Πρόοδος Τιμίου Σταυρού / Άγιοι Μακκαβαίοι

Ἡ Ἀνάμνησις τῆς Προόδου τοῦ Τιμίου Σταυροῦ
Κατά τήν ἱεράν παράδοσιν, ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐτελεῖτο τό πάλαι εἰς τάς ἀρχάς τοῦ μηνός Ἰανουαρίου λιτανεία μετά τοῦ Τιμίου Σταυροῦ διά τήν ἁγιοποίησιν τοῦ ἔτους καί τήν προστασίαν τῆς Πόλεως ἀπό νόσων καί ἐπιδημιῶν. Ὁ Σταυρός προεξῆγεν ἐκ τοῦ Ἱεροῦ Βήματος καί διεπορεύετο τάς πλατείας καί τάς συνοικίας, εὐλογῶν τόν λαόν. Αὕτη ἡ εὐσεβής συνήθεια ὑπενθυμίζει ὅτι ὁ Σταυρός εἶναι τό ἀήττητον τρόπαιον τῆς νίκης κατά τοῦ θανάτου καί τό σημεῖον τῆς σωτηρίας τοῦ κόσμου.

Οἱ Ἅγιοι Μακκαβαῖοι Μάρτυρες
Κατά τήν ἐποχήν τοῦ βασιλέως τῆς Συρίας Ἀντιόχου Δ' τοῦ Ἐπιφανοῦς (175-164 π.Χ.), ὅστις ἐπεχείρησε νά ἐξαλείψῃ τήν ἰουδαϊκήν πίστιν, ἑπτά ἀδελφοί μετά τῆς μητρός των Σολομονῆς καί τοῦ διδασκάλου των Ἐλεαζάρου ἔμειναν ἀκλόνητοι εἰς τήν πίστιν τῶν πατέρων των. Ὁ γέρων Ἐλεάζαρος, διδάσκαλος τοῦ Νόμου, προηγουμένως ἐμαρτύρησε διά τήν ἄρνησίν του νά φάγῃ χοίρειον κρέας, προτιμήσας θάνατον ἔνδοξον παρά ζωήν μετ' ἀρνήσεως τῆς πίστεως.

Τό Μαρτύριον τῶν Ἑπτά Παίδων
Οἱ ἑπτά νέοι ἀδελφοί, κατά σειράν, ὑπεβλήθησαν εἰς φρικτά βασανιστήρια ἐνώπιον τοῦ τυράννου καί τῆς μητρός των. Ἐμαστιγώθησαν, ἀπεκόπησαν τά ἄκρα των, ἐτηγανίσθησαν ἐπί πυρακτωμένων λεκανῶν, ἐγλωσσοτομήθησαν. Ἕκαστος ἐξ αὐτῶν ὡμολόγησε γενναίως τήν πίστιν του εἰς τόν Θεόν Ἰσραήλ καί τήν ἐλπίδα τῆς ἀναστάσεως. Ἡ μήτηρ Σολομονή, μέ ἀκλόνητον ψυχικήν δύναμιν, παρηγόρει ἕκαστον τέκνον της νά ὑπομείνῃ μέχρι τέλους, μνημονεύουσα τόν Δημιουργόν καί τάς ὑποσχέσεις Του. Ὕστερον καί αὐτή ἐτελειώθη διά τοῦ μαρτυρίου.

Πνευματική Διδασκαλία
Οἱ Μακκαβαῖοι, καίτοι ἔζησαν πρό τῆς ἐν σαρκί ἐλεύσεως τοῦ Χριστοῦ, τιμῶνται ὑπό τῆς Ἐκκλησίας ὡς πρόδρομοι τῶν χριστιανῶν μαρτύρων. Ἐδίδαξαν τήν ἀκλόνητον πίστιν εἰς τόν ἕνα ἀληθινόν Θεόν, τήν πίστιν εἰς τήν ἀνάστασιν τῶν νεκρῶν καί τήν αἰώνιον ζωήν. Ἡ ὑπομονή τῆς μητρός Σολομονῆς ἀποτελεῖ ὑπόδειγμα μητρικῆς ἀρετῆς καί θυσίας. Διά τῆς μαρτυρικῆς αὐτῶν ὁμολογίας ἐκήρυξαν ὅτι ἡ πίστις ὑπερέχει παντός γηΐνου ἀγαθοῦ καί ὅτι ὁ θάνατος διά τόν Θεόν εἶναι ἀληθής ζωή.

Ἱστορικόν Πλαίσιον καί Σημασία
Τό μαρτύριον τῶν Μακκαβαίων συνέβη κατά τήν περίοδον τοῦ ἑλληνιστικοῦ διωγμοῦ, ὅτε ἡ Ἰουδαία ὑπέκειτο εἰς ξένην κυριαρχίαν καί ἐπιχειρεῖτο ὁ ἐξελληνισμός τῆς θρησκείας. Ἡ γενναία αὐτῶν στάσις ἐνίσχυσε τόν λαόν εἰς τήν ἀντίστασιν. Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία τούς τιμᾷ ὡς προμάρτυρας τῆς ἀληθοῦς πίστεως, ὑπογραμμίζουσα ὅτι ἡ μαρτυρική ὁμολογία καί ἡ πίστις εἰς τήν ἀνάστασιν εἶναι κοινά στοιχεῖα τῆς θείας Οἰκονομίας, προετοιμάζοντα τήν ἔλευσιν τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ.