Οσία Ευφροσύνη

Η Οσία Ευφροσύνη η Αλεξανδρινή γεννήθηκε στην Αλέξανδρεια της Αιγύπτου κατά τον 5ον αιώνα μ.Χ., εποχή ακμής του μοναχισμού και της ασκητικής παραδόσεως. Πατέρας της ήταν ο ευσεβής Παφνούτιος, άνδρας εύπορος και θεοσεβής, ο οποίος παρέμεινε άτεκνος επί μακρόν μαζί με την σύζυγό του. Μετά από θερμές δεήσεις και επισκέψεις σε μοναστήρια, ο Θεός τους χάρισε την Ευφροσύνη, την οποία αφιέρωσαν εξ αρχής στον Κύριο. Η μητέρα της κοιμήθηκε όταν η Ευφροσύνη ήταν ακόμη νεαρή, και ο Παφνούτιος ανέλαβε την ανατροφή της με ιδιαίτερη φροντίδα για την πνευματική της καλλιέργεια.

Όταν ο πατήρ της επεδίωξε να την υπανδρεύσει σε νέον ευγενή, η Ευφροσύνη, αισθανομένη καλέσματος προς την παρθενία και την ασκητική ζωή, έλαβε κρυφά την απόφαση να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στον Χριστό. Εγκατέλειψε νυκτερινώς την πατρική οικία και, αποκόψασα την κόμην της και ενδυθείσα ανδρικά ενδύματα, εισήλθε στο ανδρικό μοναστήρι υπό το όνομα Σμαράγδος. Η μεταμφίεση αυτή δεν ήταν σπάνια στην ασκητική παράδοση· πολλές γυναίκες, επιθυμούσαι την αυστηρότητα του ανδρικού μοναχισμού και την προστασία από κοσμικούς πειρασμούς, προέβαιναν σε τοιαύτη πράξη.

Ο Παφνούτιος, αγνοών την τύχη της θυγατρός του, κατέφυγε στο ίδιο μοναστήρι αναζητών παρηγορία και πνευματική καθοδήγηση. Εκεί συνάντησε τον μοναχό Σμαράγδο, τον οποίον δεν αναγνώρισε ως την ιδίαν του θυγατέρα. Η Ευφροσύνη-Σμαράγδος έγινε πνευματικός του οδηγός και παρηγορητής, χωρίς να αποκαλύψει την ταυτότητά της. Επί τριάκοντα οκτώ έτη έζησε στην άγνωστη αυτή θυσία, υποστηρίζοντας πνευματικώς τον πατέρα της που θρηνούσε την απώλειά της, χωρίς εκείνος να γνωρίζει ότι απέναντί του βρισκόταν το ίδιον του το τέκνον.

Όταν έφθασε το τέλος της επιγείου ζωής της, η Ευφροσύνη αποκάλυψε την ταυτότητά της στον πατέρα της μέσω επιστολής, την οποία διέταξε να του δοθεί μετά την κοίμησίν της. Ο Παφνούτιος, συγκλονισμένος και συντετριμμένος, αναγνώρισε το μέγεθος της θυσίας και της αγάπης της θυγατρός του. Παρέμεινε στο μοναστήρι και κατοίκησε στο ίδιο κελλίον όπου είχε ασκηθεί η Ευφροσύνη, αφιερώνοντας τα υπόλοιπα έτη του στην προσευχή και την μνήμη της. Η Εκκλησία τιμά αμφοτέρους ως υποδείγματα αυταπαρνήσεως και πνευματικής αγάπης.

Η πνευματική διδασκαλία της Οσίας Ευφροσύνης συνίσταται στην ριζική αυταπάρνηση, την κατάφρονηση των κοσμικών αγαθών και την πλήρη αφιέρωση στον Χριστό. Η απόκρυψη της ταυτότητάς της αποτελεί μάθημα ταπεινώσεως και αποφυγής της κενοδοξίας. Μας διδάσκει ότι η αληθινή αρετή δεν αναζητά αναγνώριση, αλλά κρύπτεται ενώπιον Θεού μόνον. Η θυσία της υπέρ του πατρός της, τον οποίον οδήγησε στην σωτηρία χωρίς να αποκαλυφθεί, είναι εικών της Χριστοειδούς αγάπης που δίδει τον εαυτόν της χωρίς αντάλλαγμα.

Η μνήμη της Οσίας Ευφροσύνης και του Παφνουτίου μας καλεί να αναλογισθούμε την αξία της πνευματικής ελευθερίας και της ριζοσπαστικής ακολουθίας του Χριστού, καθώς και την δύναμη της κρυφής αρετής που θησαυρίζεται εν ουρανοίς.