρεται στή ζωϊκή δημιουργία καί στά ἄψυχα πράγματα πού ἔχουν μολυνθεῖ ἀπό τήν ἁμαρτία. Ὡστόσο δέν ἀναφέρεται στόν σατανᾶ ἤ στούς ἀνθρώπους πού δέν πιστεύουν. Ἡ αἰώνια καταδίκη τους ἔχει ἀπαγγελθεῖ μέ σαφήνεια μέσα ἀπό τίς Γραφές.

Δέν ἀναφέρεται στή Γραφή ὅτι ἡ συμφιλίωση ἐκτείνεται σέ «πράγματα κάτω ἀπό τή γῆ». Ὑπάρχει διαφορά ἀνάμεσα στή συμφιλίωση καί στήν ὑποταγή. Ἡ τελευταία περιγράφεται στό χωρίο τῆς Πρός Φιλήμονα 2,10 : «Κι ἔτσι στό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ὅλα τά ἐπουράνια, τά ἐπίγεια καί τά ὑποχθόνια θά προσκυνήσουν». Ὅλα τά δημιουργημένα ὄντα, ἀκόμη καί οἱ ξεπεσμένοι ἄγγελοι θά ὑποχρεωθοῦν τελικά νά προσκυνήσουν τόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό.  Αὐτό ὅμως δέν σημαίνει ὅτι θά συμφιλιωθοῦν μέ τό Θεό. Τό τονίζουμε αὐτό ἐπειδή τό Πρός Κολοσσαεῖς 1,20 ἔχει χρησιμοποιηθεῖ γιά τή διδασκαλία τοῦ πλανεμένου δόγματος τῆς παγκόσμιας σωτηρίας -ὅτι δηλαδή, ὁ ἴδιος ὁ σατανᾶς, ἤ ξεπεσμένοι ἄγγελοι καί οἱ ἄνθρωποι πού παρέμειναν ἄπιστοι θά συμφιλιωθοῦν τελικά ὅλοι μέ τό Θεό. Τό χωρίο μᾶς περιορίζει τό εὖρος τῆς συμφιλίωσης μέ τή φράση «ὅσα στή γῆ καί ὅσα στόν οὐρανό».  Πράγματα κάτω ἀπό τή γῆ ἤ καταχθόνια δέν περιλαμβάνονται.

Ἐπειδή ὁ Θεός Πατέρας γνωρίζει τήν ἀσθένεια καί ἀδυναμία τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως νά πολεμήσει κατά τῆς ἁμαρτίας καί νά νικήσει, γιά νά λάβει ὡς στέφανο τήν υἱοθεσία ἀπό τόν Θεό Πατέρ, χορηγεῖ σέ κάθε ἄνθρωπο τό Ἅγιο Πνεῦμα γιά νά τόν θεραπεύσει, νά τόν ἐνισχύσει, νά τόν φωτίσει καί νά τόν στηρίξει σ’ αὐτή τήν πάλη, ὥστε νά ἀναδειχθεῖ νικητής καί ὡς ἐκ τούτου νά λάβει δικαιωματικά τόν στέφανο τῆς δικαιοσύνης.

Ἡ συμφιλίωσή μας μέ τόν Θεό Πατέρα μ’ αὐτό τόν φιλάνθρωπο σχέδιο μᾶς διεγείρει σέ εὐχαριστία καί καύχηση:

«Παρ’ ὅ,τι ἤμασταν ἐχθροί μέ τό Θεό, μᾶς συμφιλίωσε μαζί του ὁ σταυρικός θάνατος τοῦ Υἱοῦ του· πολύ περισσότερο τώρα πού συμφιλιωθήκαμε, ἡ ζωή του θά μᾶς χαρίσει τή σωτηρία. Κι ὄχι μόνο συμφιλιωθήκαμε, ἀλλά καί καυχόμαστε γιά τό Θεό, πού μᾶς ἔδωσε τώρα αὐτή τή συμφιλίωση μέσω τοῦ Κυρίου μᾶς Ἰησοῦ Χριστοῦ» (Πρός Ρωμαίους  ε΄, 10-11)

Ἑλληνικός Διαφωτισμός καί Θετικές ἐπιστῆμες

Δημοσιεύθηκε 18.01.2024

Ἡ διαπραγμάτευση καί ἡ μελέτη τοῦ θέματος πού ἀφορᾶ στόν Διαφωτισμό ὁδηγεῖ τίς σκέψεις μας στό νά ὑπομνήσουν καί νά καταγράψουν τίς περί κόσμου διδασκαλίες τῆς Ἐκκλησίας:

α) Ὅτι τό Σύμπαν εἶναι ἔργο τῆς Σοφίας καί τῆς Δυνάμεως τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, ἐφ’ ὅσον ὁμολογοῦμε καί διακηρύσσουμε: “Σὺ κατ' ἀρχάς, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σου εἰσιν οἱ οὐρανοί ” (Ἑβραίους α΄ 10, βλ. καί  Ἑβραίους γ΄ 4).

β) Ὅτι τό Σύμπαν ὡς λαβόν ἀρχήν ἔχει καί τέλος κατά τήν ἀψευδέστατη προφητεία τοῦ Κυρίου ὅτι “οἱ οὐρανοί παρελεύσονται” (Ματθαίου ε΄ 18) καί τήν διακήρυξι τῆς Γραφῆς ὅτι μόνος ὁ Θεός παραμένει ἀναλλοίωτος καί ἀτελεύτητος  (Ἑβραίους α΄ 11-12).

 Ὁ ἀπόστολος Πέτρος προφητεύει ὡς ἑξῆς τό τέλος τοῦ σύμπαντος κόσμου: “Οὐρανοὶ ῥοιζηδὸν παρελεύσονται, στοιχεῖα δὲ καυσούμενα λυθήσονται, καὶ γῆ καὶ τὰ ἐν αὐτῇ ἔργα κατακαήσεται ” (Β΄ Πέτρου γ΄ 10).

γ)Ὅτι κατά τήν προφητεία τοῦ αὐτοῦ Ἀποστόλου οἱ πιστοί “καινοὺς δὲ οὐρανοὺς καὶ γῆν καινὴν κατὰ τὸ ἐπάγγελμα αὐτοῦ προσδοκῶμεν, ἐν οἷς δικαιοσύνη κατοικεῖ ” (Β΄ Πέτρου γ΄ 13).

δ)Ὅτι ἡ δημιουργία τοῦ Σύμπαντος εἶναι ἀποκάλυψι καί φανέρωσι τοῦ ἀοράτου Θεοῦ ἡ συνοχή καί ἡ συντήρησί του μαρτυρεῖ τόν Κτίστη καί Δημιουργό, τόν Κυβερνήτη καί Συντηρητή αὐτοῦ (Πρός Ρωμαίους 19-20).

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Νύσσης διδάσκει, ὅτι ἀπό τήν μελέτη τῶν δημιουργημάτων ὁ ἄνθρωπος γνωρίζει μερικῶς τόν Δημιουργόν Θεόν (Γρηγορίου Νύσσης, Εἰς τούς Μακαρισμούς, λόγος στ΄, P.G. 44, 1268).

ε) Ὅτι ἡ δημιουργία τοῦ κόσμου ἔγινε γιά τό μυστήριο τῆς διά τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀποκαλύψεως καί φανερώσεως τοῦ Θεοῦ “ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου, πρωτότοκος πάσης κτίσεως, ὅτι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα, τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα ” (Κολοσσαεῖς α΄ 15-16).

στ) Ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἐτάχθη ἀπό τόν Θεό Δημιουργό Του “φυλάσσειν” τήν δημιουργία (Γενέσεως β΄ 15).

     ζ)Ὅτι ὅλα τά δημιουργήματα δοξολογοῦν τόν Θεό Κτίστη καί Δημιουργό τους καί αἰνοῦν Αὐτόν, ἐκπληροῦντα τούς λόγους τῶν ὄντων (Ψαλμός ρμη΄ (148) 2-4).

Σημειώνουμε, ὅτι δέν ὑπάρχει μεταξύ πίστεως καί ἐπιστήμης σύγκρουσι ὅταν ἑκάστη μένει στά ὅριά της. Οὔτε ἡ πίστι ὑποτάσσεται στούς νόμους τοῦ φυσικοῦ κόσμου οὔτε ἡ ἐπιστήμη δύναται νά ἐπιλύει ὅλα τά προβλήματα. Ἡ μία ἀναβιβάζει τόν ἄνθρωπο στά αἰώνια καί τά ὑπερφυσικά ἐλευθεροῦσα αὐτόν ἀπό τά γεώδη καί πρόσκαιρα. Ἡ ἄλλη οἰκονομεῖ τά ἐν τῷ κόσμῳ καί αὐτά ὑπό πολλούς περιορισμούς.

Τά ὅρια τῶν δύο αὐτῶν δωρεῶν τοῦ Θεοῦ τῆς πίστεως καί τῆς γνώσεως ἐπεσημάνθηκαν στό Διεθνές Ἐπιστημονικό Συνέδριο πού διοργάνωσε ἡ Ἱερά Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος 4-8 Ὀκτωβρίου 2000 μέ τήν εὐκαιρία τῶν ἑορτασμῶν τοῦ Ἰωβηλαίου γιά τήν συμπλήρωσι δύο χιλιάδων ἐτῶν ἀπό τήν γέννησι τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὁ Ἐλλογιμωτάτος κ. Νικόλαος Ἀρτεμιάδης, Ὁμότιμος Καθηγητής Μαθηματικῶν τοῦ Πανεπιστημίου Πατρῶν καί Πρόεδρος τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν ἀνέπτυξε τό θέμα: “Θετικές ἐπιστῆμες καί μεταφυσικές ἀλήθειες”, καί ἐτόνισε ὅτι:

“…ἡ πρόοδος τῶν θετικῶν ἐπιστημῶν ὄχι μόνο δέν ὁδηγεῖ στήν ἀμφισβήτηση μεταφυσικῶν ἀληθειῶν καί τῆς ὑπάρξεως τοῦ Θεοῦ ἀλλά ἀντιθέτως μας φωτίζει στόν νά νοιώσουμε τίς ἀλήθειες αὐτές καί νά ζήσουμε ἀρμονικά μέ τήν Ὀρθόδοξο Χριστιανική Πίστη”. 

 Ὁ μακαριστός Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν καί Πάσης Ἑλλάδος κυρός Χριστόδουλος στόν Χαιρετισμό, πού ἀπηύθυνε πρός τά μέλη καί τούς εἰσηγητές τοῦ ἀναφερθέντος Συνεδρίου ἐτόνισε ὅτι:

“Ἡ Ἐκκλησία ὅμως ἀναγνωρίζοντας μέν τό γεγονός ὅτι κάθε ἀνακάλυψη ἀποτελεῖ διείσδυση στά μυστικά τῆς θεϊκῆς σοφίας εὐνοεῖ τήν ἐπιστήμη. Ἀντικρίζει ὅμως καί μία κοινωνία πού δέν διακρίνεται γιά τήν πνευματική ποιότητά της, τήν προσήλωση σέ ἀρχές καί ἀξίες, μία κοινωνία πού ἔχει τήν ἰδιότητα νά γεννᾶ περισσότερα προβλήματα ἀπό ὅσα νά λύνει, πού χαρακτηρίζεται ἀπό παθολογικό ἐγωϊσμό καί ἀλαζονεία, πού στερεῖται ἀπό κάθε ἴχνος αἰωνίας προοπτικῆς”.

3) Ὅτι οἱ ἀστρονομικές πληροφορίες τῆς Βίβλου ἀπαιτοῦν ἰδιαιτέρους κανόνες ἑρμηνείας καί κατανοήσεως τους ἐφ’ ὅσον ἡ Ἁγία Γραφή πρωτίστως ὁμιλεῖ γιά τόν Θεό καί τά ἔργα τοῦ Θεοῦ καί ὁδηγεῖ τήν ψυχή στήν σωτηρία.

Ἀπό μία σύντομη ἔρευνα συλλέγουμε πλούσιο ὑλικό πού κατατάσσουμε σέ τρεῖς ἑνότητες καταγραφῆς

Στήν πρώτη ἑνότητα ἐντάσσονται οἱ  κληρικοί πού διέπρεψαν ὡς λόγιοι καί ἐδίδαξαν τά λεγόμενα τότε “νεωτερικά μαθήματα” ἤ ἔγραψαν ἀξιόλογα συγγράμματα.

Στήν δεύτερη ἑνότητα ἐντάσσονται οἱ κληρικοί πού δίδαξαν ἤ διηύθυναν τίς διάφορες ὀνομαστές Σχολές τῶν δύο ἑκατονταετηρίδων (ιστ΄ καί ιζ΄) ὅπου ἐδιδάσκοντο τά “νεωτερικά μαθήματα”

Στήν τρίτη ἑνότητα ἐντάσσονται οἱ φημισμένοι λογίοι αὐτῆς τῆς ἐποχῆς πού εἴτε κατήγοντο ἀπό ἱερατικούς προγόνους εἴτε εἶχαν διδασκάλους τους τούς λογάδες τοῦ Γένους μας εἴτε δίδαξαν στούς φημισμένες Σχολές τοῦ Γένους πού λειτουργοῦσαν μέ εὐθύνη τῆς Ἐκκλησίας καί ἐδιδάσκοντο οἱ νέες γνώσεις

Δέν ἀγνοοῦμε, ὅτι ὅλοι αὐτοί οἱ λογάδες πού ἀναφέρθησαν ἀνῆκαν σέ διαφορετικές σχολές σκέψεως, ὅτι μερικοί λόγιοι συνεκρούσθηκαν μετά μεγάλης σφοδρότητος μέ τούς ὁμοτίμους τους γιά τίς ἰδέες τους, ὅτι καί ἄλλων οἱ ἰδέες ἀποδοκιμάσθηκαν.

Κοινό χαρακτηριστικό ὅλων εἶναι, ὅτι προώθησαν τίς νέες ἐπιστῆμες καί τίς ἐνέταξαν στό ἐκπαιδευτικό σύστημα τῶν ὑποδούλων Ἑλλήνων πού δέν ἦταν ἑνιαῖο καί μέ ἀναλυτικά προγράμματα, πού ἦταν ἀναγκαῖο ὅμως νά περιλαμβάνει καί τίς νέες γνώσεις.

«Ἔρημον, τήν μεγάλην καί φοβεράν»

Δημοσιεύθηκε 11.01.2024

    Ἡ ἔρημος εἶναι μιά γῆ πού δέν τήν εὐλόγησε ὁ Θεός. Τό νερό ἐκεῖ εἶναι σπάνιο, ὅπως στήν γῆ πρίν βρέξει  (Γενέσεως β΄ 4-5). Ἡ βλάστηση εἶναι ἐλάχιστη καί ἡ διαβίωση ἀδύνατη  (Ἠσαΐου στ΄ 1). Ἡ ἐρήμωση ἐπιβάλλεται ὡς τιμωρία γιά τίς ἁμαρτίες τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ γιά νά ὁδηγηθεῖ στήν μετάνοια  (Ἰεζεκιήλ στ΄ 14).

Ὁ Θεός θέλησε νά περάσει ὁ λαός Του ἀπ’ αὐτή τήν «ἔρημον τήν μεγάλην καί φοβεράν» (Δευτερονομίου α΄ 19) γιά νά φθάσει στήν γῆ ὅπου ρέει μέλι καί γάλα. Τό γεγονός αὐτό θά μεταβάλλει τόν χαρακτῆρα τῆς ἐρήμου. Ἐνῶ διατηρεῖ ὅλα τά χαρακτηριστικά πού προαναφέρθηκαν, ἑνός ἀπομωνομένου τόπου, ἀποκτᾶ πνευματική διάσταση. Σημαίνει μιά ἐποχή τῆς ἱερῆς ἱστορίας ὅπου γεννήθηκε ὁ λαός τοῦ Θεοῦ.  Αὐτό οὐσιαστικά εἶναι τό νόημα τῆς ἐρήμου.

Ἔρημος δέν σημαίνει φυγή καί ἀπομόνωση ἀπό τόν πολιτισμό καί τήν κοινωνία, ἀλλά ἀπαραίτητο πέρασμα ἀπό τήν ἐποχή τῆς δουλείας στήν ζωή τῆς ἐλευθερίας ἐν Χριστῷ. Ὅπως ὁ Ἰσραηλιτικός λαός ὅταν ἔφυγε ἀπό τήν Αἴγυπτο ἔπρεπε νά περιπλανηθεῖ στήν ἔρημο καί νά ἀντιμετωπίσει τούς πειρασμούς γιά νά ἀποβάλει τίς συνήθειες τῆς ζωῆς τῆς δουλείας καί νά καθαρθεῖ γιά νά γνωρίσει τόν ἀληθινό Θεό, ἔτσι κάθε πιστός ἀναχωρεῖ ἀπό τόν κόσμο καί μεταβαίνει στήν ἔρημο γιά νά πειρασθεῖ καί νά δοκιμασθεῖ, νά γνωρίσει τόν Θεό καί νά ἑνωθεῖ μαζί Του.

                                               α΄ Ἡ Θεία οἰκονομία

Ἡ ἔρημος ἐπελέγη ἀπό τόν Θεό ὄχι ἐπειδή ἦταν ὁ συντομώτερος δρόμος ἀλλά γιατί ἤθελε νά εἶναι ὁ ἴδιος ὁδηγός τοῦ λαοῦ. Στήν ἔρημο οἱ Ἑβραῖοι θά λατρεύσουν τόν Θεό. Ἐκεῖ θά δεχθοῦν τόν Νόμο καί θά συνάψουν τήν Διαθήκη ἡ ὁποία μετατρέπει τούς περιπλανώμενους σέ λαό τοῦ Θεοῦ. Ὁ Θεός θέλησε νά γεννηθεῖ ὁ λαός Του στήν ἔρημο. Τοῦ ὑποσχέθηκε ὡστόσο μιά Γῆ. Ἔτσι ἡ παραμονή του στήν ἔρημο μεταβάλλεται σέ προνομιακή ἐποχή, ἄν καί εἶναι πρόσκαιρη.

Ἡ ἀπιστία τοῦ λαοῦ

Ὁ δρόμος πρός τήν γῆ τῆς ἐπαγγελίας δέν εἶχε καμμιά ὁμοιότητα μέ τήν εὔφορη γῆ τῆς Αἰγύπτου ὅπου δέν ἔλειπαν οὔτε οἱ τροφές οὔτε ἡ ἀσφάλεια. Ἦταν δρόμος τῆς καθαρᾶς πίστεως σ’ Αὐτόν πού ὁδηγοῦσε τόν λαό Του.  Ἀλλά ἀπό τά πρῶτα βήματα κιόλας οἱ Ἑβραῖοι δυσανασχετοῦσαν γιά τίς προθέσεις τοῦ Κυρίου. Διαμαρτύρονται συνεχῶς ὅτι δέν ἔχουν ἀσφάλεια (πορεύονται ἀνάμεσα σέ ἐχθρούς), τούς λείπουν οἱ τροφές καί τό νερό.  Τό γογγυσμό αὐτό ἀναφέρουν στήν Ἔξοδου ιδ΄11, ιστ΄ 2 ἑξ, ιζ΄ 2 ἑξ., Ἀριθμῶν ιδ΄ 2 ἑξ.,  ιστ΄ 13 ἑξ., κ΄ 4 ἑξ., κα΄ 5 ἑξ).

