Άγιοι Πρόχορος, Νικάνωρ κ.ά.

Ἡ Ἁγία Ἐκκλησία τιμᾶ σήμερον τὴν μνήμην τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων καὶ Διακόνων Προχόρου, Νικάνορος, Τίμωνος καὶ Παρμενᾶ, οἵτινες ἀνῆκον εἰς τοὺς ἑπτὰ πρώτους Διακόνους τῆς Ἐκκλησίας Ἱεροσολύμων, χειροτονηθέντας ὑπὸ τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων, ὡς ἀναφέρουσιν αἱ Πράξεις τῶν Ἀποστόλων (κεφ. ς'). Ὁ Πρόχορος, καταγόμενος ἐκ τῶν ἑβδομήκοντα μαθητῶν τοῦ Κυρίου, ὑπηρέτησε στενῶς τὸν Ἀπόστολον Ἰωάννην τὸν Θεολόγον, ἀκολουθήσας αὐτὸν εἰς τὴν Πάτμον καὶ συγγράψας τὸ κατ᾿ αὐτὸν Εὐαγγέλιον ὑπὸ τὴν ὑπαγόρευσιν τοῦ Ἀποστόλου. Μετέπειτα ἐγένετο Ἐπίσκοπος Νικομηδείας καὶ ἐτελειώθη μαρτυρικῶς.

Ὁ Νικάνωρ, εἷς τῶν ἑπτὰ διακόνων, ἐξεδήμησεν τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ μετὰ τοῦ Πρωτομάρτυρος Στεφάνου, ὅτε οἱ Ἰουδαῖοι ἐλιθοβόλησαν τὸν Στέφανον, καὶ αὐτὸς ὡσαύτως ἔλαβε τὸν μαρτυρικὸν στέφανον. Ὁ Τίμων ἐκήρυξε τὸ Εὐαγγέλιον εἰς διαφόρους χώρας καὶ ἐμαρτύρησεν ἐν πυρᾷ ὑπὸ τῶν εἰδωλολατρῶν. Ὁ Παρμενᾶς ὑπηρέτησε πιστῶς τὴν Ἐκκλησίαν μέχρι γήρατος καὶ ἀνεπαύθη ἐν εἰρήνῃ, ἀφοῦ ἔδωκε λαμπρὸν παράδειγμα διακονίας καὶ εὐσεβείας.

Ὁμοῦ τιμᾶται καὶ ἡ Ὁσία Εἰρήνη ἡ Χρυσοβαλάντου, ἀσκήτρια τοῦ δεκάτου αἰῶνος, ἥτις ἔζησεν ἐν Κωνσταντινουπόλει. Γεννηθεῖσα ἐξ εὐγενοῦς οἰκογενείας, ἀπεδοκίμασε τὰς ἐγκοσμίους δόξας καὶ ἀνεχώρησεν εἰς τὴν ἔρημον, ὅπου ἠσκήτευσε μετὰ μεγάλης αὐστηρότητος. Ἔχαιρε τοῦ χαρίσματος τῆς προορατικότητος καὶ ἰάσεως, καὶ πολλοὶ προσήρχοντο πρὸς αὐτὴν ζητοῦντες πνευματικὴν καθοδήγησιν. Τὸ ὄνομά της «Χρυσοβαλάντου» σημαίνει τὴν χρυσῆν βαλάντιον, πιθανῶς λόγῳ τῆς ἐλεημοσύνης της πρὸς τοὺς πτωχούς.

Τιμᾶται ἐπίσης ὁ Ὅσιος Παῦλος ὁ Ξηροποταμηνός, μοναχὸς τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ξηροποτάμου τοῦ Ἁγίου Ὄρους, ὁ ὁποῖος διέλαμψε διὰ τῆς ἀσκητικῆς του πολιτείας καὶ τῆς ὑπακοῆς. Διετήρησε τὴν νηπτικὴν παράδοσιν τῶν Πατέρων καὶ ἀφῆκεν εἰς τοὺς μοναχοὺς τοῦ Ἄθωνος παράδειγμα ταπεινώσεως καὶ προσευχῆς ἀδιαλείπτου.

Οἱ τέσσαρες Ἀπόστολοι-Διάκονοι μᾶς διδάσκουν ὅτι ἡ διακονία ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ δὲν εἶναι ἁπλῶς κοινωνικὸν ἔργον, ἀλλὰ λειτούργημα ἱερόν, ὁδηγοῦν εἰς τὴν ἁγιότητα καὶ συχνάκις εἰς τὸ μαρτύριον. Ἡ ἐκλογή τους ἀπὸ τὴν πρώτην κοινότητα δεικνύει τὴν σημασίαν τῆς ὀργανωμένης διακονίας καὶ τῆς πνευματικῆς ποιμαντικῆς. Ἡ Ὁσία Εἰρήνη καὶ ὁ Ὅσιος Παῦλος μαρτυροῦν τὴν δύναμιν τῆς ἀσκητικῆς ἀφιερώσεως καὶ τὴν χάριν τὴν ἐνεργοῦσαν διὰ τῆς ἀκτημοσύνης καὶ τῆς ἡσυχίας.

Ἡ μνήμη τῶν ἁγίων τούτων συνδέεται μὲ τὴν ἀποστολικὴν ἐποχὴν καὶ τὴν ἀκμὴν τοῦ βυζαντινοῦ μοναχισμοῦ, ἀποδεικνύουσα τὴν συνέχειαν τῆς ἁγιότητος διὰ μέσου τῶν αἰώνων. Ἡ μαρτυρία τους παραμένει ἔμπνευσις διὰ κάθε πιστόν, καλοῦντα ἡμᾶς εἰς τὴν πιστὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς Ἐκκλησίας του.