Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ὁ μέγας διδάσκαλος τῆς Οἰκουμένης καὶ ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, ἐγεννήθη περὶ τὸ ἔτος 347 μ.Χ. εἰς τὴν Ἀντιόχειαν τῆς Συρίας, ἐξ εὐγενοῦς καὶ εὐσεβοῦς οἰκογενείας. Ὁ πατήρ του Σεκοῦνδος ὑπῆρξε στρατιωτικὸς ἀξιωματικός, ἀλλ᾿ ἀπεβίωσε ὅτε ὁ Ἰωάννης ἦτο νήπιος. Ἡ μήτηρ του Ἄνθουσα, χήρα εἰς ἡλικίαν εἴκοσι ἐτῶν, ἀφιέρωσε τὸν ἑαυτόν της εἰς τὴν ἀνατροφὴν τοῦ υἱοῦ της, παρέχουσα αὐτῷ ἄριστον παιδείαν. Ἐσπούδασε ῥητορικὴν παρὰ τῷ περιφήμῳ σοφιστῇ Λιβανίῳ καὶ φιλοσοφίαν, διακρινόμενος διὰ τὴν ὀξύτητα τοῦ πνεύματος καὶ τὴν εὐγλωττίαν του.

Ἐβαπτίσθη εἰς ἡλικίαν εἴκοσι ἐτῶν καὶ εὐθὺς ἐνεφλέγθη ὑπὸ πόθου μοναχικῆς πολιτείας. Μετὰ τὸν θάνατον τῆς μητρός του, ἀπεσύρθη εἰς τὰ ὄρη τῆς Ἀντιοχείας, ὅπου ἐπὶ ἓξ ἔτη ἠσκήτευσε κατὰ τὸν αὐστηρότατον τρόπον, διανυκτερεύων εἰς σπήλαιον καὶ μελετῶν τὰς θείας Γραφάς. Ἡ ὑπερβολικὴ ἄσκησις ἐταλαιπώρησε τὴν ὑγείαν του, ὥστε ἠναγκάσθη νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὴν πόλιν. Ἐχειροτονήθη διάκονος τὸ 381 καὶ πρεσβύτερος τὸ 386 ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου Φλαβιανοῦ. Ἐπὶ δωδεκαετίαν ἐκήρυττεν εἰς τὴν Ἀντιόχειαν, συγκλονίζων τὰς καρδίας τῶν πιστῶν διὰ τῶν χρυσορρόων κηρυγμάτων του, ὅθεν καὶ τὸ προσωνύμιον «Χρυσόστομος».

Τὸ ἔτος 397, ἀνήχθη εἰς τὸν ἀρχιεπισκοπικὸν θρόνον Κωνσταντινουπόλεως, μὴ ἐκ τῆς θελήσεώς του, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ αὐτοκράτορος Ἀρκαδίου. Ἐκεῖ ἤρχισεν ἔργον μεταρρυθμίσεως τῆς Ἐκκλησίας, ἀπαιτῶν ἁπλότητα, ἁγιότητα καὶ φιλοπτωχίαν. Ἀντεμετώπισε τὴν πολυτέλειαν τῆς αὐλῆς, τὴν διαφθορὰν τοῦ κλήρου καὶ τὴν ἀνηθικότητα τῆς κοινωνίας, κηρύττων μετὰ παρρησίας καὶ ἐλέγχων αὐτὸν τὸν αὐτοκρατορικὸν οἶκον. Ἡ αὐτοκράτειρα Εὐδοξία, αἰσθανομένη ἐπικρινομένη, ὠργάνωσε κατ᾿ αὐτοῦ σκληρὰν δίωξιν.

Δὶς ἐξωρίσθη ὁ Χρυσόστομος. Τὴν πρώτην φορὰν ἀνεκλήθη ἀμέσως διὰ τὸν φόβον τοῦ λαοῦ. Τὴν δευτέραν (404 μ.Χ.), ἐξωρίσθη εἰς τὴν Κουκουσὸν τῆς Ἀρμενίας καὶ ἀκολούθως εἰς τὸ Πιτυοῦντα. Αἱ κακουχίαι τῆς ὁδοιπορίας ὑπὸ τὴν καύσωνα καὶ τὰς θύελλας, αἱ συνεχεῖς ἐξανάγκασεις βαδίσεως ὑπὸ σκληρῶν φρουρῶν, κατέστρεψαν τὴν ἀσθενῆ ὑγείαν του. Τῇ 14ῃ Σεπτεμβρίου 407, εἰς τὸ Κόμανα τοῦ Πόντου, παρέδωκε τὸ πνεῦμά του εἰς Κύριον, ἔχων ὡς τελευταίαν φράσιν: «Δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν». Τριάκοντα ἔτη μετά, τὸ λείψανόν του μετεκομίσθη μετὰ τιμῶν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν.

Ἡ διδασκαλία τοῦ Χρυσοστόμου εἶναι πλουσιωτάτη. Διεσώθησαν ὑπὲρ τὰς ἑξακοσίας ὁμιλίαι του, ἑρμηνεῦσαι τῶν θείων Γραφῶν, ἠθικαὶ παραινέσεις, ἐγκώμια ἁγίων καὶ ἐπιστολαί. Ἐδίδαξε τὴν πρακτικὴν Χριστιανικὴν ζωήν, τὴν ἐλεημοσύνην, τὴν ταπείνωσιν, τὴν σεμνότητα καὶ τὴν κοινωνικὴν δικαιοσύνην. Ἡ Θεία Λειτουργία ἡ φέρουσα τὸ ὄνομά του ἀποτελεῖ τὴν κυριωτέραν λειτουργικὴν διάταξιν τῆς Ὀρθοδοξίας. Ὁ βίος του μαρτυρεῖ ὅτι ἡ ἀλήθεια τοῦ Εὐαγγελίου συχνάκις ὁδηγεῖ εἰς διωγμόν, ἀλλ᾿ ἡ πίστις νικᾷ πάντα.

Θαύματα πολλὰ ἐτελέσθησαν διὰ τῆς πρεσβείας του, ὡς ἡ ἐπιστροφὴ πλανωμένων, ἰάσεις ἀσθενῶν καὶ ἀπελευθερώσεις δαιμονιζομένων. Ὅταν τὸ λείψανόν του ἐμετακομίσθη, ὁ υἱὸς τοῦ Ἀρκαδίου, αὐτοκράτωρ Θεοδόσιος ὁ Β´, ἐζήτησε συγχώρησιν διὰ τὰ πάθη τῶν γονέων του. Ὁ Χρυσόστομος παραμένει φωστὴρ ἀκατάσβεστος, φωτίζων πᾶσαν γενεὰν διὰ τῆς χρυσῆς διδασκαλίας του.