Άγιος Φίλιππος ο Απόστολος (εκ των 7 Διακόνων)

Ὁ Ἅγιος Ἀπόστολος Φίλιππος ὁ Διάκονος ἀνῆκε εἰς τοὺς ἑπτὰ πρώτους διακόνους τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἱερουσαλήμ, οὓς ἐχειροτόνησαν οἱ Ἀπόστολοι διὰ τὴν διακονίαν τῶν τραπεζῶν καὶ τὴν περίθαλψιν τῶν χηρῶν. Μετὰ τὸν λιθοβολισμὸν τοῦ Πρωτομάρτυρος Στεφάνου καὶ τὸν διωγμὸν κατὰ τῶν πιστῶν, κατῆλθεν εἰς τὴν Σαμάρειαν, ὅπου ἐκήρυξε τὸν Χριστὸν μετὰ μεγάλης δυνάμεως. Ἐτέλεσε θαύματα ἐξαίρετα, ἐξέβαλε δαιμόνια καὶ ἐθεράπευσε παραλυτικούς, ὥστε ὅλη ἡ πόλις νὰ πληρωθῇ χαρᾶς. Ὁ Σίμων ὁ μάγος, θαυμάσας τὰ σημεῖα, ἐβαπτίσθη, ἀλλ᾿ ὕστερον ἀπεκαλύφθη ἡ κακία του ὅταν ἐπροσπάθησε νὰ ἀγοράσῃ τὴν δύναμιν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Ἡ Πρόνοια τοῦ Θεοῦ ὡδήγησε τὸν Φίλιππον νὰ συναντήσῃ τὸν Αἰθίοπα εὐνοῦχον, ὑπηρέτην τῆς βασιλίσσης Κανδάκης, ὁ ὁποῖος ἀνεγίνωσκε τὸν προφήτην Ἡσαΐαν ἐπὶ τῆς ἁμάξης του. Ὁ Φίλιππος τοῦ ἑρμήνευσε τὴν προφητείαν περὶ τοῦ πάθους τοῦ Κυρίου καὶ τὸν ἐβάπτισεν. Τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον ἥρπασε τὸν Ἀπόστολον καὶ τὸν μετέφερεν εἰς Ἄζωτον, ὅπου συνέχισε τὸ κήρυγμά του. Κατῴκησε τελικῶς εἰς Καισάρειαν, ὅπου εἶχε τέσσαρας θυγατέρας παρθένους, προφήτιδας, καὶ ὑπεδέχθη τὸν Ἀπόστολον Παῦλον. Ἐκοιμήθη ἐν εἰρήνῃ.

Ὁ Ὅσιος Θεοφάνης ὁ Ὁμολογητής, Ἐπίσκοπος Νικαίας (759-842), ἦτο μέγας ποιητὴς καὶ ὑμνογράφος τῆς Ἐκκλησίας. Καταγόμενος ἐξ εὐγενοῦς οἰκογενείας, ἀπεκόσμησε νέος καὶ ἠσκήτευσεν εἰς μοναστήριον τῆς Παλαιστίνης. Προήχθη εἰς Ἐπίσκοπον Νικαίας, ἀλλὰ διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ἱερῶν εἰκόνων κατὰ τὴν περίοδον τῆς Εἰκονομαχίας, ὑπέστη φοβερὰς ταλαιπωρίας. Οἱ εἰκονομάχοι αὐτοκράτορες Λέων ὁ Ἀρμένιος καὶ Θεόφιλος τὸν ὑπέβαλον εἰς φυλακίσεις, ὑβρεις καὶ βασανιστήρια, γράφοντες μάλιστα διὰ πυρακτώσεων δώδεκα ἰαμβικοὺς στίχους ἐπὶ τοῦ προσώπου του (ὅθεν καὶ «Γραπτός»).

Ἡ θεολογικὴ καὶ ποιητικὴ κληρονομία τοῦ Ἁγίου Θεοφάνους εἶναι πλουσιωτάτη. Συνέθεσε πολλοὺς κανόνας καὶ ὕμνους, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὸ περίφημον «Νυμφίε μου ὁ ὡραῖε». Ἡ ὑμνογραφία του διακρίνεται διὰ τὴν θεολογικὴν βαθύτητα καὶ τὴν ποιητικὴν ὡραιότητα. Ὑπέμεινε μακρὰν ἐξορίαν καὶ φυλακίσεις συνολικῶς εἴκοσι πέντε ἐτῶν, ἀλλ᾿ ἔμεινε ἀκλόνητος εἰς τὴν Ὀρθόδοξον πίστιν. Ἐκοιμήθη ἐν τῇ φυλακῇ, μαρτυρήσας διὰ τὴν ἀλήθειαν. Ἡ Ἐκκλησία τὸν τιμᾷ ὡς Ὁμολογητὴν καὶ διδάσκαλον τῆς εὐσεβείας.

Σήμερον ἐπίσης τιμῶνται οἱ Μάρτυρες Ζηναΐδος καὶ Φιλονίλλα, συγγενεῖς τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, αἵτινες ἐμαρτύρησαν διὰ τὴν πίστιν, καθὼς καὶ οἱ Πατριάρχαι Κωνσταντινουπόλεως Νεκτάριος (381-397), ὅστις διεδέχθη τὸν Ἅγιον Γρηγόριον τὸν Θεολόγον, Ἀρσάκιος (404-405), Σισίνιος (426-427), καὶ Φιλόθεος ὁ Κόκκινος (1353-1354 καὶ 1364-1376), θεολόγος καὶ ἡσυχαστής, ὑποστηρικτὴς τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ.

Ἡ ἑορτὴ αὕτη μᾶς ὑπενθυμίζει τὴν ἀποστολικὴν ζωὴν τοῦ κηρύγματος, τὴν ὁμολογίαν τῆς πίστεως ἐν καιρῷ διωγμοῦ, καὶ τὴν ἀξίαν τῆς ὑμνογραφικῆς παραδόσεως τῆς Ἐκκλησίας. Οἱ ἅγιοι οὗτοι φωτίζουν τὴν πορείαν μας πρὸς τὴν Βασιλείαν, διὰ τῆς εὐαγγελικῆς μαρτυρίας καὶ τῆς ἀκλονήτου πίστεως.