Ὁ λόγος τοῦ γογγυσμοῦ εἶναι προφανής καί σαφής: Λυποῦνται πού ἔχασαν τήν συνηθισμένη ζωή πού ὅσο καί κουραστική κι ἄν ἦταν στήν Αἴγυπτο τήν προτιμοῦσαν ἀπ’ αὐτή τήν παράδοξη ζωή πού στηρίζεται μόνο στήν καθοδήγηση καί τήν φροντίδα τοῦ Θεοῦ.

Προτιμοῦν μιά ζωή δούλου παρά μιά ζωή ὑπό ἀπειλή θανάτου. Καλύτερα τό ψωμί καί τό κρέας τῆς Αἰγύπτου ἀπό τό ἄνοστο μάννα. Ἡ ἔρημος ἀποκαλύπτει ἔτσι τήν καρδιά τοῦ ἀνθρώπου πού εἶναι ἀνίκανος νά θριαμβεύσει πάνω στήν δοκιμασία στήν ὁποία βρέθηκε.

Ὁ θρίαμβος τῆς θείας εὐσπλαγχνίας.

Ἀλλά ἄν ὁ Θεός ἐπιτρέπει νά χαθοῦν στήν ἔρημο ὅσοι σκληρύνθηκαν στήν ἀπιστία τους καί στήν ἔλλειψη ἐμπιστοσύνης δέν παραιτεῖται γι’ αὐτό ἀπό τό σχέδιό Του καί δείχνει τήν εὐσπλαγχνία Του.

Στό λαό πού γογγύζει δίνει μέ θαυματουργό τρόπο τροφή καί νερό. Ἡ δόξα τοῦ Θεοῦ θά φανερωθεῖ ἰδίως ὅταν ἕνας ἀληθινός λαός θά μπεῖ στήν γῆ τῆς ἐπαγγελίας.

Ὁ τελικός αὐτός θρίαμβος ἐπιτρέπει νά θεωρηθεῖ ἡ ἔρημος ὄχι τόσο ὡς ἐποχή τῆς ἀπιστίας τοῦ λαοῦ ἀλλά μᾶλλον ὡς ἡ ἐποχή τῆς σπλαγχικῆς πιστότητος πού προειδοποιεῖ τούς ἀτίθασους καί πραγματοποιεῖ τό σχέδιό Του.                                                      

Ἡ φυγή στήν ἔρημο δέν ἔχει τήν ἔννοια τῆς ἀπομονώσεως, ἀλλά ὁ Θεός καλεῖ τόν λαό Του ὄχι νά ζήσει στήν ἔρημο, ἀλλά νά διασχίσει τήν ἔρημο γιά νά ζήσει στήν γῆ τῆς ἐπαγγελίας.

Ὁ Χριστός, ἡ ἔρημός μας.

Ὁ Κύριος στήν διάρκεια τῆς δημοσίας ζωῆς Του χρησιμοποίησε τήν ἔρημο πού τόν προφύλαγε ἀπό τά πλήθη καί ἦταν κατάλληλη γιά τήν μοναχική προσευχή Του. Ὁ Ἰησοῦς παρουσιάζεται στούς μαθητές Του ὡς Ἐκεῖνος πού ἐκπληρώνει στό πρόσωπό Του τίς θαυμαστές δωρεές τοῦ παρελθόντος τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Μπορεῖ νά πεῖ κανείς ὅτι κατά κάποιο τρόπο ὁ Χριστός εἶναι ἡ ἔρημός μας. Στό πρόσωπό Του ὑπερενικήσαμε τήν δοκιμασία. Ἔχουμε τήν τέλεια κοινωνία μέ τόν Θεό. Ἡ προτύπωση ἐκπληρώθηκε. Σέ κάθε περίπτωση ζοῦμε μυστηριακά τήν ἔρημο. Ὁ τύπος τῆς ἐρήμου παραμένει ἀκόμη ἀπαραίτητος γιά νά καταλάβουμε τήν φύση τῆς χριστιανικῆς μοναχικῆς ζωῆς. Αὐτή ἡ ζωή βρίσκεται σέ δοκιμασία ἀφοῦ δέν εἰσήλθαμε στήν ἀνάπαυση τοῦ Θεοῦ (Ἑβραίους δ΄ 9)

Γι’αὐτό ἄς θαυμάσουμε τά γεγονότα τοῦ παρελθόντος ἄς βιώσουμε κυρίως τό μυστήριο τῆς οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ ὥστε νά μή σκληραίνουμε τίς καρδιές μας γιά νά ὑπερνικήσουμε τούς πειρασμούς.

Ἡ ζωή πού ζοῦμε μᾶς βεβαιώνει γιά τό τελικό θρίαμβο γιατί εἴμαστε «μέτοχοι» τοῦ Χριστοῦ «Γιατί τότε μόνο θά μετέχουμε στό μεγαλεῖο τοῦ Θεοῦ, ὅταν διατηρήσουμε ὥς τό τέλος σταθερή τήν ἐμπιστοσύνη πού δείξαμε ἀρχικά στό Χριστό» (Ἑβραίους γ΄ 14) πού παρέμεινε πιστός στήν διάρκεια τῆς δοκιμασίας Του.

"ὁ καιρούς ἢ χρόνους  θέμενος"

Δημοσιεύθηκε 04.01.2023

            Ὁ Φιλάνθρωπος Θεός καί Πατέρας μας "ὁ καιρούς ἢ χρόνους ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ θέμενος" (Πραξ. α' 7) μᾶς ἀξιώνει νά εἰσερχόμαστε στό Νέον Ἒτος 2024.

            Γιά τό γεγονός αὐτό δοξάζουμε τόν Θεό καί Πατέρα μας, πού μᾶς ἀξίωσε νά μετρήσουμε ἄλλο ἕνα εὐλογημένο ἒτος. Βιώνουμε τό γεγονός μέ ταπείνωσι καί τό προσεγγίζουμε μέ τήν προσευχή μας.

Ὁ χρόνος τῆς Ἐκκλησίας δέν εἶναι αὐτάρκης. Σέ σχέση μέ τήν Παλαιά Διαθήκη  ὁ χρόνος τῆς Ἐκκλησίας ἀνήκει ἤδη στούς «ἔσχατους καιρούς», ἀλλά τείνει ἐπίσης πρός μία μελλοντική πληρότητα καί προσανατολίζεται πρός ἕνα τέλος: τήν Ἡμέρα τοῦ Κυρίου. Τώρα πού τό Πνεῦμα δόθηκε στούς ἀνθρώπους, ὅλη ἡ δημιουργία περιμένει μέ λαχτάρα τήν τελική ἀποκάλυψη τῶν υἱῶν τοῦ Θεοῦ, τήν ἀπολύτρωση τοῦ σώματος των . Τότε μόνο θά ὁλοκληρωθεῖ τό ἔργο τοῦ Χριστοῦ, πού εἶναι τό Α καί τό Ω, «ὁ ὧν καί ὁ ἦν καί ὁ ἐρχόμενος» . Τήν ἡμέρα αὐτή θά καταργηθοῦν συγχρόνως ὁ «παρών αἰών» καί ὁ χρόνος τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ  Ἰησοῦς δέν κατέστησε γνωστή τήν ἡμερομηνία ὅπου θά συμβεῖ αὐτή ἡ συντέλεια τῶν αἰώνων, αὐτό τό τέλος τοῦ κόσμου: ἀποτελεῖ μυστικό πού τό γνωρίζει μόνο ὁ Πατέρας   καί δέν ἀνήκει στούς ἀνθρώπους «γνῶναι χρόνους ἤ καιρούς, οὕς ὁ πατήρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσία» . Ἡ ἀρχέγονη Ἐκκλησία, στή θέρμη τῆς ἐλπίδας γιά τήν παρουσία τοῦ Κυρίου, ἔζησε μέ τή σταθερή ἐντύπωση τῆς ἐγγύτητάς της: «ὁ καιρός συνεσταλμένος» , «νῦν γάρ ἐγγύτερον ἡμῶν ἡ σωτηρία ἤ ὄτε ἐπιστεύσαµεν, ἡ νῦξ προέκοψεν ἡ δέ ἡμέρα ἤγγικεν» . Ἡ ἐντύπωση ἦταν τόσο ζωηρή ὥστε ὁ Παῦλος, μολονότι χρησιμοποιοῦσε αὐτές τίς ἐκφράσεις, ἀναγκάστηκε νά ἀποτρέψει τούς Θεσσαλονικεῖς ἀπό κάθε ἀκριβῆ ὑπολογισμό τῆς ἀναπόφευκτης ἡμερομηνίας . Σιγά σιγά, κάτω ἀπό τήν πίεση τῆς πείρας, συνειδητοποιήθηκε ἡ ἐπέκταση τῶν «ἔσχατων καιρῶν».  Ἀλλά τό ἐπικείμενο τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ Κυρίου παρέμεινε ὡς οὐσιῶδες στοιχεῖο στήν ψυχολογία

            Μέ τίς σκέψεις αὐτές εἰσερχόμαστε στό νέο χρόνο, πού ἂρχισε νά μετρᾶ καί ἀτενίζουμε τό μέλλον μέ τήν αἰσιοδοξία, πού μᾶς χαρίζει ἡ Ἐκκλησία μας.

            Ὁ κόσμος ὁλόκληρος, οἱ ἂνθρωποι ὃπου γῆς προσβλέπουν μέ ἒντονη προσδοκία καί ἐλπίδα πρός τό μέλλον, πρός τόν ἀνατέλον νέο ἔτος, ὃτι θά λυθοῦν τά μεγάλα προβλήματα πού τούς ταλανίζουν, ὃτι θά ἐπικρατήσει εἰρήνη καί ἀσφάλεια, ὃτι ὃλοι θά εὐημεροῦν, ὃτι ὃλοι θά ἀπολαμβάνουν τήν ἀφθονία τῶν ἀγαθῶν, ὃτι θά σταματήσουν οἱ πόλεμοι, ὃτι θά ἐξαλειφθεῖ ἡ ἀθλιότης καί ἡ ὑποβάθμισι τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς καί τοῦ  ἀνθρωπίνου προσώπου, ὃτι θά νικηθοῦν οἱ ἀσθένειες, ὃτι οἱ ἐπιστῆμες θά ἀνοίξουν νέες προοπτικές, ὃτι ἡ κοινωνία θά προοδεύσει, ὃτι θά ἐπικρατήσει ἡ δικαιοσύνη, ἡ ἀδελφοσύνη, ἡ ἰσότητα, ἡ ἀγάπη, ἡ ἀλληλεγγύη.

            α) Ὁ χρόνος ἀφ' ἑαυτοῦ του οὒτε καλός εἶναι, οὒτε κακός. Δέν φέρει τήν εὐτυχία ἢ  τήν δυστυχία. Μιά τέτοια ἂποψι αἰχμαλωτίζει καί ὑποτάσσει τόν ἂνθρωπο σέ τυφλές καί ἂλογες δυνάμεις, ἐνῷ ὁ ἂνθρωπος κοσμήθηκε ἀπό τόν Δημιουργό του μέ τήν λογική, τήν βούλησι, τήν ἐλευθερία.

            Κατά τήν χριστιανική ἂποψι ὁ  ἂνθρωπος πού ζεῖ μέσα στό χρόνο μέ τά ἒργα του, τίς σκέψεις του, τίς ἰδέες του, τίς ἐπιδιώξεις του γεμίζει τόν χρόνο μέ φῶς, χαρά,  ἀγάπη, εὐτυχία, ἢ ἀντιθέτως μέ σκοτάδι, ἀπελπισία, πόνο καί δυστυχία.

            β) Οἱ ἂνθρωποι, πού προσπαθοῦν νά πραγματοποιήσουν ὃλες τίς ὡραῖες καί ἰδανικές αὐτές συνθῆκες τῆς ζωῆς, στηρίζονται σέ ἐγκόσμιες δυνάμεις καί προσπάθειες καί σέ ἐξωτερικούς, ὡς πρός τόν ἀνθρωπο, παράγοντες. Τό στοιχεῖο αὐτό εἶναι ἐκεῖνο πού κάνει ὃλα αὐτά τά ὁράματα οὐτοπικά, ἀνέφικτα καί ἀπογοητεύει συνέχεια τόν ἂνθρωπο.

            γ) Τήν ζωή μας, τήν κοινωνία μας, τόν κόσμο μας μόνο ἡ χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, δηλαδή ὁ ἲδιος ὁ Θεός, μποροῦν νά μεταμορφώσουν καί νά ἀνακαινίσουν. Κάθε ἒτος , κάθε ἡμέρα, κάθε ὣρα τῆς ζωῆς μας ὀφείλουμε νά τήν ἀξιοποιοῦμε μέ τήν χάρι τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί νά γεμίζουμε τόν χρόνο μας  μέ τήν παρουσία τοῦ Θεοῦ. Αὐτό μᾶς παραγγέλλει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὃταν γράφει πρός Ἐφεσίους (ε'16-17) "Προσέχετε, λοιπόν, καλά, μή ζεῖτε ὡς ἀσύνετοι, ἀλλά ὡς συνετοί. Νά χρησιμοποιεῖτε σωστά τό χρόνο σας, γιατί ζοῦμε σέ πονηρούς καιρούς. Γι' αὐτό μήν εἶσθε ἂφρονες, ἀλλά ν' ἀντιλαμβάνεσθε τί θέλει ὁ Κύριος ἀπό σας".

            δ) Οὒτε οἱ ἐνδοκόσμιες δυνάμεις, οὒτε οἱ χαρισματικοί ἡγέτες, οὒτε τά εὐφυῆ συστήματα ἒχουν τήν δύναμι νά ἀλλάξουν τόν κόσμο, γιατί τά πάντα καί οἱ πάντες φέρουν μέσα τους τήν πτῶσι καί τήν φθορά. Ὁ κάθε ἂνθρωπος ὃμως, ὃταν ἀναγεννηθεῖ ἀπό τόν Θεό καί ἀνακαινισθεῖ ἀπό τήν καθαρτική, ἁγιαστική καί θεοποιό χάρι τοῦ Θεοῦ, μπορεῖ νά μεταμορφώσει τήν ζωή του, τόν κόσμο, τήν κοινωνία σέ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ καί νά λύσει ὃλα του τά προβλήματα  μέ τήν ὑπακοή στό θέλημα τοῦ Θεοῦ, τήν ἐφαρμογή τῶν θείων ἐντολῶν, τήν ἂσκησι γιά τήν ἀπόκτησι τῶν ἀρετῶν.

            Μέ τίς σκέψεις αὐτές εἰσερχόμαστε στό νέο χρόνο, πού ἂρχισε νά μετρᾶ καί ἀτενίζουμε τό μέλλον μέ τήν αἰσιοδοξία, πού μᾶς χαρίζει ἡ Ἐκκλησία μας.

Χ ρ ό ν ι α  Π ο λ λ ά .

Εὐλογημένο καί τό Νέον Ἒτος τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ 2024.

«Συγκατάβασις γάρ θεϊκή»

Ἡμέρα χαρμόσυνος καί ἑορτή πανσεβάσμιος ἀνέτειλε γιά τήν Ἐκκλησία μας. Μέγιστη χαρά καί ἀγαλλίαση γιά τήν Ἐκκλησία μας καί τούς πιστούς, πού ἀναμένουν τό μεγάλος αὐτό σωτηριολογικπό γεγόνος κάθε ἔτος.

Οἱ Χριστιανοί σήμερα χαίρονται καί πανηγυρίζουν τήν λαμπρή καί εὐφρόσυνη ἑορτή τῆς γεννήσεως τοῦ Σωτῆρα τους καί Λυτρωτοῦ τους Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καί Θεοῦ μας πού «ἔκλινε οὐρανούς καί κατέβη».

Χριστούγεννα σημαίνουν κάθοδο τοῦ Θεοῦ στόν κόσμο. Ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ κατέρχεται στή γῆ γιά νά ζήσει ὡς ἄνθρωπος καί νά ἀπελευθερώσει  μέ τήν ζωή Του καί τόν θάνατό Του τούς ἀνθρώπους ἀπό τίς συνθῆκες τῆς ματαιότητος, τῆς φθορᾶς καί τοῦ θανάτου, στίς ὁποῖες ὑπήχθη μετά τήν παράβαση τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ ἀπό τούς Πρωτοπλάστους Προπάτορες.

Τρία τινά ἐπισημαίνουμε ἀπό τόν πλοῦτο τῆς ὀρθοδόξου θεολογίας γιά τό νόημα, τήν σημασία καί τίς συνέπειες γιά μᾶς, τοῦ σωτηριώδους τούτου γεγονότος, πού βιώνουν οἱ πιστοί μας κατά τήν πανεφρόσυνη αὐτή ἑορτή τῆς Χριστιανοσύνης καί τῆς Ἐκκλησίας μας.

α΄. Συγκατάβαση θεϊκή

Διευκρινίζει, ἑρμηνεύει καί διδάσκει ἡ θεολογία τῆς Ἐκκλησίας ὅτι : κατά τήν ἐνανθρώπηση τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ «Ὅλος ἦν ἐν τοῖς κάτω καί τῶν ἄνω οὐδόλως ἀπῆν ὁ ἀπερίγραπτος Λόγος· συγκατάβασις γάρ θεϊκή οὐ μετάβασις τοπική γέγονε», δηλαδή ὅτι ἐνῷ ὅταν ἦταν στήν γῆ καί στόν ὁρατό κόσμο ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ μέ τήν ἀνθρώπινη φύση Του δέν ἀπουσίαζε ἀπό τόν οὐρανό καί πνευματικό κόσμο μέ τήν θεία φύση Του.

Εἶπε : «Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς, ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ» (Ἰωάννου γ΄ 13)

Δηλαδή : «Κανένας, βέβαια, δέν ἀνέβηκε στόν οὐρανό παρά μόνο ὁ Υἱός τοῦ Ἀνθρώπου, πού κατέβηκε ἀπό τόν οὐρανό, καί πού εἶναι στόν οὐρανό»

Ὁ Θεός εἰσέρχεται στόν κόσμο, ἀλλά δέν γίνεται κόσμος. Ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός διεκήρυξε, ὅτι ἐνῶ εὑρίσκεται μέσα στόν κόσμο «Ἐγώ οὐκ εἰμί ἐκ τοῦ κόσμου» (Ἰωάννου ιζ΄14). Μέ τήν διακήρυξή Του αὐτή κατέστησε σαφές ὅτι ἡ παρουσία Του στήν γῆ εἶναι πραγματική καί ἀληθινή καί ἔθεσε τά ὅρια ἀνάμεσα στόν Δημιουργό Θεό καί τήν Δημιουργία, στήν ἁγιότητα τοῦ Θεοῦ καί τόν μολυσμένο ἀπό τήν ἁμαρτία κόσμο, πού παρά ταῦτα καταδέχθηκε νά βρεθεῖ ἀνάμεσα στά πλάσματά Του γιά νά δώσει σ’ αὐτά τήν θεία ζωή, ἀνακαινίζοντάς τα ἀπό τήν φθορά τῆς ἁμαρτίας καί λυτρώνοντάς τα ἀπό τόν θάνατο.

Μέ τήν κάθοδό Του μᾶς ἀνύψωσε. Ἡ πρώην πεπτωκυΐα φύση μέ τήν ἐνανθρώπηση ἔγινε  καί τιμία καί ἁγία καί ἔνδοξη.

β΄. Κάθαρση βίου

Ὁ Προφήτης καί Πρόδρομος Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής ἀναγγέλλει, ὅτι μέ τήν κάθοδό Του ὁ Θεός στόν κόσμο ἔρχεται νά ξεκαθαρίσει τόν ἁλώνι Του (Λουκᾶ γ΄ 17), νά ἀποκαθάρει τόν κόσμο, τήν κοινωνία καί τόν καθένα ἄνθρωπο ἀπό τήν ἁμαρτία, τήν πονηρία καί τήν κακία. «Δι’ αὐτοῦ καθαρισμόν ποιησάμενος τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν» (Πρός Ἑβραίους α΄ 5).

Μέ τήν βαθιά πίστη μας καί τήν ἀνυπόκριτη, ἀληθινή καί εἰλικρινή συμμετοχή μας στά ἅγια Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας μας συντελεῖται ἡ κάθαρσή μας.  «Πάντες γάρ ὑμεῖς καθαροί ἐστέ» (Ἰωάννου ιε΄ 3) διεβεβαίωσε ὁ Ἴδιος ὁ Κύριός μας τούς μαθητές Του.  

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος παρατηρεῖ ὅτι «γιά τούς καθαρούς ὅλα εἶναι καθαρά. Γιά τούς μολυσμένους ὅμως καί τούς ἀπίστους τίποτα δέν εἶναι καθαρό, γιατί καί τό μυαλό τους καί ἡ συνείδησή τους εἶναι μολυσμένα. Διακηρύττουν ὅτι γνωρίζουν τόν Θεό, ἀλλά μέ τά ἔργα τους τόν ἀρνοῦνται. Εἶναι ἀπειθεῖς, δέν ὑποτάσσονται στόν Θεό καί εἶναι ἀνίκανοι γιά ὁποιοδήποτε καλό ἔργο» (Πρός Τίτον α΄, 15-16).  

Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεσσαλονίκης ἐξηγεῖ ὅτι ἡ συγκατάβαση αὐτή τοῦ Θεοῦ Λόγου δέν ἐπροξένησε σ’ Αὐτόν ὕφεση καί ἐλάττωση ἀντιθέτως πρόσθεσε δόξα καί μεγαλύτερο ὕψος.

γ΄. Ὑψοποιός ταπείνωση.

Μέ τήν κάθοδό Του ἀνέδειξε ἄλλο τρόπο δόξης καί μεγαλείου μέ τήν ταπείνωση, ὅπως διδάσκει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Νύσσης, ἀδελφός τοῦ ἁγίου Βασιλείου τοῦ Μεγάλου. Τό σπήλαιο, ἡ φάτνη τῶν ἀλόγων ζώων, τά βρεφικά σπάργανα, καί τά ἄλλα εὐτελῆ τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς, ὅπως κι ὁλόκληρος ὁ βίος Του πού τόν διήνυσε μέ ταπείνωση εἵλκυσαν τίς ἁγνές ψυχές τῶν μαθητῶν Του ἀνά τούς αἰῶνες νά Τόν ἀκολουθήσουν περιφρονώντας, ὅπως Ἐκεῖνος, τήν ἀσταθῆ ματαιότητα τῶν ρεόντων καί οὐ μενόντων.  

Μέ τήν ταπείνωσή Του ἐξύψωσε ὅλο τό ἀνθρώπινο γένος δείχνοντας στόν κάθε ἄνθρωπο ὅτι τό μεγαλεῖο ἀποκτᾶται μέ τήν ταπείνωση καί ὅτι ἡ ἑκούσια ταπείνωση δέν ὑποτιμᾶ τόν ταπεινούμενο ἀντιθέτως μάλιστα τόν ἐξυψώνει ὑψηλότερα.

«Διά τοῦτο γάρ ὑψηλός Θεός ἐπί γῆς ἐφάνη ταπεινός ἄνθρωπος βουλόμενος ἑλκύσαι πρός τό ὕψος»  τῆς θείας ζωῆς ὅλους τούς πιστούς.

Ἑορτάζουμε καί εὐφραινόμαστε σήμερα, χαιρόμαστε γιά τό θεῖο αὐτό γεγονός καί ἐμεῖς καί ὅλη ἡ πλάση Του. Ἡ ζωή μας ἐξυψώνεται καί μετέχει ἐνργά στήν θεία ζωή. Ἡ ψυχή μας καταλαμπρύνεται ἀπό τό ἀληθινό φῶς τῆς πίστεως πού φυγαδεύει τό σκότος τῆς ἁμαρτίας καί διαλύει τόν ζόφο τῆς ἀγνωσίας. Ἡ ταπείνωση τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἀνοίγει λυτρωτικά τούς ὁρίζοντες τῆς σκέψεώς μας καί τῆς συμπεριφορᾶς μας καθώς πορευόμαστε πρός τήν αἰώνια βασιλεία τοῦ Θεοῦ.

Χρόνια πολλά καί εὐλογημένα.

«Ἐπί τῷ ὀνόματι Αὐτοῦ ἔθνη ἐλπιοῦσιν»

Δημοσιεύθηκε 21.12.2023

Ὁδεύουμε πρός τήν ἑορτή τῆς κατά σάρκα γεννήσεως τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, πρός τήν γενέθλια ἡμέρα τοῦ Λυτρωτοῦ καί Σωτῆρος μας, καί κατευθυνόμαστε νοερῶς πρός τήν Βηθλεέμ γιά νά προσκυνήσουμε τό μυστήριο τῆς σαρκώσεως τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ, ὅπως ἔπραξαν οἱ Ποιμένες μετά τήν προτροπή τοῦ Ἀγγέλου^[1]

Ἡ Γέννηση τοῦ Θεανθρώπου Λυτρωτοῦ, τήν ὁποία μετά ἀπό λίγες μέρες θά ἑορτάσει  σύμπας ὁ Χριστιανικός κόσμος, εἶναι ἀληθῶς ὁ ἄξονας, γύρω ἀπό τόν ὁποῖο στρέφεται ἡ παγκόσµια ἱστορία. Ἔταμε τήν ἱστορία σέ δυό περιόδους τήν πρό Χριστοῦ καί τήν μετά Χριστόν ἐποχή. Τό γεγονός αὐτό ἐξηγεῖ γιατί ὁ Χριστός ἦταν, εἶναι καί θά εἶναι «προσδοκία ἐθνῶν^[2] καί γιατί «ἐπί τῷ ὀνόματι Αὐτοῦ ἔθνη ἐλπιοῦσιν»^[3] ἤ θά Τόν ἀναζητοῦν, ἐάν ἤδη δέν Τόν ἔχουν γνωρίσει.

Τό Πρωτευαγγέλιο πού δόθηκε στούς Πρωτοπλάστους περί τοῦ Λυτρωτοῦ, «Ὅστις θά συντρίψῃ τήν κεφαλήν τοῦ ὄφεως»^[4], μετεδιδόταν ἀπό στόμα σέ στόμα σέ ὅλους τούς λαούς καί ἀνεζωπυρεῖτο τόσο ἀπό τό φῶς τῆς εἰδικῆς ὑπερφυσικῆς θείας ἀποκαλύψεως στήν Παλαιά Διαθήκη, ἡ ὁποία καθοδηγοῦσε τόν Ἰουδαϊκό λαό στήν ὁδό τῆς ἀληθοῦς θεογνωσίας. Ἔτσι  ἡ πτώση ἕνεκα τῆς ἁμαρτίας δέν ἐσήμαινε καί πλήρη πνευματική νέκρωση τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ ἄνθρωπος δύναται στό φῶς αὐτό νά βλέπει στόν κόσμο τά ἀόρατα τοῦ Θεοῦ, τήν ἀΐδιον αὐτοῦ δύναμη καί θειότητα^[5] καί νά συμμορφώνει τήν ζωή του πρός τίς οὐσιώδεις  διατάξεις τοῦ φυσικοῦ ἠθικοῦ νόμου^[6] καί νά προσδοκᾶ τήν ἔλευση τοῦ Σωτῆρος.

Ἀνακαίνιση τῆς φθαρείσης ἀνθρωπότητος

Ἡ Παλαιά Διαθήκη, δέν ὁμιλεῖ μόνο περί τοῦ Μεσσία, ἀλλά τονίζει ὅτι ἀπό Αὐτόν θά συνδεθεῖ ἡ ἐσχατολογία μετά τοῦ παγκοσμίου σωτηριολογικοῦ σκοποῦ τῆς ἱστορίας. Νέα διαθήκη μέ ὅλους τούς λαούς θά συναφθεῖ^[7], νέα καρδία θά ἀναπλασθεῖ^[8] καινός οὐρανός καί καινή γῆ θά συντελεσθεῖ^[9] πάνω στούς ὁποίους ἡ ἀπόλυτη βασιλεία τοῦ Θεοῦ θά δεσπόζει^[10] «εἷς ποιμὴν ἐπὶ μιᾶς ποίμνης» κατά τήν ἔκφραση τοῦ ’Ιεζεκιήλ^[11]. Θά ἐπανέλθουν τά χαρακτηριστικά τῆς ἐποχῆς τοῦ Παραδείσου. Εὐφορία τῆς γῆς θά ἐπακολουθήσει, συνδιαλλαγή τοῦ ἀνθρώπου μετά τῶν φοβερῶν στοιχείων τῆς φύσεως^[12]. Ὁ λύκος θά βόσκει μετά τοῦ προβάτου, ὁ μόσχος μετά τοῦ λέοντος, ὁ βοῦς μετά τῆς ἄρκτου, ἡ πάρδαλις μετά τῆς ἐρίφου καί ὁ παῖς ἀκινδύνως θά παίζει μετά τῶν ὄφεων^[13]. Ἀλλά καί συνδιαλλαγή θά ἐπέλθει καί μεταξύ τῶν ἀνθρώπων. Πόλεμοι δέν θά ὑπάρχουν. Ὅπλα, τόξα καί βέλη θά μεταστραφοῦν, κατά τίς ἐκφράσεις τῶν προφητῶν, σέ ἄροτρα καί γεωργικά ἐργαλεῖα^[14]. Η εἰρήνη τοῦ παραδείσου θά ἔλθει ἐκ νέου^[15].

«Εὑρήκαμεν τόν Μεσσίαν» (Ἰωάννου α΄, 41)

 Ἀλλ’  ἐάν γιά πολλούς ὁ Σωτήρας ἐξακολουθεῖ νά εἶναι ὁ Προσδοκώμενος καί ὁ Ἀναζητούμενος, γιά τά πιστά τέκνα τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ὁ Εὑρισκόμενος. Οἱ πιστοί Χριστιανοί ἐπαναλαμβάνουν τό «εὑρήκαμεν τόν  Μεσσίαν»^[16], ψάλλουν ὅτι «ἐπεσκέψατο ἡμᾶς ἐξ ὕψους ὁ Σωτήρ» καί ὅτι ἡ Γέννηση  Αὐτοῦ «ἀνέτειλε τῷ κόσμῳ τὸ φῶς τὸ τῆς γνώσεως» καί ἔχουν τό εὐφρόσυνο βίωμα, ὅτι ἰσχύουν καί γιά τήν προσωπική τους ὕπαρξη οἱ λόγοι, τούς ὁποίους ὁ Κύριος  εἶπε κάποτε εἰς τούς μαθητές Του: «Μακάριοι οἱ ὀφθαλμοὶ οἱ βλέποντες ἅ βλέπετε. Λέγω γὰρ ὑμῖν, ὅτι πολλοὶ προφῆται καὶ βασιλεῖς ἠθέλησαν ἰδεῖν ἅ ὑμεῖς βλέπετε, καὶ οὐκ εἶδον, καὶ ἀκοῦσαι ἅ ἀκούετε, καὶ οὐκ ἤκουσαν».^[17]

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀναφέρει καί τό ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς εὐεργεσίας τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ: «Ἐπεφάνη γὰρ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις παιδεύουσα ἡμᾶς ἵνα ἀρνησάμενοι τὴν ἀσέβειαν καὶ τὰς κοσμικὰς ἐπιθυμίας σωφρόνως καὶ δικαίως καὶ εὐσεβῶς ζήσωμεν ἐν τῷ νῦν αἰῶνι» .

Ὁ ἀπόστολος συναισθανόταν ὅτι ὅσα εἶχαν ἀποκαλυφθεῖ σ’ αὐτόν δέν ἦσαν µόνο γιά τόν ἑαυτό του, ἀλλά γιά ὅλους. Γι’ αὐτό, θεωροῦσε πάντοτε τόν ἑαυτό τοῦ ὡς οἰκονόµο τῶν μυστηρίων τοῦ Θεοῦ . Αὐτό σηµαίνει καί ἡ δήλωσή του ὅτι ἦταν χρεώστης σ’ ὅλους τούς ἀνθρώπους γιά χάρη τοῦ Χριστοῦ. Ἐκεῖνο πού τοῦ δόθηκε ἦταν ὡς παρακαταθήκη γιά ὅλους τούς ἄλλους. Αὐτή εἶναι καί ἡ δική μας ἀποστολή καί εὐθύνη. Φρόντισε νά µή λογαριάζεις τίποτε ἀπ’ ὅσα κατέχεις ἤ ξέρεις, ὡς δικά σου, νά τά θεωρεῖς ὅλα σάν ἱερή παρακαταθήκη.

Ἡ ἐξάσκηση τῆς οἰκονοµίας του ἦταν «Νά κηρύξω στούς Ἐθνικούς τόν ἀνεξιχνίαστο πλοῦτο τοῦ Χριστοῦ, καί νά κάνω ὅλους τους ἀνθρώπους νά Τόν γνωρίσουν».

Κατά τόν ἀπόστολο Παῦλο ὁ Ποιμένας ἐργάζεται γιά νά γεννηθεῖ ὁ Χριστός στήν  καρδιά τοῦ πιστοῦ μέ τά μυστήρια: «Ὠδίνω, ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν » (Πρός Γαλάτας δ΄, 19).

Ἡ περίοδος τῶν ἑορτῶν τοῦ ἁγίου Δωδεκαημέρου ἀποτελεῖ περίοδο ἐντονωτέρας πνευματικῆς καλλιέργειας. Ἡ Ἐκκλησία γεννᾶ τά τέκνα τοῦ Θεοῦ πού θά ἀποκτήσουν τήν ἐσωτερική μόρφωση τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. Γιά νά ἀποκαλεῖ ὁ ἀπόστολος τήν φροντίδα γιά τήν πρόοδο τῶν μαθητῶν του «ὠδῖνες» σημαίνει ὅτι αὐτή δέν πραγματοποιεῖται χωρίς κόπο καί μόχθο. Τό ἀποτέλεσμα τοῦ κόπου μας εἶναι νά ἀναδειχθοῦν ἀπό τήν ποιμαντική μας ψυχές μέ τόν χαρακτῆρα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Παραπομπές

^[1] Ματθαίου β΄, 13-20

^[2] Γενέσεως µθ΄, 10.

^[3] Ἡσαΐου µβ΄, 4.

^[4] Γενέσεως γ΄, 14-15.

^[5]  Πρός Ρωμαίουτς α΄ , 19-20.

^[6] Πρός Ρωµαίους β΄, 14-15.

^[7] Ἱερεμίου ιστ΄ , 19·  Ἡσαΐου μβ΄, 1-4.

^[8] Ἱερεμίου κδ΄, 7· λα΄ , 33- λβ΄, 39.

^[9]  Ἡσαΐου ξε΄ , 17· ξστ΄, 22· Ψαλµοῦ ρα΄, 27.

^[10]  Ἰεζεκιήλ  λστ΄, 23 ἑξ.

^[11] Ἰεζεκιήλ λδ΄, 23 ἑξῆς· λζ΄, 24.

^[12] Ὠσηέ β΄ , 20 ἑξ.· Ἡσαΐου λβ΄, 15 ἑξ.· Ἱερεμίου λα΄, 12 ἑξ. κ.λπ. Ἡσαΐου ια΄, 6 ἑξ.· Ἰεζεκιήλ λδ΄, 25.

^[13]  Ἡσαΐου  ια΄, 6 ἑξ.

^[14] Ὠσηέ β΄, 20· Ἡσαΐου β΄, 4· Μιχαίου δ΄, 3.

^[15] Βασιλείου Βέλλα, Θεός καί Ἱστορία  ἐν τῇ Ἰσραηλιτική Θρησκεία, Ἀθῆναι 1934, σ. 26-28

^[16]  Ἰωάννου α΄ , 42.

^[17] Λουκᾶ ι΄, 23-24.

«Τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνατε»

          Ὡς διάκονοι τῆς Ἐκκλησίας καί ὑπηρέτες τῆς θείας δικαιοσύνης, στηριζόμαστε στήν ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ πού ἔχει καταγραφεῖ κατά τήν παρέλευση τοῦ χρόνου στά θεόπνευστα κείμενα τῆς ἁγίας Γραφῆς, γιά νά ἀναπτύξουμε τήν ἔννοια τῆς ἀνθρωπίνης καί θείας Δικαιοσύνης

          Στήν ἁγία Γραφή διαπιστώνουμε, ὅτι παρουσιάζονται δύο τρόποι σκέψεως καί κατανοήσεως τῆς δικαιοσύνης :

          Ἀφ’ ἑνός μέν ἡ δικαιοσύνη μέ τήν προοπτική τῆς κρίσεως, ἀφοῦ δικαιοσύνη νοεῖται ἡ ἠθική ἀρετή πού δηλώνει τήν ὁλοκληρωτική τήρηση τῶν θείων ἐντολῶν κατά τόν λόγο πού ὁ Χριστός εἶπε στόν Πρόδρομο «Ἄφες ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον ἐστὶν ἡμῖν πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην » (Ματθαῖον γ΄ 15) καί «οὐκ ἦλθον καταλῦσαι ἀλλὰ πληρῶσαι » (Ματθαῖον ε΄ 17). Σ’ αὐτή τήν κατανόηση ὁ Θεός ἐξαγγέλλει καί δίνει τό νόμο Του, τά προστάγματά Του, πού ὀφείλει ὁ ἄνθρωπος νά τηρήσει καί γιά τήν τήρηση ἤ μή θά κριθεῖ ἀπό τόν ὑπέρτατο Κριτή πού εἶναι ὁ Κύριος πού νομοθέτησε. 

          Ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἄλλη κατεύθυνση κατανοήσεως τῆς δικαιοσύνης στά βιβλικά κείμενα ὑποδηλώνει ἄλλοτε μία θεία ἰδιότητα καί ἄλλοτε ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ πού σκορπίζει τά δῶρα τῆς σωτηρίας. Σ’ αὐτή τήν κατανόηση ὁ ἄνθρωπος ἀποδεικνύεται ἀδύνατος νά τηρήσει τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ πού ὀφείλεται σέ πολλούς λόγους. Ὁ Θεός ὅμως δείχνοντας τήν εὐσπλαγχνία Του ἐνεργεῖ ὥστε νά καταστήσει τόν ἄνθρωπο ἱκανό καί κατάλληλο νά τηρήσει τίς ἐντολές Του στήν περίπτωση πού δέν τίς τηρεῖ μέ τήν μετάνοια, τήν πίστη, τήν ταπείνωση, τήν ὑπακοή στό ἅγιο θέλημά Του, νά τόν ἀθωώσει ὥστε νά ἀποφύγει τήν κρίση ἐπειδή τίς παραβαίνει καί ἀντί τιμωρίας νά ἐπιφυλάσσει τιμή καί δόξα.  

          Στήν συνέχεια καταγράφουμε τίς ἔννοιες τῆς ἀνθρώπινης δικαιοσύνης, πώς ἀσκεῖται ἡ δικαιοσύνη ἀπό τόν ἄνθρωπο.

α- Ἡ δικαιοσύνη στήν Πολιτεία

          Ἡ Βίβλος ἀπαιτεῖ ἀπό τούς κριτές ἀκεραιότητα στήν ἄσκηση τῶν καθηκόντων τους  (βλ. Δευτερονομίου α΄1 6, ιστ΄18, 20,, Λευτικοῦ ιθ΄ 15, ιθ΄ 36, Ἰωάννου ζ΄ 24).

          Κατά τήν ἔννοια αὐτή ὁ ἀκέραιος κριτής εἶναι δίκαιος κατά τό πρότυπο τοῦ Θεοῦ, πού ὀφείλει νά δικαιώνει τόν ἀθῶο, δηλαδή νά τόν ἀθωώνει ἤ νά τόν ἀποκαθιστᾶ στό δίκαιό του. Οἱ Προφῆτες συχνά ἀπευθύνονται στούς ποικίλους ἡγέτες μέ τήν παραίνεση «ποιεῖτε κρίσιν καί δικαιοσύνην»  (Ἰερεμίου κβ΄ 3, Ὠσηέ ι΄12,  Ἰερεμίου κβ΄ 3)

β-Ἡ Δικαιοσύνη πιστότητα στό Νόμο τοῦ Θεοῦ

          Δικαιοσύνη γιά τόν ἄνθρωπο σημαίνει τήν ὁλοκληρωτική τήρηση τῶν θείων ἐντολῶν, τήν συμπεριφορά σύμφωνα μέ τόν Νόμο, ὅπως δίδαξε ὁ Κύριος:

          «Γι’ αὐτό πρῶτα ἀπό ὅλα νά ἐπιζητεῖτε τή βασιλεία τοῦ Θεοῦ καί τήν ἐπικράτηση τοῦ θελήματός Του» (Ματθαῖον στ΄ 33).

          Γι’ αὐτό οἱ ἅγιοι χαρακτηρίζονται δίκαιοι τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἐπισήμανση αὐτή στηρίζεται στό λόγο τοῦ Θεοῦ.      Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἐπιχειρηματολογεῖ ἀποτρέποντας τόν πιστό νά κρίνει καί νά καταδικάζει τόν ἀδελφό του, διότι δέν τό ἐπιτρέπει ὁ Θεός λέγοντας : «Ποιός εἶσαι ἐσύ ποῦ θά κρίνεις ἕναν ξένο ὑπηρέτη;» (Πρός Ρωμαίους ιδ΄ 4). Ὁ Κύριος ἀρνήθηκε νά δικάσει τήν ὑπόθεση δύο ἀδελφῶν πού διαφωνοῦσαν στήν διανομή τῆς πατρικῆς περιουσίας (βλ. Λουκᾶ ιβ΄ 14)

γ-Δικαιοσύνη - ἀνταμοιβή

          Ἡ πιστότητα στίς θεῖες ἐντολές γίνεται πηγή ἀξιομισθίας καί εὐημερίας.

          Στίς Παροιμίες ἀναφέρεται «ὁδὸς δικαιοσύνης καὶ ἐλεημοσύνης εὑρήσει ζωὴν καὶ δόξαν » (κστ΄ 21), ὅπου ἡ δικαιοσύνη ἰσοδυναμεῖ μέ ζωή καί δόξα.

          Στόν Ψαλμό κγ΄ 3-6 ἡ δικαιοσύνη πού χορηγεῖται ἀπό τόν Θεό δέν εἶναι ἄλλο ἀπό τήν θεία εὐλογία πού ἀνταμείβει τήν εὐσέβεια τῶν ζητούντων τόν Κύριον.

δ- Δικαιοσύνη, σοφία καί καλοσύνη

          Στή Σοφία Σολομῶντος ἀναπτύσσεται ἡ ἄποψη ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἀσκεῖται μέ σοφία καί καλοσύνη: «Ἀγαπῆστε τήν δικαιοσύνη, ἐσεῖς οἱ κυβερνῆτες τῆς γῆς, σκεφτεῖτε μέ ἀγαθά αἰσθήματα τόν Κύριο κι ἀναζητῆστε τον μέ εἰλικρινή καρδιά» (α΄ 1, βλ. α΄ 15)

          Στό χωρίο τῆς Σοφίας Σολομῶντος η΄ 7  ἡ δικαιοσύνη ἔχει καρπούς τή  σωφροσύνη καί τή φρόνηση, τή δικαιοσύνη καί τήν ἀνδρεία τίς τέσσαρες κύριες κλασσικές ἀρετές πού πρέπει νά κοσμοῦν τόν εὐσεβῆ καί δίκαιο ἄνθρωπο (η΄ 7).

          Δικαιοσύνη καταλήγει νά σημαίνει τά ἀποτέλεσμα  τῆς κρίσεως  π.χ. τήν ἀπελευθέρωση τοῦ κατηγορουμένου. Αὐτή ἡ συγκεκριμένη ἔννοια τῆς «εὐεργεσίας» ἐξαγγέλλει τελικά τήν ἔννοια τῆς ἐλεημοσύνης. Ἀντίστοιχα ὁ δίκαιος εἶναι ἐνάρετος καί ἐλεήμων ἄνθρωπος (Αὐτόθι ιβ΄ 19).

          ε- Ὁ Ἰησοῦς Χριστός κήρυκας καί ἑρμηνευτής τῆς δικαιοσύνης

          Στό κήρυγμα τοῦ Κυρίου μας ἡ δικαιοσύνη διατηρεῖ τίς ἔννοιες τῆς Παλαιοδιαθηκικῆς εὐσέβειας δηλαδή τῆς ὑπακοῆς στίς θεῖες ἐντολές.

          Ὁ Ἰησοῦς στό κήρυγμά Του κατεδίκασε μία ἀνθρώπινη καί ἀλαζονική  εὐσέβεια πού ἐκπροσωποῦσαν οἱ Φαρισαῖοι τῆς ἐποχῆς Του μέ τήν ὑποκριτική τήρηση τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ καί ἀπεκάλυψε τό ἀληθινό νόημα τῆς εὐσέβειας του  (Ματθαίου κγ΄ 1-10). Ἀντίστροφα, ἡ ἐπί τοῦ Ὄρους ὁμιλία Του προσδιορίζει τήν ἀληθινή δικαιοσύνη τῶν Μαθητῶν Του  (βλ. Ματθαίου ε΄ 17-48)

Ἔτσι ἀπαλλαγμένη ἀπό μία στενή καί κατά τούς ἐξωτερικούς τύπους ἐφαρμογή τῶν ἐντολῶν, ἡ ζωή τοῦ μαθητή τοῦ Κυρίου ἀποτελεῖ ὡστόσο δικαιοσύνη, δηλαδή πιστότητα στούς νόμους τοῦ Θεοῦ, ὅπως αὐτοί οἱ νόμοι στήν νέα παρουσίασή τους καί ἐφαρμογή τους ἀπό τόν Κύριο ἀποκαλύπτουν τό πνεῦμα τῆς Μωσαϊκῆς Νομοθεσίας, πού εἶναι τό καθαρό καί τέλειο θέλημα τοῦ Θεοῦ καί ἀπαιτοῦν τήν βίωση τῆς ἀρετῆς σ’ ὅλα τά στάδια τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου, δηλ. σκέψη, ἐπιθυμία, συγκατάθεση, ἐνέργεια, λόγος, πράξη.

“Τό πανάρρητον τῆς οἰκονομίας κειμήλιον”

                                                        Δημοσιεύθηκε 23 Νοεμβρίου 2023   

          Στόν κύκλο τῶν Θεομητορικῶν ἑορτῶν περιλαμβάνεται καί ἡ ἑορτή τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου στόν Ναό.

          Ἡ ὑπόθεση τῆς ἑορτῆς ἀναφέρεται ἀπό τό λεγόμενο Πρωτευαγγέλιο τοῦ Ἰακώβου μέ τίς πληροφορίες τοῦ ὁποίου καταβάλλεται προσπάθεια νά καλυφθοῦν ὡρισμένα κενά τῶν κανονικῶν Εὐαγγελίων.  Τήν δόξα τῆς Παρθένου Μαρίας κηρύττουν οἱ Προφῆτες τῆς Παλαιᾶς καί οἱ Ἀπόστολοι τῆς Καινῆς Διαθήκης. Τό μεγαλεῖο τοῦ θεομητορικοῦ προσώπου ἐξαίρουν οἱ ἅγιοι πατέρες καί διδάσκαλοι τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ λατρεία τῆς Ἐκκλησίας καθιέρωσε καί θέσπισε ἑορτές γιά τά διάφορα γεγονότα τῆς ζωῆς τῆς Μητέρας τοῦ Θεοῦ. Οἱ πιστοί σέ πάνδημες συνάξεις ἐγκωμιάζουν μέ Ἱερές Ἀκολουθίες καί ὕμνους τό θεαυγές κάλλος τῆς τιμιωτέρας καί ἐνδοξοτέρας πάσης τῆς κτίσεως.

Ἡ Ἐλισάβετ, ὅταν εἶδε τήν Παρθένο Μαρία, ὅταν τήν ἐπισκέφθηκε στόν οἶκο της, ἐξέφρασε τήν ἔκπληξή της καί τόν θαυμασμό της γι’ αὐτή τήν ἐπίσκεψη μέ τά λόγια “πόθεν μοι τοῦτο, ἵνα ἔλθη ἡ μήτηρ τοῦ Κυρίου μου πρός με;” (Λουκᾶ α΄ 43). Τήν ἀπεκάλεσε μητέρα τοῦ Κυρίου, ἀναγνώρισε καί ὁμολόγησε, ὅτι τό συλληφθέν ἀπ’ αὐτή δέν ἦτο “ψιλός” ἄνθρωπος, δηλαδή κοινός ἄνθρωπος, ἀλλά ὁ προαιώνιος Θεός

                       Ἡ μητέρα τῶν μαθητῶν τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ

Ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός λίγο πρίν πεθάνει πάνω στόν Σταυρό ἐξύψωσε τήν μητέρα Του καί τήν κατέστησε α) μητέρα τοῦ ἀγαπημένου μαθητοῦ Του Ἰωάννου καί β) δι’ αὐτοῦ μητέρα ὅλων τῶν μαθητῶν Του (Ἰωάννου ιθ΄, 26). Τό “ἴδε ὁ υἱός σου” πρός τήν μητέρα Του ἀφορᾶ σ’ ὅλους τούς πιστούς, τούς μαθητές τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καί τό “ἰδού ἡ μήτηρ σου” πρός τόν Ἰωάννη, ἀπευθύνεται σ’ ὅλους τούς μαθητές Του.

Ἡ Παρθένος

Βασική διδασκαλία τῆς Ἁγίας Γραφῆς, Παλαιᾶς καί Καινῆς Διαθήκης, εἶναι ὅτι ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ γεννήθηκε ἀπό παρθένο μητέρα μέ τήν ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ὁ Θεός δηλαδή ἐνήργησε τήν θαυμαστή αὐτή σύλληψη καί τόν ὑπερφυή αὐτό τόκο. Ἡ γέννηση τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἀπό παρθένο μητέρα εἶναι ἡ βασική προϋπόθεση γιά τήν ἀπολύτρωση τοῦ ἀνθρωπίνου γένους ἀπό τήν ματαιότητα, τήν φθορά καί τόν θάνατο, πού εἰσήχθησαν μέ εὐθύνη τῶν προπατόρων μας πρωτοπλάστων στήν ζωή τῶν ἀνθρώπων (Πρός Ρωμαίους στ΄, 6-9).

Ὁ προφήτης Ἡσαΐας (προφήτευσε 40 ἔτη 740-700 π.Χ.) προφητεύει τό θαυμαστό αὐτό γεγονός (Ἡσαΐου ζ΄ 14).

Ὁ προφήτης Ἰεζεκιήλ (προφήτευσε 22 ἔτη 595-572 π.Χ.) προφητεύει γιά τήν Παρθένο Μαρία, ὅτι θά εἶναι ἡ “κεκλεισμένη πύλη” ἀπό τήν ὁποία ὁ μόνος πού θά διέλθει, θά εἰσέλθει καί θά ἐξέλθει, εἶναι ὁ Κύριος καί Θεός: (Ἰεζεκιήλ μδ΄ 2). Ὁ εὐαγγελιστής Ματθαῖος μαρτυρεῖ τήν ἀλήθεια (βλ. Ματθαίου α΄ 18).

                        “Τό πανάρρητον τῆς οἰκονομίας κειμήλιον”

Ὁ ἅγιος Ἐπιφάνιος Κύπρου (310-403 μ.Χ.) στόν ἐγκωμιαστικό λόγο του στήν ἁγία Μαρία θεωρεῖ τήν Θεοτόκο ὅτι εἶναι “τό πανάρρητον τῆς οἰκονομίας κειμήλιον” (Ἐπιφανίου Κύπρου Ἐγκώμιος εἰς τήν ἁγίαν Θεοτόκον PG 43, 489).

Ἡ ἑορτή τῶν Εἰσοδίων τῆς Παρθένου Μαρίας στόν Ναό μέ τόν χαρμόσυνο χαρακτήρα της προετοιμάζει πνευματικά τούς πιστούς γιά τήν ἑορτή τῶν Χριστουγέννων. Καλοῦνται ὁ οὐρανός, ἡ γῆ, οἱ ἄγγελοι καί οἱ ἄνθρωποι νά μετάσχουν στήν οἰκουμενική αὐτή χαρά. Ἡ ἑορτή ἔχει παγκόσμιο καί οὐράνιο χαρακτήρα, διότι μέ τήν εἴσοδο τῆς Παρθένου Μαρίας στόν Ναό ἀρχίζει ἡ πραγματοποίηση τῶν προαιωνίων βουλῶν τοῦ Θεοῦ γιά τήν σωτηρία τῶν ἀνθρώπων.

Ἡ Ὑμνολογία τῆς Ἐκκλησίας μας στό ἀπολυτίκιο τῆς ἑορτῆς πού ψάλλεται στίς Ἱερές Ἀκολουθίες ἀναφέρει τίς αἰτίες τῆς πνευματικῆς χαρᾶς μας,  διότι ἡ ἑορτή ἀποτελεῖ προκήρυξη τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων.

          Ἡ θεολογία τῆς Ἐκκλησίας μας θεωρεῖ ὅτι μέ τήν ἑορτή τῶν Εἰσοδίων τῆς Παρθένου Μαρίας προκηρύσσεται ἡ σωτηρία τῶν ἀνθρώπων πού πραγματοποιήθηκε μέ τήν σάρκωση τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ.

                    Αὐτή ἡ σωτηρία προαναγγέλλεται μέ τήν εἴσοδο τῆς Παρθένου Μαρίας στό Ναό. Μέ τήν ἑορτή ἀρχίζει νά ἐκπληρώνεται τό σχέδιο τοῦ Κτίστου καί Δημιουργοῦ Θεοῦ. Ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἦτο μία ἀπόρρητη προαιώνια ἀπόφαση τοῦ Δημιουργοῦ Θεοῦ πού ὁ Ἴδιος φανέρωνε σταδιακά μέ τίς ἐνέργειές Του.  Μέ τήν δημιουργία τοῦ κόσμου ἄρχισε ὁ Θεός νά θέτει σέ ἐφαρμογή αὐτό τό προαιώνιο σχέδιο Του πού στήν γλῶσσα τῆς θεολογίας ἀποκαλεῖται μυστήριον τῆς Θείας Οἰκονομίας καί πρόκειται γιά τήν ἐνανθρώπιση τοῦ Υἱοῦ Του, ὅπως διδάσκει ὁ ἀπόστολος Παῦλος «Ὅτι τὰ πάντα δι’ αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν ἔκτισται» (Πρός Κολοσσαεῖς α΄, 16), ὅπως ἐπίσης καί στό ἐν συνεχείᾳ ἀπόσπασμα ἀπό τήν Πρός Ἐφεσίους ἐπιστολή του:

«Μᾶς ἔκανε γνωστό τό μυστήριο τοῦ θελήματός του, πού μέ ἀγαθότητα προσχεδίασε νά πραγματοποιήσει μέ τό ἔργο τοῦ Χριστοῦ στήν καθορισμένη στιγμή, δηλαδή νά ἑνώσει ὅλα, οὐράνια καί ἐπίγεια, στό πρόσωπο Χριστοῦ.,... καί νά κάνω σ’ ὅλους φανερό πῶς πραγματοποιεῖται αὐτό τό μυστήριο πού ἦταν κρυμμένο ἀπαρχῆς στό Θεό, πού δημιούργησε τά πάντα διά τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ» (α΄, 9, γ΄, 9)

«Γίνεσθε δὲ ποιηταὶ λόγου»

Δημοσιεύθηκε 16.11.2023

α΄. Ἡ  Ἱ ε ρ ά   μ ε λ έ τ η 

Πόσο ἐπιθυμοῦν οἱ ἄνθρωποι τό θέλημα τοῦ Θεοῦ καί μέ πόσο πόθο τοῦ ζητοῦσαν νά τούς τό διδάξει!

«Νομοθέτησόν με τὴν ὁδὸν τῶν δικαιωμάτων Σου  καὶ ἐκζητήσω αὐτὴν διὰ παντὸς» (Ψαλμός 118, 32).

Ἔχουμε σκεφθεῖ πόσο πρέπει νά εἶναι εὐτυχής ἐκεῖνος πού αὐτή τήν «ὁδόν τῶν δικαιωμάτων» τοῦ Θεοῦ τήν ἔχει ἐνώπιόν του, ἀνοικτή ὅποια ὥρα θέλει.

 Τήν χάραξε ὁ Κύριός μας καί ἔγινε ἄνθρωπος πρός χάριν μας καί μᾶς ἄφησε τήν ἀσφαλέστερη πυξῖδα πού θά μᾶς ὁδηγήσει σ’ αὐτή. Ὁ Δαυΐδ ἔχει συνθέσει ἕνα ὁλόκληρο Ψαλμό (118) γιά νά ὑμνήσει τήν ὠφέλεια πού ὁ πιστός θά ἐπιτύχει μελετώντας τόν νόμο τοῦ Θεοῦ:  «Λύχνος τοῖς ποσί μου ὁ νόμος σου καὶ φῶς ταῖς τρίβοις μου» (Ψαλμοῦ 118, 105).

Δέν εἶναι ἀρκετό νά διαβάζεται μόνο καί νά μελετᾶται ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. Εἶναι ἀνάγκη καί νά ἐφαρμόζονται ὅσα ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ μᾶς διδάσκει. Στήν Παλαιά Διαθήκη ἔψαλλαν : «Συνέτισόν με καὶ ἐξερευνήσω τὸν νόμον Σου καὶ φυλάξω αὐτὸν ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου»  (Ψαλμός 118, 33). Καί ἔτσι προσπαθοῦσαν νά κάνουν σέ ὅλη τήν ζωή τους. Ὅσοι τό ξέχασαν αὐτό ὄχι μόνον δέν ὠφελήθηκαν ἀπό τήν μελέτη τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ, ἀλλ’ ἀπεναντίας καί ἔγιναν χειρότεροι διότι ἐνῶ ἤξεραν τό ὀρθό δέν τό ἔπρατταν. Τέτοιοι εἶχαν καταντήσει οἱ Φαρισαῖοι τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τούς ὁποίους ἐκαυτηρίασε μέ ἐκεῖνα τά «Οὐαί» (Ματθαίου 23).

Πρέπει λοιπόν ὅπως λέγει ὁ ἅγιος Ἰάκωβος ὁ Ἀδελφόθεος νά εἴμαστε ὅλοι ὄχι μόνον «ἀκροαταί» ἀλλά καί «ποιηταί», δηλαδή ἐκτελεσταί τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ.   

          β΄. Ἡ  δ ι δ α σ κ α λ ί α   τ ῆ ς   π ί σ τ ε ω ς

Εἶναι γνωστό ὅτι τόσο οἱ πρῶτοι Χριστιανοί πού ἀποτέλεσαν τήν πρώτη Ἐκκλησία τῶν Ἱεροσολύμων, ὅσο καί οἱ μετέπειτα πού πίστευσαν στό Εὐαγγέλιο στά  διάφορα μέρη τῆς οἰκουμένης ἀσπάσθηκαν τήν χριστιανική διδασκαλία καί δέχθηκαν νά βαπτιστοῦν, ἀφοῦ προηγουμένως ἄκουσαν γι’ αὐτή. Τοῦτο ἄλλωστε ἦταν πολύ φυσικό, διότι ὅπως ἔγραφε ὁ ἀπόστολος Παῦλος  «πῶς εἶναι δυνατόν νά πιστεύσει κάποιος, χωρίς ν’ ἀκούσει; καί πῶς θ’ ἀκούσει ἐάν δέν διδαχθεῖ; » (Ρωμαίους ι΄, 14).

Ἀλλ’ ἐνῶ ἀπό τά πρῶτα κεφάλαια τῶν Πράξεων τῶν Ἀποστόλων, ὅπου γίνεται λόγος γιά τούς πρώτους Χριστιανούς φαίνεται ὅτι γιά νά γίνουν δεκτοί στό Βάπτισμα ἦταν ἀρκετό ν’ ἀποδεχθοῦν οἱ ἄνθρωποι τίς γενικές ἀρχές τῆς πίστεως στόν Χριστό, ὅπως τίς ἐξέθεσαν οἱ Ἀπόστολοι στά πρῶτα κηρύγματά τους, μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου ἀρχίζει νά γίνεται συστηματικότερη ἡ διδασκαλία καί γιά τούς ἤδη βαπτισμένους, ἀλλά καί γιά τούς μέλλοντες νά βαπτιστοῦν. Μέ τόν τρόπο αὐτό ἐμφανίζονται οἱ λεγόμενες «Κατηχητικές Σχολές» ἀπό τίς ὁποῖες πιό περίφημες στήν Ἱστορία ἔμειναν οἱ Σχολές τῆς Ἀλεξάνδρειας, τῆς Ἀντιόχειας καί τῶν Ἱεροσολύμων πού ἐξελίχθηκαν σέ Θεολογικές Σχολές γιά ἐκείνους πού ἐπιθυμοῦσαν νά γίνουν ἐργάτες τοῦ θείου λόγου καί λειτουργοί τῆς Ἐκκλησίας μας.

Εἶναι γνωστό ἐπίσης καί ἀπό τήν Λειτουργία μας, ὅτι ὑπῆρχε παλιότερα στήν Ἐκκλησία ἐκτός ἀπό τούς πιστούς καί ἡ τάξη τῶν κατηχουμένων, ἐκείνων δηλαδή πού διδάσκονταν, κατηχοῦνταν στήν διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας γιά νά γίνουν ἄξιοι νά βαπτιστοῦν καί νά εἰσέλθουν στήν τάξη τῶν πιστῶν. Σ’ αὐτούς, ὅπως εἶναι γνωστό ἐπιτρεπόταν νά παρακολουθοῦν τήν θεία Λειτουργία ἀπό τόν πρόναο ἤ τόν νάρθηκα μέχρι τῆς ἀναγνώσεως τῶν θείων Γραφῶν καί μετά τό κήρυγμα ἦταν ὑποχρεωμένοι νά ἀποχωρήσουν ἀπό τόν Ναό. Μέ τήν γενική ἐπικράτηση τοῦ Χριστιανισμοῦ ἐπικράτησε καί ὁ θεσμός τοῦ νηπιοβαπτισμοῦ, δηλαδή ἡ συνήθεια νά βαπτίζουν οἱ Χριστιανοί τά παιδιά τους ὅταν ἦταν νήπια καί ὁ Ἀνάδοχος ὁ ὁποῖος ἄλλοτε μποροῦσε νά εἶναι ἁπλῶς ὁ ἐγγυητής γιά τήν τήρηση τῆς πίστεως ἀπό τόν ἐνήλικα βαπτισμένο, ἀνέλαβε τώρα τήν ὑποχρέωση καί νά φροντίζει μαζί μέ τούς γονεῖς βέβαια γιά τήν κατήχηση τοῦ μικροῦ νεοφώτιστου, ὅταν θά ἔφθανε στήν κατάλληλη ἡλικία. Ἀλλά εἶναι φανερό ὅτι αὐτή ἡ κατήχηση θά ἔπρεπε νά γίνεται ἀπό τά κατάλληλα ὄργανα τῆς Ἐκκλησίας μέ τήν εὐθύνη αὐτῆς καί ὑπό τήν παρακολούθησή της.

Σήμερα οἱ συνθῆκες ἐπιβάλλουν ὄχι τόν ἐπανευαγγελισμό τῶν ἀνθρώπων ἀλλά τόν εὐαγγελισμό. Ἡ ἀμέλεια τῶν γονέων γιά τήν θρησκευτική ἀγωγή τῶν τέκνων της, ἡ πολύμορφη διάδοση θρησκευτικῶν ἀλλοτρίων ἀρχῶν καί παραδόσεων πρός τό εὐαγγέλιο, ἡ σύγχυση καί οἱ πλάνες ἐπιτάσσουν τήν συστηματική διδασκαλία τῆς ὀρθόδοξης πίστης, τῆς ὑγιαινούσης διδασκαλίας (Β΄ Πρός Τιμόθεον, δ΄, 3), τῆς σώζουσας ἀλήθειας.

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος σχολιάζει τόν λόγο τοῦ ἀποστόλου Παύλου λέγοντας ὅτι : «Γι’ αὐτό καί προσθέτει, λέγοντας, «ἀλλά γίνε πρότυπο τῶν πιστῶν στό λόγο, στή συναναστροφή, στήν ἀγάπη, στή πίστη, στήν ἁγνότητα,» παρέχοντας τόν ἑααυτό σου πρότυπο καλῶν ἔργων σέ ὅλα. Δηλαδή, τό παράδειγμα τῆς ζωῆς γίνε ἐσύ, στεκόμενος μπροστά σάν μιά εἰκόνα, σάν νόμος ἔμψυχος, σάν κανόνας καί ὑπόδειγμα καλοῦ βίου» (Ὁμιλία ΙΓ΄, Στήν Α΄ Πρός Τιμόθεον Ἐπιστολήν, ΕΠΕ 23, σ. 331). Ἐπισημαίνει πόσο βλάπτει τό κακό παράδειγμα καί ἡ συμπεριφορά πού καταδικάζει ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ πού δέν ἑλκύει τούς ἀνθρώπους πρός τόν Χριστόν, τήν πίστη καί τήν Ἐκκλησία.

« Ἀρχιστράτηγος Κυρίου παραγέγονα»

Πρῶτοι ἀπό ὅλα τά δημιουργήματα κατά τήν διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας δημιουργήθηκαν οἱ Ἄγγελοι ἐκ τοῦ μηδενός ἀπό τόν Θεό:

«Γιατί τά πάντα δί αὐτοῦ ἦρθαν στήν ὕπαρξη, ὅσα στόν οὐρανό κι ὅσα στή γῆ, τά ὁρατά καί τά ἀόρατα, θρόνοι καί κυριότητες ἀρχές καί ἐξουσίες, ὅ,τι ὑπάρχει εἶναι πλασμένο δί αὐτοῦ κι αὐτόν ἔχει σκοπό του» (βλ. Πρός Κολοσσαεῖς α΄, 16)

Κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Θεολόγο: «Ἐπειδή ὅμως δέν ἦταν αὐτό ἀρκετό στήν ἀγαθότητα, τό νά κινεῖται μόνο μέ τήν σκέψη της, ἀλλά ἔπρεπε νά διασκορπισθεῖ τό ἀγαθό καί νά ἐξαπλωθεῖ, εἰς τρόπον ὥστε νά γίνουν περισσότερα τά εὐεργετούμενα (διότι αὐτό ἀποτελεῖ ἀπόδειξη τῆς ἀπείρου ἀγαθότητας), κατ’ ἀρχήν μέν δημιουργεῖ μέ τήν σκέψη τούς ἀγγέλους καί τίς οὐράνιες δυνάμεις. Καί ἡ σκέψη της γίνεται ἔργο τό ὁποῖο συμπληρώνεται ἀπό τόν Λόγο καί ὁλοκληρώνεται ἀπό τό Πνεῦμα. Καί ἔτσι δημιουργήθηκαν δεύτερες λαμπρότητες, ὑπηρέτες τῆς πρώτης λαμπρότητας, τίς ὁποῖες πρέπει νά θεωρήσουμε εἴτε νοερά πνεύματα, εἴτε πῦρ κατά κάποιο τρόπο ἄυλο καί ἀσώματο, εἴτε ὡς κάποια ἄλλη φύση, ἡ ὁποία ταιριάζει ὅσο τό δυνατόν περισσότερο πρός τά λεχθέντα» (Λόγος 38 «Εἰς τά Θεοφάνεια, δηλαδή τήν Γέννησιν τοῦ Σωτῆρος» § 9 Migne P.G. 36, 320).

Τό ὄνομα Ἄγγελος εἶναι δηλωτικό ὄχι τῆς οὐσίας, ἀλλά τῆς ἰδιότητας καί διακονίας του, διότι ἀναγγέλλει στούς ἀνθρώπους τό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Κατά τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Δαμασκηνό, ἄγγελος εἶναι: «Οὐσία νοερή, ἀεικίνητη, αὐτεξούσια, ἀσώματη, λειτουργός τοῦ Θεοῦ, πού ἔχει λάβει τήν ἀθανασία στήν φύση κατά χάρη» (Ἔκδοσις Ἀκριβής Ὀρθοδόξου Πίστεως, ΙΙ, Γ΄. Migne P.G. 94, 865)

Οἱ Ἄγγελοι κατατάσσονται σέ ἐννέα τάγματα κατά ἀνοδική κλίμακα, ἀπό τούς κατώτερους στούς ἀνώτερους ὡς ἑξῆς: Ἄγγελοι, Ἀρχάγγελοι, Ἀρχαί, Ἐξουσίαι, Δυνάμεις, Κυριότητες, Θρόνοι, Χερουβείμ, Σεραφείμ. Ἔργο τῶν ἀγαθῶν Ἀγγέλων εἶναι ἀφ’ ἑνός μέν ἡ δοξολογία τοῦ Θεοῦ καί ἡ διακονία στήν διακυβέρνηση τοῦ κόσμου καί ἡ ὅλη ἐκπλήρωση τοῦ θείου θελήματος, ἀφ’ ἑτέρου δέ ἡ προστασία τῶν ἀνθρώπων καί ἡ χρησιμοποίησή τους ἀπό τόν Θεό «γιά νά ὑπηρετοῦν ἐκείνους πού πρόκειται νά κληρονομήσουν τήν αἰώνια ζωή (Πρός Ἑβραίους α΄, 14)

Ἄν ρίξουμε ἕνα βλέμμα στήν Παλαιά καί στήν Καινή Διαθήκη, θά παρακολουθήσουμε μέ θαυμασμό τήν πορεία τῶν δύο Ἀρχαγγέλων Μιχαήλ καί Γαβριήλ. Ἀπό τά πρῶτα χρόνια τῆς Δημιουργίας αὐτοί πρωτοστατοῦν στή χαριτόβρυτη Ἐδέμ, φυλάσσοντας τίς πύλες τοῦ Παραδείσου μέ τό πλῆθος τῶν Ἀγγέλων, πού ἀσίγητα ὑμνοῦν τήν Τρισήλιο Θεότητα. Ὁ Ἀρχάγγελος Μιχαήλ ἐμφανίζεται ὡς ὁ δυνατός, ὁ ἄρχων πολεμιστής καί διώκτης παντός κακοῦ, πού κατά τήν ἐπανάσταση τοῦ Ἑωσφόρου ἀναφωνεῖ πρός τά ἐννέα τάγματα τῶν Ἀγγέλων τό βροντερό: «Στῶμεν καλῶς», πού σήμαινε τήν ὑποταγή στόν μέγα Κυβερνήτη τοῦ Ἀπείρου. Ὁ ἴδιος στέλλεται στόν Ἀβραάμ, ἐντολοδόχος στή θυσία τοῦ Ἰσαάκ, καί κρατᾶ τό χέρι τοῦ πατέρα, καθώς ἑτοιμάζεται νά βυθίσει τό  μαχαίρι στόν τράχηλο τοῦ παιδιοῦ του. Σώζει τόν Λώτ καί τήν οἰκογένειά του ἀπό τό πῦρ τῶν Σοδόμων, λυτρώνει τόν πατριάρχη Ἰακώβ ἀπό τά δολοφονικά χέρια τοῦ Ἠσαῦ. Προπορεύεται ὡς ὁδηγός καί προστάτης στόν λαό τοῦ Ἰσραήλ κατά τήν ἀπελευθέρωσή του ἀπό τήν αἰχμαλωσία τῶν Αἰγυπτίων καί μέ τή στήλη τοῦ πυρός καί τῆς νεφέλης διευκολύνει τήν ὁδοιπορία του στήν ἔρημο. Στόν Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ὅταν τόν ἐρωτᾶ ποιός εἶναι, ἀπαντᾶ μέ ἀληθινή μεγαλοπρέπεια: « Ἐγώ Ἀρχιστράτηγος Κυρίου νυνί παραγέγονα».

Σέ κάθε καμπή τῆς βιβλικῆς ἱστορίας διαφαίνεται ἡ παρουσία του. Ἐμψυχώνει τόν Γεδεών καί τόν Δανιήλ, ὅταν μπροστά σέ ὑπέρτερους ἐχθρούς στέκουν ἀδύναμοι. Ὅπως τ’ ὄνομά του συμβολίζει τήν δύναμη τοῦ Θεοῦ, ἔτσι καί ἡ παρουσία τοῦ χαρίζει νικηφόρα τρόπαια κατά τῶν ἐναντίων καί χαλυβδώνει τήν ψυχή στόν ἀγώνα κατά τοῦ κακοῦ. Εἶναι ἐκεῖνος, πού, καθώς πιστεύει ὁ λαός μας, στέκει στήν ἐπιθανάτια κλίνη τοῦ ἀνθρώπου, γιά νά ὁδηγήσει τήν ψυχή του πρός τόν κόσμο τῆς αἰωνιότητος.

Δίπλα του, ἄν αὐτός εἶναι ὁ Ἀρχιστράτηγος πολεμιστής μέ τήν πύρινη ρομφαία, ἰσότιμος στέκει ὁ πανεύμορφος Ἀρχάγγελος τῆς χαρᾶς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Ὁ θαυμαστός Γαβριήλ, πού τ’ ὄνομά του σημαίνει «ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ». Πολλές εὐεργεσίες πρόσφερε στήν ἀνθρωπότητα. Στήν Παλαιά Διαθήκη φανερώνεται στό ὅραμα τοῦ Δανιήλ κι’ ἀκόμα προλέγει στόν ἴδιο τή γέννηση τοῦ Χριστοῦ ὕστερα ἀπό τετρακόσια ἐνενήντα χρόνια (ἑβδομήκοντα ἑβδομάδας ἐτῶν). Τόν βλέπομε ἰδιαίτερα νά πρωτοστατεῖ στήν Καινή Διαθήκη, ὅταν φέρνει τό μήνυμα τῆς χαρᾶς στόν πρεσβύτη Ζαχαρία, ἀναγγέλλοντάς του τή γέννηση τοῦ Προδρόμου. Παίρνοντας μέρος στό μυστήριο τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ, διασχίζει τά γαλάζια πλάτη καί κατεβαίνει στή Ναζαρέτ καί προσφέρει τόν χαιρετισμό τῶν Οὐρανῶν στήν ἁγνή Μαρία, φέρνοντας καί τό μεγάλο μήνυμα τῆς σωτηρίας μέ τήν γέννηση τοῦ Κυρίου.

