Αποτομή Κεφαλής Προδρόμου

Ἡ Ἀποτομὴ τῆς Τιμίας Κεφαλῆς τοῦ Προδρόμου ἀποτελεῖ μίαν ἐκ τῶν μεγαλυτέρων ἑορτῶν τῆς Ἐκκλησίας μας, διότι τιμᾶται ὁ μέγιστος τῶν Προφητῶν, ὁ Πρόδρομος καὶ Βαπτιστὴς Ἰωάννης, υἱὸς τοῦ ἱερέως Ζαχαρίου καὶ τῆς Ἐλισάβετ. Γεννηθεὶς κατὰ θαυμαστὸν τρόπον ἐκ γονέων γερόντων καὶ στείρων, ὁ Ἰωάννης προορίσθη ἀπὸ τὴν κοιλίαν τῆς μητρός του νὰ εἶναι ὁ Πρόδρομος τοῦ Μεσσίου. Ἀσκητεύων ἐν τῇ ἐρήμῳ ἀπὸ νεαρᾶς ἡλικίας, ἐνεδύετο τρίχας καμήλου καὶ ἐτρέφετο ἀκρίδας καὶ μέλι ἄγριον, προετοιμαζόμενος διὰ τὸ μέγα ἔργον τῆς κλήσεώς του.

Τὸ κήρυγμά του ἦτο κήρυγμα μετανοίας καὶ προσδοκίας τοῦ ἐρχομένου Μεσσίου. Ἐβάπτιζε τὸν λαὸν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ, καὶ ἠξιώθη νὰ βαπτίσῃ τὸν ἴδιον τὸν Χριστόν, ἀξιωθεὶς νὰ ἴδῃ τὴν Ἁγίαν Τριάδα φανερωθεῖσαν. Μετὰ τὴν Βάπτισιν, συνέχισε τὸ κήρυγμά του μὲ παρρησίαν, μὴ φοβούμενος νὰ ἐλέγχῃ ἀκόμη καὶ τοὺς ἰσχυρούς, ὅταν παρενόμουν. Ὁ Ἰωάννης ἐδίδαξε ὅτι ἡ ἀλήθεια πρέπει νὰ κηρύττεται ἀδεῶς, ἀνεξαρτήτως τῶν συνεπειῶν.

Τὸ μαρτύριόν του προῆλθε ἐκ τῆς παρρησίας του. Ὁ τετράρχης τῆς Γαλιλαίας Ἡρῴδης Ἀντίπας εἶχε λάβει παρανόμως ὡς γυναῖκα τὴν Ἡρῳδιάδα, σύζυγον τοῦ ἀδελφοῦ του Φιλίππου. Ὁ Ἰωάννης ἐτόλμησε νὰ ἐλέγξῃ τὴν ἀνομίαν αὐτήν, λέγων πρὸς τὸν Ἡρῴδην: «Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου». Διὰ τοῦτο ἐφυλακίσθη εἰς τὸ φρούριον Μαχαιροῦντα, ἀνατολικῶς τῆς Νεκρᾶς Θαλάσσης. Ἡ Ἡρῳδιὰς ἐμίσει τὸν Προφήτην καὶ ἐζήτει εὐκαιρίαν νὰ τὸν φονεύσῃ.

Ἡ ὥρα τοῦ μαρτυρίου ἦλθε κατὰ τὴν ἑορτὴν τῶν γενεθλίων τοῦ Ἡρῴδου. Ἡ θυγάτηρ τῆς Ἡρῳδιάδος, Σαλώμη, ὠρχήσατο ἐνώπιον τοῦ Ἡρῴδου καὶ τῶν συνδαιτυμόνων του, εὐαρεστήσασα εἰς τοσοῦτον βαθμόν, ὥστε ὁ τετράρχης ὤμοσε νὰ τῆς δώσῃ ὅ,τι αἰτήσειεν, «ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας του». Ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τῆς μητρός της, ἡ Σαλώμη ᾐτήσατο «τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ ἐπὶ πίνακι». Ὁ Ἡρῴδης, καίπερ λυπηθείς, ἀπέστειλε σπεκουλάτορα ὅστις ἀπετέμνε τὴν τιμίαν κεφαλὴν τοῦ Προδρόμου ἐν τῇ φυλακῇ καὶ παρέδωκεν αὐτὴν εἰς τὴν κόρην, καὶ ἐκείνη εἰς τὴν μητέρα της.

Ἡ πνευματικὴ διδασκαλία τῆς ἑορτῆς ταύτης εἶναι πολυσήμαντος. Ὁ Πρόδρομος μᾶς διδάσκει τὴν ἀνυποχώρητον στάσιν ἔναντι τῆς ἁμαρτίας, τὴν παρρησίαν εἰς τὸ κήρυγμα τῆς ἀληθείας, καὶ τὴν ἑτοιμότητα νὰ θυσιασθῶμεν διὰ τὴν δικαιοσύνην. Ἡ κεφαλή του, τὸ τιμιώτατον μέλος τὸ ὁποῖον εἶχε στεφθῇ ὑπὸ τῆς χάριτος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος κατὰ τὴν Βάπτισιν τοῦ Χριστοῦ, ἔπεσεν ὑπὸ τὴν σπάθην τῆς ἀνομίας, ἀλλὰ ἔλαμψε διὰ παντὸς ὡς φωστὴρ τῆς μετανοίας καὶ τῆς ἀληθείας.

Ἡ παράδοσις ἀναφέρει θαύματα συνδεδεμένα μὲ τὴν τιμίαν κεφαλήν, ἡ ὁποία εὑρέθη καὶ ἀνευρέθη κατὰ διαφόρους ἐποχάς (ἑορτάζονται τρεῖς Εὑρέσεις). Σήμερον ἡ Ἐκκλησία τιμᾷ μὲ νηστείαν καὶ κατάνυξιν τὸν μαρτυρικὸν θάνατον τοῦ μεγίστου τῶν γεννητῶν γυναικῶν, ὁ ὁποῖος ἔζησε καὶ ἐτελειώθη διὰ τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ.