Άγιος Ματθαίος ο Απόστολος και Ευαγγελιστής

Ὁ Ἅγιος Ἀπόστολος καὶ Εὐαγγελιστὴς Ματθαῖος γεννήθηκε στὴν Καφαρναοὺμ τῆς Γαλιλαίας καὶ ὑπῆρξε τελώνης, δηλαδὴ εἰσπράκτορας φόρων ὑπὲρ τῶν Ρωμαίων κατακτητῶν. Ὀνομαζόταν ἀρχικῶς Λευΐς, υἱὸς τοῦ Ἀλφαίου, καὶ ἀσκοῦσε ἐπάγγελμα μισητὸ ἀπὸ τοὺς Ἰουδαίους, οἱ ὁποῖοι ἐθεωροῦσαν τοὺς τελῶνες προδότες καὶ ἁμαρτωλούς. Ἡ πνευματική του πορεία μετεμορφώθηκε ριζικῶς ὅταν ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, διερχόμενος ἀπὸ τὸ τελωνεῖον, τοῦ εἶπε: «Ἀκολούθει μοι». Ὁ Ματθαῖος, χωρὶς δισταγμό, ἐγκατέλειψε τὰ πάντα καὶ ἠκολούθησε τὸν Σωτῆρα, γινόμενος εἷς τῶν δώδεκα Ἀποστόλων.

Μετὰ τὴν Ἀνάστασιν καὶ τὴν Πεντηκοστήν, ὁ Ἅγιος Ματθαῖος ἐκήρυξε τὸ Εὐαγγέλιον πρωτίστως στοὺς Ἑβραίους τῆς Παλαιστίνης. Κατὰ τὴν παράδοσιν, συνέγραψε τὸ Εὐαγγέλιόν του γύρω στὸ ἔτος 42-50 μ.Χ., ἑβραϊστὶ ἢ ἀραμαϊστί, κατ' ἄλλους δὲ ἀπευθείας στὴν ἑλληνικὴν κοινήν. Τὸ Εὐαγγέλιον αὐτὸ ἀπευθυνόταν εἰδικῶς στοὺς Ἰουδαίους, ἀποδεικνύοντας ὅτι ὁ Ἰησοῦς εἶναι ὁ προφητευμένος Μεσσίας, ὁ Υἱὸς τοῦ Δαυΐδ. Ἀργότερα, ὁ ἀποστολικός του ζῆλος τὸν ὁδήγησε σὲ ἀποστολικὰ ταξίδια στὴν Συρία, τὴν Μηδία, τὴν Περσία καὶ κατ' ἄλλας πηγὰς στὴν Αἰθιοπία.

Κατὰ τὴν παράδοσιν, ὁ Ἅγιος Ματθαῖος ἐμαρτύρησε διὰ τῆς ξιφοπληξίας ἢ διὰ πυρός, κηρύττοντας τὸ Εὐαγγέλιον στὴν Αἰθιοπίαν ἢ στὴν Παρθία. Μερικαὶ πηγὲς ἀναφέρουν ὅτι ἐθανατώθη κατὰ τὴν τέλεσιν τῆς Θείας Λειτουργίας. Ἄλλαι παραδόσεις λένε ὅτι ἐκοιμήθη εἰρηνικῶς. Ἡ διαφορὰ στὶς πηγὲς δὲν ἀμφισβητεῖ τὴν ἁγιότητά του καὶ τὸ μαρτυρικὸ βίωμα τῆς ἀποστολικῆς διακονίας του, ποὺ τὸν ὁδήγησε σὲ ἀκραῖες περιοχὲς τῆς τότε οἰκουμένης.

Ἡ διδασκαλία τοῦ Ἁγίου Ματθαίου διασώζεται κυρίως διὰ τοῦ Εὐαγγελίου του, ὅπου ἐξαίρεται ἡ βασιλεία τῶν Οὐρανῶν, ἡ Ἐπὶ τοῦ Ὄρους Ὁμιλία, οἱ παραβολές, καὶ ἡ Ἐσχατολογικὴ διδασκαλία. Ὁ Ματθαῖος διδάσκει ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι ὁ νέος Μωϋσῆς, ὁ Νομοθέτης τῆς Νέας Διαθήκης. Τὸ παράδειγμά του προσωπικῶς—ἀπὸ τελώνης σὲ ἀπόστολος—ἀποτελεῖ μαρτυρίαν τῆς μετανοίας καὶ τῆς μεταμορφωτικῆς δυνάμεως τῆς Χάριτος. Ὁ ἴδιος διηγεῖται τὴν κλῆσιν του μὲ ταπείνωσιν, καλῶντας τοὺς ἁμαρτωλοὺς σὲ μετάνοιαν.

Θαύματα συνδέονται μὲ τὴν ἀποστολικήν του δράσιν, ὅπως ἡ ἀνάστασις νεκρῶν καὶ ἡ θεραπεία ἀσθενῶν κατὰ τὴν κήρυξίν του στὴν Αἰθιοπίαν. Ἡ θαυματουργικὴ δύναμις ποὺ τὸν συνώδευε ἐπεβεβαίωνε τὸ κήρυγμά του καὶ ὁδηγοῦσε πολλοὺς στὴν πίστιν. Τὸ ἱερόν του λείψανον ἔγινε πηγὴ θαυμάτων καὶ ἁγιασμοῦ διὰ τοὺς πιστούς.

Ὁ Ἅγιος Ματθαῖος ἔζησε κατὰ τὸν πρῶτον αἰῶνα, ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ νέα χριστιανικὴ πίστις ἐξαπλωνόταν ἐντὸς τοῦ Ρωμαϊκοῦ κόσμου καὶ πέραν αὐτοῦ. Ἡ Ἐκκλησία τιμᾷ τὴν μνήμην του στὶς 16 Νοεμβρίου (παλαιό ἡμερολόγιο 9 Νοεμβρίου), ἀναγνωρίζοντας τὴν θεμελιώδη συμβολήν του στὴν καταγραφὴν καὶ διάδοσιν τοῦ λόγου τῆς σωτηρίας.