Γιά τοῦτο τόν Ἀρχάγγελο ἕνας ἱερός ὑμνογράφος λέει πώς, φτάνοντας στή στέγη τῆς Παρθένου, στάθηκε μέ ἀπορία, διαλογιζόμενος πῶς νά χαιρετίση τήν Κόρη καί μέ ποιά λόγια νά εὐαγγελισθεῖ τό μέγα μυστήριο. Ξάφνου τινάζοντας τά λευκά φτερά του προχωρεῖ καί λέγει :

«Χαῖρε κεχαριτωμένη Μαρία, ὁ Κύριος μετά σου !»

“Προφήτην ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου”

Δημοσιεύθηκε 2.11.2023

          Ὁ Θεός γιά τήν πνευματική καθοδήγηση καί οἰκοδομή τοῦ λαοῦ Του ἀνέδειξε καί χρησιμοποίησε διάφορους χαρισματούχους ἀνθρώπους σέ διάφορες ἐποχές, στούς ὁποίους ἀνέθεσε κάθε φορά στήν ἱστορία τῆς σωτηρίας τοῦ ἀνθρώπου μιά συγκεκριμένη ἀποστολή πού ἀφοροῦσε ἀφ’ ἑνός μέν στόν λαό τοῦ Θεοῦ καί ἀφ’ ἑτέρου στό μυστήριο τῆς θείας οἰκονομίας γιά τήν ἀπολύτρωσι τῆς ἀνθρωπότητος καί τήν ἀποκατάστασή της. Μεταξύ αὐτῶν συγκαταλέγονται καί οἱ ἐκλεκτοί τοῦ Θεοῦ, οἱ λεγόμενοι Προφῆτες. Θά παραθέσουμε μερικά στοιχεῖα ἀπό τήν διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας γιά τούς Προφῆτες καί τήν διακονία τους πρός τόν Θεό πρωτίστως καί τόν ἄνθρωπο δευτερευόντως.    

          Προφήτης καλεῖται στήν Παλαιά Διαθήκη αὐτός πού ἐκλέγεται καί ἐμπνέεται ἀπό τόν Θεό καί στόν ὁποῖο ὁ Θεός ἐμπιστεύεται γιά νά ἐπιτελέσει ἕνα θεῖο ἔργο πρός τούς ἀνθρώπους τοῦ περιβάλλοντος πού ζεῖ. Στήν Παλαιά Διαθήκη ἀποκαλοῦνται οἱ βλέποντες, οἱ ὁρῶντες.

          Ἑπομένως οἱ προφῆτες ἦσαν οἱ πρέσβεις τοῦ Θεοῦ μεταξύ τῶν ἀνθρώπων.                                

                                      Ἡ ἀποστολή τῶν Προφητῶν.

          α΄. Οἱ ἀναφερόμενοι στήν Παλαιά Διαθήκη προφῆτες ἦσαν ὄργανα τοῦ Θεοῦ πού ἐξελέγοντο καί ἀπεστέλλοντο ἀπ’ Αὐτόν :  

          Γιά νά ὑποθερμάνουν τίς συνειδήσεις τοῦ Ἰουδαϊκοῦ λαοῦ, ὥστε νά ὁδηγήσουν τούς ὀκνηρούς στήν ἄσκηση τῆς ἀρετῆς καί τούς παρεκτρεπομένους στήν μετάνοια.

          Γιά νά ἐλέγχουν καί νά διδάσκουν τόν Ἰουδαϊκό λαό ἀκόμη πολύ συχνά καί αὐτούς τούς βασιλεῖς τῶν Ἰουδαίων.

          Γιά νά ἀποφαίνονται κατά τῶν εἰδωλολατρικῶν ἐθνῶν καί τῶν ἠθῶν τους σύμφωνα μέ τίς κρίσεις καί ἀποφάσεις τοῦ Θεοῦ.

Γιά νά καταγγέλουν τά σφάλματα ὅσων παρέβαιναν τόν νόμο τοῦ Θεοῦ, τίς ἐντολές Του καί νά τούς προτρέπουν στήν πιστή καί ἀπαραχάρακτη τήρησή τους.

Γιά νά ἑρμηνεύουν τήν παράδοση καί τά θρησκευτικά ἔθιμα, ὥστε κατά τίς ἐπερχόμενες ἀλλαγές νά μή ἀλλοιώνεται ἡ πνευματική ζωή τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ, ἀλλά νά παραμένει ἐντός τῶν ὁρίων τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ.

Γιά νά ἀποκαλύπτουν τό ἀληθινό νόημα τῆς λατρείας τοῦ Θεοῦ καί τῶν θυσιῶν. Αὐτές οἱ θυσίες ἔχουν νόημα μόνο σέ σχέση μέ τήν μοναδική θυσία στό Σταυρό τοῦ Χριστοῦ. Μ’  αὐτή τήν θυσία ὁ Θεός θριαμβεύει, συγχωρώντας χωρίς ὑποχρέωση.

          Ἐπιπλέον οἱ προφῆτες συμπαρίσταντο στήν ἀποστολή τῶν Λευιτῶν, πού ἦταν ἡ διδασκαλία καί ἡ διαπαιδαγώγηση τῶν Ἰουδαίων  καί συνειργάζονταν μέ τούς βασιλεῖς σέ δημόσια ἔργα πού ἀφωροῦσαν στήν πρόοδο τῆς εὐσεβείας καί τῆς ἀρετῆς τους.

          β΄. Ὁ προφήτης πάντοτε δίδασκε μέ τόν ἀσυμβίβαστο λόγο του, ἀλλά καί μέ τήν ζωή του στήν κοινωνία. Τά γεγονότα τῆς ζωῆς του συνεδέοντο μέ τήν ἀλήθεια πού κήρυττε. Τό μήνυμα πού μετέδιδε μέ τήν προφητεία δέν ἦταν ἀναξάρτητο ἀπό τόν κομιστή του. Μέσα ἀπό τήν ζωή τοῦ προφήτη ἐκδηλώνονταν καί ἀποκαλύπτονταν οἱ βουλές τοῦ Κυρίου. Ὁ Κύριος ἔδειχνε στήν ζωή τοῦ προφήτη αὐτό πού ἔχει ἀποφασίσει νά ἐνεργήσει.

          γ΄. Τό ἔργο τοῦ προφήτη εἶναι συνυφασμένο μέ ἐσωτερικό ἀγῶνα. Μέσα στόν προφήτη ἀντιπαλαίουν ἀφ’ ἑνός μέν οἱ δυσκολίες τῆς ἀποστολῆς του, ἀφ’ ἑτέρου δε ἡ ἀγάπη του στό Θεό καί ἡ διάθεσή του νά Τόν ὑπηρετήσει, ὅπως π.χ. στήν περίπτωσι τοῦ Μωϋσέως (γ΄ 7-14), ἤ τοῦ Ἠσαΐου (στ΄ 5) καί ἄλλων.  

          δ΄. Ὁ προφητικός λόγος ξεπερνᾶ τά ἄμεσα ἀποτελεσματά του καί γίνεται ἐσχατολογικός. Τελικά ἀφορᾶ ἐμᾶς, ὅπως διδάσκει ὁ ἀπόστολος Πέτρος : “ Ὅτι ἄν καί δέν εἴδατε (τόν Ἰησοῦ Χριστό) ἀγαπᾶτε στόν ὁποῖο ἄν καί τώρα δέν τόν βλέπετε πιστεύοντες ὅμως νιώθετε ἀγαλλίαση μέ ἀνεκλάλητη καί ἔνδοξη χαρά ἀπολαμβάνοντες τό τέλος τῆς πίστης σας, τήν σωτηρία τῶν ψυχῶν γιά τήν ὁποία σωτηρία ἔντονα ἀναζήτησαν καί ἐρεύνησαν οἱ προφῆτες πού προφήτευσαν γιά τήν χάρι πού ἐπρόκειτο νά ἔρθει σέ σᾶς ”  (Α΄ Πέτρου α΄ 8-10)

Ὁ προφητικός λόγος ἀποσκοπεῖ στό νά συνδεθεῖ ὁ ζωντανός Θεός μέ τό δημιούργημά Του μέσα στήν μοναδικότητα τῆς ὑφισταμένης πραγματικότητος. Ὅμως γι αὐτό ἀκριβῶς τόν λόγο τό μήνυμα τῶν προφητῶν στρέφεται πρός τό μέλλον. Οἱ προφῆτες βλέπουν τό μέλλον νά πλησιάζει μέ τήν διπλή μορφή του, τῆς τιμωρίας καί τῆς σωτηρίας. Ἡ τιμωρία θά ἔλθει γιά ὅσους ἀθέτησαν τήν διαθήκη καί ἡ σωτηρία γιά ὅσους ἔμειναν πιστοί παρά τούς πειρασμούς κατά τόν λόγο τοῦ Κυρίου μας ( βλ. Ἰωάννου ιδ΄ 1) .

          Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός εἶναι Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ

            Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός εἶναι ὁ κατ’ ἐξοχήν Προφήτης ἀφοῦ κατέχει  τό τρισσόν ἀξίωμα ἀρχιερατικό, προφητικό, βασιλικό.

          Ὁ Μωϋσῆς ὅταν ἀπευθήνθηκε στόν Ἰσραηλιτικό λαό πού βρισκόταν στήν ἔρημο καί προετοιμαζόταν νά εἰσέλθει στή γῆ πού τοῦ ὑποσχέθηκε ὁ Θεός τόν καθοδήγησε νά μήν δεχθεῖ τά ἔθιμα καί τήν συμπεριφορά τῶν εἰδωλολατρικῶν λαῶν πού ἤδη κατοικοῦσαν στήν χώρα.

          Γιά νά τό συγκρατήσει ἀπό τήν ροπή πρός τήν εἰδωλολατρία καί κάθε εἴδους μαντεία προφητεύει ὅτι : “Κύριος ὁ Θεός σου θά ἀναδείξη ἀνάμεσα ὀπό τούς ἀδελφούς σου Ἰσραηλίτας ἕνα προφήτην ὡσάν ἐμέ· εἰς αὐτόν πλέον θά ὑπακούετε ” (Δευτερονομίου ιη΄ 15). Αὐτόν τόν προφήτην ἔκτοτε ἀνέμεναν οἱ Ἰσραηλῖτες.

          Ὡς Προφήτη ὑπεδέχθηκε ἐνθουσιασμένος ὁ ἰουδαϊκός λαός τόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό στά Ἱεροσόλυμα πρός ἕξι ἡμερῶν τοῦ Ἰουδαϊκοῦ Πάσχα : “ Καί τό πλῆθος ἔλεγε: «Αὐτός εἶναι ὁ προφήτης Ἰησοῦς, ἀπό τή Ναζαρέτ τῆς Γαλιλαίας» ” (Ματθαίου κα΄ 11).

Τό ὑπερύμνητον ὄνομα

«Φοβεῖσθαι τό ὄνομα τό ἔντιμον

τό θαυμαστόν τοῦτο: Κύριον τόν Θεόν σου»

[Δευτ. κη΄ 58]

Δημοσιεύθηκε 26.10.2023

Τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ δὲν εἶναι γιὰ τὸν πιστὸ ἦχος κενός, πού ἐξέρχεται ἀπὸ τό στόμα του καὶ πνίγεται στόν ἀέρα, ἀλλ᾽ εἶναι σύνθημα ἱερό, στήν ἐκφώνηση τοῦ ὁποίου ἡ ψυχή ὁλόκληρη γονυπετεῖ, καθὼς ὑποκλίνεται ὁ ἱερεὺς κάθε φορά πού διέρχεται πρὸ τῆς ἁγίας Τραπέζης.

Ὁ πιστὸς μέ τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ ἀναφέρεται στό Ὕψιστο καὶ Πανυπερτέλειο Ὄν, τὸ Πανταχοῦ ΙΙαρόν, τὸ ᾿Αναλλοίωτο, τὸ Αἰώνιο, τὸ Ἄναρχο, τὸ ᾿Ατελεύτητο, τὸ Παντοδύναμο, τὸ Πάνσοφο, τὸ Αὐτάγαθο, τὸ «ἐξ οὗ τὰ πάντα, τὸ ἐν ᾧ τὰ πάντα, τὸ δι’ οὗ τὰ πάντα». Ἀναλογίζεται πόσα ἀγαθὰ ὀφείλει σ’ Αὐτὸ καὶ πώς, ὕπαρξη, συντήρηση, πρόοδος, παρελθόν, παρὸν καὶ μέλλον ἀπό τό ὄνομα αὐτό συντηρεῖται. Κάθε φορά πού προφέρουμε τὸ θεῖο ὄνομα διατρανώνουμε τὸν πρὸς τὸν Ὕψιστο Κύριό μας Σεβασμό. Καὶ πῶς ὄχι, ἀφοῦ αὐτὰ τὰ ἑξαπτέρυγα Σεραφείμ, αὐτά πού κυκλώνουν τὸν θεῖο θρόνο σύμφωνα μέ τήν ὑπερφυᾶ ὀπτασία τοῦ προφήτου Ἡσαΐου, κατακαλύπτουν ἀπό αἰδώ μέ τά πτερύγιά τους τά πρόσωπά τους, ὅταν τὸ «Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος Κύριος Σαθαὼθ» ἀναβοοῦν καὶ ἀναμέλπουν: Ἄνθρακα ἔλαβε ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου μὲ τὴν χρυσή λαβίδα τὸ Σεραφεὶμ καὶ μέ αὐτό ἀκούμπησε τά χείλη τοῦ προφήτου, γιὰ νὰ τὸν ἱκανώσει νὰ ἐξαγγέλλει τὸ θεῖο θέλημα Του πρὸς τὸν λαὸ. Καὶ ἄνθραξ φόβου καὶ τρόμου καὶ ὑπερτάτης εὐλάβειας πρέπει νὰ εὐτρεπίζει τὰ φωνητικὰ ὄργανά μας γιά νά ἀρθρώνουμε ἐπαξίως τήν Ὑπερτάτη Μεγαλειότητα καὶ ἐμεῖς νά δηλώνουμε καὶ νά ἐκφράζουμε ὅ,τι ὄνομα καὶ ἐπίθετο τυγχάνει τῆς ᾿Ανεκφράστου καὶ ᾿Αρρήτου θείας Οὐσίας.

Σέ πολλὰ χωρία τῶν ἁγίων Γραφῶν τὸ θεῖο ὄνομα παρατίθεται ὡς ταὐτόσημο πρὸς τὴν θεία Οὐσία, τῆς ὁποίας καὶ θεωρεῖται ὅτι ἔχει τά μεγάλα προσόντα καί τίς ἄπειρες τελειότητες. «Φοβεῖσθαι τό ὄνομα τό ἔντιμον καί θαυμαστόν τοῦτο, Κύριον τόν Θεόν σου» ἀναφέρεται  στό Δευτερονόμιο, συνιστώντας  φόβο πρὸς τὸ θεῖο ὄνομα καί ὡς πρὸς αὐτὸν τὸν Κύριο. «Ἐπακούσαι σου Κύριος ἐν ἡμέρᾳ θλίψεως ὑπερασπίσαι σου τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ ᾿Ιακὼβ» εὔχεται ὁ Δαβὶδ (Ψαλμὸς ιθ΄).

«Ἐκ μεγαλωσύνης ἰσχύος ὄνομα Κυρίου, αὐτῷ δὲ προσδραμόντες δίκαιοι ὑψοῦνται» ἀποφαίνεται ὁ Παροιμιαστὴς (ιη΄ 10), ἀποδίδοντας θεϊκοὺς τίτλους καὶ ἐνέργειες στὸ ὄνομα. «Πάτερ ἅγιε! τήρησον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί Σου, οὕς δέδωκάς μοι» ἀναφωνεῖ κατὰ τίς τελευταῖες ὥρες τοῦ ἐπιγείου σταδίου Του καὶ ὁ Κύριός μας, ἡ ἀπαράλλακτος εἰκόνα τοῦ Πατρὸς (βλ. Ἰω. ιζ΄ 6, 11) ἀνακηρύσσοντας κατά κάποιο τρόπο τὸ θεῖο ὄνομα ὡς θώρακα καὶ ὡς ἀσπίδα στά ριπτόμενα βέλη ἀπό τόν ἐχθρό.

Ὁ σεβασμὸς τῶν πρώτων Χριστιανῶν πρὸς τὸ θεῖο ὄνομα ὑπῆρξε παραδειγματικός! ᾿Απαγγέλλοντας τὴν Κυριακὴ προσευχή, πού ἔγινε ὁ πρῶτος πυρὴνας καὶ τό θεμέλιο τῆς Χριστιανικῆς λατρείας, πού παραδόθηκε  ὡς κατ᾽ εὐθεῖαν παρὰ τοῦ Σωτῆρος μας, ὁμολογώντας τόν Θεό «Πατέρα ἡμῶν … ἐν τοῖς οὐρανοῖς».

Ἐκκινοῦν δέ μέ τό πανάγιο ὄνομά Του, οἱ ἱερές Λειτουργίες καί Ἀκολουθίες, τῶν ὁποίων ἡ ἔναρξη πάντοτε γίνεται  μέ τήν ἐπίκλησή Του. Ὁ ἅγιος Εἰρηναῖος, ὁ ἅγιος ᾿Ιουστῖνος, ὁ Τερτυλλιανός, ὁ μέγας καὶ πολὺς Ὠριγένης καὶ ἄλλοι Πατέρες, μᾶς διαβεβαιοῦν, ὅτι τὸ θαυμαστὸ καὶ φοβερὸ τοῦτο ὄνομα, ἁπλῶς ἀπαγγελλόμενο μέ θερμή καί ἁγνή πίστη, «τίς νόσους φυγάδευε, τὰ πάθη κατεπράϋνε, τοὺς δαίμονες ἔδιωχνε, τὸν Χριστιανισμὸ ἀπεδείκνυε ὡς θεοδώρητη θρησκεία». Ἡ λύσσα τῶν εἰδωλολατρῶν, πού ἀπαιτοῦσαν ἀπὸ τοὺς Χριστιανοὺς νὰ βλασφημήσουν αὐτὸ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, ὁδήγησε πολλούς πιστούς στό μαρτύριο καί τούς βασανισμούς.

Ἂν τὸ θεῖο ὄνομα εἶναι σημαία, πού ἐκτυλίσσει τίς πτυχές καὶ τίς  πολλές ἐνθυμήσεις καὶ ἐνισχύσεις πού γεννιοῦνται στήν καρδιά μας, ἡ σημαία αὐτή δὲν πρέπει νὰ διπλωθεῖ καὶ φυλαχθεῖ στὴν ἀπόμερα στήν γωνία, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναπετασθεῖ, πρέπει νὰ ὑψωθεῖ ψηλὰ ἀπὸ τὸν σημαιοφόρο, πρέπει νὰ προηγηθεῖ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ στρατεύματος.

Ἂς ἀκουστεῖ λοιπὸν τὸ θεῖον ὄνομα στὴν ἀτομικὴ προσευχή.

Ἄς ἀκουστεῖ στὴν δημοσία λατρεία.

Ἄς ἀκουστεῖ στὸ θεῖο κήρυγμα.

Ἂς ἀκουστεῖ στὴν ἀνάγνωση τοῦ Εὐαγγελίου.

Ἄς ἀκουστεῖ σέ ὥρα κινδύνου.

Ἄς ἀκουστεῖ στήν ἐπίσημη ἀνάληψη τῶν κυβερνητικῶν καθηκόντων.

Ἄς ἀκουστεῖ, ὡς διαφωτιστικὸ τῆς ἀληθείας καὶ τιμωρὸ τοῦ ψεύδους, ὡς μάρτυρας στὰ Δικαστήρια. «Ἄχ, μητέρα μου!» φωνάζει ἡ ἀνθρώπινη καρδιά, ὅταν κάποιο δυστύχημά συμβαίνει στήν ζωή μας· ὁ ἄνθρωπος πολλές φορές σέ κρίσιμες περιστάσεις του θὰ ἀνυψώσει στούς οὐρανοὺς τήν φωνή του καὶ θὰ ἐκστομίσει σέ πόνο, σέ ἄλγος, σέ ἀγωνία τὸ «ἐλθὲ Ἰησοῦ, ἐλθέ».

Τί μόνο ἀπαγορεύεται: Ἡ περιΰβριση καὶ τὸ ποδοπάτημα τῆς «σημαίας». Ἡ δόση τῶν ἁγίων στοὺς κῦνες. Τὸ ρίψιμο τῶν μαργαριτῶν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων. Ἡ διαγωγὴ τοῦ κατάπτυστου Βαλτάσαρ, ὁ ὁποῖος μεθώντας καὶ κάνοντας κραιπάλες μέ τίς παλλακίδες του μεταχειριζόταν στήν σιχαμερή τραπεζά του τὰ ἅγια τοῦ ναοῦ ποτήρια. Ἡ λήψη τοῦ ἀκοινωνήτου ὀνόματος “ἐπὶ ματαίῳ”. Ἡ ἀνευλάβεια πρὸς τοὺς τίτλους τοῦ ὑπερδεδοξασμένου Θεοῦ. Ἡ βεβήλωση τῶν θεϊκῶν προσηγοριῶν, μέ τήν  ἀπρόσεκτη καὶ τετριμμένη τους χρήση ἢ μέ τήν ἐπιορκία καὶ ψευδορκία ἢ μέ τίς  βλασφημίες καὶ βαναυσότητες, πού ἐπιστρέφουν στόν ἴδιο πού τίς ἐκστομεῖ. Διότι, καθὼς ἡ προσβολὴ κατὰ τῆς σημαίας εἶναι προσβολὴ κατ᾽ αὐτοῦ ἀμέσως τοῦ Ἔθνους, ἔτσι καὶ ἡ ἐξύβριση τοῦ θείου ὀνόματος εἶναι ἐξύβριση αὐτοῦ κατ᾽ εὐθείαν τοῦ Θεοῦ μας.

«Δόξασον τὸν πατέρα σου καὶ τῆς μητρὸς»

(Σειρὰχ ζ΄ 21-22)

Δόξα καὶ τιμὴ ὀφείλουμε στούς γονεῖς μας. Ἐὰν ἀκόμη ζοῦν, εὐλογημένα ἂς εἶναι τὰ γηρατειά τους καὶ ἀνώδυνος καὶ εἰρηνικὴ ἡ δύση τῆς παροδικῆς ζωῆς τους. Ἐάν μετέστησαν στὴν αἰωνιότητα, φῶς δικαίων γιά πάντα ἂς κατευθύνῃ τὰ βήματά τους πού τούς ὁδηγεῖ πρὸς τὸν Θεό.

- «Τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα» εἶναι ἡ θεία διαταγή,  πού ἀναγράφεται ἐπὶ κεφαλῆς τῆς δεύτερης πλάκας τοῦ Δεκαλόγου. Καὶ ἀρκεῖ ἁπλῶς ἡ μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐντολῶν θέση της, γιὰ νὰ πιστοποιήσει πόσο κοντά πρὸς τὸν Θεὸ εἶναι τὸ ὑπούργημα τοῦ γονέα καὶ πῶς καὶ αὐτοί μετέχουν στήν ἱερότητα, γιὰ νὰ ἀριθμοῦνται τὰ καθήκοντα πρὸς αὐτοὺς ἀμέσως μετὰ τὰ καθήκοντα πρὸς τὸν Θεό. Γι’ αὐτό καὶ σέ πολλούς λαούς ἀπεδόθηκαν θρησκευτικές τιμές πρός στὸν γονέα. Οἱ πρόγονοί μας μία μετεχειρίζονταν λέξη, τὴν λέξη «εὐσέβεια», γιὰ νὰ δηλώσουν καὶ τὴν στάση τους ἐπέναντι στούς γονεῖς καὶ τὴν στάση τους ἀπέναντι στόν Θεό. Ἐπικατάρατος κατὰ τὴν Γραφὴ ὑπῆρξε ὁ Χὰμ πού ἀτίμασε καί περιγέλασε τὸν ἐξ ἀγνοίας μεθυσμένο καὶ γυμνό πατέρα του, τὸν ὁποῖον καὶ ἔτσι ὅπως ἦταν, ὄφειλε νὰ σεβασθεῖ καὶ νά περιποιηθεῖ. Ἐπικατάρατο ὁ Μωῦσῆς ἀνεκήρυξε ἀπὸ τό ὄρος Γαιβάλ κάθε ἕνα πού ἀτίμαζε τόν πατέρα του καί τήν μητέρα του : «καὶ ἐροῦσι πᾶς ὁ λαός : γένοιτο!» (Δευτ. κζ΄ 16). ᾿Απ’ ἐναντίας ὑπάρχει παράδοση στόν Στοβαῖο κατά τήν ὁποία, ὅταν κάποτε πύρινο ρυάκι μέ λάβα πού φλεγόταν, ἔβγαινε  ἀπὸ τήν Αἴτνα, καὶ ὅλοι ἔφευγαν, ἐπιδιώκοντας τὴν σωτηρία τους ἕνας μόνος νέος ἅρπαξε τὸν γηραλέο καὶ παράλυτο πατέρα του στούς ὤμους τους γιὰ νὰ τὸν σώσει. Ὅλους τούς ἄλλους κατέκλυσε ἡ λάβα καὶ ἐξαφανίσθηκαν καὶ μόνον πρίν ἀπό τόν εὐσεβή νέο ὑποχώρησε.

Ἡ τιμὴ καί δόξα τῶν γονέων ἐξωτερικεύεται πρακτικώτερα μέ τήν ὑπακοή καὶ συμμόρφωση στὸ θέλημά τους. «Υἱὲ φύλασσε νόμον πατρός σου καὶ μὴ ἀπώσῃ θεσμοὺς μητρός σου· στέφανον γὰρ χαρίτων δέξῃ σῇ κορυφῇ καὶ κλοιὸν (δηλ. περιδέραιον) χρύσεων ἐπὶ σῷ τραχήλῳ» (Παροιμ. α΄, 8). Ὄχι χωρίς σπουδαιότατο λόγο ἔθεσε τὴν ἄωρη ἡλικία ὁ Δημιουργὸς πρίν τήν ὤριμη, καί εὐδόκησε νὰ καταστήσει τὴν ἐμπειρία καὶ πολυπειρία τῆς δεύτερης βακτηρία (βοηθό) καὶ χειραγωγὸ τῆς πρώτης. Θὰ προλαμβάνονταν πάρα πολλές ἀποτυχίες καὶ ἀπογοητεύσεις μας, ἐὰν στὸν πρέποντα καιρὸ τείναμε «εὐήκοον οὖς» στίς γονικές παραινέσεις. Γιατί ποῖος φίλος ὑπάρχει σ’ ὅλο τὸν κόσμο πού μᾶς ἀγαπᾶ μὲ τόση ἁγία ἀνιδιοτέλεια, μὲ ὅση οἱ γονεῖς μας, οἱ ὁποῖοι καὶ τοὺς ὀφθαλμούς τους ἀκόμη θὰ ἦταν πρόθυμοι νὰ βγάλουν καὶ νὰ μᾶς τοὺς δώσουν, μόνον καὶ μόνον γιὰ νὰ εὐημερήσουμε; Γονιός, πού συμβουλεύει τὸ κακό, εἶναι κάτι ἀπίστευτο καὶ ἐκτρωματικό. Ἄν καί  ἡ ἀνθρώπινη ἀβελτηρία καὶ μοχθηρία μπορεῖ ἴσως κάποτε νὰ φθάσει μέχρι τέτοιου βαθμοῦ κακοήϑειας, ὥστε καὶ νὰ ἐκμεταλλευθεῖ ἠθικῶς ἢ ὑλικῶς τὰ φίλτατα, ὁπότε τὸ «Πειθαρχεῖν δεῖ Θεῷ μᾶλλον ἢ ἄνθρώποις» (Πράξ. ε΄ 29) θὰ ὀρθωθεῖ ὡς λύση τοῦ ἄγριου διλήμματος. Καλὸ εἶναι νὰ διαφυλάττουμε χωρίς ἐνδιασμούς τὴν ἰδέα ὅτι στόν πατέρα μας καί τήν μητέρα μας ἡ ἀνθρώπινη φύση παρουσιάζεται μέ τήν ἁγνότερή της ὄψη καὶ ὅτι ἡ ὑπακοὴ σ’ αὐτοὺς εἶναι ὑποχρέωση καὶ ἀπὸ τόν θεῖο νόμο καὶ ἐνδεδειγμένη ἀπὸ τόν συμφέρο τους

Ἄριστο παράδειγμα υἱϊκῆς ὑπακοῆς μᾶς παρέχει ὁ προφήτης Ἱερεμίας, τοὺς Ρηχαβίτας: (βλ. μβ΄ 5- 6). Ὁ προφήτης τοῦ Θεοῦ ἔθεσε ἐνώπιον τῶν Ρηχαβιτῶν πρὸς δοκιμὴ στάμνα κρασιοῦ, προτρέποντας αὐτοὺς νὰ πίνουν. ᾿Αλλ’ αὐτοί, «ὄχι», εἶπαν, «δὲν θὰ πιοῦμε· ὁ παππούς μας ἄφησε ἐντολὴ στὸν πατέρα μας καὶ δι᾽ αὐτοῦ στοὺς ἀπογόνους του ὅλους νὰ τηρήσουν ἐγκράτεια· καὶ ἐμεῖς συμμορφονόμαστε εὐλαβικά πρὸς τὴν προγονικὴ διαταγή, τήν ὁποία καὶ θὰ μεταδίδωμε πιστά καὶ μέχρις αἰῶνος στοὺς ἀπογόνους μας». Ὁ ἐνανθρωπήσας Λόγος, ὑπετάσσετο κατὰ τὴν παιδική Του ἡλικία στὴν Σεπτὴ Μητέρα Του καὶ στὸν θετὸν πατέρα Του, παρέχοντας καὶ στὸ σημεῖο αὐτό εἰκόνα ὑποδειγματικὴ πρὸς τὴν ἀνθρώπινη νεότητα.

Καὶ ὑπάρχει ἐπίση καί τρόπος πρακτικώτερος, μέ τόν ὁποῖο ἐξωτερικεύουμε τὴν δόξα καὶ τιμή πρὸς τοὺς γονεῖς μας: ἡ περίθαλψη καὶ γηροκόμησή τους. Τὰ γεννηθέντα καὶ ἐκτραφέντα παιδιά ἱερή ἔχουν ὑποχρέωση νά δείχνουν τὴν εὐγνωμοσύνη τους, ἀποδίδοντας τὰ «τροφεῖα» στούς γονεῖς τους, ὅταν πλέον αὐτοί δέν θὰ ἔχουν δυνάμεις νὰ πορίζωνται τὰ πρὸς τὸ «ζῆν». Καὶ ἡ πληρωμὴ αὐτή θὰ εἶναι ἐλαχίστη ἀπέναντι στίς ληφθεῖσες χάριτες. Γιατί πόσα χάριν αὐτῶν δέν ὑπέφεραν ἐκεῖνοι; Ἀπερίγραπτες ἐνοχλήσεις καὶ συγκοπές ὑφίστατο ἡ μητέρα, ὅταν τὸ ἔμβρυο τό ἔφερε στήν μήτρα της. Μέ ὠδίνες ὀξύτατες τὸ παρουσίασε στὴν ζωή, πού σχεδόν προσέγγισε τόν θάνατο καί πέρασε νύχτες καὶ ἡμέρες, δαπανωμένη στήν ἀφοσίωση  πρὸς τὸ νεογνό της, τρέφοντά το μέ τὸ λευκὸ αἷμα της, ἀγρυπνοῦσα πάνω σ’ αὐτό, ὅταν ἦταν ἄρρωστο, προσευχομένη γι’ αὐτό, κλαίουσα καί ζώντας τήν εὐτυχία του, ἀπογυμνώνοντας τήν  νεότητά της, τήν ρώμη, τήν ὑγεία της γιά νά τό ἀναθρέψει. Συνέβαλε καὶ ὁ πατέρας μέ τίς δυνάμεις του καὶ σέρνοντας τὸ ἄροτρον τοῦ βίου, περνώντας πελάγη, κυρτώθηκε ἀπὸ τὸ βάρος τῶν φροντίδων καὶ λευκάνθηκαν τά μαλλιά του στὴν πάλη τῆς ἐργασίας, μόνο καὶ μόνο γιὰ νὰ παρέχει καλύτερο τό σήμερα καὶ τό αὔριο τῶν παιδιῶν του. Καὶ τώρα τί ζητοῦν ἀπὸ τὰ παιδιά τους; Μία γωνία. Μία πολυθρόνα. Ἕνα γράμμα. Μία ἐπίσκεψη. Ἕνα φίλημα. Ἕνα παλμό. Ἕνα τρυφερό χέρι νὰ τοὺς κλείσει τὰ σβύνοντα βλέφαρά τους. Ποῖος θὰ εἶναι τόσο ἄσπλαγχνος, ὥστε νὰ τούς τὰ ἀρνηθῇ ὅλα αὐτά;

«Ὡς τέκνα φωτός περιπατεῖτε» (Πρός Ἐφεσίους ε΄, 8)

          Ὑπάρχουν πολλοὶ ἄνθρωποι, ποὺ μὲ ἁπλοϊκότητα ταυτίζουν  ἠθικὴ καὶ θρησκεία. Γι᾿ αὐτοὺς τὸ νὰ εἶναι κάποιος καλὸς ἄνθρωπος σημαίνει πὼς εἶναι θρῆσκος, καί, ἀντίστροφα, δὲν μποροῦν νὰ καταλάβουν πῶς μπορεῖ κανεὶς νὰ εἶναι θρῆσκος ἀλλά νὰ μὴν εἶναι οὐσιαστικὰ καλὸς ἄνθρωπος. Παραγνωρίζουνε τὸ μεταφυσικὸ καὶ οὐσιαστικὸ χαρακτήρα τῆς θρησκείας. Ἡ καλὴ ἠθικὴ ζωὴ ἀντιπροσωπεύει γι’ αὐτοὺς κάθε τι ἱερὸ καὶ θεϊκό.

Ὑπάρχουν ὅμως κι ἄλλοι ἄνθρωποι, πού, ἀντίθετα, διαχωρίζουν μὲ πολλὴ σαφήνεια αὐτὰ τὰ δύο. Γι᾿ αὐτοὺς ἡ θρησκεία δὲν εἶναι τόσο πολὺ ἕνας τρόπος ζωῆς ὅσο μιὰ σχέση μὲ τὸν κόσμο καὶ τὴ μοῖρα. Ἡ καλὴ ἢ κακὴ εἰκόνα γιὰ τὸν κόσμο καὶ τὴ ζωὴ γενικά, μιὰ αἰσιόδοξη ἢ ἀπαισιόδοξη προοπτική, ἡ εὔνοια ἢ δυσμένεια τῆς μοίρας, ἀποτελοῦν πράγματα πιὸ οὐσιαστικὰ ἀπ᾽ ὅ,τι εἶναι ὁ τρόπος ποὺ ζεῖ κανείς, ἡ ἠθικότητα. Αὐτοὶ τονίζουνε τὸ μεταφυσικὸ χαρακτήρα τῆς θρησκείας εἰς βάρος τοῦ ἠθικοῦ. Φυσικά, ἀμέσως καταλαβαίνει κανεὶς πὼς ἡ ἀληθινὴ πνευματικότητα δὲν βρίσκεται στὸ ἕνα ἀπ᾽ αὐτὰ τὰ δυό: δὲν βρίσκεται στὴν διάσταση τοῦ θρησκευτικοῦ ἀπὸ τὸ ἠθικὸ ἀλλὰ στὴν ὀργανικὴ σύνθεσή τους. Θὰ ἦταν ὅμως χρήσιμο ν᾿ ἀναφέρουμε πολὺ σύντομα πῶς τὸ πρόβλημα αὐτὸ διαγράφθηκε μέσα στὴν πνευματική μας παράδοση.

 Ἡ ἱερατική πνευματική παράδοση

Μέσα στὴν πνευματικὴ ζωὴ τοῦ λαοῦ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, οἱ δύο ἀντιτιθέμενες ἀπόψεις, ποὺ ἀναφέραμε προηγουμένως, διακρίθηκαν χαρακτηριστικά. Ἡ παραδοσιακὴ θρησκευτικὴ λατρεία, ἀπ᾽ τὴν μιὰ μεριά, μὲ τοὺς θεσμοὺς καὶ τὸ ἱερατεῖο της, μὲ τὸ ἀγκάλιασμα ὅλης τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου, ἀπ᾽ τὴν γέννηση ὥς τὸν θάνατο, σὲ συνάρτηση μὲ τὸν κύκλο τῆς ὅλης ζωῆς πάνω στὸν πλανήτη µας, ἀποτυπωμένο σὲ τελετουργικὲς πράξεις καὶ γιορτές ἡ ζωή, ἡ μοῖρα, ὁ θάνατος στὸν κάθε ἄνθρωπο σὲ συνάρτησῃ μ᾽ ὅ,τι συμβαίνει σὲ κοσμικῆς ἐκτάσεως κλίμακα. Αὑτὴ εἶναι ἡ ἱερατικὴ πνευματικὴ παράδοση τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ποὺ ἐπιμένει στὸ νὰ τἄχει καλὰ ὁ ἄνθρωπος μὲ τὸ θεῖο διὰ μέσου τῆς λατρείας, τηρώντας τοὺς θρησκευτικοὺς θεσμοὺς καὶ κανόνες γιὰ προσφορές, θυσίες, καθαρμούς, ἀποχές, γιορτὲς καὶ τὰ ὅμοια.

