Άγιοι Ευλάμπιος και Ευλαμπία

Οἱ Ἅγιοι Μάρτυρες Εὐλάμπιος καὶ Εὐλαμπία ἔζησαν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν διωγμῶν τοῦ αὐτοκράτορος Μαξιμιανοῦ, περὶ τὰ τέλη τοῦ 3ου αἰῶνος μ.Χ. Ὁ Εὐλάμπιος καταγόταν ἀπὸ τὴν Νικομήδεια, ἐνῶ ἡ ἀδελφή του Εὐλαμπία ὑπῆρξε σύντροφός του στὴν πίστιν καὶ τὸν ἀγῶνα. Ἀπὸ νεαρὴν ἡλικίαν ὁ Εὐλάμπιος διακρίθηκε διὰ τὴν εὐσέβειάν του καὶ τὴν πρὸς Χριστὸν ἀγάπην, ἀψηφῶντας τοὺς κινδύνους τῆς ἐποχῆς τοῦ διωγμοῦ.

Τὸ μαρτύριον τοῦ Ἁγίου Εὐλαμπίου ἤρχισε ὅταν, ἐν ἡλικίᾳ μόλις δεκαπέντε ἐτῶν, συνελήφθη ὑπὸ τῶν διωκτῶν καὶ ὡδηγήθη ἐνώπιον τοῦ ἡγεμόνος Μαξίμου. Ὑποβληθεὶς εἰς φοβερὰ βασανιστήρια, δὲν ἠρνήθη τὴν πίστιν του. Ὅταν ἡ ἀδελφή του Εὐλαμπία ἀντίκρυσε τὰ βάσανά του, τρέχουσα πρὸς αὐτὸν ἀνωμολόγησε καὶ αὐτὴ τὸν Χριστόν, δηλώνουσα ὅτι εἶναι Χριστιανὴ καὶ ἕτοιμη νὰ ὑποστῇ ὁμοίως. Οἱ διῶκται τὴν ὑπέβαλαν καὶ αὐτὴν εἰς βασανιστήρια, ἀλλὰ ἡ νεαρὰ παρθένος ἔμενε ἀκλόνητος εἰς τὴν πίστιν της.

Μετὰ πολλὰ καὶ ποικίλα βασανιστήρια, ὁ Εὐλάμπιος ἐτελειώθη διὰ ξίφους, ἀποκεφαλισθείς, ἐνῶ ἡ Εὐλαμπία ὁμοίως ἐμαρτύρησε λίγον ἀργότερα, ὑπομείνασα ἀκόμη χειρότερα βάσανα. Ἡ παράδοσις ἀναφέρει ὅτι κατὰ τὴν ἀποκεφάλισίν του, ἀντὶ αἵματος ἐξῆλθε γάλα ἐκ τοῦ τραύματός του, θαῦμα ποὺ κατέπληξε καὶ μετέστρεψε πολλοὺς ἀπὸ τοὺς παρευρισκομένους. Οἱ δύο ἀδελφοὶ κατέστησαν οὕτως μάρτυρες τῆς Ἐκκλησίας, λαμπροὶ ὁμολογηταὶ τῆς πίστεως.

Ὁ Ὅσιος Θεόφιλος ὁ Ὁμολογητής ἔζησε κατὰ τὸν 9ον αἰῶνα, ἐπὶ τῆς εἰκονομαχικῆς περιόδου. Ὑπῆρξε Μητροπολίτης Νικαίας καὶ διακρίθηκε διὰ τὴν σθεναρὰν ὑπεράσπισιν τῆς τιμήσεως τῶν ἁγίων εἰκόνων. Ὅταν ὁ αἱρετικὸς αὐτοκράτωρ Λέων ὁ Ἀρμένιος ἐπανέφερε τὴν εἰκονομαχίαν, ὁ Θεόφιλος ἀρνήθηκε νὰ συμμορφωθῇ, παραμένοντας πιστὸς εἰς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν. Διὰ τοῦτο ὑπέστη ἐξορίαν καὶ διωγμόν, ἀλλὰ ἔμεινε σταθερὸς εἰς τὴν ὁμολογίαν του.

Ἡ διδασκαλία τῶν ἁγίων τούτων εἶναι σαφής: ἡ ἀκλόνητος πίστις εἰς τὸν Χριστὸν ὑπερνικᾷ πᾶσαν βίαν καὶ φόβον. Οἱ νέοι μάρτυρες Εὐλάμπιος καὶ Εὐλαμπία μᾶς διδάσκουν ὅτι ἡ πίστις δὲν εἶναι θέμα ἡλικίας, ἀλλὰ καρδιακῆς διαθέσεως. Ὁ Θεόφιλος δὲ μᾶς ὑπενθυμίζει τὴν ἀναγκαιότητα τῆς ὁμολογίας τῆς πίστεως ἔναντι παντὸς πλανεμένου δόγματος, καὶ ὅτι ἡ εὐσέβεια ἀπαιτεῖ θυσίας.

Τὸ ἱστορικὸν πλαίσιον τῶν μαρτυρίων ἐντάσσεται εἰς τὴν περίοδον τῶν μεγάλων διωγμῶν κατὰ τῶν Χριστιανῶν (τέλη 3ου αἰῶνος) καὶ τῆς εἰκονομαχίας (9ος αἰών), δύο κρίσιμες ἐποχὲς διὰ τὴν Ἐκκλησίαν. Ἡ μνήμη τῶν ἁγίων τούτων διατηρεῖται ζωντανὴ εἰς τὴν λατρείαν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ὡς παραδείγματα πίστεως καὶ ὁμολογίας.