Παράλληλα φαινόμενα παρουσιάζουν κι ὅλες οἱ θρησκεῖες, ἐκτὸς τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Οἱ θρησκεῖες τῆς Πόλεως – Κράτους τῶν Ἑλληνιστικῶν χρόνων καὶ οἱ Μυστηριακὲς Θρησκεῖες, πού εἶχαν, στὰ χρόνια τῆς γενέσεως τοῦ Χριστιανισμοῦ, οἰκουµενικὴ προοπτική, εἶχαν κατὰ βάση τὴν Ἱερατικὴ ἀντίληψη γιὰ τὸν κόσμο καὶ τὴ ζωή. Συμφιλίωναν τὴν πόλη ἢ τὸ ἔθνος καὶ κατ᾽ ἐξαίρεση, στὶς Μυστηριακὲς θρησκεῖες, τὸ ἄτομο μὲ τὸ γενικώτερο νόµο τοῦ κόσμου καὶ τῆς ζωῆς καὶ τοῦ χάριζαν τὴ συνείδηση ὅτι εἶναι ἕνα πράγμα μὲ τὶς γενικώτερες θεῖες ἀρχές, ποὺ καθορίζουν τὰ θεμέλια τῆς ὑπάρξεως.

Ἡ προφητική πνευματική παράδοση.

 ᾿Αλλὰ στὴν πνευματικὴ ζωὴ τοῦ λαοῦ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ στὴ δική μας πνευματικὴ παράδοση, ὑπάρχει κι ἡ ἄλλη πλευρά: ἡ προφητική. Οἱ Προφῆτες δὲν κατάλαβαν τὸ Θεὸ σὰν μιὰ κοσμικὴ process, στὴν ὁποία ὁ ἄνθρωπος πρέπει νά προσαρμοστεῖ τελετουργικά, ἀλλὰ σὰν μιὰ ἠθικὴ βούληση, σὰν μιὰ ἠθικὴ ἀπαίτηση ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, ποὺ σχετίζεται, προπάντων καὶ κυρίως, μὲ τὶς ἠθικὲς καὶ κοινωνικὲς σχέσεις τοῦ ἀνθρώπου, μὲ τὴν ἠθικὴ καὶ πνευματικὴ ἀνωτερότητα τοῦ ἀνθρώπινου προσώπου, ποὺ κατορθώνεται µόνο μὲ τὴν καθαρότητα τοῦ βίου καὶ μὲ τὶς σωστὲς σχέσεις μὲ τὸν πλησίον.

Φοβερὰ κατηγορητήρια ἐξαπολύουν ὅλοι οἱ Προφῆτες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης κατὰ τῆς Ἱερατικῆς πνευματικῆς νοοτροπίας, κατὰ τῶν ἑορτίων θεσμῶν ὡς τοῦ οὐσιαστικοῦ κέντρου τῆς Θρησκείας. Ὁ Θεὸς γι’ αὐτοὺς εἶναι κατεξοχήν Πρόσωπο, ποὺ μὲ τὸ Πνεῦμα Του ἔρχεται σὲ ἄμεση σχέση μὲ τὸν ἄνθρωπο, γιὰ νὰ τὸν ὁδηγήσει στὴν ἠθική του ἀπαίτηση ποὺ καταλήγει γιὰ τὴν ἀνθρωπότητα στὸ σύνολό της στὴν ἐπικράτηση τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ποὺ εἶναι βασιλεία δικαιοσύνης, ἀγάπης καὶ εἰρήνης. Χαρακτηριστικὰ ἀναφέρουμε τὴν πολὺ γνωστὴ ἀπ᾽ τὸν προφήτη Ἡσαΐα περικοπή. Ρωτάει ὁ Θεὸς τὸ λαὸ μὲ τὸ στόμα τοῦ προφήτη: «σέ τί χρησιμεύει τὸ πλῆθος τῶν θυσιῶν σας σὲ μένα;» λέγει ὁ Κύριος. «Εἶμαι μπουχτισμένος ἀπ᾽ τὰ ὁλοκαυτώματα τῶν κριῶν καὶ ἀπὸ τὸ πάχος τῶν σιτευτῶν καὶ δὲν εὐχαριστιέµαι μὲ τὸ αἷμα ταύρων, ἀρνιῶν καὶ τράγων. Ὅταν ἔρχεσθε νὰ μ᾽ ἐπισκεφθῆτε, ποιός σᾶς ζητεῖ κάτι τέτοιο, νὰ πατῆτε τὶς αὐλές μου; Μὴ φέρνετε πιὰ ἀνάξιες προσφορές!  Ἡ ὀσμὴ τῆς θυσίας εἶναι γιὰ μένα βδέλυγμα. Νουμηνίες καὶ Σάββατα, τὴ σύγκληση συνάξεων, νηστεῖες καὶ γιορτὲς δὲν μπορῶ νὰ ὑποφέρω. Τὶς νουµηνίες σας καὶ τὶς καθιερωμένες γιορτές σας μισεῖ ἡ ψυχή μου, εἶναι γιὰ µένα φορτίο· κουράστηκα νὰ τὶς ἀνέχομαι. Ὅταν λοιπὸν ἐκτείνετε τὰ χέρια σας (σὲ προσευχὴ) δὲν θὰ (σᾶς) εἰσακούω: τὰ χέριά σας εἶναι γεμᾶτα ἀπὸ αἱματοχυσίες - λουσθῆτε καὶ καθαρισθῆτε, ἀποβάλετε τὴν κακία τῶν πράξεών σας μπροστὰ ἀπ᾽ τὰ μάτια μου, πάψετε νὰ κάνετε κακό, μάθετε νὰ κάνετε τὸ καλό, ζητῆστε τὴ δικαιοσύνη, ἀναχαιτίστε τὸ δυνάστη, ὑποστηρίξτε τὰ δίκαια τῶν ὀρφανῶν, ὑπερασπισθῆτε τὴν ὑπόθεση τῆς χήρας! Πῶς ἔγινε ἄπιστη ἡ ἄλλοτε πιστὴ πόλη! Αὐτὴ ποὺ ἦταν γεμάτη κρίση, στὴν ὁποία κατοικοῦσε ἡ δικαιοσύνη, ἀλλὰ τώρα κατοικοῦν φονιάδες...» (κεφάλαιο Α΄ ). Τέτοιες περικοπὲς ὑπάρχουν μέσα σ᾽ ὅλα τὰ προφητικὰ κείμενα.

Ἡ Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας

Ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ κληρονόμησε ἀπὸ τὴν Παλαιά Διαθήκη τὴν πνευματικὴ Ἱερατικὴ καὶ προφητικὴ παράδοση. Ἡ ἰδιορρυθμία τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς Ἐκκλησίας Του εἶναι πὼς οἱ δυὸ αὐτὲς παραδόσεις ἀποτελοῦν µέσα στὸ χριστιανισμὸ μιὰν ὀργανικὴ ἑνότητα. Δὲν νοεῖται σ’ ἐμᾶς θρησκεία χωρὶς ἠθικὴ καθιέρωση οὔτε ἠθικὴ χωρὶς θρησκευτικὸ ὑπόβαθρο. Δὲν εἶναι µέσα στὴν Ἐκκλησία ἄλλος ὁ ἱερεὺς κι ἄλλος ὁ προφήτης. Οἱ ἅγιοι εἶναι ἱερεῖς μαζὶ καὶ προφῆτες. Ἡ πνευματικὴ ζωὴ δὲν εἶναι ἁπλὴ τήρηση ἑνὸς τελετουργικοῦ, ποὺ πιστεύεται πὼς κατοχυρώνει τὴν εὐημερία τοῦ ἀτόμου καὶ τῆς ἐθνικῆς ὁμάδας χωρὶς καθαρότητα βίου, χωρὶς ἠθικὴ ἀφιέρωση τοῦ ἀτόμου καὶ τῆς ὁμάδας στοὺς ἠθικοὺς καὶ ἁγιαστικοὺς σκοποὺς τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ὅλο αὐτὸ τὸ τελετουργικὸ καταντᾶ μῶμος καὶ βδέλυγμα μπροστὰ στὸ Θεό. Ὁ λαός μας ἔχει περάσει πολλὲς ἱστορικὲς περιπέτειες. Οἱ παραδόσεις καὶ τὸ θρησκευτικὸ τελετουργικὸ τοῦ χρησίµευαν σὰν σωσίβιο, γιὰ νὰ γλυτώσει ἀπ᾿ τὴν καταιγίδα τῶν διαφόρων ξένων καὶ ἀλλοθρήσκων ἐπιδρομέων. Σήµερα ὅμως ὁ εὐσεβὴς λαός µας κινδυνεύει νὰ πνιγεῖ, ἂν δὲν κατανοήσει τὸ προφητικὸ καὶ ἠθικοκοινωνικὸ περιεχόµενο τῆς θρησκευτικῆς του παραδόσεως. Ἄν δὲν ἀπαιτήσει ἀπ᾿ τὸν ἑαυτό του καὶ τοὺς ἡγέτες του καθαρότητα βίου, ἀφιέρωση στὸ χριστιανικὸ ἰδεῶδες τῆς ἁγιωσύνης, τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἀγάπης, δὲν θὰ ἀξιωθεῖ καλύτερου βίου.
Ὁ Θεὸς τῶν Πατέρων ἡμῶν εἶναι μέγας καὶ φοβερός, ἀλλ᾽ εἶναι συγχρόνως Θεὸς δίκαιος καὶ ἅγιος.

Ἡ πνευματικότητα τῆς Ἐκκλησίας μας διεμόρφωσε τό ἦθος τῶν πιστῶν ὥστε ἡ ζωή τους νά ἐμπνέεται καί νά διατηρεῖται ἀπό τήν χάρη τοῦ Θεοῦ. Ἤδη μέ  τόν Προφήτη Ἡσαΐα πού διεκήρυξε τήν ἁγιότητα τοῦ Κυρίου καί Θεοῦ μας (στ΄, 3) ἀπαιτεῖται ἀπό τούς πιστούς νά γίνουν ἅγιοι «Ἅγιοι γίνεσθε, ὅτι Ἅγιος εἰμί» (Α΄ Πέτρου α΄, 16).

Γι’ αὐτό ὁ ἀπόστολος Παῦλος συνιστᾶ: «εἰ ζῶμεν Πνεύματι, πνεύματι καὶ στοιχῶμεν» (Πρός Γαλάτας ε΄, 25)

Ἰησοῦς Χριστός, ὁ Ἀμνός τοῦ Θεοῦ

Σέ πολλά βιβλία τῆς Καινῆς Διαθήκης^[1] ὁ Χριστός ταυτίζεται μέ ἀμνό. Τό θέμα αὐτό τῆς ταυτίσεως προέρχεται ἀπό τήν Παλαιά Διαθήκη σύμφωνα μέ δύο διαφορετικές προοπτικές. 

1. Ὁ Δοῦλος τοῦ Γιαχβέ.

Καταδιωγμένος ἀπό τούς ἐχθρούς του, ὁ προφήτης Ἱερεμίας παρομοιάζει τόν ἑαυτό του μέ «ἀρνίον ἀγόμενον τοῦ θύεσθαι»^[2]. Ἡ εἰκόνα αὐτή ἐφαρμόστηκε κατόπι στό Δοῦλο τοῦ Γιαχβέ, ὁ ὁποῖος, πεθαίνοντας γιά νά ἐξιλεώσει τά ἁμαρτήματα τοῦ λαοῦ του, ἐμφανίζεται «ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείροντος αὐτὸν ἄφωνος»^[3]. Τό κείμενο αὐτό, ὑπογραμμίζοντας τήν ταπεινοφροσύνη καί τήν ὑποταγή τοῦ Δούλου, προαγγέλλει μέ τόν καλύτερο τρόπο τή μοίρα τοῦ Χριστοῦ, ὅπως τό ἐξηγεῖ ὁ Φίλιππος στόν εὐνοῦχο τῆς βασίλισσας τῆς Αἰθιοπίας^[4]. Οἱ εὐαγγελιστές ἀναφέρονται σ ̓ αὐτό τό κείμενο, ὅταν ὑπογραμμίζουν ὅτι ὁ Χριστός «ἐσιώπα» μπροστά στά μέλη τοῦ Συνεδρίου^[5] καί δέν ἀπαντοῦσε καθόλου στόν Πιλάτο^[6]. Ἴσως καί ὁ Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής ἀναφέρεται σ ̓ αὐτό ὅταν, σύμφωνα μέ τό 4ο εὐαγγέλιο, χαρακτηρίζει τόν  ̓Ιησοῦ ὡς τόν «ἀμνὸ τοῦ Θεοῦ τὸν αἴροντα τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου»^[7].

2. Ὁ πασχάλιος Ἀμνός.

Ὅταν ὁ Θεός ἀποφάσισε νά ἀπελευθερώσει τόν αἰχμάλωτο στούς Αἰγυπτίους λαό του, παράγγειλε στούς Ἑβραίους νά σφάξει κάθε οἰκογένεια ἕνα πρόβατο «τέλειον, ἄρσεν, ἐνιαύσιον»^[8], νά τό φᾶνε τό βράδυ καί νά βάψουν μέ τό αἷμα του τούς παραστάτες τῆς πόρτας τους. Χάρη σ ̓ αὐτό τό «σημεῖο» θά γλίτωναν ἀπό τόν ἐξολοθρευτή ἄγγελο πού θά ἐρχόταν νά πατάξει ὅλα τά πρωτότοκα τῶν Αἰγυπτίων. Ἐμπλουτίζοντας τό ἀρχικό αὐτό θέμα, ἡ Ἰουδαϊκή παράδοση ἔδωσε στή συνέχεια ἀπολυτρωτική ἀξία στό αἷμα τοῦ ἀμνοῦ. «Ἐξαιτίας τοῦ αἵματος τῆς Διαθήκης τῆς περιτομῆς, καί ἐξαιτίας τοῦ αἵματος τοῦ Πάσχα, σᾶς ἀπελευθέρωσα ἀπό τήν Αἴγυπτο»^[9]. Χάρη στό αἷμα τοῦ πασχάλιου ἀμνοῦ, οἱ Ἑβραῖοι ἐξαγοράστηκαν ἀπό τή δουλεία τῆς Αἰγύπτου καί μπόρεσαν ἀπό τότε νά γίνουν «βασίλειον ἱεράτευμα», «ἔθνος ἅγιον»^[10], πού συνδέεται μέ τό Θεό μέ διαθήκῃ καί διοικεῖται μέ τό Νόμο τοῦ Μωυσῆ. Ἡ χριστιανική παράδοσῃ εἶδε τό Χριστό ὡς τόν ἀληθινό πασχάλιο ἀμνό, καί ἡ ἀπολυτρωτική ἀποστολή του περιγράφεται εὐρύτατα στή βαπτισματική κατήχηση πού ἀποτελεῖ τό ὑπόβαθρο τῆς Α΄ Καθολικῆς ἐπιστολῆς τοῦ Πέτρου, ἀπηχήσεις τῆς ὁποίας  βρίσκονται στά κείμενα τοῦ  ̓Ιωάννη καί στήν πρός Ἑβραίους ἐπιστολή. Ὁ  ̓Ιησοῦς εἶναι ὁ ἀμνός^[11]  ὁ τέλειος^[12], δηλ. ὁ ἀναμάρτητος^[13]  πού ἐξαγοράζει τούς ἀνθρώπους μέ τό αἷμα Του^[14]. Ἔτσι τούς ἐλευθέρωσε «ἀπὸ τῆς γῆς»^[15], ἀπό τόν κόσμο πού εἶναι διεφθαρμένος ἐξαιτίας τῆς λατρείας τῶν εἰδώλων^[16], ὥστε νά μποροῦν στό ἑξῆς νά ἀποφεύγουν τήν ἁμαρτία^[17] καί νά ἀποτελέσουν τό νέο «βασίλειο ἱεράτευμα», τό ἀληθινό «ἅγιον ἔθνος»^[18] πού προσφέρει στό Θεό τήν πνευματική λατρεία μιᾶς ἄμωμης ζωῆς^[19]. Ἐγκατέλειψαν τό σκότος τῆς εἰδωλολατρίας γιά νά μποῦν στό φῶς τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ^[20] αὐτή εἶναι ἡ πνευματική τους ἔξοδος. Χάρη στό αἷμα τοῦ ἀμνοῦ^[21], ἔχουν νικήσει τό σατανά, πού ὁ Φαραώ ἦταν τό σύμβολό του, κι ἔτσι μποροῦν νά ψάλλουν τήν «ὠδὴν Μωϋσέως καὶ τοῦ ἀρνίου»^[22] πού ἐξυμνεῖ τή λύτρωσή τους.

Ἡ παράδοση αὐτή, πού βλέπει τό Χριστό ὡς τόν ἀληθινό πασχάλιο Ἀμνό, ἀνάγεται στίς ἀρχές τοῦ χριστιανισμοῦ. 

Ο Παῦλος παροτρύνει τούς πιστούς τῆς Κορίνθου νά ζοῦν ὄχι «ἐν ζυμῇ κακίας καὶ πονηρίας, ἀλλ ̓ ἐν ἀζύμοις εἰλικρινείας καὶ ἀληθείας», ἀφοῦ «τὸ Πάσχα ἡμῶν ὑπὲρ ἡμῶν ἐτύθη Χριστὸς»^[23]. Δέν προτείνει ἐδῶ ὁ Παῦλος μια καινούρια διδασκαλία γιά τό Χριστό- Ἀμνό, ἀλλά ἀναφέρεται στίς λειτουργικές παραδόσεις τοῦ χριστιανικοῦ Πάσχα, κατά πολύ προγενέστερες τῶν ἐτῶν 55- 57, ὅταν δηλ. ἔγραφε τήν ἐπιστολή του. Ἄν βασιστοῦμε στή χρονολογία τοῦ  ̓Ιωάννη, τότε αὐτό τό ἴδιο τό γεγονός τοῦ θανάτου τοῦ Χριστοῦ πρέπει νά ἀποτελεῖ τό θεμέλιο αὐτῆς τῆς παραδό-σεως. Ὁ  ̓Ιησοῦς θανατώθηκε τήν παραμονή τῆς ἑορτῆς τῶν ἀζύμων^[24], συνεπῶς τό ἀπόγευμα τῆς ἡμέρας τοῦ Πάσχα^[25], τήν ἴδια ὥρα πού, σύμφωνα μέτίς διατάξεις τοῦ Νόμου, θυσίαζαν στό Ναό τούς ἀμνούς. Μετά τό θάνατό Του δέν τοῦ ἔσπασαν τά σκέλη, ὅπως στούς ἄλλους κατάδικους^[26], καί ὁ εὐαγγελιστής βλέπει στό γεγονός αὐτό τήν πραγματοποίηση μιᾶς τελετουργικῆς διατάξεως πού ἀφοροῦσε τόν πασχάλιο ἀμνό^[27].